دسته: شیرخوارگی تا …

التهاب حشفه (پوست کلاهک آلت تناسلی) یا به طور کلی التهاب آلت تناسلی نوزادان پسر عارضه‌ای شایع در نوزادان پسر است و علت بی‌قراری و گریه‌ مدام بسیاری از آنها همین التهاب است. به همین بهانه به گفتگو با دکتر علی‌اصغر متقی پرداختیم و راه و چاه درمان این التهاب شایع را از او پرسیدیم.

علائم و دلیل بروز التهاب آلت تناسلی نوزادان پسر

التهاب آلت تناسلی نوزادان پسر  بیشتر در نوزادانی که ختنه نشده‌اند شایع است. این التهاب بعد از ختنه شدن آنها از بین می‌رود. التهاب حشفه به این صورت است که ترشحات سفیدرنگی شبیه پنیر در زیر ناحیه‌ حشفه (پوست کلاهک آلت تناسلی) و دور آن جمع می‌شود که این ترشحات باعث ملتهب شدن آن ناحیه می‌شوند. به همین دلیل نوزادان در این وضعیت دچار خارش، درد هنگام ادرار، ناراحتی و بی‌قراری می‌شوند و ممکن است به ناحیه‌ی ملتهب دست بزنند.
التهاب حشفه بیشتر به دلیل تجمع ترشحات زیر پوست حشفه بروز می‌کند که پوست این قسمت در هنگام ختنه کردن برداشته می‌شود. بیشتر از 99 درصد نوزادانی که به این التهاب دچار شده‌اند بعد از ختنه بهبود می‌یابند.

شوینده‌ لباس التهاب را تشدید می‌کند؟

برخی معتقدند شوینده‌های لباس در ایجاد این التهاب نقش دارند اما واقعیت این است که التهاب آلت تناسلی در نوزادان پسر نمی‌تواند به دلیل شوینده‌ها باشد چون در آن صورت به حساسیت بچه‌ها ارتباط پیدا می‌کند و به دنبال آن باید به جا‌های دیگر بدن هم سرایت کند. اما در التهاب حشفه این‌طور نیست. 

تشخیص التهاب آلت تناسلی در نوزادان پسر چطور است؟

مادران می‌توانند با کمی دقت متوجه شوند که قسمت دور پوست یا مجرای آلت تناسلی نوزاد متورم و قرمز شده یا برجستگی‌هایی زیر آن وجود دارد. در این حالت باید پوست کلاهک آلت تناسلی کمی عقب زده شده و از نظر تجمع ترشحات بررسی شود. نوزادان معمولا در این شرایط بی‌قرار هستند و علائم دیگری نشان نمی‌دهند. اگر خیلی شدید باشد توصیه می‌شود کمی از پوست کلاهک آلت تناسلی عقب زده شود و زیر آن شسته شده و  پماد استفاده شود اما اکثرا تا قبل از این‌که به این مرحله برسند باید ختنه شوند و به محض ختنه شدن همه‌ی ناراحتی‌هایش از بین می‌رود.

قبل از ختنه چه باید کرد؟

التهاب حشفه معمولا بعد از ختنه بروز نمی‌کند مگر در مواردی که مشکلی غیر‌عادی منجر به بروز این عارضه شود. تا قبل از ختنه کردن نوزاد، محل التهاب تنها باید شسته شود اما کار ساده‌ای نیست که مادران بخواهند پوست را عقب بزنند چون پوست حالت چسبندگی دارد و به راحتی کنار زده نمی‌شود. بنابر‌این بهتر این است که مادران برای ختنه‌ فرزند‌شان به متخصص نوزادان مراجعه کنند.‏
این التهاب به پماد آنتی‌بیوتیک نیاز ندارد و در نوزادانی که ختنه نشدهاند، همین‌قدر که زیر پوست کلاهک آلت تناسلی شسته شده و پماد مرطوب‌کننده و ضد‌التهاب زده شود کافی است. تنها راه درمان این التهاب ختنه است و معمولا بعد از ختنه‌کردن از بین می‌رود.
خوب است بدانید که اگر التهاب حشفه نادیده گرفته شود امکان دارد عفونی شود. اما در بیشتر بچه‌ها این حالت به مرحله‌ حاد نمی‌رسد و با شستن و ختنه کردن همه‌ این مشکلات برطرف می‌شود و التهاب‌شان از بین می‌رود.

فکر میکنید نوزادتان رفلاکس دارد اما نه تنهای علائم رفلاکس را نمی‌دانید بلکه حتی نمی‌دانید چطور درمان می‌شود. بهتر است در این مطلب با علائم رفلاکس نوزاد و راههای درمان آن آشنا شوید. 

