دسته: شیرخوارگی تا …

بازی یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های کودکان است. آن‌ها ساعت‌های زیادی را صرف انجام بازی‌های فردی یا گروهی می‌کنند و از این کار لذت می‌برند. اما کارکرد بازی‌ها فراتر از سرگرمی است. بازی‌ها نقش به‌سزایی در رشد شخصیت کودکان و پرورش خلاقیت مهارت‌های جسمی، شناختی و ارتباطی آن‌ها دارند. همچنین بازی‌ها بستری هستند تا کودکان با نیازها و هیجان‌های خود آشنا شوند و آن‌ها را بیان کنند. همین ویژگی بازی به والدین و اطرافیان کودک کمک می‌کند تا او را بهتر بشناسند. این‌که هر کودکی به چه نوع بازی‌هایی بیش‌تر گرایش دارد، اطلاعاتی درباره‌ی ویژگی‌های اخلاقی‌اش را نمایان می‌کند. تغییر بعضی از رفتارهای کودک مانند کم‌رویی و خجالتی بودن هم به شیوه‌های غیر مستقیم و خوشایند از طریق بازی امکان‌پذیر است.
خجالتی بودن ممکن است به ويژگی‌های فردی کودک برگردد. بعضی از افراد کم‌حرف‌تر، آرام‌تر و دورن‌گراتر از دیگران هستند. تا جایی که این ویژگی به زندگی و روابط کودک آسیبی نرسانده است، می‌توان آن را پذیرفت. اما اگر کودک از کم‌رویی خود در ارتباط با دیگران آزار می‌بیند و نمی‌تواند نیازها، خواسته‌ها و عواطفش را بیان کند، باید برای کمک به او فکری کنیم. قبل از هر اقدامی باید دلیل خجالتی بودن کودک را بیابیم. ممکن است پایین بودن اعتماد به نفس و ضعف در مهارت‌های ارتباطی دلیل این وضعیت باشند. بازی‌های بسیاری می‌توانند به رفع یا کم‌رنگ شدن این دلایل کمک کنند. در این‌جا به بعضی از این بازی‌ها اشاره می‌کنیم:

دسته‌ی نخست: بازی‌های نمایشی

بازی‌های نمایشی هم‌زمان می‌توانند به تقویت اعتماد به نفس و تمرین مهارت‌ها ارتباطی کودک کنند. به شیوه‌های گوناگونی می‌توان نمایش را به بازی‌های کودکان وارد کرد. با چند نمونه از این بازی‌ها آشنا می‌شویم:

• کتاب‌خوانی و قصه‌گویی و ایفای نقش

می‌توان پس از خواندن یک کتاب یا تعریف کردن قصه، همه یا بخشی از داستان را به همراه کودک بازی کنیم. کودک می‌تواند نقش‌ یک یا چند شخصیت داستان را به عهده بگیرد. لزومی ندارد به داستان اولیه پایبند باشید. این اجازه را به کودک بدهید تا داستان را آن‌طور که دوست دارد تغییر دهد.

• اجرای نمایش

اجرای نمایش را برای کودک فراهم کنید. گوشه‌ای از خانه را به محل اجرا‌ تبدیل کنید و زمان مشخصی را به تماشای نمایش کودک اختصاص دهید. می‌توانید در اجرا او را همراهی کنید اما بهتر است نمایش حداقل یک بینند داشته باشد. برای مثال پدر کودک را در اجرای نمایش همراهی کند و مادر به تماشا بنشیند. نمایش‌ها می‌توانند موضوع‌های متعددی داشته‌باشند. بازسازی فیلم‌ها و کارتون‌هایی که کودک پیش‌تر دیده‌است، بازسازی برنامه‌های تلویزونی مانند مسابقه‌ها، مصاحبه و اخبار، اجرای داستانی که خود کودک آن را ساخته است و … . اگر احساس می‌کنید کودک‌تان آمادگی انجام این کار را ندارد، با تکیه‌های پارچه یک پرده‌ی نمایش ساده برای اجرای نمایش عروسکی درست کنید تا کودک پشت پرده بیاستد و با عروسک‌هایش نمایش بدهد.

