برچسب: کودک

اهمیت اطلاع از فرزندخواندگی از کودکی

اگر شما هم جزو زوج هایی هستید که بچه دار نمی شوید و می خواهید یکی از بچه های تحت سرپرستی بهزیستی را به فرزندی قبول کنید، بد نیست نکاتی را درباره فرزندخواندگی را بدانید. در این قسمت از بیا نی نی شما را با نکاتی درباره فرزندخواندگی آشنا خواهیم کرد.

نکاتی مهم درباره مقوله فرزندخواندگی

زن و شوهرهایی هستند که به دلایل متعددی بچه دار نمی شوند و نوزاد یا کودکی را به فرزندخواندگی می پذیرند .از آن جا که در فامیل و اقوام، خیلی ها از این فرزندخواندگی با خبرند ممکن است بالاخره روزی به گوش فرزندخوانده برسد که فرزند واقعی مادر و پدر خود نیست .
در نتیجه این سوال همواره ذهن مادر و پدر را مشغول می کند که آیا لازم است واقعیت فرزند خواندگی به کودک گفته شود یا خیر؟ در این جا می خواهیم به این سوال پاسخ بدهیم .بیشتر متخصصان معتقدند که بهتر است واقعیت به فرزند خوانده گفته شود. چون اگر این کودکان واقعیت را از شخص دیگری مانند بچه های فامیل یا دوست و آشنا و همسایه و … بشنوند، متاسفانه اعتماد خود را به مادر و پدر خود از دست می دهند .از طرفی چون مادر خوانده دوران بارداری را نگذرانده است بعید است که توانسته باشد از اطرافیان پنهان کند که کودک یا نوزاد فرزند واقعی او نیست .
در نتیجه ممکن است هر کدام از اطرافیان خواسته یا ناخواسته، شوخی یا جدی چیزی جلوی کودک بگوید که برای او ابهام آمیز یا شک برانگیز باشد .چنین اطلاعاتی در زمان اختلافات یا مشاجرات فامیلی، حتی بیش از حالت عادی ممکن است دهان به دهان منتقل شده و سرانجام به گوش فرزند خوانده برسد .
در نتیجه بیشتر اطلاعاتی که کودک از طریق دیگران دریافت می کند، اطلاعات مبهم و ناصحیح است و در این حالات بهتر است موضوع فرزند خواندگی کودک به اطلاع وی برسد .البته بعضی از صاحب نظران می گویند اگر وضعیت به گونه ای است که مطمئن هستید کودک هیچ وقت در جریان قرار نخواهد گرفت، لزومی ندارد موضوع فرزند خوانده بودن وی افشا شود .

چه کسی باید حقیقت را به کودک بازگو کند؟
مناسب ترین افراد، پدر خوانده و مادر خوانده هستند. آنها کودک را بزرگ و تربیت کرده اند و به عنوان پدر و مادر، کامل ترین و دقیق ترین اطلاعات و همچنین بیش ترین رابطه عاطفی را با کودک دارند .
بنابراین بهتر است پدر خوانده یامادر خوانده یا هر دوی آنها در زمان و مکان مناسب موضوع را به کودک بگویند. البته بهتر است قبل از اطلاع رسانی، با مشاور مشورت کنند .
در صورتی که احساس کردند قادر به این کار نیستند، می توانند از سایر افراد خانواده (مثل پدربزرگ و مادربزرگ) یا از یک مشاور بخواهند که موضوع را مطرح سازد، در این وضعیت، حتما باید موضوع در حضور مادر خوانده و پدرخوانده به کودک گفته شود .