رفلاکس نوزاد چیست؟

یکی از مهمترین سرفصل های درمان بیماری های نوزاد، رفلاکس نوزادی است.رفلاکس زمانی اتفاق می افتد که شیری که نوزاد نوشیده و قورت داده است دوباره در مری بالا می آید و باز به دهان او بر می گردد. البته رفلاکس فقط مخصوص نوزادانی که شیر مادر می نوشند نیست، فرقی ندارد که نوزاد از شیر مادر شیر تغذیه می شود یا شیرخشک، هر دو نوزاد، مستعد مبتلا شدن به رفلاکس هستند.

چه عاملی باعث رفلاکس می‌شود؟

لوله ارتباطی دهان و معده، مری است. جایی که مری و معده به یکدیگر می رسند، یک حلقه ماهیچه ای (دریچه) وجود دارد. وقتی نوزاد شیر می‌نوشد، این دریچه ماهیچه ای باز می‌شود و پس از عبور غذا دوباره بسته می‌شود تا غذا در معده باقی بماند. در نوزادان هنوز این دریچه به طور کامل رشد نکرده و کامل نیست به همین دلیل نمی‌تواند به خوبی این کار را انجام دهد. به همین دلیل است که بیشتر نوزادان به رفلاکس معده مبتلا هستند. وقتی معده نوزاد پر می‌شود، بقیه شیر یا غذایی که نوشیده دوباره به مری و دهان او بر می‌گردد و رفلاکس اتفاق می‌افتد.

آیا رفلاکس نوزاد طبیعی است؟

متخصصان معتقدند که رفلاکس نوزاد تا 6 ماهگی کاملا طبیعی است اما اگر بیشتر از این زمان باشد، نوعی بیماری محسوب می‌شود. رفلاکس نوزاد با بیماری رفلاکس متفاوت است.نوزادان به علت اینکه شیر زیاد می‌خورند، اغلب به استفراغ هم مبتلا می‌شوند، بنابراین آن‌ها شیر را به شکل پنیر بالا می‌آورند. اگر استفراغ به صورت فیزیولوژیک باشد حال نوزاد بعد از استفراغ خوب است اما اگر نوزاد بعد از 2 سالگی استفراغ داشت و بعد از آن هم حالش مساعد نبود، این حالت بیماری به حساب می‌آید. 

 

علائم رفلاکس نوزادان چیست؟

یکی از مهمترین علائم رفلاکس نوزاد این است که نوزاد شیری که خورده بالا می‌آورد. سکسکه طولانی یکی از شایعترین علائم رفلاکس است. سکسه های طولانی همراه با احساس ناخوشایند و بی‌قراری نوزاد در زمان شیر خوردن و یا بلافاصله بعد از شیر خوردن، خروج شیر از گوشه لب و در موارد شدیدتر استفراغ شیر و محتویات معده با خروج از دهان و بینی نوزاد، بی قراری و گریه های شدید و طولانی از دیگر نشانه های رفلاکس نوزادان است. اکثر نوزادان مبتلا به رفلاکس خواب ناآرامی دارند و علاوه بر اینکه زود از خواب می پرند در طول مدت خواب نیز بسیار تغییر جا می دهند و گاه با شدت پاهای خود را روی تشک می کوبند. نوزادانی که رفلاکس دارند اغلب دیرتر از بقیه نوزادان هم سن خود دندان در می آورند و درآمدن دندان در آنها سختر و با بی قراری بیشتری همراه است.