• پانتومیم

بیش‌تر افراد با بازی پانتومیم آشنایی دارند. در این بازی با استفاده از حرکت‌های بدن و چهره، بدون صحبت کردن، مفهمومی را منتقل می‌کنیم. با توجه به سن کودک این بازی را می‌توان به شیوه‌ها متفاوت انجام داد. وسائل موجود در خانه،‌ اسامی افراد معروف، ضرب‌المثل‌ها و … می‌توانند موضوع‌عای پانتومیم باشد. سایر بازی‌های نمایشی بیش‌تر بر مهارت گویندگی تاکید دارند اما پانتومیم بر زبان بدن متمرکز است. تنوع در بازی‌ها همه‌ی مهارت‌های لازم در برقراری ارتباط موثر را تقویت می‌کند.

دسته‌ی دوم: بازی‌های کلامی

همان‌طور که گفته شد با بهبود مهارت‌های ارتباطی ، یعنی مهارت گویندگی، شنوندگی و استفاده از زبان بدن، برقرای روابط اجتماعی برای کودک آسان‌تر خواهد شد. بازی‌های کلامی که تمرین‌های بسیار خوبی برای گویندگی،‌شنوندگی و خلاقیت‌اند، اغلب بدون ابزار یا با ابزاری ساده و در فضاهای گوناگون قابل اجرا هستند.

• بازی کلمات

یک موضوع یا دسته‌بندی را مشخص کنید و کلمه‌ای مرتبط با آن را بگویید. اگر موضوع گل‌ هست، نام یک گل را بگویید. از کودک بخواهید نام گلی دیگر را بگوید که حرف اول آن، حرف آخر کلمه‌ی شما بوده است. مثلاً : – گلایل – لاله

• بازی عبارت‌های سه کلمه‌ای

در این بازی هر کس باید عبارت‌هایی با سه کلمه بسازد که حرف اول هر سه کلمه یکسان باشد. برای مثال: «زنبور زرد زورگو»، نفر بعدی باید با حرف دیگری ترکیب سه‌تایی بسازد. در این بازی نباید از حروف تکراری استفاده کرد.

• قصه‌سازی با اشیا

اشیایی مثل اسباب‌بازی، توپ، وسائل آشپزخانه، لوازم‌التحریر و هر وسیله‌ی دیگری که در اطراف‌تان هست را به کودک نشان دهید. از بخواهید قصه‌ای بسازند که در آن‌ از این اشیا استفاده شده باشد. برای متنوع شدن این بازی می‌توانید به جای خود وسائل تصویر آن‌ها را به کودک نشان دهید.
انتخاب از میان بازی‌های متعدد به ویژگی‌های کودک و شناخت والدین از او برمی‌گردد. پدر ومادرها می‌توانند بازی‌های مناسب فرزندشان را بسازند.
 

• داستان‌گویی گروهی

در این بازی نفر اول داستانی را با گفتن یک جمله آغاز می‌کند. مثلاً می‌گوید: «روزی روزگاری موشی در یک آشپزخانه زندگی می‌کرد…». نفر بعدی جمله‌ی دیگری اضافه می‌کند تا داستان پیش برود: « و آن موش عاشق خوردن کلم‌ها بود…». این روند ادامه‌ پیدا می‌کند تا همه به این نتیجه برسند که داستان کامل شده است.

هنگام بازی کردن با کودکان، به ويژه کودکان خجالتی، باید به چند نکته توجه کرد:

• از بازی‌های رقابتی بپرهیزید.
• ابتدا سراغ بازی‌هایی بروید که کودک در انجام آن‌ها تواناست.
• بازی باید شاد و مفرح باشد و کودک نباید از جنبه‌های آموزشی بازی آگاه شود.
• بازی‌های کودکانه دستورالعمل‌های ثابتی ندارند و در موقعیت‌های گوناگون و با توجه به خواست کودک مسیر بازی می‌تواند تغییر کند.

کودکانی که به مهدکودک یا مدرسه می‌روند اغلب عصرهایی که در خانه هستند احساس گرسنگی می‌کنند و این زمان، برای دریافت مواد غذایی مقوی بهترین زمان به شمار می‌آید. اگر می‌خواهید بدانید چه عصرانه‌هایی جزو عصرانه‌های مقوی برای کودک به حساب می‌آیند بهتر است این اینفوگرافی را تا انتها بخوانید.