با نکاتی درباره فرزند خواندگی آشنا شوید

مناسب ترین سن برای افشای فرزندخواندگی
به صورت کلی، بهتر است این موضوع هر چه زودتر بیان شود. به شرطی که سن و موقعیت کودک کاملا در نظر گرفته شود .بچه های پیش دبستانی از نظر سطح شناختی در حدی نیستند که بتوانند مسئله فرزند خواندگی را درک کنند .
سن نوجوانی نیز به علت بحرانی بودن این دوره و حساسیت زیاد نوجوان، بدترین زمان در جریان قرار گرفتن فرزند خواندگی است .بنابراین متخصصان معتقدند که مناسب ترین سن بین 8 تا 10 سالگی است اگر کودک وارد سن نوجوانی شده و هنوز در جریان موضوع قرار نگرفته است، بهتر است تا سن بزرگسالی اطلاع رسانی به تعویق بیفتد .
نوجوانانی که در جریان فرزند خواندگی خود قرار می گیرند، دچار بحران های شدید عاطفی می شوند و امکان دارد که این مسئله تأثیرات بسیار مخربی روی تحصیل و روابط بین فردی آنها بگذارد همچنین در سنین نوجوانی، خطراتی مانند افسردگی شدید، خودکشی و پرخاشگری وجود دارد .
اما در سنین قبل از نوجوانی، عکس العمل ها قابل کنترل است و کودک راحت تر می تواند خودش را با وضعیت جدید (به عنوان فرزند خوانده) تطبیق دهد و زمان کافی برای پذیرش موضوع و کنار آمدن با این هویت جدید را نیز خواهد داشت .در کل می توان گفت که واکنش های کودک در سنین قبل از بلوغ اثرات تخریبی کم تری نسبت به سن بلوغ دارد .این را هم بگوییم که اگر نوجوانی از طریق افراد دیگر در جریان موضوع قرار گرفت و مسئله را با والدین در میان گذاشت چاره ای جز افشای حقیقت نیست .

چگونگی بیان موضوع فرزند خواندگی
موضوع فرزندخواندگی را در چه زمانی با کودک هشت تا ده ساله خود مطرح کنیم؟ بهترین زمان بیان این موضوع، تابستان یعنی بعد از اتمام امتحانات خرداد ماه است .چرا که یکی از مهم ترین مسائل کودک در این سنین موضوع تحصیل است .به همین دلیل لازم است زمانی را انتخاب کنیم که تأثیری در روند تحصیلی کودک نداشته باشد .ابتدای تعطیلات تابستان، فرصت کافی برای تطبیق خود با موضوع را به کودک می دهد .برای بیان این موضوع، مکانی خلوت و حتی الامکان بیرون از منزل مناسب تر است. مکانی که کودک در آن جا بیشتر احساس آرامش می کند .پیش از بیان موضوع، کودک را آماده کنید. این کار می تواند شامل تقویت روابط و رفتارهای محبت آمیز، خرید هدیه، گفت و گو و تفریحات بیشتر در روزهای قبل باشد .نکته مهم دیگر این است که قبل از این که بخواهیم موضوع را به اطلاع کودک برسانیم، باید بدانیم که کودک چه قدر از موضوع مطلع است .
گاهی پیش می آید که کودکان در زمان ناراحتی یا عصبانیت به والدین خود می گویند:من فرزند شما نیستم و شما دروغ می گویید، این گونه اظهارات اغلب به علت ناراحتی کودک از والدین است، اما در مورد این کودکان نبایدبه سادگی از موضوع بگذریم و لازم است از کودک بپرسیم که چرا چنین احساسی دارد؟ و با پی گیری معلوم کنیم آیا شخص دیگری مثلا کودکی از اقوام یا حتی فرد بزرگسالی صحبتی در این مورد با وی داشته یا خیر؟
به هر حال داستان را می توان به شیوه های گوناگونی مطرح کرد، فقط باید قویا این نکته را در نظر داشته باشید، که کودک نسبت به والدین حقیقی خود تنفر پیدا نکند .یعنی باید دقت کنید که بیان شما طوری نباشد که کودک حس کند والدین اولیه و اصلی، از روی عدم علاقه و بی توجهی او را سر راه گذاشته اند، یا به بهزیستی سپرده اند .برای بیان موضوع بهتر است ابتدا در قالب یک داستان یا واقعیت بیرونی آن را مطرح کنیم .