درمان رفلاکس معده نوزاد

• خوابیدن: نوزادی که رفلاکس معده دارد خیلی سخت می خوابد. برای درمان رفلاکس نوزاد باید زیر سر نوزاد را بلند کنید یا زاویه تخت را سی درجه بالاتر بیاورید. وقتی قسمت بالاتنه نوزاد بالاتر است، برگشت محتویات معده به مری کمتر می‌شود.
• بعد از شیر خوردن حتما چند دقیقه نوزاد را در آغوش بگیرید و کاری کنید آروغ بزند.
• ورزش درمانی: یکی دیگر از روشهای درمان خانگی رفلاکس نوزاد است. نوزاد را بخوابانید. پاهایش را به صورت خم در دست نگه دارید. خیلی آرام پاهایش را تکان دهید انگار در حال دوچرخه سواری است. این کار را بین پنج تا ده دقیقه انجام دهید.
• کنترل رژیم غذایی مادر: بهتر است از لبنیات کمتر استفاده کنید پروتئین موجود در آن ها به سیستم گوارش نوزاد فشار می‌آورد. بهتر است از مواد غذایی که حساسیت زا مثل آجیل، سویا و تخم مرغ پرهیز کنید. غذاهای چرب و تند و نوشیدنی های گازدار و شکلات و کافئین نخورید.حواستان به میزان آبی که در روز می نوشید باشد.
• اجتناب از نشاندن یا خواباندن به‌صورت طاقباز: خواباندن شیرخوار با زاویه یعنی همیشه سر کودک بالاتر از معده باشد.
• شیر‌دهی باید به‌طور کامل باشد تا کودک سیر شود و نیاز به شیر خوردن مکرر کمتر شود.
• پرهیز از تکان دادن یا قرار دادن کودک در گهواره یا روی پا بلافاصله پس از شیردهی.
• پرهیز از قرار دادن کودک در کرییرهایی که حرکت جلو به عقب دارند و کودک با نشستن در آنها به‌گونه‌ای قرار می‌گیرد که سر معده زاویه‌دار می شود.
• پرهیز از سرشیشه‌ای که سوراخ‌های آن گشاد شده و باعث می‌شود در زمان کوتاهی شیرخوار حجم زیادی شیر بنوشد.

هشدار متخصصان درباره رفلاکس نوزاد

‌متخصصان معتقدند تکرار زیاد رفلاکس گوارشی نوزاد باعث التهاب در بافت مری می‌شود. برگشت محتويات معده، از معده به داخل مری به علت خاصيت اسيدی محتويات معده و تماس اين مواد با بافت مری باعث سوزش و ايجاد التهاب در بافت مری می‌شود که در اين شرايط نوزاد بی‌قرار و تحريك‌پذير مي‌شود. رفلاکس نوزاد طبیعی است اگر اين حالت گاهی اتفاق بيفتد و مشكلی براي نوزاد ايجاد نكند عادی است، اما اگر رفلاکس زیاد باشد ممکن است به بافت مری نوزاد آسیب بزند. به همین دلیل حتما باید درباره نوع و تکرار رفلاکس نوزاد با پزشک متخصص مشورت کنید.
نکته: این بیماری ریفلاکس معده نام دارد اما به اشتباه به رفلاکس معروف شده است.

«همان طور که تغذیه نقش مهمی در رشد و تکامل کودک دارد، خواب مناسب هم از اهمیت زیادی برخوردار است و والدین باید توجه ویژه به این موضوع داشته باشند.»
فرشته کرباسیان متخصص کودکان و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان این مطلب درباره عوارض بدخوابی کودکان گفت:« تا زمانی که موضوع خواب به موقع و کافی دغدغه ذهنی والدین نباشد، آن‌ها نمی توانند به خوبی سلامت خواب کودکانشان را مدیریت کنند. امروزه با توجه به مشغله و ساعات کاری زیاد، ممکن است خانواده ها کمتر به مسائل کودکان خود بپردازند. » بیشتر بخوانید خواب زیاد نوزاد نشانه چیست؟

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران به بیا نی نی گفت: «کودکانی که کمتر از ۹ ساعت در طول شبانه روز می‌خوابند حامل ژن‌های ابتلا به دیابت هستند و بدن آن‌ها در برابر انسولین از خود مقاومت نشان می دهد. از عوارض کم خوابی در کودکان می‌توان به چاقی و اضافه وزن، تشکیل توده عضلانی کم، تجمع چربی و قند در بدن، کاهش سطح هوش و علاقه به مصرف خوراکی‌های شیرین اشاره کرد. به والدین توصیه می‌کنیم که نظارت دقیق بر خواب کودک داشته باشند، زیرا هر یک ساعت کمبود خواب می‌تواند زمینه ساز ابتلا به دیابت در بزرگسالی آن ها شود. معمولا اثرات بلند مدت کم خوابی در کودکان، به صورت عدم تمرکز صبگاهی،کج خلقی ،تحریک پذیری و رفتارهای مخاطره آمیز مخصوصا در نوجوانان ظاهر می‌شوند. همچنین ثابت شده است که چاقی و فشارخون بالا در کودکانی که خواب مناسب ندارند بیشتر است. از آنجایی که ترشح هورمون رشد در زمان خواب افزایش می یابد ،قد نهایی کودکانی که خواب مناسب ندارند نسبت به هم سن و سال های خود کوتاه تر می شود.» بیشتر بخوانید الگوی خواب نوزاد چگونه است؟

