دسته: شیرخوارگی تا …

به تازگی وزارت بهداشت انگلیس اعلام کرده کمپین جدیدی در این کشور راه افتاده تا پدرها و مادرها میزان مصرف اسنک را برای بچه‌ها به یک تا دو نوبت در روز محدود کنند. جدیدترین آمارها نشان می‌دهد هر کودک سالانه 10 کیلوگرم شکر مصرف می‌کند که نیمی از آن حاصل مصرف نوشیدنی‌های شیرین شده و انواع اسنک‌هاست. خوردن این حجم از قند و شکر می‌تواند به تهدیدی جدی برای سلامت کودکان تبدیل شود و با بیماری‌هایی مانند پوسیدگی دندان، چاقی و… همراه شود. هدف از این کمپین تازه این است که پدرها و مادرها تشویق شوند مصرف اسنک را برای کودکان به یک تا دو بار در روز محدود کنند به طوری که هر تکه آن فقط 100 کالری از نیاز روزانه کودک را به انرژی تامین کند. هرچند که این کار آنقدرها هم ساده نیست. شما می‌توانید بارها و بارها به فرزندتان توضیح دهید که مصرف قند به مقدار زیاد می‌تواند باعث بیماری شود ولی معنایش این نیست که کودک شما هم این قضیه را درک می‌کند که چرا خوردن شیرینی و شکلات و… او را توی دردسر می‌اندازد. شاید قانع کردن بچه‌ها برای کاهش مصرف قند و شکر کار سختی باشد ولی با خالی کردن کابینت‌ها و یخچال و… می‌توانید اولین قدم را بردارید.

خلاق باشید

تنها چند نوع سبزیجات طعم‌دار شده و سالاد و حموس وجود دارد، که یک نفر قبل از اینکه خسته شود، می‌تواند چندین بار آنها را امتحان کند. بنابراین لازم است برای آماده کردن اسنک برای بچه‌ها خلاق باشید. استفاده از رنگ‌ها و بافت‌های مختلف در کنار جفت و جور کردن طعم‌های جدید با طعم‌هایی که کودک به آنها عادت کرده، می‌تواند حس چشایی‌اش را تحریک کند.

اصل تنوع غذایی را جدی بگیرید

اصل تنوع همیشه در مورد بچه‌ها جواب می‌دهد. به جای اینکه همیشه یک جور اسنک توی دست و بالتان داشته باشید، سعی کنید انواع و اقسام جایگزین‌های سالم را در دسترس داشته باشید. البته قرار نیست همه آنها را توی بشقاب بچینید و مدام جلوی دست کودک بگذارید، بلکه براساس اصل خودمختاری سعی کنید به او امکان انتخاب بدهید.
توی یخچال میوه‌های خشک یا فریز شده داشته باشید، دم دستتان کشمش و آجیل داشته باشید و وقتی بچه‌ها مشغول بازی یا درس خواندن هستند برایشان چیپس سبزیجات آماده کنید و در مقدار کم روی میز بگذارید تا اگر خواستند بتوانند به آن ناخنک بزنند.

دور نوشیدنی‌های قند دار خط قرمز بکشید

احتمالا به عنوان یک آدم بزرگسال، تا به حال بارها و بارها شنیده اید که حتی نوشیدنی‌هایی که کاملا سالم به نظر می‌رسند می‌توانند چندین و چند قاشق چایخوری در داخل خودشان مخفی کرده باشند. اگرچه امروز نوشابه‌ها به عنوان بدترین نوع نوشیدنی‌ها معرفی شده‌اند اما در واقعیت انواع آب میوه‌های آمده و اسموتی‌ها هم آنقدر که به نظر می‌رسند، سالم نیستند!