به نمونه زیر توجه کنید
بیا برایت قصه ای تعریف کنم. مادر و پدر مهربانی بودند که چند فرزند داشتند و همه آنها را خیلی دوست داشتند .مادر بیمار شد اما با این وجود باز هم بچه دار شد و خدا به آنها یک نوزاد قشنگ و دوست داشتنی داد. یک زن و شوهر دیگر بودند که وضع مالی خوبی داشتند و مهربان بودند اما بچه دار نمی شدند، آنها آرزو داشتند که یک بچه داشته باشند بنابراین به آن خانواده پیشنهاد دادند که نوزاد را از آنها بگیرند و او را خوب تربیت کنند و قول دادند که از او مثل پدر و مادرش مراقبت کنند .
پدر و مادر آن نوزاد زیبا با وجود این که بچه شان را خیلی دوست داشتند به علت بیماری مادر به این کار راضی شدند. وقتی بچه بزرگ شد این زن و شوهر را به عنوان پدر و مادرخود می شناخت و چون پدر و مادر اصلی وی نمی خواستند که کودک شان اذیت شود و تربیت او دچار مشکل شود، و همچنین برای اینکه خودشان هم خیلی به فرزندشان وابسته نشوند دیگر هیچ تماسی نگرفتند و کودک آنها را نمی شناسد .
خانواده جدید، این نوزاد را بزرگ کردند، برایش لباس و نوشت افزار خریدند و او را به مدرسه فرستادند و خیلی او را دوست دارند ولی او نمی داند که آنها پدر و مادر واقعی اش نیستند .به نظر تو بهتر است به او بگویند که آنها پدر و مادرش نیستند یا خیر؟ اگر تو به جای آن کودک بودی چه کار می کردی؟
به هر حال این داستان را می توان به شیوه های گوناگونی مطرح کرد، فقط باید این نکته را در نظر گرفت که کودک نسبت به والدین حقیقی خود تنفر پیدا نکند .میتوان به جای بیماری مادر، فقیر بودن آن خانواده را در آن زمان مطرح کرد. فوت مادر در صورتی که اتفاق افتاده باشد هم می تواند مطرح شود .
گرفتن بچه از بهزیستی را بهتر است در صورت واقعیت داشتن، در مرحله افشای حقیقت مطرح کرد .به هر حال در قالب داستان یا یک نمونه فرضی، باید دلایل قانع کننده ای برای واگذاری کودک در نظر داشت . دلیل قطع ارتباط والدین حقیقی با کودک هم باید قانع کننده باشد .

آشنایی با نکاتی درباره فرزندخواندگی

بیان حقیقت و پاسخ دادن به ابهامات و سوالات کودک
با در نظر گرفتن موقعیت مکانی، زمانی و عاطفی، موضوع را به طور دقیق و با ذکر جزئیات و بدون کتمان حقیقت بیان کنیم . دلایل این که چرا پدر و مادر حقیقی کودک او را به این خانواده یا سازمان های مشابه بهزیستی سپرده اند باید قانع کننده باشد .
اگر این خانواده هیچ گونه اطلاعی ندارند (مثل مواردی که بچه را از بهزیستی گرفته اند) باید موضوعات قانع کننده ای را مطرح کنند که مثبت باشد، یعنی به گونه ای دلیل والدین اصلی را مطرح کنند که کودک متوجه شود که هر پدر و مادر دیگری هم بودند در این شرایط چنین کاری را می کردند .
همچنین برای قطع ارتباط والدین حقیقی وی هم باید دلایل مثبت و قانع کننده ای ارائه شود .در روزهای بعد باید منتظر عکس العمل ها و سئوالات گوناگون کودک باشید، واکنش هایی مانند گریه زیاد، قهر کردن، بی خوابی، عصبانیت، احساس تنفر از پدر و مادر خوانده ممکن است رخ دهد و وظیفه شما این است که با این وضعیت مدارا کنید .
کودک را در آغوش بگیرید، نوازش کنید و به او حق بدهید که ناراحت شده باشد. احساسات او را تأیید کنید، و خصوصا او را قضاوت یا محکوم نکنید و به پرسش هایش با حوصله جواب دهید .در صورت بروز هر مشکلی بهتر است با روان شناس بالینی یا مشاور خانواده یا روان پزشک مشورت کنید .
به طور خلاصه مولفه هایی که برای بیان موضوع فرزند خواندگی به کودک مان باید در نظر داشته باشیم عبارتند از
الف- زمان مناسب و سن مناسب
ب- مکان و موقعیت مناسب
ج- آماده کردن کودک
د – دانستن این که کودک مان از قبل چه چیزهایی درباره موضوع می داند .
ه- بیان کردن موضوع در قالب قصه و داستان باور پذیر و خوشایند
و- بازگو کردن حقیقت
ز- جوابگویی به واکنش های احتمالی کودک