اولین واحد kmc یا مراقبت آغوشی مداوم کشور در بیمارستان شهید طالقانی تبریز افتتاح شد.
بهزاد سروران رئیس بیمارستان شهید طالقانی تبریز در مراسم افتتاح اولین واحد بیمارستانی مراقبت آغوشی مداوم کشور گفت:« سال‌هاست واحد km یا واحد مراقب آغوشی مادرانه در بسیاری از بیمارستان‌های کشور فعال است که نوزادان زیر نظر پزشک فوق متخصص با یک پوشش مناسب در آغوش مادر خود نگهداری می‌شوند. اما واحد kmc یا واحد مراقبت آغوشی مادرانه مداوم، بخشی از بیمارستان را شامل می‌شود که به صورت مهمانسرا در اختیار مادران قرار می‌گیرد تا بتوانند مدت زمان زیادی در کنار نوزاد خود باشند. طرح kmc پایان نامه یکی از دانشجویان دکتری مامایی است که با حضور تعداد بسیاری از مادران در بیمارستان طالقانی تبریز اجرا شده است.» بیشتر بخوانید تماس پوستی نوزاد با مادر چقدر مهم است؟
 

طرح مراقبت آغوشی برای اولین بار در سال ۱۹۷۸ در کلمبیا توسط دو متخصص ابداع شد . در مراقبت آغوشی منقطع یک نوزاد باید ۶۵الی ۷۰ دقیقه در روز متصل به مادر باشد اما در مراقبت آغوشی مداوم نوزاد باید ۱۲ الی ۲۰ ساعت در روز در آغوش مادر باشد. بیشتر بخوانید بغل کردن نوزاد از شیر دادن مهمتر است؟

هیچ مکانیسم زیست‌شناختی به مادران زمان ختم شیردهی را اعلام نمی‌کند. از شیر گرفتن کودک یک روند اجتماعی و فرهنگی است و عوامل زیادی در آن مداخله می‌کنند. 
روند از شیر گرفتن کودک به دلیل جدایی شیرخوار از مادری که همیشه در اختیار او بوده و او را لمس می‌کرده و در آغوش می‌گرفته است، هم برای مادر و هم برای کودک بسیار با اهمیت است. از سوی دیگر در جریان از شیر گرفتن، کودک یک منبع اصلی لذت دهانی(مکیدن) را از دست می‌دهد که این مسئله هم از نظر روانی برای شیرخوار مهم است. 

نکات مهم از شیر گرفتن نوزاد

از نظر طب سنتی ایرانی بهترین زمان از شیر گرفتن کودکان بهار و پاییز است. در آخر تابستان و آخر زمستان هم می‌توان این کار را انجام داد، در حقیقت هوای معتدل برای از شیر گرفتن کودک زمان مناسب‌تری است.
اگر زمان از شیر گرفتن شیرخوار از روی اجبار در هوای گرم انجام شد، باید برای رفع تشنگی‌ کودک چاره‌ای بیاندیشید. یک روش برای رفع تشنگی نوشاندن دوغ شیرین است که در این شرایط باید ساعت به ساعت به کودک داد.
غذای مناسب برای از شیرگرفتن کودک در هوای گرم، برنج و ماست و نان است و باید از غذاهای بسیار چرب پرهیز کنید.
سایر خوراکی‌های مناسب در زمان ا زشیرگرفتن عبارتند از حریره‌ها مانند حریره بادام، گوشت‌های سهل الهضم، هلیم با گوشت نرم، فرنی و شیر برنج که البته اینها مخصوص به فصل خاصی نیست.

 