«پاچنبری یکی از ناهنجاری‌های شایع هنگام تولد است که بیشتر در بین پسران دیده می‌شود.» فرناز المعی‌نژاد متخصص فیزیوتراپی با بیان این مطلب گفت:« پاچنبری یکی از ناهنجاری‌های شایع هنگام تولد است که عضلات و استخوان‌های مچ پا را درگیر می‌کند. در این عارضه انگشتان صاف رو به جلو و عمود بر راستای ساق پا نیستند و به سمت داخل چرخیده‌اند. این چرخش موجب می‌شود که انگشتان پا روبروی پای مقابل قرار بگیرند. پاچنبری ممکن است یک یا دو طرفه باشد اما دردناک نیست و زمانی که کودک ایستادن و راه رفتن را آغاز می‌کند، مشکلات دیگر را موجب می‌شود؛ زیرا با وجود این انحراف در پا، کودک قادر به وزن اندازی روی پاهایش نیست، بنابراین بسیار مهم است که هر چه سریعتر در فاصله یک تا دو هفته پس از تولد، نوزاد تحت درمان و اصلاح قرار بگیرد.» بیشتر بخوانید نقص مادرزادی و راههای پیشگیری از آن.

چه عواملی باعث بروز این اختلال می شود؟

به گفته این متخصص فیزیوتراپی علت شناخته شده ای برای پاچنبری وجود ندارد اما بروز آن در نوزادان پسر و با سابقه فامیلی شایع‌تر است. حدود هفته بیستم بارداری از طریق سونوگرافی می‌توان پاچنبری را تشخیص داد در غیر این صورت این عارضه در بدو تولد مشخص می‌شود.
المعی نژاد در ادامه به بیا نی نی گفت:« پاچنبری خود به خود بهبود پیدا نمی‌کند. در گذشته برای اصلاح این ناهنجاری نوزاد تحت عمل جراحی ارتوپدی قرار می‌گرفت اما امروزه پزشکان از روش گچ‌گیری‌های پشت سر هم (سریالی)، تمرین‌های دامنه حرکتی و کششی در خلاف جهت ناهنجاری و استفاده از بریسی که هنگام ایستادن و راه رفتن پا را در وضعیت صحیح نگه می‌دارد، استفاده می‌کنند که به روش پونستی معروف است.»

لکنت زبان یک مشکل گفتاری است که در آن جریان عادی گفتار مختل می‌شود. کودکی که لکنت زبان دارد صداها، هجاها یا کلمات را تکرار یا طولانی ادا می‌کند. لکنت زبان با تکرار کلمات هنگام یادگیری حرف زدن متفاوت است. لکنت زبان کودک می‌تواند ارتباط او را را با دیگران دشوار کند. اما آیا این مشکل درمان دارد؟ راه حل رفع لکنت زبان در کودک چیست؟

انواع لکنت زبان

• لکنت رشدی: رایج‌ترین نوع لکنت زبان در کودکان است. معمولا وقتی کودک بین 2 تا 5 سال دارد این اتفاق می‌افتد که گفتار و رشد زبان او نسبت به سنش عقب است.
• لکنت عصبی: لکنت عصبی ممکن است بعد از سکته مغزی یا آسیب دیدگی مغز اتفاق بیفتد. این اتفاق زمانی می‌افتد که بین سیگنال مغز و اعصاب و عضلات در گفتار مشکلی به وجود بیاید.
• لکنت روانی: این نوع لکنت شایع نیست و ممکن است بعد از آسیب‌های عاطفی بروز کند.

