دسته: شیرخوارگی تا …

آیا فرزندتان را برای مستقل بودن آماده کرده‌اید؟ آموزش مهارت‌های زندگی به فرزندانمان نه‌تنها برای مراقبت از خودشان مفید است و آن‌ها را افراد شایسته‌ای بار می‌آورد بلکه احساس توانمندی بیشتر و اعتمادبه‌نفس مثبت را نیز در آن‌ها افزایش می‌دهد. فهرستی از مهارت‌های مناسب در هر سن به شما کمک می‌کند تا فرزندتان را برای هر بخش از زندگی‌اش آماده کنید. ما در اینجا فهرستی از مهارت‌های زندگی از دوران قبل از مدرسه تا زمانی که برای تشکیل زندگی مستقل از پیش شما خواهد رفت را آماده کرده‌ایم

دو تا سه‌سالگی: کارهای کوچک و اولیه

این سن زمانی است که فرزندتان شروع به یادگیری مهارت‌های ابتدایی زندگی می‌کند. در سه‌سالگی فرزند شما می‌تواند کارهای زیر را انجام دهد:

• در جمع‌کردن اسباب‌بازی‌هایش به شما کمک کند
• با کمک شما لباسش را بپوشد
• وقتی لباسش را در می‌آورد آن را در سبد لباس‌ها قرار دهد
• در چیدن میز به شما کمک کند
• با کمک شما دندان‌هایش را مسواک بزند و صورتش را بشوید

چهار تا پنج‌سالگی: اسامی و اعداد مهم

زمانی که فرزندتان به این سن می‌رسد مهم است که به او مهارت‌های ایمنی را آموزش دهید. او باید در این سن بتواند:

• اسم کامل خودش، شماره تلفن و آدرس خانه را بداند
• بتواند یک تماس اضطراری بگیرد
• از عهده نظافت عمومی منزل مانند گردگیری مکان‌های در دسترس و تمیز کردن میز بعد از غذا برآید
• بتواند به حیوانات خانگی غذا دهد
• پول‌ها را بشناسد و مفاهیم اولیه درباره چگونگی استفاده از پول را بداند
• بدون کمک شما دندان‌هایش را مسواک بزند، موهایش را شانه کند و دست و صورتش را بشوید
• لباس‌هایش را عوض کند و لباس‌های کثیفش را داخل ماشین لباس‌شویی بیندازد
• لباس‌هایش را خودش انتخاب کند

شش تا هفت‌سالگی: تکنیک‌های اولیه آشپزی

کودکان در این سن می‌توانند یاد بگیرند که چطور در آشپزی به شما کمک کنند و موارد زیر را انجام دهند

• مواد موردنیاز برای غذا را باهم مخلوط کنند، هم بزنند و از یک چاقوی کند برای بریدن استفاده کنند
• یک ساندویچ ساده درست کنند
• ظرف‌ها را بشورند
• برای تمیز کردن از پاک‌کننده‌های خانگی بی‌خطر استفاده کنند
• پس از استفاده از حمام آن را تمیز کنند
• بدون کمک شما تختخوابش را مرتب کند
• بدون نظارت حمام کند

هشت تا نه‌سالگی: نگهداری از وسایل شخصی

در این سن فرزندتان باید از وسایل شخصی خودش به‌خوبی مراقبت کند. او باید بتوانند موارد زیر را انجام دهد:

• لباس‌هایش را تا کند
• دوختن‌های ساده را یاد بگیرد
• از اسباب‌بازی‌های خارج از خانه‌اش مانند دوچرخه یا اسکیت به‌خوبی نگهداری کند
• بدون اینکه به او تذکر داده شود بهداشت فردی خودش را رعایت کند
• گردگیری کند و از جاروبرقی استفاده کند
• از روی دستور آشپزی بتواند یک غذای ساده آماده کند
• لیست مایحتاج ضروری خانه را فراهم کند
• پول بشمارد و بتواند پول را خورد کند
• پیام متنی ارسال کند
• اشغال‌ها را بیرون بگذارد
• گل‌ها را آب بدهد

ده تا سیزده‌سالگی: استقلال

ده‌سالگی سنی است که فرزند شما می‌تواند خیلی از کارها را به‌طور مستقل انجام دهد. ازجمله کارهایی که می‌توانند کودکان در این بازه سنی انجام دهند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تنها در خانه بماند
• به مغازه برود و خرید کند
• روتختی خودش را عوض کند
• از ماشین لباسشویی استفاده کند
• غذاهایی که دارای مواد لازم متنوع هستند را آماده کند
• بتواند از فر استفاده کند
• لباس‌هایش را اتو کند
• از ابزارهای ساده مانند پیچ‌گوشتی و چکش و از این قبیل استفاده کند
• دنبال خواهر برادر بزرگ‌ترش برود

چهارده تا هجده‌سالگی: مهارت‌های پیشرفته‌تری یاد می‌گیرند

در چهارده‌سالگی فرزند شما تمام مواردی که در بالا به آن‌ها اشاره شد را با مهارت خیلی بیشتری انجام می‌دهد. در رأس آن‌ها او همچنین باید بتواند موارد زیر را نیز انجام دهد:

• کارهای مربوط به نظافت و تعمیر و نگهداری را به‌خوبی انجام دهد
• بنزین بزند، پنچری ماشین را بگیرد و بتواند لاستیک ماشین را عوض کند
• بتواند عنوان داروها و مقدار مصرف آن‌ها را بخواند
• برای گرفتن یک شغل مصاحبه بدهد
• در صورت لزوم مواد اولیه برای تهیه غذا را آماده کند و غذا درست کند

سن جوانی: آماده شدن برای تنها زندگی کردن

فرزند شما باید یاد بگیرد که چطور به‌تنهایی بتواند از پس خودش بربیاید. در این سن او چه برای کار، ازدواج و یا دانشگاه از شما دور می‌شود. در این سن او نیاز دارد قبل از ترک خانه و تنها زندگی کردن چند مهارت دیگر را نیز یاد بگیرد این مهارت‌ها شامل موارد زیر هستند:

• توانایی تنظیم قرار ملاقات برای دکتر و دندان‌پزشک
• درک درستی از مسائل پایه‌ای امور مالی داشته باشد اینکه چطور یک حساب در بانک باز کند و آن را مدیریت کند، چطور قبض‌ها را پرداخت کند.
• درک درستی از قراردادهای معمول داشته باشد. مثل اجاره یک‌خانه و یا یک ماشین
• از مسائل پایه‌ای تعمیرات خودرو آگاه باشد

به یاد دارم روزی یکی از دوستانم ماجرای نه‌چندان جالبی از یکی از همکارانش که صاحب فرزند دوم شده بود، برایم تعریف می‌کرد. می‌گفت زمانی که نوزاد نورسیده در اتاق‌خواب بود کودک بزرگ‌تر به دوستش می‌گفت: «وقتی مامان در آشپزخانه است برویم اذیتش کنیم!» وقتی این ماجرا را شنیدم ترسیدم که مبادا روزی این حجم از حسادت برای فرزندان من هم اتفاق بیفتد. در مورد فرزندانم اتفاق مشابه این ماجرا نیفتاد؛ ولی قطعاً نوعی از حسادت همچنان وجود داشت.
حسادت در خصوص بچه اولی‌هایی که برادر یا خواهر جدید دارند اتفاقی طبیعی است. بااین‌حال این شما هستید که شرایط را طوری درست می‌کنید که خواهر یا برادر جدید تبدیل به دوست شود یا دشمن. راهنمایی‌هایی که اینجا برای شما در نظر گرفته‌ایم کمکتان می‌کند تا در هر فاصله سنی که بین بچه‌ها هست، بتوانید بهترین راهکار را انتخاب کنید.

1. وقتی سن فرزند بزرگ‌تر زیر ۲۴ ماه است

باید منتظر چه اتفاقاتی باشید

در این سن کودکتان درک درستی از شرایط ندارد و نسبت به کودک تازه به دنیا آمده کمی گیج است. زمانی که کودک بزرگ‌تر زیر دو سال، به برادر یا خواهر بزرگ‌تر تبدیل می‌شود، شرایط سختی را خواهد داشت و پذیرش یک بچه جدید برایش دشوار است.
هر کودکی نیاز به توجه تمام و کمال مادر دارد. در نظر داشته باشید اگر فرزند شما با آمدن نوزاد جدید به‌طور آشکار ناراحتی خودش را بروز نداده، ممکن است به این معنا باشد که هنوز در غم از دست دادن زندگی قبلی خود است. اغلب این ناراحتی بعد از مدت‌زمانی (معمولاً وقتی‌که فرزند کوچک‌تر شروع به حرکت می‌کند و سراغ اسباب‌بازی‌هایش می‌رود) خودش را به‌صورت حسادت و کج‌خلقی نشان می‌دهد.

چطور شرایط را کنترل کنیم

الآن فقط از آرامش لذت ببرید و حتماً دقایقی از روز را برای خلوت کردن با فرزند اولتان کنار بگذارید. حواستان باشد که هر وقت به اتاق شما می‌آید به او لبخند بزنید. مطمئن باشید لبخند زدن و بوسیدن و در آغوش کشیدن کودکتان که به شما نیازمند است، آن‌قدرها هم از شما انرژی نخواهد گرفت. او مرتب پیش شما می‌آید و وقتی می‌بیند که در حال پرستاری از نوزاد هستید شروع می‌کند به بهانه گرفتن و نق زدن، در این زمان حواستان باشد که شروع به سخنرانی و توجیه او نکنید. او فقط می‌خواهد که بغلش کنید و به او توجه کنید، پس به او بگویید که «منم خیلی ناراحتم که نمی‌توانم الآن بغلت کنم و با تو بازی کنم. بیا فعلاً اینجا کنار من و نی‌نی دراز بکش. وقتی کارم تمام شد حسابی بغلت می‌کنم.»