منع نکنید اما ممنوع کنید

همانطور که تحقیقات دائما روی این مساله تاکید دارد، منع کردن بچه‌ها از خوردن بعضی غذاها باعث می‌شود تمایل بیشتری برای خوردن داشته باشید. قدرت غذاهای ممنوعه خیلی زیاد است و به همین خاطر هم هست که بچه‌ها به راحتی می‌توانند میوه را کنار بزنند اما به سادگی از کنار شکلات و… عبور نمی‌کنند.
خوردن هر چند وقت یکبار یک تکه شکلات قرار نیست عادت سالم خوری فرزند شما را از بین ببرد به این شرط که فقط هرازگاهی سراغش بروند و به یک یا دو عدد قانع شوند.
به عنوان یک قانون کلی سعی کنید در خانه اسنک‌های شیرین نگه ندارید و تا وقتی که کودک شما درخواست نکرده یک تکه اسنک پرشکر بخورد، از دادن آن به کودک خودداری کنید و اگر هم اصرار داشت که از این خوراکی ها برایش بخرید، مقدار مصرف را محدود کنید.
در عین حال که در مورد سلامت کلی بدن با بچه‌ها صحبت می‌کنید برایشان توضیح بدهید که محدود کردن این خوراکی‌ها در برنامه غذایی روزانه مهم است. مطمئن باشید این کار از یک «نه» بدون توضیح، قانع کننده‌تر است و فرزنتان هم راحت‌تر با آن کنار می‌آید.

درباره غذاها هم فکر کنید

اگرچه توجه به نوع و مقدار اسنکی که بچه‌ها در روز مصرف می‌کنند، برای اعضای این کمپین خیلی راحت‌تر است، اما یادتان باید که کاهش مصرف قند و شکر باید هوشمندانه انجام شود. اگر نیمی از کل مقدار قند و شکری که بچه‌ها مصرف می‌کنند از انواع اسنک‌ها و نوشیدنی‌های قنددار تامین می‌شود، واضح است که نیم دیگر با غذا خوردن وارد بدن می‌شود. بنابراین اگر می‌خواهید فرزندتان قند کمتری مصرف کند سعی کنید مصرف دسرهای شیرین را بعد از غذا خوردن در حد متوسط نگه دارید و از دادن صبحانه‌های شیرین و پرقند به کودکان پرهیز کنید.

خانوادگی غذای سالم بخورید

بچه‌ها از کارهایی که بزرگترها انجام می‌دهند درس می‌گیرند بنابراین بسیار مهم است که برای اصلاح رژیم غذایی کودکان، والدین هم انتخاب‌های سالم غذایی را در اولویت قرار دهند. تحقیقی که در این زمینه انجام شده، نشان می‌دهد بچه‌هایی که معمولا در جمع خانواده غذا می‌خورند، میوه و سبزیجات بیشتری دریافت می‌کنند و به طور کلی الگوی غذایی سالم‌تری داشته و این عادت‌ها را تا دوران بزرگسالی ادامه می‌دهند. همان قوانینی را که می‌خواهید فرزندتان در مورد غذا خوردن رعایت کند باید برای همه اعضای خانواده اعمال کنید و ببینید که در نهایت فقط بچه‌ها نیستند که از این کار درسی بزرگ و با ارزش می‌گیرند.

بعد از تولد نوزاد، همه والدین از برنامه‌های ایمن‌سازی برای فرزندانشان استفاده می‌کنند و واکسیناسیون نیز یک بخش اجتناب‌ناپذیر از این برنامه است. بچه‌ها معمولاً از واکسن زدن وحشت دارند و بی‌قراری می‌کنند. با اینکه قرار است این مشکل در آینده حل شود اما در حال حاضر و به‌عنوان پدر و مادر برای آرام کردن فرزندمان چه کاری از دستمان برمی‌آید؟ این نوشته جواب این سؤال را می‌دهد.
مطالعات اخیر نشان می‌دهند میزان درد و اضطرابی که یک کودک پیش‌دبستانی در طول واکسیناسیون با آن مواجه می‌شود به مقدار زیادی به نحوه برخورد والدین قبل و در هنگام واکسیناسیون مربوط می‌شود! این گزارش از میان ۵۵۰ کودک پیش‌دبستانی و سنین پایین‌تر از آن به‌دست‌آمده است.
جالب است بدانید که کودکان پیش‌دبستانی که شکایت بیشتری از درد واکسن داشتند همان‌هایی نبودند که پیش‌ازاین یعنی در سال‌های پایین‌تر بیشترین تجربه درد را داشتند. محققان متوجه شدند کسانی که بیشتر منجر به تلقین درد در کودک می‌شود والدین هستند و از نحوه تسکین دادن یک کودک ۱۲ ماهه توسط والدینش، میزان دردی را که همان کودک ۴ سال بعد تحمل خواهد کرد، پیش‌بینی کردند.