به کودک اطمینان دهید که دوستش دارید و برای همیشه خانواده او خواهید بود
بعد از گفتن موضوع فرزندخواندگی ممکن است کودک خشمگین شود و برای مدتی صحبت نکند، ولی از نظر مشاوران این رفتار طبیعی است . والدین هم باید بپذیرند که این رفتار طبیعی است و به کودک اجازه بیان احساسات خود را بدهند؛ در این زمان بهتر است این اطمینان را در او به وجود بیاورند که دوستش دارند و برای همیشه خانواده او خواهند بود .

موردی که حتماً باید مورد توجه داشته باشید این است که نباید طوری رفتار کنید که کودک تصور کند فرد خاصی است. او باید بداند که اگر در خانواده ارزش ها و آداب مشخصی وجود دارد، مانند سایرین باید آن ها را رعایت کند؛ چراکه در غیر این صورت در آینده دردسرساز خواهد شد. همچنین والدین افراط و تفریط در مورد کودک به خرج ندهند؛ نه باید فشار در ندانستن موضوع داشته باشند و نه اصراری در دانستن موضوع .

گفتن این حقیقت را تا سن بلوغ به تعویق نیندازید

گفتن این حقیقت را تا سن بلوغ به تعویق نیندازند؛ چراکه این دوران زمان هویت یابی است و سختی این امر برای کودک دوچندان خواهد شد. اگر این مسئله در دوران نوجوانی مطرح شد و از نظر روحی برای کودک مشکلاتی به وجود آمد، حتماً برای رفع آن به مشاور مراجعه شود .

نقش مهم مادر در تربیت کودک

در محیط خانه و اجتماع برجسته ترین نقش مادر نقش تربیتی است. اهمیت این نقش از آن جا روشن می شود که کودک نخستین بار در آغوش مادر قرار می گیرد و آداب و رسوم اجتماعی را از او می آموزد. کودک از دامن مادر یاد می گیرد که چگونه با دیگران رفتار نماید و چگونه با آنان برخورد داشته باشد. چگونگی رفتار مادر با کودک در شکل دهی ساختار شخصیتی او تأثیری چشم گیر دارد.