2. سن فرزند بزرگ‌تر دو تا سه سال

باید منتظر چه اتفاقاتی باشید

بیشتر بچه‌ها در این سن نق‌نقو و گریان هستند، به‌خصوص زمانی که یک نوزاد جدید هم در کار باشد. ازآنجایی‌که بچه‌ها می‌بینند که شما چطور از نوزاد پرستاری می‌کنید، دوست دارند که همان کارها را با آن‌ها نیز انجام دهید. آن‌ها در این سن آن‌قدر دادوفریاد می‌کنند تا به آن چیزی که می‌خواهند برسند. همچنین گریه‌های نوزاد در طول شب می‌تواند مشکلاتی را به همراه داشته باشد؛ برای مثال کودک بزرگ‌تر که در تخت خودش خوابیده ناگهان تصمیم می‌گیرد که بیاید و پیش شما بخوابد. به‌خصوص زمانی که نوزاد در اتاق شما باشد. اغلب بچه‌ها در این سن درباره برادر یا خواهر جدیدشان کمی گیج هستند، بخشی از آن‌ها می‌خواهد همچنان یک نوزاد باقی بماند و بخش دیگری از آنان می‌گوید که من خودم می‌توانم کارهایم را انجام دهم و می‌خواهد مستقل باشد.

چطور شرایط را کنترل کنیم

با فرزندتان که دچار چنین احساسات دوگانه‌ای شده، صحبت کنید. این‌طور بگویید که به نظر می‌رسد دوست داری نی‌نی باشی و بعد بگذارید که نقش بچه‌های خیلی کوچک را بازی کند؛ مثلاً مثل نوزادان او را در گهواره بگذارید. بغلش کنید و تکانش دهید. کلی از این شرایط باهم لذت ببرید و بخندید. برای اینکه کودکتان با شرایط جدید بهتر کنار بیاید، بهتر است مجموعه‌ای از اقدامات را قبل از زایمان و در زمان بارداری فرزند دوم انجام دهید. اگر عادت کرده که شما صبح‌ها بیدارش کنید و به او صبحانه بدهید، قبل از زایمان این عادت را به پدرش محول کنید تا زودتر به او عادت کند. پدر باید خودش را خیلی مشتاق و هیجان‌زده نشان دهد.
 

3. سن فرزند بزرگ‌تر چهار تا شش سال

باید منتظر چه اتفاقاتی باشید

کودکان در این سن اغلب خیلی بهتر شرایط را درک می‌کنند و بهتر پذیرای ورود یک خواهر یا برادر جدید هستند. پس اگر نوزاد روی او شیر بالا بیاورد، شما خیلی راحت‌تر می‌توانید به او توضیح دهید که این کار را از قصد انجام نداده است. اگر اسباب‌بازی‌هایش را از او گرفت به او کمک کنید تا اسباب‌بازی‌های موردعلاقه‌اش را درجایی دور از دسترس نوزاد قرار دهد. در این سن دنیای فرزند شما بزرگ‌تر شده و دیگر مثل قبل تماماً به شما وابسته نیست. بااین‌حال هنوز بیشترین ارتباطش با شماست؛ اگر او توجهی را که لازم دارد از شما دریافت نکند ممکن است مضطرب و سرخورده شود.

چطور شرایط را کنترل کنیم

بهترین روش این است که زمانتان را با دقت بین او و فرزند جدید تقسیم کنید تا او سرخورده یا مضطرب نشود. حتی زمانی که به خرید می‌روید یک‌بار فقط با او بروید و اگر امکانش هست فرزند کوچک‌تر را پیش همسرتان در خانه بگذارید. اگر فرزند کوچک‌تر کاری کرد که او ناراحت و عصبانی شد طرف او را بگیرید و عصبانیتش را با چیزی که دوست دارد جایگزین کنید و بعد به او بگویید می‌دانم شرایط سخت است؛ بیا باهم نفس عمیق بکشیم و آرام باشیم.

4. سن فرزند بزرگ‌تر هفت تا هشت سال

باید منتظر چه اتفاقاتی باشید

اگر از او بپرسید که روزش چطور بود، ممکن است در جواب بگوید: «خوب بود.» معمولاً خیلی باید تلاش کنید تا بچه را در این سن به حرف زدن بیشتر وادار کنید و بتوانید از احساسات او آگاه شوید. چالش اصلی این است که از او بخواهید که احساساتش را در خصوص حس حسادتی را که منجر به یک رفتار ناخوشایند مانند حاضرجوابی، دعوا و بی‌توجهی آشکار نسبت به کودک کوچک‌تر شده، بیان کند.