اقداماتی که باید برای آرام کردن بچه‌ها انجام دهید

• تصدیق کنید: صادقانه تصدیق کنید که سوزن دردناک است. نباید به فرزندتان به‌دروغ بگویید که سوزن درد ندارد چراکه این دروغ، شرایط را بهتر نمی‌کند. بهتر است این‌طور بگوییم: «بله عزیزم کمی درد دارد ولی خیلی زود تمام می‌شود.»
• نزدیکش باشید: باید در کنار فرزندتان باشید. در حقیقت زمانی که مضطرب هستیم شدیداً به کسی نیاز داریم که در کنارمان باشد. ما در چنین مواقعی نیاز داریم که نزدیک کسانی باشیم که به ما احساس آرامش و امنیت می‌دهند.
• به او شیر دهید: بگذارید از شیر شما تغذیه کند. شیر دادن یک راهکار خارق‌العاده برای کم کردن درد است.
• در زمان مناسب حواسش را پرت کنید: پرت کردن حواس کودک البته در زمان مناسب خیلی کمک‌کننده است. اینکه بخواهید درست در زمان تزریق واکسن این کار را انجام دهید، انتخاب درستی نیست چون در این لحظه کودک برای اینکه آن صحنه را نبیند محکم چشم‌هایش را می‌بندد، در عوض درست زمانی که تزریق تمام شد و چشم‌هایش را باز کرد بهترین فرصت برای پرت کردن حواسش است؛ مثلاً تلفن همراهتان را به او دهید تا با آن بازی کند و یا اینکه باهم از پنجره بیرون را نگاه کنید تا حواسش را به چیزهای بیرون پرت شود.
• شلوغش نکنید: وقتی فرایند تزریق به اتمام رسید برای آرام کردن فرزندتان بیش‌ازاندازه با گفتن جمله «دیگر تمام شد، دیگر تمام شد، دیگر تمام شد» تلاش غیرمعمول نکنید. این کار بیشتر استرس و اضطراب با خودش به همراه دارد. یک‌بار گفتنش کفایت می‌کند.
• کودکتان را موردانتقاد قرار ندهید: جملات انتقادی مثل «مرد گنده که گریه نمی‌کند» یا «خواهرت اندازه تو بود اصلاً گریه نمی‌کرد» و امثال این‌ها را به کار نبرید. این جملات نه‌تنها کارساز نیستند، بلکه درد ناشی از تزریق را نیز تشدید می‌کنند.

علاوه بر مدیریت احساسات و رفتارتان در این شرایط، می‌توانید از مسئول تزریق بخواهید با تائید پزشک، از بی‌حسی موضعی برای کاهش درد استفاده کند. پماد بی‌حسی که ۴۵ دقیقه قبل از تزریق بر روی موضع قرارگرفته باشد، قطعاً می‌تواند خیلی کمک کند.

اما احتمالاً مهم‌ترین و شاید سخت‌ترین نکته‌ای که باید رعایت شود این است که احساسات و اضطراب خودتان را جلوی فرزندتان در مطب دکتر کنترل کنید. بسیار مهم است والدینی که خودشان فوبیا یا ترس شدید از تزریق دارند جلوی ترس خودشان را بگیرند. فرزندتان زمانی که شما در کنارش هستید، می‌تواند اضطرابتان را از ضربان قلبتان متوجه شود و خودش مضطرب شود. آرامش خودتان را حفظ کنید و چند نفس عمیق بکشید؛ با این کار این تجربه هم برای خودتان و هم برای فرزندتان راحت‌تر خواهد بود.

هیچ سنی برای اینکه به فرزندانمان یاد دهیم که به افراد نیازمند کمک کنند زود نیست.
یادم هست چند سال پیش بود که برای اولین بار یک شخص بیخانمان توجه دخترم را به خودش جلب کرد. در آن زمان ۴ سالش بود، ما در حال ترک کردن فرودگاه بودیم که او شخص بیخانمانی را دید که در یک جعبه مقوا کنار ساختمانی خوابیده بود. فکر می‌کرد که آن مرد با مقوا یک قلعه برای خودش ساخته و می‌خواست که از او بپرسد آیا می‌تواند آنجا را با او شریک شود. داشتم وسوسه می‌شدم بگویم که آن مرد فقط دارد بازی می‌کند، دوست نداشتم بفهمد که در این دنیا بعضی افراد یک‌خانه راحت، تخت خواب، کولر و بخاری و هیچ خانواده‌ای ندارند. ولی در لحظه آخر نظرم عوض شد و کار عاقلانه‌ای کردم و حقیقت را به او گفتم. نفس عمیقی کشیدم و به او گفتم که آن مرد درون جعبه، در حال بازی کردن نیست بلکه آن جعبه مکانی است که او آنجا زندگی می‌کند.