نقش ویژه مادر در تربیت کودک

نقش مهم مادر در تربیت کودک

مادر باید بهره گیری ها از زندگی را بپذیرد ولی هر نوع بهره گیری را جائز نداند، اگر همانگونه که علم می پذیرد تأثیر فضیلت ها، را در جنبه وراثتی بپذیریم باید قبول کنیم که نقش مادر در این زمینه مهم است، در تربیت دینی و اسلامی پرهیزکاری رأس هر امر، افضل اعمال و مورد محبت خداست، مهم این است که زن در مسیر آن باشد و فکر شخصیتش را بر آن اساس رنگ دهد، شاید برخی فکر کنند که کوشش مادر در امر پرهیزکاری در نسل و در تربیت بی اثر است، در حالی که علم بر خلاف آن را اثبات کرده و بررسی ها نشان داده است که خیانت، تبهکاری، نابکاری، دشمنی، تجاوز کاری و برعکس مراقبت در فکر و عمل، در سخن گفتن و در ایفای حقوق و به طور کلی پرهیز از گناه و خداترسی در همه امور کودک اثر می کند.
چه زیباست که عبادت در همه مراحل زندگی کودک از تشکیل جنین تا پایان دوران تربیتش در خانه باشد، در انعقاد نطفه و د ر مرحله جنینی، در ایام رضاع و در دیگر موارد یاد خدا برای کودک موجود باشد، بدین نظر مادر نمی تواند یک عبادت موقتی و تصنعی داشته باشد، بلکه همه گاه و در همه شئون و جوانب حیات باید عابد باشد و نیز عبادت تنها لحظات خلوت با خدا در حال نماز و روزه نیست که دیگر موارد زندگی هم باید مورد نظر باشد بدان گونه که لحظه ای از یاد خدا غافل نشود.
کودک مقلد خوبی است همه چیز را از مادر تقلید می کند، سر روی مهر می گذارد به مانند پدر اذان می گوید، اعمال نماز را انجام می دهد، پس باید از این زمینه کودک سود جست و در ایجاد روح دینی در او اقدام کرد؛ لایی لایی مادر اگر به همراه ترانه های مذهبی باشد، آیات و عبارات قرآنی باشد، حمد و ثنای خدا باشد چقدر در کودک مؤثر است، اثر فعالیت های عبادتی مادر همواره در ذهن کودک نقش بسته و آدمی را به یاد آن می اندازد.
امام حسن مجتبی (ع) با یاد و خاطرات دوران کودکی اش می فرماید:«شبی مادرم فاطمه زهرا(س) را دیدم که تا صبح عبادت می کرد، نماز می خواند، در ضمن مناجات خود با پروردگار زنان و مردان مؤمن را دعا می نمود. اما برای خودش هیچ دعا نکرد. از او پرسیدم مادر جان چرا به خودت دعا نمی کنی؟ جواب داد :اَلجار ثُمَّ الدار ، اول همسایه بعد خویشتن و داخل خانه . و به این ترتیب حضرت فاطمه (س) نوعدوستی و احترام به همسایگان را به فرزند ارجمندش عملاً یاد داد، خلاصه آنکه زمزمه دینی مادر می تواند موجبی برای مقید کردن کودک باشد همانگونه که دیگر زمزمه ها زمینه های دیگر را در کودک ایجاد می نماید.

اهمیت نقش مادر در تربیت فرزند

نقش شیر مادر در تربیت کودک

در تربیت فرزندان، والدین نخستین نقش را دارا هستند این نقش و تأثیر در مقاطع گوناگون سنیّ یکسان و هم اندازه نمی باشد بلکه در مقاطع و مراحلی از تربیت نقش پدر برجسته تر و در مراحل دیگری نقش مادر تعیین کننده تر است و در یک دیدگاه کلی می توان گفت که تا پیش از سن نوجوانی بویژه در دوران جنینی و شیرخوارگی نقش مستقیم مادر در شیر مادر علاوه بر نقش مهمی که در تغذیه و بهداشت جسمانی نوزاد دارد عامل ایجاد و انتقال بعضی ویژگیها به فرزند نیز می باشد.

تربیت فرزند بیشتر از پدر خواهد بود و از دوره نوجوانی به بعد بخصوص در مورد پسران نقش پدران مهمتر است، البته این بدان معنا نیست که نقش پدر در دوران کودکی و نقش مادر در دوران نوجوانی و جوانی ناچیز و کم رنگ باشد بلکه مقصود بیان برجستگی نقش و تأثیر بیشتر هریک در یک مرحله خاص است. بنابراین یکی از مقاطع مهم مقطع شیرخوارگی است که در آن، مادر نقش مستقیم و اساسی را دارد.

در این مقطع شیردادن مهمترین عامل ارتباط نوزاد با مادراست، شیر مادر علاوه بر نقش مهمی که در تغذیه و بهداشت جسمانی نوزاد دارد عامل ایجاد و انتقال بعضی ویژگیها به فرزند نیز می باشد.