علت لکنت زبان

پزشکان علت دقیق لکنت زبان را نمی‌دانند. لکنت رشدی در بعضی از خانواده‌ها بیشتر دیده می‌شود و ممکن است از والدین به فرزندان منتقل شود.
در صورت وجود شرایط زیر احتمال لکنت زبان در کودک بالا می‌رود:

• سابقه خانوادگی لکنت زبان
• به مدت 6 ماه یا بیشتر دچار لکنت باشد
• سایر اختلالات گفتاری یا زبانی را دارا باشد

علائم لکنت زبان در کودک

رشد هر کودکی متفاوت است. کودک ممکن است علائم لکنت زبان را داشته باشید که بخشی از گفتار و رشد طبیعی اوست اما اگر این علائم 3 تا 6 ماه طول بکشد، ممکن است لکنت رشدی در کودک بروز کند. علائم لکنت زبان ممکن است در طول روز و در شرایط مختلف متفاوت باشد. علائم لکنت زبان کودک شامل موارد زیر است:

• تکرار صداها، هجاها یا کلمات برای مثال تکرار صدای چی چی چیپس
• ایجاد یک صدای کشدار و طولانی مانند مــــــــــــــــیرم
• استفاده از کلماتی بین صحبت‌ها مانند «اوم» در جمله « میخوام اوم اوم اوم برم»
• مکث زیاد هنگام صحبت کردن
• عدم ادای کلمه با وجود باز بودن دهان برای صحبت
• تنگی نفس یا اضطراب هنگام صحبت کردن
• لرزیدن لب‌ها هنگام صحبت کردن
• افزایش لکنت زبان هنگام خستگی، هیجان یا تحت فشار روانی
• ترس از صحبت کردن

علائم لکنت زبان می‌تواند مانند سایر شرایط سلامت باشد. اطمینان حاصل کنید کودک شما از خدمات درمانی
برای تشخیص استفاده می‌کند.

تشخیص لکنت زبان در کودک

متخصص از تاریخچه خانوادگی لکنت زبان در خانواده‌تان سوال خواهد کرد. او همچنین در مورد علائم لکنت زبان
فرزندتان سوال می‌کند. متخصص اغلب یک گفتاردرمانگر به شما پیشنهاد می‌کند تا درمان را ادامه دهید. این گفتار
درمانگر از تکنیک‌های مختلف برای بررسی و تشخیص لکنت فرزندتان استفاده خواهد کرد.

درمان لکنت زبان کودک

درمان بستگی به علائم، سن و سلامت عمومی کودک دارد. همچنین درمان بستگی به وخامت شرایط دارد.
هیچ درمانی برای لکنت زبان وجود ندارد. درمان زودهنگام می‌تواند از ادامه لکنت زبان در بزرگسالی پیشگیری کند. تکنیک
تکنیکهای متفاوتی برای مهارت آموزی کودک به منظور درمان لکنت زبان پیشنهاد میشود. به عنوان مثال ممکن
است به کودک آموزش داده شود که آرام صحبت کند و حین صحبت کردن نفس بکشد.

مشکلات لکنت زبان برای کودکان

مشکلات و مسائلی که ممکن است کودک به دلیل لکنت زبان دچار شود عبارت است از:

• محدودیت مشارکت در برخی فعالیت‌ها
• اعتماد به نفس پایین
• عملکرد ضعیف در مدرسه
• مشکلات اجتماعی

چطور به کودک دچار لکنت زبان کمک کنیم؟

اگر فرزندتان مبتلا به لکنت زبان است می‌توانید اقدامات زیر را برای کمک به او استفاده کنید:

• تلاش کنید محیط آرامی برایش فراهم کنید.
• زمانی را برای صحبت کردن با فرزندتان مقرر کنید.
• کودک را تشویق کنید درباره مسائل سرگرم کننده صحبت کند.
• واکنش منفی نشان ندهید. در عوض برای درست صحبت کردنش تشویقش کنید.
• وسط حرف زدن کودک نپرید.
• با کودک آرام صحبت کنید این کار به او هم کمک میکند تا آرامتر حرف بزند.
• زمانی که کودک صحبت می‌کند به او توجه کنید.
• اجازه دهید کودک کلمه یا جمله‌اش را خودش کامل کند.

بیماری منکس سندرمی ناشی از اختلال ژنتیکی است که ژن آن روی کروموزوم x قرار دارد، به همین علت در مردان رایج‌تر است. البته زنان هم ممکن است به این بیماری مبتلا شوند. این بیماری در نوزادان باعث کاهش درجه حرارت بدن و افزایش بیلی روبین در آن‌ها می‌شود و در دوران شیر خوارگی هم باعث بروز مشکلاتی در تغذیه، وزن، استفراغ، بی تفاوتی به پیرامون خود، خستگی، از دست دادن بینایی و شنوایی، مو‌های شکننده کم پشت، کوتاه و در خشان و ضخیم شدن و تیره‌تر شدن گونه‌ها می‌شود. احتمالات زیادی مبنی بر این که این کودکان در سه ماهگی تا یک سالگی فوت کنند وجود دارد.