چطور شرایط را کنترل کنیم

یکی از راه‌هایی که می‌تواند سودمند باشد خلوت‌های قبل از خواب است تاکمی باهم درد دل کنید. از او بخواهید هنگامی را تنها فرزند خانواده بود، به یاد آورد و آن شرایط را مرور کند. بپرسید که حس حال حاضرش چطور است. از او بپرسید آمدن فرزند جدید چه سختی‌ها و شادی‌هایی با خودش به همراه داشته است. اگر با شما از حس حسادتش چیزی گفت به او اطمینان بدهید که عاشقش هستید و از او بپرسید که در چه خصوصی می‌توانید کمکش کنید یا از دورانی که شما هم نسبت به خواهر یا برادر کوچک‌ترتان حسادت می‌کردید، به او بگویید. تمام تلاشتان را به کار ببرید تا رابطه آن‌ها را باهم تقویت کنید و آن‌ها باهم متحد شوند. از او بخواهید تا در قسمتی از کارهایی که مربوط به کودک کوچک‌تر است، سهیم باشد؛ مثلاً زمانی که شما کنارشان هستید از او بخواهید برای برادر یا خواهر کوچک‌ترش داستان بخواند یا زمانی که شما مشغول عوض کردن پوشک برادر یا خواهرش هستید، برایش آهنگی بگذارد تا حواس نوزاد را پرت کند و او را بخنداند.

 

بچه‌ها بین 12 ماهگی تا دوسالگی کم‌کم سعی می‌کنند بعضی کارها را خودشان انجام دهند. متوجه روابط علت و معلولی می‌شوند و با محیط اطرافشان ارتباط برقرار می‌کنند؛ به همین دلیل آموزش و در معرض چالش‌های مناسب سن قرار دادن بچه‌ها بسیار ضروری است. برای اینکه موفق شوید توسط بازی با کودک یک ساله توانمندی‌هایش را بالا ببرید و او را به چالش بکشید، پیشنهادهای ما را از دست ندهید. این پیشنهادها برای محیط خانه طراحی شده‌اند و در خوب گذراندن روزهای بهاری کمکتان می‌کنند. ضمن اینکه بعضی مهارت‌های اساسی فرزندتان را هم پرورش خواهید داد.

1. طبل‌زن کوچولوی من

• وسایل موردنیاز: جغجغه، قاشق، قابلمه و ماهیتابه، زنگ، سنج
• نحوه بازی: با استفاده از این وسایل سعی کنید ریتم ایجاد کنید و چیزی شبیه موزیک بنوازید. فرزندتان را تشویق کنید تا او هم همین کار را انجام دهد. مراقب باشید صداها آن‌قدر بلند نباشند که گوش او را بیازارند. نواختن ساز، این بازی کودک یک ساله را به چالش گوش دادن می‌کشاند.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: هماهنگی، مهارت‌های شنیداری، تجربه کردن موسیقی

2. خاله‌بازی

• وسایل موردنیاز: خانه اسباب‌بازی بزرگ آماده پلاستیکی یا کاغذی
• نحوه بازی: این بازی کودک یک ساله را سر ذوق می‌آورد. اگر بودجه‌تان به خرید خانه آماده برای بازی می‌رسد که هیچ؛ اگرنه با استفاده از پارچه می‌توانید چادر بزنید. مسیر ورود و خروج را مشخص کنید و فرزندتان را تشویق کنید وارد خانه شود. اگر متوجه نشد بهتر است خودتان چند بار این کار را انجام دهید. الکی به در بکوبید و بپرسید کسی خانه هست یا نه. این مهارت به‌خصوص برای روزهای عید مناسب است و بچه را بیشتر با مفهوم ارتباطات آشنا می‌کند.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: بهبود مهارت‌های اجتماعی و تجربه محیط اطراف

3. تلفن بازی با کودک یکساله

• وسایل مورد نیاز: تلفن اسباب‌بازی یا تلفن قدیمی که ازکارافتاده
• نحوه بازی: یک گوشی را به دست فرزندتان دهید و دیگری را خودتان در دست بگیرید. تظاهر کنید در حال شماره‌گیری و داشتن مکالمه فرضی هستید. می‌توانید برای خودتان شخصیت بانمکی بسازید که با صدای کودکانه‌ای صحبت می‌کند؛ از این طریق بازی کودک یک ساله را جذب خودش خواهد کرد.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: مهارت‌های زبانی و ارتباطات اجتماعی

 

4. دریا بازی

• وسایل موردنیاز: آب، ماسه، سطل، بیلچه پلاستیکی، قاشق، وان بزرگ
• نحوه بازی: ممکن است امسال نتوانید به کنار دریا سفر کنید اما آشنا کردن بچه‌ها با دریا کار سختی نیست. اگر فرزندتان به 18 ماهگی رسیده است می‌تواند ماسه بازی کند. شما هم می‌توانید شن و ماسه را با آب ترکیب کنید، آواز بخوانید و کارهایی را که او انجام می‌دهد، تکرار کنید. برعکس این قضیه هم ممکن است؛ یعنی می‌توانید از او بخواهید کارهایی را که شما انجام می‌دهید، انجام دهد.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: مهارت بازی خلاقانه، بهبود توانایی‌های حرکتی و لمسی