انتظار داشتم بترسد اما در عوض او به من زل زد و شروع کرد به پرسیدن سؤالاتی از این قبیل: «اسباب بازیهاشو کجا نگه میداره؟ خوراکیاشو کجا میزاره؟ مسواک هم داره؟ مامان بابا چطور؟ کجا حموم میره؟»
برای مدتی بعدازآن دخترم تمام توجهش به سمت افراد بیخانمان بود. او وقتی داشت با عروسک‌هایش بازی می‌کرد، نقش بی‌خانمان‌ها را اجرا می‌کرد و وقت شام می‌پرسید که آیا افراد بیخانمان هم مرغ و سبزیجات (هر چیزی که مشغول خوردن آن بود) می‌خورند؟ آرزو می‌کردم که چیز دیگری که می‌توانستم بعد از همه این‌ها نشانش دهم کمک کردن به افراد بیخانمان می‌بود؛ اما در عوض فقط به سؤالاتش پاسخ می‌دادم. در آن زمان اصلاً فکر نمی‌کردم که یک بچه ۴ ساله بتواند کاری برای یک فرد بیخانمان و نیازمند انجام دهد. فقط می‌خواستم شرایط را طوری تنظیم کنم که او هرچه سریع‌تر برگردد به این اطمینان که جهان جای امنی است.
به گفته یکی از متخصصین مطالعه کودک و توسعه روابط انسانی ما باید به فرزندانمان کمک کنیم تا درک کنند که کسی مسئول است که می‌تواند چیزهای بد را از آن‌ها دور نگه دارد و درعین‌حال این بدان معنا نیست که ما باید چشم آن‌ها را نسبت به همه واقعیت‌های خشن زندگی دور نگه داریم و تصویر آرمانی از جهان به آن‌ها ارائه دهیم بلکه باید تعادلی در این میان به وجود آوریم. مسائل این‌چنینی بهترین راه برای به دست آوردن این تعادل هستند.

وقتی مراقبش هستید هم‌زمان به او یاد می‌دهید که مراقب دیگران باشد. وقتی گرسنه است به او غذا می‌دهید، وقتی می‌ترسد در آغوشش می‌گیرد و نوازشش می‌کنید در حین تمام این کارها به او می‌آموزید که چگونه احتیاجاتش را پاسخ می‌دهید. در اصل این تمام چیزی است که بشردوستی در آن خلاصه می‌شود.

در حدود ۱۸ ماهگی کودکان نسبت به احساسات دیگران آگاه می‌شوند. البته این آگاهی هنوز یک درک کامل و واضح نیست اما آن‌ها نشانه‌های اندوه و پریشانی را تشخیص می‌دهند. به‌عنوان‌مثال زمانی که کودک شما صدای گریه یک کودک را می‌شنود نگران می‌شود و یا زمانی که به او بگویید گرسنه هستید او خوراکش را با شما تقسیم می‌کند.

در این سن مهارت‌های زبانی و شناختی کودک توسعه بیشتری پیدا می‌کند. آن‌ها می‌توانند شناسایی کنند که دیگران چه زمانی غمگین، شاد و عصبانی هستند. در بین بازی‌هایشان آن‌ها نقش‌های مختلفی را به عهده می‌گیرند. مثلاً نقش یک ناجی بچه‌گربه در حین حمله یک هیولا را ایفا می‌کند. علاوه بر اینکه نگران افرادی است که نیاز به کمک دارند راه کمک کردن به آن‌ها را نیز می‌داند. هم‌اکنون زمان ایده آلی است که از او بپرسید «وقتی به دیگران کمک می‌کنی چه احساسی داری؟»