چه عواملی باعث بروز عارضه منکس می شود؟

این بیماری، عارضه‌ای ارثی است یعنی از نسلی به نسل دیگه انتقال می‌یابد، به طوری که اگر زنی که در دوران بارداری است ژن ناقص را داشته باشد، احتمال اینکه این ژن به جنین پسر منتقل شود و او هم دچار این بیماری شود دو برابر می‌شود.
بیماری منکس در اثر یک اختلال ژنی به وجود می‌آید. این نقص باعث می‌شود که بدن نتواند مس مورد نیاز خود را حمل کند. در نتیجه مغز، نمی‌تواند عنصر مس را از روده کوچک به اندازه مورد نیاز خود دریافت کند. وجود کم عنصر مس در بدن انسان بر مو، استخوان، رگ‌های خونی و پوست ممکن است تاثیر بگذارد. همچنین این بیماری باعث نقص‌هایی در سیستم عصبی می‌شود.

منکس چه نشانه هایی دارد؟

علائمی مانند کاهش روند رشد، اختلال سیستم عصبی به صورت پیش رونده، ضعف عضلانی (هیپوتونی)، از بین رفتن صورت، عقب ماندگی ذهنی، تشنج، زود به دنیا آمدن نوزاد، وجود یک توده در سر در بدو تولد برای کودکانی که به وسیله جراحی به دنیا می‌آیند، قند خون پایین، توخالی بودن سینه و حساسیت نسبت به لمس، به ویژه در نواحی از بدن که اصطکاک دارند، در این بیماری قابل مشاهده است. پزشکان متخصص معتقدند باید روزانه مس موردنیاز برای بدن مبتلایان به این بیماری را در زمان معین به آن‌ها تزریق کنند. به گزارش بیا نی نی در درمان اولیه این بیماری پزشکان بریدگی در ناحیه شکم بیمار ایجاد می‌کنند و به وسیله یک لوله کمک می‌کنند تا مواد غذایی به صورت مستقیم وارد معده شوند و موادغذایی مناسب را برای بدن تامین کنند. درمان منکس می‌تواند طول زندگی و عمر افرادی که دارای این بیماری هستند را افزایش دهند. همچنین بهبودی علائم و آسیب‌های عصبی بیماران را به میزان ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش می‌دهد.

خیلی از مادر و پدرها دوست دارند فرزندشان قد بلند و رشید باشد. برای همین همیشه دنبال راهکارهایی هستند تا قد فرزندشان آن طور که می‌خواهند رشد کند. اگر از تغذیه و ژنتیک بگذریم ورزش نقش مهمی در افزایش قد کودکان دارد. اما چه ورزشهایی در چه سنی می‌تواند به رشد قد کودکان کمک کند؟

چه عواملی در رشد و افزایش قد کودکان تاثیر دارد؟

پزشکان متخصص معتقدند ژنتیک مهمترین عامل تعیین کننده قد است. یعنی وراثت حرف اول را در بلند قد شدن یا کوتاه قد شدن فرزند شما می‌زند. یعنی اگر والدینی خودشان قد کوتاهی داشته باشند احتمالا فرزندشان هم چندان قد بلند نمی‌شود. اگر قد پدری ۱۶۵ سانتی متر و قد مادر ۱۵۵ سانتی متر باشد، قد فرزند آنها هیچ وقت ۱۸۵ سانتی متر نمی‌شود مگر اينکه فرد دچار بيماریهايی مانند هيپوگوناد شده باشد. اما پدر و مادر قد بلند می‌توانند در آینده فرزند قد بلندی داشته باشند و البته اگر عوامل محیطی جلوی رشد مناسب کودک را نگیرد.
اما عوامل محیطی چیست؟ عوامل محیطی تاثیر زیادی بر رشد جسمانی کودک بعد از تولد دارند. تغذیه مناسب و علمی،خواب و استراحت،آب و هوا، فعالیت بدنی ارتفاع، وضعیت اجتماعی،اقتصادی و…
بیشتر بخوانید: راهکارهای طب سنتی برای افزایش قد کودکان