راهنمای انتخاب اسباب بازی برای کودک

بازی کردن دختربچه ها با اسباب بازی های پسرانه و بازی کردن پسرها با اسباب بازی دخترانه ممکن است والدین را نگران کنند که نکند بچه شان مشکلی دارد! حتی بعضی والدین از اینکه بچه شان با یک اسباب بازی خاص خیلی بیشتر بازی می کند، نگران می شوند.در این مقاله درباره تفکیک جنسیتی اسباب بازی ها بیشتر بخوانید.

 آیا تفیکیک جنسیتی اسباب بازی ها کار درستی است

اسباب بازی تآثیر بسیار مهمی در زندگی و رشد فکری کودکان می گذارد. کودکان مهارت در بازی های گروهی و زندگی اجتماعی آینده خود را بدین وسیله توسعه می بخشند .
طبق تحقیقات انجام شده محققین، اسباب بازی ها بطور مشخص از لحاظ جنسی طبقه بندی می شوند. همانطور که پسرها و دخترها اسباب بازی های متفاوتی دارند و انتخاب این اسباب بازی از طرف کودکان از آن جهت است که جامعه اینگونه به آنان می آموزد .پس اگر جامعه به کودکان یاد می دهد چه اسباب بازی بیشتر با جنس او مطابقت دارد، بهتر است بدانیم چگونه این اسباب بازی برروی پیشرفت آنها تآثیر می گذارد .

به این ها می گویند اسباب بازی خنثی !
مشاهدات بالغ بر 30 سال تحقیق “رینگولد و کوک” از سال 1975 برروی اسباب بازی ها و وسایل دیگری که کودکان 1 تا 6 ساله دختر و پسر استفاده می کنند، به این نتیجه رسیده است که کودکان دختر و پسر دارای تعداد برابری از کتاب، اسباب موسیقی، اسباب بازی حیوانات، و به هم اندازه اساس هستند گرچه پسرها دارای مدل های متنوع تری از اسباب بازی هستند و تمایل به داشتن اسباب بازی بیشتری دارند. همچنین تفاوت هایی در انواع اسباب بازی های که کودکان دختر و پسر استفاده می کنند، هست .کودکان پسر دارای اسباب بازی ماشین (بطور مثال کامیون و انواع بزرگتری چون واگن) بودند. طبق آمار این تحقیق در اتاق کودکان پسر حدود 375 ماشین بود و در اتاق کودکان دختر تنها 17 .
هیچکدام از دخترها در اتاق شان اسباب بازهایی چون واگن، اتوبوس، کشتی، ماشین های کوچک، موتور، تریلی نداشتند. پسرها میزان بیشتری از اسباب بازی های تجسمی و فضائی برای مثال ترکیب اشکال، ساعت ها، آهن ربایی، فضایی هستند .

