برچسب: کودک

توضیح مرگ حیوان خانگی به کودکان

کودکان معمولاً تا قبل از سن سه سالگی فکر می کنند همه اشیای متحرک زنده اند، ولی بعد از مدتی متوجه می شوند که برخی اشیا جاندار نیستند، از این رو تا وقتی که او درک نکرده ماشین کوکی اتاقش موجود زنده نیست فرقی بین جوجه و ماشین نمی گذارد اما وقتی این تفاوت را متوجه شد گرفتار ترس از جوجه می شود.

این ترس کودک نشانگر آغاز تشخیص او میان جانداران و اشیای بی جان است و این تجربه عینی در نهایت به کودک کمک می کند تا به تکامل رشد شناختی برسد. بنابراین کودک با داشتن حیوانات خانگی یک گام جلوتر خواهد افتاد.

حیوان خانگی برای کودکان

اکثر خانواده هایی که حیوان خانگی دارند وقتی با مرگ حیوان مواجه می شوند دچار سردرگمی می شوند که حالا در این شرایط به فرزند خود چه بگویند و چگونه با ماجرا کنار بیایند.

این مساله بسیار مهمی است و طریقه مواجهه با این موضوع پیش آمده در خور توجه است. از دست دادن حیوان خانگی که گویی عضوی از خانواده شده است برای هرکس بسیار سخت و برای بچه ها سخت تر است.

دقیقا انگار یکی از اعضای خانواده از دست رفته است. برای کودکان، اغلب اولین از دست داده زندگی شان تلقی می شود و اولین رویارویی آنها با مساله مرگ است.

از سویی دیگر، والدین هم در چنین مواقعی معمولا سعی می کنند صحبتی از مرگ به میان نیاورند و درباره آن حرفی نزنند که این اصلا خوب نیست و بچه ها را در وضعیت ناآگاهی نگه می دارد و باعث اضطراب و افسردگی شان می شود.

به گفته کارشناسان توضیح واضح به بچه ها درمورد مرگ حیوان خانگی شان باعث ارتباط روحی نزدیک تر شما با کودک تان و احساس ناراحتی کمتری در او می شود.

بچه ها در این شرایط چه فکری می کنند؟

بچه های کوچک تر طبیعتا نمی توانند آن درکی که بزرگ ترها از مرگ دارند را داشته باشند. در سنین سه تا پنج سالگی به مساله مرگ بعنوان امری برگشت پذیر نگاه می کنند.

مرگ حیوان خانگی کودکان

حتی ممکن است چنین فکر کنند بچه گربه بازیگوشی به جای گربه مرده اش باز خواهد گشت.

در سنین شش تا هشت سالگی بچه ها چنین فکر می کنند که مرگ برگشت پذیر نیست، اما فقط برای دیگران اتفاق می افتد و هرگز نمی پذیرند چنین اتفاقی در اطراف خودشان رخ دهد.

در سنین نه تا یازده سالگی بچه ها درک می کنند که مرگ اجتناب ناپذیر است، حتی برای آنها.

اگرچه این طور فکر می کنند که اگر این کار را برای حیوان خانگی شان می کردند یا آن کار را برایش انجام می دادند هنوز زنده بود.

نظر کارشناسان در این موارد

مطمئن شوید بچه ها از افراد نا آگاه در مورد مرگ اطلاعات نادرستی بدست نیاورند، چرا که ذهن آنها را به هم می ریزد و آشفته می کند.

با بچه ها کاملا صادق باشید و هرگز به آنها نگویید حیوان شما رفته و گم شده است.وقتی در مورد حیوان از دست رفته اش در خانواده صحبت می کنید مساله را از او پنهان نکنید، بلکه وی را هم در بحث شرکت دهید.

کودک را تشویق کنید در مورد حیوانش هر صحبتی در دل دارد به زبان بیاورد و احساساتش را بروز دهد.در موردش نقاشی بکشد یا داستانی بنویسد. خود را آماده کنید تا کودک احساساتش را بیرون بریزد.

ممکن است حسابی گریه کند پس آماده باشید. سعی نکنید گریه او را بند آورید. بگذارید راحت باشد و از نظر روحی آرام شود.سعی کنید اهمیت حضور و از دست دادن حیوان خانگی تان را برای کودک خوب درک کنید. این به همدردی با وی کمک فراوانی می کند.

اندوه و تاثر بچه ها را خیلی بزرگ نکنید یا برعکس کوچک نشمارید.سعی کنید مستقیما از واژه گربه ات «مرده» یا پرنده «مرده» برای بچه ها صحبت کنید، نه بعنوان مثال «رفته بخوابه» یا «فوت کرده» چون بچه ها را سردر گم و گیج می کند.

مطلبی در مورد اینکه چگونه و به چه علتی حیوانات می میرند آماده کنید تا برای بچه ها توضیح دهید، اما خیلی وارد جزئیات نشوید.حتما به معلم کودک در مدرسه اطلاع دهید که از این مساله ناراحت و غمگین است.از اینکه ناراحتی خودتان را هم از این مساله نشان دهید نگران نباشید.