5. بازی شمارش

وسایل موردنیاز: هر وسیله غیر خطرناک و قابل شمردن

• نحوه بازی: این بازی بچه یک ساله را به ریاضیات علاقه‌مند می‌کند. بچه‌ها عاشق شمردن انگشت‌های دست‌وپایشان هستند. شروع به شمردن انگشت‌هایشان کنید و از آن‌ها بخواهید این کار را تکرار کنند. اگر نتوانستند اعداد را درست بگویند یا جا‌به‌جا گفتند، نگران نشوید. مهم این است همان‌طور که با مفهوم کلمات آشنا می‌شوند با اعداد هم ارتباط برقرار کنند و مفهوم شمارش را درک کنند.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: مهارت تشخیص ترتیب اعداد، مهارت شمارش

6. بازی بگرد و پیدایش کن

• وسایل موردنیاز: هر وسیله‌ای که متعلق به فرزندتان باشد.
• نحوه بازی: به فرزندتان مأموریت‌های متفاوتی بدهید که مجبور شود به اطراف خانه سرک بکشد. برای مثال از او بخواهید لیوان، توپ یا کفش‌هایش را برای شما بیاورد. از طریق درخواست کردن در این بازی کودک یک ساله امکان درک جملات دستوری را پیدا می‌کند و متوجه می‌شوید فرزندتان تا چه حد می‌تواند کارهایش را به‌تنهایی انجام دهد.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: درک موقعیت و جهت‌یابی، بهبود مهارت‌های حافظه

7. بازی خودت را بشناس

• وسایل موردنیاز: رژ لب!
• نحوه بازی: با استفاده از یک رژ لب ضد حساسیت نقطه رنگی قابل دیدنی روی بخشی از صورت فرزندتان بکشید. چند دقیقه او را سرگرم کنید تا حواسش پرت شود و سپس او را جلوی آینه بگذارید. در اوایل زندگی، بچه‌ها درکی از مفهوم خود ندارند اما معمولاً از یک‌سالگی به بعد متوجه وجود خودشان می‌شوند؛ بنابراین احتمالش زیاد است که فرزندتان دستش را به سمت نقطه رنگی ببرد و برای پاک کردن آن تلاش کند. اگر این کار را نکرد، نگران نشوید. احتمالاً خیلی زود این مهارت را به دست می‌آورد.
• توانایی های کودک یک ساله با این بازی: خود‌آگاهی

حرف‌شنوی کودکان احتمالاً یکی از آرزوهای هر پدر و مادری است. شاید وقت آن رسیده که اجبار و عصبانیت را کنار بگذارید و با کمی خلاقیت و سرگرمی فرزندتان را حرف‌گوش‌کن بار بیاورید. پنج بازی که در ادامه به شما آموزش می‌دهیم، کمکتان می‌کند فرزندتان در عین سرگرم شدن، مهارت حرف‌شنوی را نیز یاد بگیرد.

چرا گوش نمی‌دهد؟

ممکن است شما هم مادری باشید که تصمیم دارد فرزندش را به مهدکودک ببرد؛ ولی این سؤال ذهنش را درگیر کرده: چطور کودکم به حرف‌های مربی مهد گوش می‌دهد؟ درحالی‌که وقتی از او می‌خواهم اسباب‌بازی‌اش را داخل سبد بیندازد، او ترجیح می‌دهد آن را پشت کامیونش سوار کند!
به نظر می‌رسد مشکلی در این بچه‌ها وجود ندارد. بنا بر نظر متخصصان، کودکان نوپا در تمرکز بر آنچه می‌گویید مشکل دارند. دکتر «راحیل بریگز» معتقد است کودکان کم سن و سال به‌صورت ذاتی ذهنشان منحرف به موضوعی دیگر می‌شود. آن‌ها نمی‌توانند به اندازه بچه‌های بزرگ‌تر روی موضوعی تمرکز کنند و بعد از چند دقیقه توجهشان به موضوع دیگری جلب می‌شود. فرض کنید فرزند 15 ماهه‌تان در حال رفتن به سمت کتابخانه است و در همان حال شما کتابی را با صدای بلند برایش می‌خوانید؛ در این صورت اینکه حواسش به سمت شما معطوف شود اتفاقی طبیعی است.
دلیل دیگری که باعث می‌شود او نسبت به درخواست‌هایتان بی‌توجه باشد این است که او به‌تازگی اولین گام‌ها برای مستقل شدن را برمی‌دارد؛ درنتیجه ممکن است به حرف‌هایی که به او می‌زنید توجهی نکند و حتی ممکن است دقیقاً خلاف آن را انجام دهد تا استقلالش را ثابت کند!
خوشبختانه، اگر از همین حالا تمرین کردن با فرزندتان را شروع کنید، او را برای مرحله پیش‌دبستانی آماده خواهید کرد و با تمرکز بر علاقه ذاتی‌اش به بازی کردن می‌توانید توانایی حرف‌شنوی را در او تقویت کنید. بازی‌های زیر به افزایش تمرکز و توجه بچه‌ها کمک می‌کنند.

• در جست‌وجوی گنج باشید!