در این سن کودکان قادر هستند که تصور کنند اگر در موقعیت فرد دیگری قرار بگیرند چه احساسی خواهند داشت. یک کودک ۵ ساله می‌تواند بگوید که اگر جای یک کودک دیگر در بیمارستان، بدون اسباب‌بازی‌ها و دوستانش باشد چه حسی خواهد داشت. در این سن کودکان می‌توانند احساساتشان را به‌صورت عملی بیان کنند به این صورت که می‌توانید در چنین شرایطی از او بپرسید که اگر شیرینی دوستش زمین بیفتد و کثیف شود آیا مایل است شیرینی خودش را با او سهیم شود؟ در این سن کودک نمی‌تواند مسائل بزرگ جهانی مثل فقر جهانی را درک کند.

بچه‌ها در این سن آماده هستند تا خودشان در خصوص کمک به دیگران با کمک والدینشان اقداماتی را انجام دهند. بی‌شک کودکان به آشپزی و نقاشی کردن علاقه زیادی دارند ولی بهتر است از خودشان بپرسید که در چه زمینه‌ای می‌خواهد کمک کند. ورود کودک در چنین پروژه‌هایی تأثیر ماندگاری در زندگی او خواهد گذاشت. زندگی زمانی که به دیگران اهمیت می‌دهیم و حمایتشان می‌کنیم یا زمانی که موردحمایت قرار می‌گیریم خیلی باارزش‌تر خواهد شد. شما به آن‌ها کمک می‌کنید تا در حین این اقدامات معنای زندگی‌شان را درک کنند.
 

ممکن است خیلی از عادت‌های فرزندمان در سنین پایین ما را ناراحت کند؛ مثل عادت بازی کردن بیش‌ازاندازه با موهایش، دست در دهان کردن و عادت‌هایی شبیه این‌ها ولی بیشتر این عادت‌های ناخوشایند درگذر زمان از بین می‌روند؛ به‌جز عادت‌های غذا خوردن. بیشتر عادت‌های غذا خوردن از کودکی به بزرگ‌سالی منتقل می‌شوند. پس بهتر است در کودکی این عادت‌ها را اصلاح کنید. ازآنجایی‌که مسلماً نمی‌خواهید هر وعده غذایی تبدیل به یک میدان جنگ تمام‌عیار شود، نیاز است تا دراین‌بین اقدامات کوچک و هوشمندانه‌ای انجام دهید تا به کودکتان کمک کنید روش غذا خوردنش را تغییر دهد.

1. با برنامه منظم به او غذا بدهید

غذا خوردن نامنظم در این سنین خیلی رایج است. بچه‌ها دوست دارند مدام هله‌هوله بخورند و مقدار زیادی کالری دریافت کنند. بهترین راه این است که در مقابله با بد غذایی در کودکان با یک برنامه منظم به آن‌ها غذا بدهید. صبحانه، ناهار و شام و دراین‌بین یک یا دو بار میان وعده برایش آماده کنید. با این برنامه او می‌داند که کی وقت غذا خوردن است. ازآنجاکه گاهی فرق بین تشنگی و گرسنگی را خوب متوجه نمی‌شود در طول روز حتماً نوشیدن آب را به او یادآوری کنید.

2. آب‌میوه بیش‌ازاندازه هم مضر است

مقدار کمی از آب‌میوه‌ صد در صد طبیعی می‌تواند برای کودکتان مفید باشد اما اگر بیش از نصف فنجان و یا بیشتر در طول روز به او آب‌میوه دهید معده‌اش پر می‌شود و جایی برای غذا باقی نمی‌ماند. زمانی که فرزندتان تشنه است در درجه اول به او آب بدهید. بهترین راه برای مبارزه با بد غذایی در کودکان و رسیدگی به بچه‌هایی که زیاد آب‌میوه دوست دارند این است که آن را با آب رقیق کنید؛ به این صورت که نصف آبمیوه و نصف آب را با کمی آب‌لیمو را باهم مخلوط کنید. علاوه بر اینکه طعم خوبی خواهد داشت کالری مناسبی نیز دارد.

3. حواسش را پرت کنید

بچه‌ها در این سنین دوست دارند زیاد غذا بخورند، چون حوصله‌شان سر می‌رود! اگر کودکتان بین وعده اصلی غذایی و میان وعده از شما درخواست غذا کرد، حواسش را با چیز دیگری پرت کنید. پارک بروید. برایش کتاب بخوانید و یا با هم انیمیشن محبوبش را ببینید.