• اگر زمان از شیرگرفتن کودک با هوای سرد زمستان تلاقی کرد، باید از مواد غذایی بالفعل گرم استفاده کنید و از نوشاندن آب خیلی سرد به کودک پرهیز کنید و بدن او را در این زمان باید گرم نگه دارید.
• بهتر است برای از شیر گرفتن غذای کمکی کودک را افزایش دهید تا اشتهای کودک به شیر مادر کمتر شود و سپس کم کم شیر مادر را کم کنید.
• در کتب طب سنتی توصیه شده است که شیر کودک به تدریج کمتر شده و حذف شود تا بدن او فرصت تطابق با شرایط را داشته باشد؛ مطالعات علمی جدید نشان می‌دهد که از شیر گرفتن کودکان با افزایش میزان بروز اسهال در آنها مرتبط است و یک دوره آسیب پذیری نسبت به اسهال بلافاصله بعد از ختم شیردهی وجود دارد، در صورتی که از شیر گرفتن تدریجی و صحیح انجام شده باشد خطر ابتلا به اسهال به میزان قابل توجهی کم می‌شود.
• از شیر گرفتن کودک باید در زمانی باشد که کودک بیمار نباشد به خصوص حواسمان باشد که شیرخوار بیماری گوارشی نداشته باشد.
• توصیه می‌شود برای اینکه کودک از لحاظ روانی آمادگی پیدا کند مادر به تدریج به بدگویی از شیر و پستان بپردازد.
• گاهی مادر با اظهار درد در پستان و زخمی نشان دادن پستان ترحم کودک را برمی‌انگیزد که عده‌ای از پزشکان و روانشناسان با این کار مخالفند و اعتقاد دارند که به کودک آسیب روانی وارد می‌شود. چون ممکن است کودک خود را در ایجاد این آسیب به مادر مقصر بداند.
• اگر کودک به یاد پستان افتاد و بیقراری کرد ماده تلخ غیرمضر برپستان مالیده شود تا شیرخوار از تلخی آن، از پستان‌ها متنفر شود. باید توجه شود که ماده تلخ بی‌ضرر باشد تا اگر کودک از آن بخورد ضرری به او نرسد.
• یادتان باشد سرگرم کردن کودک و افزایش محبت به او از اصول مهم این دوران است.

مشکلات از شیر گرفتن کودک

بعد از اتمام دوران شیردهی، احتمال درد و تورم در پستان‌های مادر وجود دارد که سبب ناراحتی و آزار نسبتا شدید او می‌شود که به دلیل بسته شدن مجرای شیر و تجمع شیر باقیمانده در پستان است. این عارضه خصوصا در زمانی که شیر مادر ناگهانی و در زمان خیلی کوتاه قطع می‌شود، شدیدتر است.
توصیه‌هایی برای مادران:

• اگر شیر تدریجی قطع شود باعث سهولت قطع شیر در مادر و درد و آزار کمتر او می‌شود، پس سعی کنید این کار را تدریجی انجام دهید.
• از سینه بند مناسب و نسبتا محکم استفاده کنید.
• برای کم شدن حالت احتباس مایعات در بدن مادر، مصرف نمک را کم کنید.
• در پخت غذای روزانه از ادویه‌های شیرافزا(زیاد کننده‌های شیر) مثل زیره، سیاهدانه، رازیانه، شوید و…. استفاده نکنید.
• از گذاشتن برگ کلم خنک در دور پستان برای انقباض سینه وکاهش ورم استفاده کنید.
• از خشک کننده‌های خوراکی شیر مثل نعناع هم می‌توانید استفاده کنید.
• قرار دادن ترکیب سرکه و عدس روی سینه‌ها نیز با ایجاد انقباض و کم کردن خونرسانی به کمتر شدن شیر کمک می‌کند.
• از تحریک و دستکاری سینه‌ها خودداری کنید.
• کمپرس سرد روی سینه‌ها هم کمک کننده است.
• این درد و تورم در روزهای اول پس از قطع شیردهی به اوج می‌رسد و سپس به تدریج کم می‌شود، در صورت همراه شدن تب شدید یا سایر علائم توصیه می‌شود به منظور بررسی عفونت یا بیماری‌های دیگر به پزشک مراجعه کنید.

«پدیده پای پرانتزی یکی از عارضه‌های شایع در سنین نوزادی است که عموما آن را می‌توان در سن یک و نیم سالگی تشخیص داد.»
دکتر قاسم فتحی متخصص ارتوپد با بیان این مطلب درباره عارضه پای پرانتزی در نوزادان گفت:« پدیده پای پرانتزی یکی از عارضه‌های شایع در سنین نوزادی است که عموما آن را می‌توان در سن یک و نیم سالگی مشاهده کرد. این عارضه در این سن طبیعی بوده و به تدریج با رشد نوزاد از بین خواهد رفت. پای پرانتزی عموما تا سن ۴ یا ۶ سالگی به حالت خود برمی‌گردد،‌ در مواردی ممکن است این پدیده به صورت غیرطبیعی باشد که پزشک با بررسی و معاینات نوزاد را تحت درمان قرار می‌دهد.»
این متخصص ارتوپد در ادامه به فارس گفت:« این مشکل ژنتیکی نیست و در مواردی بسیار نادر به صورت غیرطبیعی بروز می‌کند و نیاز به درمان دارد. کمبود ویتامین D و کم کاری تیروئید از جمله علل بروز این عارضه است. گاهی اوقات، پرانتزی بودن پاها می‌تواند ناشی از یک نقص اسکلتی یا ناهنجاری یا به خاطر یک مشکل در سلامتی باشد.» بیشتر بخوانید درمان پاهای پرانتزی کودکان