برای یک کودک کنجکاو هیچ‌چیزی وسوسه کننده تر از پیدا کردن یک جایزه پنهان‌شده نیست! حتی اگر جایزه ساده‌ای مثل عروسک همیشگی‌اش باشد. معمولاً بچه‌ها نمی‌توانند در برابر پیدا کردن وسیله و جست‌و‌جو مقاومت کنند؛ درنتیجه سراغ شی پنهان شده می‌روند. سعی کنید جایی که عروسک را پنهان می‌کنید، خیلی سخت نباشد. مثلاً می‌توانید از پشت مبل استفاده کنید. بعد به فرزندتان برای پیدا کردن نشانه‌هایی دهید و او را راهنمایی کنید.

این روش چطور تأثیر می‌گذارد؟ اگرچه فرزندتان برای یافتن جایزه‌ای که پنهان کرده‌اید ترغیب شده و به راهنمایی‌هایتان توجه می‌کند؛ هم‌زمان در حال پیروی کردن تقویت حافظه‌اش نیز هست. قطعاً اگر این بازی را ادامه دهید متوجه تفاوت فرزندتان در یک‌سالگی با دوسالگی‌اش می‌شوید. هر چه او بزرگ‌تر می‌شود تمرکزش را بیشتر تقویت کنید و بازی را برایش پیچیده‌تر کنید. مثلاً بگویید اول باید به اتاق بازی برود و بعد توپ آبی را پیدا کند یا حتی از این سخت‌تر!

• عروسک‌ها را دعوت کنید!

جذابیتی که عروسک‌ها دارند توجه همه بچه‌ها را به خود جلب می‌کند. حتی استفاده از عروسکی که با یک لنگه جوراب درست‌شده و چشم‌های درشت و لبخندی بانمک دارد برای سرگرم کردن فرزندتان کافی است. یک صدای جالب برای عروسک بسازید و درخواست‌هایتان را از کودک از زبان عروسک بیان کنید. برای مثال از فرزندتان بخواهید دست بزند، پاهایش را به زمین بکوبد، دایره‌وار بچرخد یا اسباب‌بازی‌هایش را از روی زمین جمع کند.
این روش چطور تأثیر می‌گذارد؟ ممکن است وقتی مستقیماً از فرزندتان می‌خواهید حیوانات اسباب‌بازی‌اش را جمع کند، این کار را انجام ندهد! اما وقتی عروسکی به شکل شیر از او این درخواست را داشته باشد، به نظر او کار سرگرم‌کننده‌ای برسد. حالا سؤال اینجاست که چرا این اتفاق می‌افتد؟ در این حالت فرزندتان این درخواست را از طرف مادرش نمی‌بیند و استقلالش را در معرض تهدید کمتری حس می‌کند. هنگامی‌که از جانب یک عروسک با او حرف می‌زنید حس می‌کند دوست تازه‌ای پیدا کرده است؛ درنتیجه علاقه بیشتری به گوش دادن به درخواست‌های دوست جدیدش پیدا می‌کند. احتمالاً این که به جای یک عروسک حرف بزنید به نظرتان احمقانه می‌رسد اما یادتان باشد: شما سعی می‌کنید از اعمال زور جلوگیری کنید و کودکتان با علاقه یاد می‌گیرد که چطور از دستورات پیروی کند؛ بنابراین ارزشش را دارد.

• حس تقلید او را درگیر کنید

یکی از صداهایی را که به‌طور غیرمستقیم در اطرافتان می‌شنوید، انتخاب کرده و توجه کودکتان را به آن جلب کنید. برای مثال صدای گربه‌ای که از کوچه می‌آید. از او سؤال بپرسید: صدای گربه را می‌شنوی؟ بعد کمی ساکت بنشینید و چهره‌تان را طوری نشان دهید که با دقت در حال گوش کردن به صدای گربه هستید. از کودکتان بخواهید صدایی را که می‌شنود، تقلید کند اگر در انجام این کار مردد بود خودتان صدایی شبیه آن دربیاورید.‌

این روش چطور تأثیر می‌گذارد؟ بااینکه گوش کردن به صدایی که منبع آن دیده نمی‌شود برای فرزندتان سخت است؛ اما این کار به‌مرورزمان گوش دادن با دقت را به او یاد می‌دهد و باعث بهبود مهارت تمرکزش می‌شود. تلاش‌های او را ببینید و تشویقش کنید. مثلاً به او بگویید: «وای، چقدر خوشحالم که صدای گربه را شنیدی و می‌توانی تقلیدش کنی!»

• بازی چراغ‌قوه را انجام دهید

بعدازظهرها، وقتی هوا تاریک می‌شود در اتاقی کم‌نور، با کودکتان روی کاناپه لم دهید و دو چراغ‌قوه کنارتان داشته باشید. نور چراغ‌قوه را روی اشیای مختلف بیندازید و از او بخواهید شما را دنبال کند. این‌طور بگویید: «نور چراغ‌قوه من روی قفسه کتاب‌هاست. تو هم می‌توانی همین کار را انجام بدهی؟»

این روش چطور تأثیر می‌گذارد؟ تازگی داشتن بازی چراغ‌قوه باعث می‌شود فرزندتان در این بازی درگیر باشد و منتظر دستور بعدی شما بماند. به‌علاوه تاریکی اتاق باعث می‌شود تا توجهش کمتر به اشیای موردعلاقه‌اش در اتاق جلب شود. برای کودکانی که بزرگ‌ترند بازی را جذاب‌تر کنید. مثلاً نور چراغ‌قوه را بچرخانید و حرکت دایره یا زیگزاگ ایجاد کنید. به‌علاوه این بازی می‌تواند به کاهش ترس از تاریکی فرزندتان نیز کمک کند.