کودک باید احساس شما را هم درک کند و یاد بگیرد بروز احساسات به وی کمک می کند نه فرو بردن آن.گاهی ممکن است کودک به علت ناراحتی زیاد نیاز به کمک داشته باشد. آگاه باشید.

آیا بچه ها باید زمانی که حیوان را به خاک می سپارید، حضور داشته باشند؟

• اجازه دهید بچه ها مکانی را برای دفن حیوان خانگی خود انتخاب کنند
• مراسم کوچکی به جا بیاورید و از اعضای خانواده یا دوستان را هم همراه ببرید
• یک سنگ یادبود برای حیوان تهیه کنید و نامش را هم روی آن بنویسید
• اجازه دهید کودک به انتخاب خودش گیاهی را در کنار محل دفن حیوانش بکارد

بهترین زمان برای آوردن یک حیوان خانگی دیگر چه موقع است؟

سعی کنید خیلی سریع اقدام نکنید و فوری حیوان دیگری را به خانه نیاورید. در واقع به حیوان قبلی احترام گذاشته اید.اگر چنین قصدی دارید قبل از انجام آن حتما یک جلسه خانوادگی ترتیب دهید و نظرخواهی کنید.مراقب باشید حیوان دیگری را که می آورید نباید به عنوان یک جایگزین برای حیوان قبلی تلقی گردد.

ترس های بیمارگونه و غیرطبیعی کودکان

ترس طبیعی یا به طور مختصر «ترس» به واکنشی گفته می شود که در موقعیت هایی نشان داده می شود که برای بیشتر افراد، ترسناک تلقی می شود. مثلا ترسیدن هنگام گذشتن از پرتگاهی در ارتفاعات کوهستان یا ترس از صدای مهیب انفجار در آشپزخانه. اما ترس مرضی یا فوبیا نوع خاصی از ترس است که در درجه اول افراطی، غیر منطقی و ناموجه است.

در بسیاری از مطالعات قبلی شنیده و خوانده ایم که میزان مشخصی از اضطراب، بخش ضروری و الزامی در زندگی است اما وقتی این اضطراب به حدی تشدید می شود که ترس برای زندگی انسان تعیین تکلیف می کند و بر تمام جنبه های زندگی وی حاکم می شود، باید به فکر چاره بود؛ به خصوص زمانی که این مشکل برای کودکان پیش می آید.

ترس بیمارگونه کودکان

اگر فوبیا از یک چیز خاص (مثلا آمپول)، از حیوانی خاص (مثل گربه) یا موقعیتی خاص (مثلا پرواز با هواپیما) باشد به آن فوبیای خاص می گویند و اگر ترس از موقعیت های اجتماعی (مثل سخنرانی) باشد به آن فوبیای اجتماعی گفته می شود.

این تقسیم بندی ها را می شود برای بزرگسالان به راحتی به کار برد اما در کودکان به چند دلیل، جدا کردن ترس های طبیعی از فوبیا سخت است.

یکی از مهمترین مشکلاتی که والدین باید درباره آن اطلاعات کسب کنند و برای برطرف کردن آن در کودک خود چه به کمک دارو و چه از طریق مشاوره تخصصی تلاش کنند، اختلال فوبیا یا ترس بیمارگونه در فرزندان خردسال است. شما به عنوان یک پدر یا مادر در این شرایط چه اقدامی را ترجیح می دهید؟ به عقیده شما بهترین شیوه کمک به کودک برای پیش رفتن در دنیایی که همیشه پر از خطرات مختلف است، چیست؟
در این مقاله 10 توصیه و راهکار مفید به والدین پیشنهاد می شود که با به کار بستن آنها می توانند به فرزندانشان برای غلبه بر نگرانی ها و ترس های بیمارگونه و غیرطبیعی به طور موثر کمک کنند.

1- به احساسات کودک خود گوش دهید.

اولین گام برای غلبه بر ترس این است که بیاموزیم چگونه به احساسات خود گوش فرا دهیم. وجود احساس ترس تا حدی ضروری و مناسب است و به ما کمک می کند که از خطرات دوری کنیم. برای مثال باید به کودک مان بیاموزیم که نباید بی ملاحظه به طرف حیوانات اهالی ناشناس هجوم ببرند و یا اینکه حتما هنگام عبور از خیابان احتیاط کرده و هر دو سمت خیابان را ببینند. به بیان دیگر باید به آنها بیاموزیم که سگ ها هرچند اهلی هستند اما گاز می گیرند و برخی از راننده ها ممکن است بی دقت باشند.
هرگز این پیام را به کودک خود القا نکیند که ترس، احساس بدی است. در واقع ترس یک چراغ زرد است که به ما هشدار می دهد احتیاط کنیم.

ترس های غیرطبیعی کودکان

«هوشمندی احساسی» از طریق خودآگاهی آغاز می شود یعنی توانایی تشخیص احساسات متفاوت در وجودمان، وقتی ایجاد می شوند و نیز توانایی دسته بندی کردن آنها و آزمودن عواملی که این احساسات را ایجاد می کنند. گام بعدی آموختن نحوه کنترل احساسات است به طوری که به آنها اجازه ندهیم بی مهابا و افسار گسیخته رها شده و بر افکار ما غالب شوند.