4. به‌آرامی به او غذا بدهید

تند غذا خوردن علاوه بر خطر خفگی، باعث می‌شود که کودک متوجه نشود کی سیرشده است. بهتر است برای اینکه حواسش در حین غذا خوردن به چیزهای دیگر نباشد، تلویزیون را خاموش‌کنید و موبایل و تبلت را از او دور نگه‌دارید. حتماً برای از بین بردن عادت بد غذایی در کودکان از آن‌ها بخواهید هنگام غذا خوردن سر سفره یا میز غذا بنشیند. غذاهایی با فیبر بالا مثل میوه‌ها و سبزی‌ها را فراموش نکنید.

5. شکر بیش‌ازحد مصرف نکنید

بچه‌ها عاشق خوردن شیرینی‌ها هستند؛ اما شکرهای داخل شیرینی‌ها و دسرها بدون اینکه هیچ ارزش غذایی مفیدی داشته باشند، فقط کالری بیش‌ازحد به آن‌ها اضافه می‌کنند. بررسی‌های غذایی نشان می‌دهد که کودکان بین ۱۴ تا ۱۷ قاشق چای‌خوری شکر در روز مصرف می‌کنند.
بهتر است برای مقابله با عادت بد غذایی در کودکان ، حد مشخصی از مصرف شیرینی‌ها را در طول روز برای کودکتان مشخص کنید. مثلاً یک‌تکه کوچک از شکلات و شیرینی. بهتر است که مقدار زیادی شیرینی‌ها در خانه نگاه ندارید تا کارتان راحت‌تر شود. بعدازاینکه حد روزانه شیرینی را معین کردید می‌توانید به‌طور مثال از او بپرسید که الآن می‌خواهی شکلاتت را بخوری یا بعد از شام تا در جریان باشد که حد مشخصی برای مصرف روزانه دارد و نه بیش از آن.

6. سبزی‌ مصرف کنید

سبزی‌ها سرشار از ویتامین A، C و فیبر هستند. میوه‌ها هم حاوی این مواد هستند، ولی خیلی مهم است که به آن‌ها بیاموزید سبزی‌ها را دوست داشته باشند. کودکانی که سبزی می‌خورند در بزرگ‌سالی هم این عادت را حفظ خواهند کرد. هنگام آماده کردن سبزی‌ها می‌توانید از کمی روغن مفید و سالم برای خوشمزه‌تر شدن سبزی‌ها استفاده کنید. در ضمن این کار کمک می‌کند تا بدن ویتامین‌ها را بهتر جذب کند. یک قاشق چای‌خوری روغن‌زیتون یا کمی پنیر خردشده می‌تواند کودکتان را مجاب کند تا سبزیجاتش را با اشتیاق بیشتری بخورد.

7. نه بگویید

بله خیلی سخت است وقتی‌که کودکتان با آن چشم‌ها به شما زل می‌زند و می‌گوید «گشنمه» به او بگویید الآن نه. اگر هر زمانی تقاضای غذا را اجابت کنید او کم‌کم به پرخوری رو می‌آورد… اگر کودکتان تازه غذا خورده است و مطمئن هستید که گرسنه نیست می‌توانید زمانی که از شما تقاضا می‌کند به او توضیح دهید که الآن وقت غذا خوردن نیست و وقتی زمان میان وعده رسید می‌توانی چیزی بخوری.

8. از فواید غذاها به او بگویید

اگر این‌قدر خوش‌شانس هستید که فرزندی دارید که میل به غذا خوردن دارد، می‌توانید حین غذا خوردن به او درباره خواص غذاها، مزه و اجزای تشکیل‌دهنده‌شان توضیح دهید. اگر میل به غذا دارد و حسابی گرسنه است وقت خوبی است تا غذاهایی را که برایش مفید است، حاضر کنید؛ مانند سبزیجات و ماهی. همچنین می‌توانید در این حین به او شمردن هم یاد دهید مثلاً یک، دو و سه برش سیب. همچنین رنگ غذاها را به او نشان دهید و نام ببرید؛ اینکه توت‌فرنگی قرمز است و سبزیجات سبز هستند. او هنگام غذا خوردن از این درس‌ها لذت می‌برد.