• ​​​​​​​با یکدیگر آهنگ‌های بی‌سروته بخوانید!

چه شعر «یه روز یه آقا خرگوشه» را بخوانید چه شعری درباره مسواک زدن که از خودتان درآورده‌اید، ترکیب موسیقی با حرکات بدن، برای کودکان نوپا سرگرم‌کننده است. این حرکت‌ها باعث می‌شود کلمات را بهتر به خاطر بیاورند. اگر می‌خواهید فرزندتان به کاری مانند لباس پوشیدن یا جمع‌کردن اسباب‌بازی‌هایش انجام دهد، این درخواست را با شعر بیان کنید. برای بچه‌های کوچک‌تر شعر را آرام‌تر و با حرکت‌های بیشتری انجام دهید تا بیشتر خوششان بیاید.

این روش چطور تأثیر می‌گذارد؟ اینکه فرزندتان را با دادوفریاد یا زور به انجام کاری وادار کنید، معمولاً نتیجه عکس دارد و او مقاومت بیشتری برای انجام ندادنش می‌کند. اگر درخواستتان را با یک شعر انجام دهید و از او بخواهید با شما هم‌نوایی کند، بیشتر برای انجام آن کار ترغیب می‌شود.

وقتی دخترم، از مدرسه به خانه رسید، به او گفتم: «می‌خواهیم برایت کفش نو بخریم. استراحت کوتاهی بکن تا با هم به بازار برویم». بر خلاف انتظار، دختر دوازده ساله آرام و نرم‌خوی من کوله پشتی‌اش را انداخت و با فریاد گفت: « من تازه رسیدم و شما نمی‌خواهید اجازه بدهید که من حتی پنج دقیقه استراحت کنم»؟
من گفتم: « نگفتم که همین حالا برویم. یک چیزی بخور بعد».
دخترم گفت: «ولی من خسته‌ام…»
گفتم: «خیلی خب آرام باش.. یک کم خستگی در کن بعد…»
گفت: «چه خستگی در کردنی! من مجبورم الآن از خانه بیرون بزنم».
و با عجله به اتاقش رفت و در را بست. دختر هشت ساله‌ام که تمام این مدت کنارم ایستاده بود با تعجب پرسید: « چه‌اش شده؟»
به او گفتم: «فکر می‌کنم سر و کله هورمون‌ها دارد پیدا می‌شود».

اگر شما هم فرزندی در حوالی هشت تا دوازده سالگی داشته باشید، این قبیل تجربه‌ها برایتان غریبه نخواهند بود. برای مثال حتماً دیده‌اید که فرزندِ همیشه آرام و سر به راهتان ناگهان شروع می‌کند به حاضر جوابی کردن، داد و بیداد کردن و یا زودرنجی سر هر مسئله ریز و درشتی. در این شرایط شما اول جا می‌خورید و بعد از کلی بالا و پایین کردن دلیل رفتارهای جدید او را به یکی از بهانه‌های کودکی‌اش نسبت می‌دهید برای مثال با خودتان فکر می‌کنید که لابد خسته یا گرسنه است. اما وقتی این شرایط تکرار می‌شوند کم کم به این نتیجه می‌رسید که اتفاقات دیگری در حال وقوع هستند. بله، درست حدس زده‌اید؛ فرزند شما دارد تغییرات خُلقی دوران پیش نوجوانی را نشان می‌دهد.

تجربه‌های متفاوت دخترانه و پسرانه

وقتی که فرزند شما در آستانه ورود به نوجوانی قرار می‌گیرد، بسته به اینکه دختر باشد یا پسر رفتارهای متفاوتی از خود نشان می‌دهد. به طور کلی در این دوران دخترها نسبت به مسائل واکنش‌های بیشتری نشان می‌دهند مثلاً گریه و یا حاضر جوابی می‌کنند و یا دست به رفتارهای نمایشی می‌زنند. در حالیکه پسرها بین کناره‌گیری کردن از موقعیت و روی آوردن به دفاع از خودشان در نوسان هستند.

چند مسیر امن برای گذار از طوفان

در هر حال کنار آمدن با فرزندی که در آستانه ورود به نوجوانی است، چه دختر باشد و چه پسر، برای والدین چالش برانگیز و گاهی هم کمی ترسناک است اما در کنار آن لذت‌هایی هم دارد، برای مثال اینکه فرزندتان را می‌بینید که علائق و استعدادهای فردی‌اش را مطرح می کند و یا تلاش می‌کند استقلالش را به نمایش بگذارد، طعم شیرین تماشای بزرگ شدن فرزند را به شما می‌چشاند. برای اینکه هم شما و هم فرزندتان بتوانید با آرامش بیشتری از این دوران عبور کنید لازم است که به چند نکته مهم توجه کنید:

پدر و مادر او بمانید

گاهی والدین تصور می‌کنند که اگر سعی کنند دوست فرزندشان باشند، بسیاری از مشکلات حل خواهند شد. اما واقعیت آن است که بر خلاف آنچه که در ظاهر به نظر می‌آید، فرزندتان برای پشت سر گذاشتن این مرحله روی کمک «پدر و مادرش» حساب کرده است. در واقع شما تا وقتی که در موضع پدر و مادر او هستید می‌توانید به او کمک کنید که بفهمد چطور رفتار کند.