2- به فرزند خود بیاموزیم که چگونه روشی متعادل برای بیان احساساتش پیدا کند.

در خانواده های سالم، اعضای خانواده معمولا می توانند به شکل سازنده احساسات خود را بیان کنند و بین ابراز احساسات شدید و یا سرکوب کردن آنها در درون خود همواره حد تعادلی را نگه دارند. وقتی یاد بگیریم که به شیوه ای غیر از شکوه کردن با دیگران ارتباط بگیریم، هم احساسات مثبت و هم منفی می توانند درک و حس صمیمیت بیشتری ایجاد کنند. تنها توان صحبت کردن درباره آنچه که ما را ترسانده است بدون نگرانی از تمسخر شدن یا مورد قضاوت قرار گرفتن، باعث می شود که ترس کمتر بر زندگی ما غلبه کند.

3- با همدیگر درباره موضوع مورد ترس حرف بزنید.

در این جا مثالی مناسب مطرح شده که نشان می دهد شما چگونه می توانید بعنوان یک پدر یا مادر با حرف زدن با کودک خود به او کمک کنید تا هوشمندی احساسی بیشتر پیدا کند. یکی از مهمترین ترس های مشترک کودکان و نوجوانان این است که از صحبت کردن در جمع هراس دارند. هرچند همه کس لزوما قرار نیست در زندگی خود سخنرانی کنند و یا مخاطبان زیادی داشته باشند اما برای بسیاری از کودکان حتی پاسخ دادن به یک سوال در کلاس و یا پیشنهاد دادن به جمع می تواند هراس آور باشد. اگر در این شرایط کودکتان ساکت می ماند و مضطرب می شود، این احساس ناخوشایندی است که هرچند ممکن است موقتی باشد اما کنترل آن لحظه از زندگی کودک را در اختیار می گیرد و تجربه ای تلخ برای او ایجاد می کند.

4- هرگز از الفاظ تمسخرآمیز استفاده نکنید.

هرگز کودک خود را مخصوصا مقابل همسالان و خواهر و برادرهای دیگرش تمسخر نکنید. گاهی برخی از والدین یا خواهر و برادرهای بزرگتر برای تشویق کودک به مقابله با نگرانی هایش او را مورد تمسخر و مضحکه قرار می دهند در حالی که این روش تاثیر عکس دارد. به طوری که نه تنها مقاومت کودک را برای رفع مشکلش تشدید می کند بلکه باعث می شود او از حرف زدن با شما درباره احساساتش خجالت زده شده و اجتناب کند.

5- هرگز و هرگز کودک خود را تنبیه نکنید.

هیچگاه سعی نکنید که با زور و تهدید و یا تنبیه کودک او را به شجاعت وا دارید. این تاکتیک ممکن است در لحظه بکار آید اما ترس کودک را از ریشه درمان نمی کند و برای رفع منشا ترس در کودک موثر نیست و حس قدرت و رضایت واقعی ناشی از غلبه بر ترس را در فرزندتان هرگز ایجاد نمی کند.

6- صبور باشید. بدون شک مدتی طول می کشد تا کودک به ترس های بیمارگونه خود غلبه کند.

بنابراین برای رفع تدریجی اضطراب کودک صبور و باحوصله باشید. بهترین راه کار این است که با ملایمات و تعادل و به طور تدریجی کودک را تشویق کنید تا با آنچه موجب هراسش شده مواجه شود. شما می توانید در این مواقع درباره موضوع مورد ترس شفاف و واضح با فرزندتان حرف بزنید و به او بگویید که این یک نگرانی طبیعی است که خودتان هم با آن مواجه می شوید. به کودک خود بگویید مطمئن هستید که او می تواند در نهایت بر ترس خود چیره شود.

7- درباره بهترین و بدترین سناریوها با کودک خود صحبت کنید.
یک ابزار موثر دیگر این است که به کودک خود فرصت دهید لحظه ای به بدترین احتمالاتی که ممکن است از طرف موضوع مورد ترس برایش اتفاق بیفتد، بیندیشد و هم چنین فهرستی از تمام احتمالات خوب و مثبتی هم که ممکن است برایش پیش بیاید، تهیه کند. با این شیوه ترس از احتمالات ناشناخته کاهش می یابد. سپس به او نشان دهید که چطور با چند نفس عمیق می تواند تنش خود را آرام کند و یا با چند تکان مختصر بدن می تواند ترس را از وجود خود دور بریزد.

8- به تشویق کردن ادامه دهید.

یک تکنیک مفید دیگر این است که نقاط قوت و پیشرفت های فرزندتان را مدام مورد تحسین و تشویق قرار دهید. به او تمام ترس های قبلی را که با آموزش و تمرین بر آنها غلبه کرده یادآوری کنید. مثلا اینکه قبلا موقع مدرسه رفتن گریه می کرده اما الان با شوق و به سرعت سوار اتومبیل می شود تا زودتر به مدرسه برسد. بنابراین شما هم به عنوان والدین باید نسبت به زمانهایی از روز که کودک کارهایش را بدون ترس و نگرانی انجام می دهد هوشیار باشید و برای شجاعت هایش او را تشویق کنید.