قد نهایی کودک چگونه محاسبه می‌شود؟

قد نهايی کودک براساس ميانگين قد پدر و مادر در نظر گرفته می‌شود. براي پسرها ۵/۶ سانتی متر به عدد ميانگين بدست آمده اضافه و برای دخترها ۵/۶ سانتی متر از عدد ميانگين بدست آمده کم می‌کنند. سپس برای تعيين قد نهايی، عدد بدست آمده را برای پسرها، در محدوده منفی ۷ تا مثبت ۷ و براي دخترها در محدوده منفی ۵ تا مثبت ۵ تعيين می‌کنند. اين محدوده اطمينان، به علت ژنتيک در نظر گرفته شده است که تغذيه، محيط زندگی و زمان بلوغ در آن تاثيرگذار است.

چه عواملی باعث کاهش قد کودکان می‌شود؟

گاهی کودک تحت تاثیر عوامل محیطی و بیماریها ممکن است دچار کوتاهی قد شود. این عوامل عبارت است از:

• تغذیه نامناسب
• آسیبهای دوران کودکی قبل از بسته شدن صفحه رشد که می‌تواند باعث توقف رشد، کوتاهی قد، انحراف محور طولی استخوان، پای پرانتزی یا پای ضربدری شود.
• بیماری‌های متابولیک و مادرزادی، مثل راشیستیم، آکرومگالی و آکندروپلازی و…
•  وضعیت بدنی و عادتهای نادرست. مثل بد ایستادن، بدنشستن و راه رفتن به صورت خمیده یا کج.

چه ورزش‌هایی برای افزایش قد کودکان مفید است؟

محققان معتقدند در بدن ما انسان ها و در استخوان‌های بلند، ناحيه‌ای غضروفی وجود دارد که به مرور تبديل به استخوان می‌شوند. در دوران بلوغ، به علت بالا رفتن مقدار هورمون‌های جنسی غضروف رشد بسته می‌شود. يعنی بلوغ يک مرحله فيزيولوژيک است که فرد جهشی در رشد قد پيدا می‌کند و بعد از کامل شدن بلوغ، سرعت اين جهش کم می‌شود. معمولاً در دخترها، ۲ سال بعد از اولين عادت ماهيانه و در پسرها، ۲ تا ۳ سال بعد از اولين انزال، غضروف رشد بسته می‌شود و رشد قدی متوقف می‌شود. پس ورزشهای هوازی و تمرینهایی که باعث رشد غضروفها می‌شود باید در لیست ورزشهای دروان کودکی قرار بگیرد مانند:

• والیبال و بسکتبال

اگر کودک روزانه ۳۰دقیقه ورزش‌های والیبال، بسکتبال یا فوتبال انجام دهد، باعث تحریک صفحات رشدی‌اش می‌شود و به رشدش کمک می‌کند.

• شنا
• دوچرخه سواری
• ژیمناستیک بعد از ۹ سالگی

ژیمناستیک و سایر ورزش‌های پرشی بعد از سن ۹ سالگی برای کودکان مناسبتر است. چون پرش‌های این ورزش و ورزش‌هایی از این دست در سن پایین‌تر می‌تواند به محل‌های رشد استخوانی فشار وارد کند و باعث زود بسته شدن محل‌های رشد استخوانی شود و باعث کوتاهی قد کودکان شود.

•  تمرین‌های کششی
• بارفیکس
• طناب بازی
• پیاده روی و دوی آهسته

برای افزایش قد کودک هر روز مسافتی را با سرعت آهسته در کنارش بدوید و یا پیاده روی انجام بدهید.

چه ورزشهای قبل از سن بلوغ ممنوع است؟

• ورزش‌هايی مثل وزنه برداری و کشتی که همراه با وزنه زدن و فشار روی غضروف رشد است جلوی رشد قدی کودک را می گيرند.
• فعالیت ورزشی شدید مثل فوتبال یا دو و میدانی دو تا سه ساعت در رو فشار‌های شدیدی بر صفحات رشد کودک وارد می کند.
• ورزش رزمی، رشد قدی را کند می‌کند.