قوانین روشنی را وضع کنید

در حالیکه فرزندتان دارد تلاش می‌کند تا استقلالش را افزایش بدهد، شما هم باید به دنبال آن باشید که مناسب شرایط جدید، قوانین جدیدی را وضع کنید. قبل از هر چیز باید خط قرمزها را برای او مشخص کنید و به محض اینکه می‌بینید که او دارد به سمت یک رفتار غیر قابل قبول می‌رود، به روشن‌ترین و آرام‌ترین شکل ممکن با او ارتباط برقرار کنید و تذکر بدهید.

برای قوانینی که نقض می‌کند، تنبیه متناسبی در نظر بگیرید

وقتی فرزند شما کوچکتر بود برای مثال وقتی که تازه راه افتاده بود و یا به پیش دبستانی می‌رفت، شما می‌توانستید با تقویت‌های مثبت گاهگاهی به راحتی او را به مسیری که می‌خواستید وارد کنید. اما وقتی فرزندتان به آستانه ورود به نوجوانی می‌رسد قضیه فرق می‌کند چرا که کمتر پیش می‌آید که مشوق‌ها در مورد او جواب بدهند. در این مواقع در ازای نقض قوانین، از تنبیه‌های متناسب استفاده کنید. برای مثال مادر دو فرزند ده ساله و چهارده ساله می‌گوید: «من متوجه شده‌ام که بهترین تنبیه برای وقتی که فرزندانم حاضر جوابی می‌کنند یا به طرز گستاخانه‌ای غُرغُر می‌کنند آن است که ایکس باکس یا گوشی‌شان را از آنها بگیرم». او معتقد است که اگر شما حرفی را که می‌زنید عملی نکنید نمی‌توانید روی رفتار آنها تأثیری داشته باشید.

به او فرصتی بدهید تا با خودش خلوت کند

وقتی که بین شما و فرزندتان بحثی شکل می‌گیرد که منجر به داد و فریاد او می‌شود، یک قدم عقب بکشید و منتظر بمانید که آرام شود. او را ترغیب کنید تا از موقعیت فاصله بگیرد و فرصتی برای آرام شدن پیدا کند. برای مثال مادری می‌گوید:« من با خونسردی می‌گویم به نظر می‌رسد نمی‌توانم الآن با تو صحبت کنم. سعی کن خودت را جمع و جور کنی تا با هم صحبت کنیم. گاهی اوقات او به شدت گریه می‌کند و می‌گوید مامان من نمی‌توانم خودم را آرام کنم. اما چند دقیقه که در اتاقش تنها می‌ماند آرام می‌شود و بهتر رفتار می‌کند».

احترام متقابل را فراموش نکنید

مهم است به فرزندتان یادآوری کنید که شما هم یک انسان هستید. برای مثال مادری می‌گوید: «من به دخترم گفته‌ام که وقتی او سرم داد می‌زند من اذیت می‌شوم». به علاوه به خاطر داشته باشید که احترام یک جاده دوطرفه است.

ارتباط رودررو داشته باشید

با فرزندتان خلوت‌هایی دو نفره داشته باشید مثلاً با هم به رستوران یا پارک بروید و با هم صحبت کنید. هرگز او را مجبور به حرف زدن نکنید بلکه اجازه بدهید که او گفتگو را هدایت کند حتی اگر می‌خواهد درباره چیزهایی که به نظر شما مهم یا جالب نیستند صحبت کند. این گفتگو حتی اگر پایان مشخصی هم نداشته باشد اما به شما کمک می‌کند تا گوش کردن به او را تمرین کنید.

خانه را گرم‌تر کنید

هر قدر هم که او بخواهد مستقل از شما و همسرتان رفتار کند، اما هنوز هم فرزندی است که به پناه امن «خانه و خانواده» نیاز دارد. پس خانه را پناه امن او کنید. برای مثا ل مادری وقتی احساس کرد که فعالیت-های فوق برنامه‌اش باعث شده است که فرزندانش از خانواده دور شوند، سه شنبه شب‌ها را به عنوان «شب خانواده» تعیین کرد که در آن همه خانواده بدون هیچ عامل مزاحمی دور هم جمع می‌شوند، با هم غذا را آماده می‌کنند، صحبت می‌کنند و بازی می‌کنند. این کار باعث شد آنها به یاد بیاورند که بخشی از خانواده‌ای هستند که آنها را همان‌طور که هستند پذیرفته است.