9- اگر احساس کردید با وجود استفاده از روشهای فوق، ترس بیمارگونه در کودک ادامه پیدا کرده و او را از شرکت در فعالیت های روزانه بازداشته با یک متخصص رواشناسی اطفال و خانواده مشورت کنید.

10. با ترس های خود روبرو شوید.

آخرین نکته ای که باید همیشه به یاد داشته باشید این است که کودکان شما مانند اسفنج هایی هستند که احساسات اطرافشان را جذب می کنند. یکی از بهترین هدایایی که می توانید به آنها بدهید، آن است که خودتان نیز با ترس هایتان روبه رو شوید و برای درمان ترس های بیمارگونه در وجودتان تلاش کنید. به محض اینکه احساس اضطراب در وجودتان کاهش یافته و فروکش کند متوجه می شوید که به طور معجزه آسایی برخی از ترس ها و نگرانی های کودکتان نیز به خودی خود ناپدید می شوند و از بین می روند. پس شجاع باشید و به تلاش خود برای شجاع زیستن ادامه دهید.

عبارت کلیدی که نشانه و بیانگر اضطراب کودکان است

عباراتی که خبر از اضطراب کودکان می دهد

ویژگی های خود شیفتگی در کودکان

خودشیفتگی یکی از اختلالاتی است که جامعه امروز با آن روبرو است و خودشیفتگی کودکان یکی از دغدغه های مهم والدین است . این مطلب به شما کمک می کند تا بتوانید با خصوصیات اخلاقی کودکان خودشیفته و چگونگی رفتار با این کودکان بیشتر آشنا شوید.

اختلال شخصیت خودشیفته محصولی جانبی از محیط خانوادگی در دوران کودکی است. همه کودکان نیاز به تایید و توجه از جانب خانواده شان را دارند. کودکان با خانه هایشان منطبق می شوند و اغلب معقول ترین ومولدترین انطباق با شرایط خانه باعث به وجود امدن یک خودشیفته می شود. ارزش های خود شیفتگی در والدین در این موقعیت کودک در خانه ای بزرگ می شود که والدین بسیار مقایسه گر هستند و فقط موفقیت های بزرگ را پاداش می دهند. یک یا هردوی این والدین خودشیفتگی نمایشی دارد.

در سال های اخیر، توجه روان شناسان اجتماعی و شخصیت، همچنین منتقدان اجتماعی- فرهنگی، به مقوله خودشیفتگی در جوامع امروزی افزایش پیدا کرده است؛ زیرا طبق بررسی های انجام شده توسط یکی از منتقدان، به نام «کریستوفر لش»، به دلیل ایجاد تغییرات زیربنایی در جوامع امروزی، خودشیفتگی در میان نسل امروز شیوع بالایی پیدا کرده است، به طوری که وی این احتمال را تحت عنوان «روان رنجوری عصر حاضر» مورد بررسی قرار داده است. افراد مبتلا به اختلال شخصیت خودشیفته، درکی غیرواقع بینانه و کاذب از اهمیت خود دارند؛ صفتی که به خودبزرگ بینی معروف است.

این افراد معتقدند که خاص و بی همتا هستند و فقط افراد یا موسسات خاص یا عالی رتبه قادر به درک آن ها هستند و لذا تنها باید چنین افرادی در ارتباط باشند. افراد خودشیفته نیاز مفرطی به تحسین شدن دارند لذا ممکن است به صورت دائمی به این موضوع اشتغال ذهنی داشته باشند که تا چه اندازه کارهای خود را خوب و درست انجام می دهند و تا چه اندازه دیگران نظر مساعدی نسبت به آن ها دارند. این اشتغال ذهنی اغلب به شکل نیاز مداوم به توجه، تحسین و تایید از سوی دیگران در می آید.

افراد خودشیفته چگونه افرادی هستند

ویژگی دیگر این افراد این است که همواره احساس محق بودن می کنند، یعنی به شکل نامعقولی انتظار دارند که دیگران برخورد بسیار مطلوبی با آن ها داشته باشند و با بی چون و چرا تسلیم خواسته های آن ها شوند. این افراد در روابط میان فردی خود استثمارگر هستند، یعنی از دیگران برای رسیدن به اهداف خود سوءاستفاده می کنند و ممکن است از آن ها بیگاری بکشند و معمولا تنها در صورتی با دیگران روابط دوستانه یا عاشقانه برقرار می کنند که احتمال بدهند طرف مقابل شان به پیشبرد مقاصد آن ها کمک کرده و یا به طریقی عزت نفس شان را افزایش می دهد.

 چرا کودکان امروز خود شیفته می شوند

 فرد خودشیفته توانایی همدلی با دیگران را ندارد و تمایلی برای دریک یا شناخت احساسات و نیازهای دیگران نشان نمی دهد و اغلب نسبت به افرادی که درباره نگرانی ها و مشکلات خود صحبت می کنند بی صبر و تحقیرکننده رفتار می کند؛ این در حالی است که او از دیگران توقع دارد که او را تحسین کرده و تمامی خواسته ها و نیازهای او را برآورده سازند. همچنین نقص شدید در برقراری روابط صمیمانه، سردی هیجانی و فقدان علاقه متقابل در افراد خودشیفته کاملا مشهود است.