درباره اسباب بازی های خنثی بیشتر بدانید

همچنین پسرها میزان بیشتری از وسایل ورزشی (برای نمونه :توپ، اسکیت، کایت)، حیوانات عروسکی، ماشین، اسباب بازی های ارتشی و آموزشی و وسایل هنری (برخلاف اینکه به نظر می رسد این اسباب از نظر جنسی خنثی می باشند) دارند .
اتاق کودکان دختر بیشتر مملو از عروسک، اسب های عروسکی، اسباب خانگی (بطور نمونه :ظروف غذاخوری، ظرف شویی ..) دیده می شود. پسرها تقریبا” هیچوقت اسباب بازی های چون ظروف ندارند. گرچه عروسک بیشتر برای دخترها عمومیت دارد اما بستگی به نوع عروسک هم دارد. دختربچه ها 6 برابر بیشتر از پسربچه ها عروسک مونث و 9 برابر بیشتر عروسک بچه داشتند .اما به میزان برابر دارای عروسک مذکر بودند. گرچه عروسک های پسرها بیشتر نمونه هایی از قبیل سرباز، کابوی و یا شخصیت های فیلم و کارتون بوده است .
در این مطالعات به طور مستمر نشان داده شده است که دخترها بیشتر جواهرات، عروسک، اسباب خانگی عروسکی، وسایل موسیقی درخواست می کنند و بدست می آورند در حالی که پسرها بیشتر وسایل ورزشی، ماشین، اسباب بازی های ارتشی، تفنگ و اشکال ترکیبی (اسباب بازی های خلاق)، ساعت تقاضا می کنند. این مسئله جالب است که بعضی از مطالعات نشان داده است که حتی فروشندگان مشتریان خود را به طرف (خرید اساب بازی های به عرف درآمده برای دختربچه ها و پسربچه ها) این اسباب بازی ها هدایت می کنند ..
در طول سال ها شواهدی بر تغییراتی در تقاضای بچه ها برای اسباب بازی مشاهده شده است. تحقیق جدیدی از درخواست بچه ها نشان داده است که دخترها نیز مانند پسرها تقاضای ماشین، وسایل ورزشی و عروسک مذکر کرده اند و پسربچه ها نیز لباس و وسایل موسیقی گرچه هنوز دختربچه ها بیشتر تقاضای عروسک و وسایل خانگی و پسربچه ها مدل های فیلم، عروسک های ارتشی و تفنگ … می کنند .
مطالعه دیگری که جودیت ای. اوون بلیک مور و رنه ای سنترز با در نظر گرفتن 126 اسباب بازی که مناسب برای کودکان دختر و پسر بوده، انجام شده است .در این مطالعات اسباب بازی ها از نظر خصوصیات به پنج نوع تقسیم بندی شده است:خیلی پسرانه، پسرانه معتدل، خنثی، دخترانه معتدل و بسیار دخترانه .
طبق این مطالعات چون کودکان اوقات زیادی از روزشان را با اسباب بازی هایشان می گذرانند، طبعا” اسباب بازی اهمیت زیادی در رشد فکری و شناخت جنسی آنان دارد .اهمیت این امر آنقدر زیاد است که با گرایش کودکان به طرف اسباب بازی های مرسوم به پسرانه و دخترانه معمولا ” قضاوت می کنند که کودک از نظر جنسی رشد کرده است .
نتایج این مطالعات نشان داده است که اسباب بازی هایی که در درجه بالایی از نظر آموزش مهارت های فکری و فیزیکی رده بندی شده اند، یا جزو اسباب بازی های پسران بودند یا خنثی. تقریبا” در بین اسباب بازی های هر دو جنس می توان از اسباب بازی هایی که بازی های اجتماعی را تشویق می کنند به تساوی یافت .اسباب بازی های متحرک یا تحرک آفرینی مانند ماشین و توپ که پیش بینی می شود باعث رشد تجسم فضایی شود، بیشتر در بین اسباب بازی هایی که “پسرانه” نامیده می شود، هستند .
اسباب بازی دخترها به آنان تجربه زندگی اجتماعی و پرورش کودکان و مادری را آموزش می دهد این در حالی است که در دورانی که زندگی می کنیم که هر دو جنس به طور برابر وظایف خانه داری و بچه داری را باید بکنند، پسرها نیز به این تجربه احتیاج دارند پس اگر پسرها نیز از این اسباب بازی ها استفاده کنند، بسیار مفید خواهد بود .