فرد خودشیفته اغلب به آسانی آزرده خاطر می شود و زمانی این آزردگی رخ می دهد که احساس عزت نفس کاذب فرد خودشیفته مورد تهدید قرار می گیرد. معمولا افراد خودشیفته به دیگران حسادت می ورزند و سعی دارند ویژگی ها و محسنات دیگران را نادیده بگیرند و همواره اعتقاد دارند که خودشان بیش از دیگران مستحق پیشرفت هستند. در مورد این افراد، اگر شخصی نقشی در پیشرفت آن ها داشته باشد. بی رحمانه زحمات او را بی ارزش جلوه می دهند. به علاوه این افراد معمولا رفتارها و نگرش های پرنخوت و متکبرانه ای از خود نشان می دهند که می تواند به طور جدی در روابط میان فردی آن ها اختلال ایجاد کند.

افراد خودشیفته عزت نفسی بسیار شکننده دارند، به طوری که این خصوصیت، آن ها را نسبت به ضربه ناشی از انتقاد و یا شکست بسیار حساس و آسیب پذیر می سازد، به طوری که این افراد در برابر انتقاد دیگران به شدت دچار احساس حقارت، تهی بودن و بی ارزش می شوند، بنابراین ممکن است در برابر این عمل دیگران متقابلا با نفرت، خشم یا حمله گستاخانه واکنش نشان دهند؛ چنین تجاربی اغلب منجر به انزوای اجتماعی، یا تظاهری از فروتنی کاذب در فرد خودشیفته می شود که می تواند خود بزرگ بینی فرد را پنهان کرده و از آن محافظت نماید.

پژوهش های روان شناختی انجام شده در حوزه عوامل ایجاد خودشیفتگی در افراد، نظام خانواده و پویایی های آن را در شکل گیری این اختلال بسیار موثر ارزیابی کرده اند. در نظام خانواده، نوع اعتقادات، نگرش ها، فعالیت ها و نحوه برخورد والدین با فرزندان، در قالب الگوهای خانوادگی و سبک های فرزندپروری نمود پیدا می کند؛ حال این که والدین در هر عصری چه سبک و الگویی را برای تربیت فرزندان خود انتخاب می کنند، تحت تاثیر عوامل گوناگونی است که مهم ترین این عوامل شرایط و مقتضیات حاکم بر جامعه در آن دوره زمانی است؛

بدین صورت که ساختار و پویایی نظام خانواده، در پاسخ به تغییرات جامعه، تغییر می یابد که این دگرگونی در نهایت منجر به ایجاد تغییرات عمده ای در ویژگی های شخصیتی فرزندان آن نسل خواهدشد. عامل دیگری که بر چگونگی سبک های فرزندپروری در یک نظام پویای خانواده تاثیر می گذارد، فضای عاطفی حاکم بر خانواده است که درواقع نشأت گرفته از چگونگی روابط همسران با یکدیگر است. فضای متشنج و ناامن حاکم بر خانواده، می تواند اثرات بسیار مخربی را بر شخصیت فرزندان آن خانواده بر جای بگذارد.

در رابطه با علل شیوع خودشیفتگی در عصر حاضر، باید گفت که نظام های خانوادگی شکل گرفته در این عصر، متاثر از عوامل فوق الذکر، عملکرد مناسب و صحیحی در رابطه با فرزندپروری نداشته اند که در نتیجه آن شاهد افزایش این اختلال در فرزندان امروز هستیم که در ادامه، این دو عامل مورد بررسی قرار خواهدگرفت.

در مورد عامل اول شیوع بالای خودشیفتگی در نسل امروز، این نکته قابل توجه است که امروزه والدین، در مقایسه با نسل پیشین خود، حساسیت بیشتری نسبت به افکار و الگوهای حاکم بر جامعه دارند؛ به گونه ای که به دلیل یکسری تغییرات صورت گرفته در اذهان عمومی، برای نمونه، در این عصر ازدواج ها معمولا با انتخاب جوانان صورت می گیرد و تقریبا اجبار والدین برای ازدواج با یک فرد خاص، دیگر رایج نیست و یا تنبیه بدنی کودکان در جوامع امروزی تقریبا منسوخ شده است و در مقابل احترام به فرزندان و حفاظت از عزت نفس آن ها، بیش از پیش مورد توجه والدین امروز قرار گرفته است.

بسیاری از این گونه تغییرات اجتماعی، تاثیرات مثبتی را بر نظام های حاکم بر خانواده های امروزی داشته است ولی در مقابل، تغییرات نامناسبی نیز در برخی عقاید حاکم بر جامعه ایجاد شده است که به تغییراتی در نحوه فرزندپروری والدین و ایجاد مشکلات و آسیب هایی در فرزندان نسل امروز منجر شده است؛ یکی از این تغییرات، کم شدن اقتدار در والدین امروز است.

درواقع در نسل امروز، یک جا به جایی قدرت اتفاق افتاده است، به این صورت که امروزه والدین به عنوان مراجع قدرت از سوی فرزندان در نظر گرفته نمی شوند و دوران کودکی آن ها، بدون وجوه درکی از اقتدار والدین سپری شده و قدرت با فاصله زمانی به نهادهای آموزشی و اجتماعی انتقال یافته است، این حالت، رسیدن به استقلال عاطفی را برای فرزندان نسل امروز دشوار می سازد. این درحالی است که تا پیش از این، فرزندان نسل های پیشین، به والدین خود به عنوان مراجع قدرتی نگاه می کردند که در عین حال که تکیه گاه قدرتمندی برای آنان بودند، در مواقع لزوم آن ها را به دلیل اشتباهات شان مورد مواخذه قرار می دادند و در عین حال محبت کافی را نیز نثارشان می کردند؛ این تجربه فرزندان نسل های گذشته، باعث می شد تا آن ها با تصویری کاملا آرمانی یا کاملا اهریمنی از والدین خود بزرگ نشوند و تصورشان از والدین خود، به واقعیت نزدیک باشد.

در عین حال، این تجربه هم زمان عشق و تنبیه از سوی والدین نسل دیروز، به فرزندان آن نسل، درس بزرگی آموخت، از جمله این که می توان به این والدین قدرتمند اعتماد کرد و در نتیجه در کودک دیروز، خودپنداره سالم عزت نفس متعادلی شکل می گرفت که باعث می شد در آینده، وقتی از سوی دیگران مورد انتقاد قرار می گرفت، احساس حقارت و بی ارزشی در او ایجاد نشود. بدین ترتیب فرزندان نسل های گذشته ای که با سبک فرزندپروری مقتدرانه و محبت آمیز، بارآمده بودند از امنیت عاطفی بنیادینی برخوردار می شدند که آن ها را قادر می ساخت که در طول زمان، خود را از پوسته تخیلات و تفکرات کودکی رها کرده و در نهایت به بلوغ روانی- عاطفی دست پیدا کنند.

اما در عصر امروز، ستایش افراطی کودکان توسط والدین آن ها، غلو کردن در توانایی های آن ها، تحسین و تمجید بی مورد و در عین حال عدم انتقاد از کودکان در مواقع لزوم، همچنین ارضای بی چون و چرا و دائمی نیازهای فرزندان و عدم اقتدار لازم در والدین، باعث شکل گیری شخصیت ناپخته، بسیار شکننده و پرتوقع در کودکان امروز شده است. فرزندانی که در نتیجه چنین تربیتی، واجد نشانه های خودشیفتگی شده اند و به دریافت تحسین و تمجید مداوم و ارضای بی چون و چرای خواسته هایشان عادت کرده اند و توقع دارند که تمامی افرادی که با آنان در ارتباط هستند، چنین برخوردی را با آنان داشته باشند، وقتی در مراحل بعدی زندگی و ورود به محیط های اجتماعی، با برخورد دیگری از سوی دیگران مواجه می شوند، سرخورده و منزوی خواهند شد.

نشانه هایی که خبر از خود شیفتگی کودکان می دهد

همان طور که اشاره شد، خودشیفتگی در فرزندان امروز، علاوه بر فقدان اقتدار والدین، می تواند نتیجه عامل دیگری نیز در پویایی نظام خانواده های امروز باشد و آن افزایش شمار خانواده های آشفته و تشنج در جوامع امروز است.
در جو آشفته و نابسامان چنین خانواده هایی، فرزندان آزاد و بی اعتنایی های بسیار شدیدی را تجربه می کنند که در نتیجه این آسیب ها، به شکل دیگری، زمینه برای ایجاد خودشیفتگی در فرزندان ایجاد می شود که در این حالت به آن خودشیفتگی جبرانی می گویند؛ در این حالت، مطابق با نظریه روابط شیء که بر تاثیر رابطه آشفته والد- فرزند بر رشدِ «درک خویشتن» تاکید می کند، خودشیفتگی بیمارگونه نتیجه فقدان همدلی بدرفتاری جسمی و روانی و بی توجهی والدین، رد طول دوره رشد کودک است.

هر کودکی نیاز دارد که از سوی والدین خود، برای دستاوردها و کارهای مثبتی که انجام می دهد، مورد تشویق و تایید قرار بگیرد و بدون دریافت چنین بازخوردهای مثبتی، تنها دو راه انتخاب برای ادامه مسیر زندگی کودک باقی می ماند؛ مسیر اول، انتخاب یأس و ناامیدی و افسردگی در زندگی که به شخصیتی افسرده خو در بزرگسالی منجر خواهدشد و مسیر دوم پناه بردن به خیال پردازی های خودبزرگ بینانه برای جبران آن چیزی است که کودک در زندگی خود از آن بی بهره بوده است.

این خیال پردازی های خودبزرگ بینانه و این خودشیفتگی جبرانی، به کودک ناایمن، احساس امنیت کاذبی می دهد که در نتیجه آن خودِ چندپاره ای ایجاد می شود که به طور متزلزلی بر عقاید خودبزرگ بینانه و غیرواقعی در مورد شایستگی و جذابیت فرد استوار است. در حقیقت، کودکی که در یک خانواده آشفته و نابسامان، به طور مکرر مورد آزارد جسمی، روانی و بی توجهی والدین قرار می گیرد، این خودشیفتگی جبرانی، می تواند راه حل سازگارانه ای برای او محسوب شود؛ او با استراتژی افکار واقعیت و غوطه ور شدن در جهان تخیل خود، می تواند از رویارویی با احساسات دردناک درونی خودش اجتناب ورزد.

هنگامی که این کودک به دوران بزرگ سالی خود می رسد، خودشیفتگی جبرانی او، به صورت جنبه های تثبیت شده و ناخودآگاه از نمای شخصیت او جلوه گر می شود. با توجه به آنچه گفته شد، به نظر می رسد فقدان آگاهی خانواده های امروز از شیوه های درست فرزندپروری و تاثیرات مخربی که جو ناسالم خانواده بر روی شخصیت فرزندان می گذارد، مهم ترین عوامل ایجاد چنین معضلی در جامعه امروز است؛ معضلی که تبعات منفی اجتماعی و حتی اقتصادی در بر خواهدداشت، زیرا افراد خودشیفته بسیار مستعد ابتلا به افسردگی هستند که این امر مشکلاتی را برای آن ها ایجاد کرده و حضور موثر آن ها را در جامعه کاهش می دهد.

همچنین بررسی ها نشان می دهد که یکی از عوامل ایجاد خودشیفتگی در فرزندان، خودشیفتگی والدین است؛ بدین ترتیب انتظار می رود که خودشیفتگی در نسل های آینده نیز ادامه یابد و اثرات مخربی را بر پیکر جامعه وارد سازد. بنابراین بهتر است در این زمینه، توجه متخصصان امر، به جای درمان، معطوف به پیشگیری از بروز این مشکل در جامعه باشد. در این رابطه، نیاز به ارائه برنامه های گسترده آموزشی در سطح جامعه در زمینه شیوه های صحیح فرزندپروری و تحکیم ساختار خانواده کاملا احساس می شود.

دلبستگی کودکان انواع گوناگونی دارد

از روش های تشخیص نوع دل بستگی در کودکان قرار دادن کودک در محیطی تنها به دور از پدر و مادر خود میباشد که عکس العمل کودک در این شرایط به ما کمک می کند در مورد نوع دل بستگی دل بندانمان اطلاعاتی کسب کنیم .

هر شکافی بین مادر و کودک می تواند اثر منفی و قاطعی بر تحول شخصیت کودک داشته باشد که در بزرگسالی منجر به اختلالات رفتاری گردد. طبق پژوهش ها تجارب اولیۀ مادر و کودک می تواند به دلبستگی ناایمن منجر شود، که هر چند پدیدۀ مرضی نیست ولی می تواند به پدیده های مرضی بزرگسالی منجر گردد.ون واگنر بیان می کند کودکان با تشخیص اختلال افسردگی، اختلالات اضطرابی، نافرمانی مقابله ای و … اکثراً دچار مشکلات دلبستگی و دارای تاریخچه ای از بدرفتاری، غفلت و آسیب های دوران اولیۀ کودکی می باشند.

با وجود اینکه نوپایان و نوباوگان در محیط خانواده، اغلب به مادر خود دلبسته می شوند اما باطنِ روابط و کیفیت این پیوند عمیق عاطفی با مراقب (ممکن است مادر یا پدر باشد و یا هر شخص دیگر)، از کودکی به کودک دیگر متفاوت است. بگونه ای که کودکان، طیف رفتارهای متعددی را برای بروز دلبستگی از خود بروز می دهند.
برای تشخیص و فهمیدن مدل دلبستگی در فرزند خود، فقط کافی است در یک فضای نا آشنا و جدید، کودک نوپای خود را با اسباب بازی های محبوبش برای مدت زمان کوتاهی (5- 4 دقیقه) تنها بگذارید تا بتوانید واکنش او را هنگام غیبت تان بررسی کنید. البته در این آزمایش حضور یک فرد غریبه با کودک در اتاق هم، برای مراقبت و مشاهدۀ واکنش کودک نوپا در زمان نبودِ شما، لازم است. نکتۀ دیگر اینکه، از این روش برای تعیین کیفیت دلبستگی نوباوگان و نوپایان 3 تا 1 ساله، استفاده می شود.

تشخیص انواع دلبستگی در کودکان

1. دلبستگی ایمن:
وقتی دلبستگی کودک در شرایط ایمن باشد، در فضای نا آشنا، کودک نوپا حضور و وجود والدش را همچون جان پناه و پناهگاهی ایمن تلقی می کند و به محضِ نبودِ والد مراقب، نمی تواند فرد غریبه را جایگزینِ وجودِ آرام بخش و مطمئنِ والد (مادر) خود کند.
با حضور والد در موقعیتی نا آشنا، کودک نوپا با اطمینان خاطر به کنجکاوی، کنکاش و بررسی محیط اطراف خود می پردازد. با اسباب بازی هایش با آسودگی و آرامش خاطر، بازی می کند. اما در هنگامی که مادر (والدِ حامی) او را در اتاق با فرد غریبه و اسباب بازی هایش تنها می گذارد، کودک گریه و زاری سر می دهد و اضطراب جدایی در رفتار او، کاملا مشهود است. چون او وجود مادرش را به فردی غریبه ترجیح می دهد و پس از بازگشت مجدد مادر به اتاق، بلافاصله با مادرش ارتباط برقرار کرده و به او نزدیک می شود و پس از گذشت مدتی کوتاه، گریه اش قطع می شود. الگوی دلبستگی ایمن، متداول ترین الگوی دلبستگی در تمام جوامع و کشورها محسوب می شود.

دلبستگی در کودکان انواع مختلفی دارد

2. دلبستگی دوری جو و جدایی طلب:
ماری اینسورث که مبدع روش موقعیت غریب برای سنجش کیفیت دلبستگی در نوباوگان ونوپایان است؛ در بررسی های خود به این نتیجه رسید که برخی از نوباوگان، در نبودِ والد، از غیبتش ناراحت نمی شوند و واکنشی مانند والد خود به فرد غریبه نشان می دهند. در هنگام حضور والد در اتاق، نسبت به او بی اعتنا بود و اهمیتی به حضور او در اتاق نمی دهند. همین طور هنگام بازگشت دوبارۀ والد به اتاق، تمایلی به استقبال کردن و ارتباط گرفتن با والد خود را ندارند و از او دوری می کنند و یا حداقل در ارتباط گرفتن مجدد با والد، به آهستگی و با سردی رفتار می کنند. این موضوع از در آغوش والد نرفتن و نچسبیدن به او هنگام مراجعۀ دوباره به اتاق فهمیده می شود.
احتمالا والدین این قبیل نوباوگان، وقت کمتری را با فرزند خود سپری میکنند و یا تعامل کودک با خود را پس می زنند و حاضر به برقراری ارتباط با فرزند نوپای خود نیستند. البته شق سومی هم وجود دارد. ممکن است والدین کودک دوری جو، خیلی او را کنترل کرده و زیر ذره بین کنترل خود گرفته اند تا این حد که فرزند آنها، دلبستگی دوری جو و جدایی طلب را از خود نشان می‎ دهد.
3. دلبستگی مقاوم:
این دست از کودکان، به دلیل ترس جدایی از والد، لذت استفادۀ کافی از محیط را نمی برند. به همین دلیل، در موقعیتی نا آشنا، مدام به والد خود می چسبند و پس از بازگشت مجدد والد، رفتار کتک زدن را از خود بروز می دهند و به اصطلاح، قشقرق به راه می اندازند و به راحتی هم نمی توان آنها را ساکت و آرام کرد.
بچه‎هایی با دلبستگی مقاوم، از ارتباط گرفتن با دیگران می ترسند و کمتر تمایل دارند در فضاهای نا آشنا و در کنار افراد غریبه، حاضر شوند. البته دربارۀ این موضوع باید بررسی شود آیا سرشت کودک و یا فرهنگ خانواده بدین گونه بوده یا این مسئله توسط محیط و عوامل بیرونی، تقویت شده است؟
4. دلبستگی آشفته – سردرگم:
رفتار کودکان با این شیوۀ دلبستگی، پر از تضاد و تناقض است. آشفتگی و پریشان حالی را می توان از نوع رفتارهای آنان فهمید. مثلا در هنگام مراجعۀ دوبارۀ مراقب (مادر) به اتاق، با گرفتن ژست های عجیب و غریب به خود، نگاهشان را از مادر می گیرند. بعد ممکن است، یک دفعه و به صورت غیر منتظره، گریه و زاری کنند. گاهی با نگاهی خشک و افسرده، به مراقب خود نگریسته و برای تعامل برقرار کردن با والدین خود هم، به شدت مقاومت می کنند.
در مجموع، نا امنی بیشتری در رفتارکودکان با دلبستگی آشفته – سردرگم وجود دارد که باید علت بروز آن در این دست کودکان بررسی شود.
پژوهشگران در این رابطه، به 4 عامل مهم و مؤثر بر ایمنی دلبستگی رسیده اند:
1. تدارک دیدن زمان و فرصت برای تعامل و ارتباط با کودک،
2. چگونگی کیفیت مراقبت،
3. سرشت و ویژگی های شخصیتی کودک،
4. وضعیت و شرایط خانواده ای که کودک و والدین در آن زندگی می کنند.
همچنین مطالعات نشان می دهد تنوع فرهنگی، نقش پر رنگی در ثبات دلبستگی نوپایان دارد. به گونه ای که رفتار نوپایان تا حد زیادی تابع پیامدهای اعتقادات، ارزش های اجتماعی و آداب و رسوم فرهنگی خانوادۀ خود است. کودکان طبقه های متوسط اجتماعی و اقتصادی که ثبات و هماهنگی در زندگی آنها وجود دارد؛ کیفیت دلبستگی شان ایمن و پایدار است. پس بهتر است با فراهم کردن محیطی مناسب، دلبستگی ایمن و خاطرات خوبی را برای فرزند دلبندمان ایجاد کنیم.