 اسباب بازی های خنثی برای هر دوجنس بهتر هستند

اسباب بازی های دخترانه ای که ظاهر زیبا دارند و زیبایی و مد را تشویق می کنند مانند باربی و عروسک ها که همراه با لباس هستند به دختران آموزش می دهند که چگونه می توانند زیبا باشند و چگونه لباس بپوشند. این جنبه مشکل آفرین اسباب بازی های دخترانه است و قابل بحث و نظرسنجی می باشد .
از طرفی اسباب بازی های پسرانه ای که منعکس کننده خشونت و جنگ می باشند مانند تفنگ، مشکل سازترین جنبه اسباب بازی های پسرانه می باشند و باید در این رابطه فکر اساسی شود .اسباب بازی های پسرانه متوسط و خنثی جزو اسباب بازی های درجه بالای آموزشی، علمی و مهارتی درجه بندی شدند. گاه اسباب بازی های متعدل دخترانه هم در رده بالای آموزشی قرار گرفته اند ولی هیچگاه اسباب بازی های (کاملن) پسرانه و دخترانه در رده اسباب بازی های رده بالای آموزشی، علمی قرار نگرفته اند .
اسباب بازی های خنثی معمولن جزو اسباب بازی های هنری و موسیقی قرار دارند. اسباب بازی کاملن پسرانه جزو آنهایی هستند که در رده پائین جنبه هنری و یا موسیقی قرار داشته اند .این تحقیق تجربی نشان داده است که اسباب بازی ها تآثیر زیادی روی رفتار کودکان می گذارند برای مثال تفنگ و مدل های جنگی رفتار پرخاشگرانه را بیشتر می کنند. بازی های ویدیویی نشان داده اند که مهارت های خاصی از قبیل تجسم فضایی را تقویت می کنند .
در نهایت نتیجه گیری این مطالعات این بوده است که هنوز به اندازه کافی تحقیقات انجام نگرفته تا به صورت قطعی بتوان نظری داد ولی روشن است که اسباب بازی های خنثی و یا معتدل بیشتر جنبه علمی، آموزشی و هنری داشته اند تا اسباب بازی های کاملا” جنسی .
همچنین هر دو جنس بهتر است که مهارت های اجتماعی و تجسمی خود را تقویت کنند. هر دو جنس از بازی با اسباب بازی هایی که آموزشی، علمی، هنری و تجسمی باشند، بهره خواهند برد و بهتر است که والدین اسباب بازی هایی خنثی و یا معتدل برای فرزندان خود تهیه کنند .

بازی با اسباب بازی های جنس مخالف ممنوع نیست
اینکه کودکی گاهی تمایل داشته باشد با اسباب بازی هایی که بیشتر مناسب جنس مخالف به نظر می رسد بازی کند هم نگران کننده نیست. مثلا اگر پسربچه ای که دوستانش پسر هستند، با اسباب بازی های پسرانه هم بازی می کند، می گوید من مَردَم، لباس های پسرانه می پوشد و در رفتارش مشکلی مشاهده نمی شود، از عروسکی خوشش بیاید و بخواهد آن را داشته باشد، اصلا نگران کننده نیست. اگر هم دخترکوچولویتان گاهی دلش می خواهد با ماشین یا تفنگ بازی کند ولی با عروسک هایش هم بازی می کند، نباید نگران شد. مشکل جایی است که این رفتارها افراطی باشد. یعنی اگر پسربچه، دخترانه حرف بزند، رفتارهای دخترانه داشته باشد، بخواهد لباس دخترانه بپوشد و فقط با دخترها بازی کند و اسباب بازی های دختران را ترجیح دهد یا اگر دختری بگوید من پسرم و فقط با پسرها بازی کند، بزند، هل دهد و رفتارهای خشن نشان دهد و حتی جنسیت خود را نپذیرد و تمایلی به بازی با اسباب بازی های دخترانه نداشته باشد، مشورت پدر و مادر با روان پزشک ضروری است چون امکان دارد مشکلی وجود داشته باشد که اگر زودتر برای حل آن اقدام شود، بی شک موثرتر خواهد بود.

3 تمرین کاردرمانی برای کودکان بیش فعال

«اطلاع رسانی، الهام بخشی و اثرگذاری» شعار امسال روز جهانی کاردرمانی است، علمی که در آن با استفاده از فعالیت های هدفمند در افراد مبتلا به بیماری های جسمی سعی در به حداقل رساندن مشکلات و کسب سلامتی آن ها دارد. از جمله بیماری هایی که می­توان کاردرمانی را برای درمان آن در اختیار گرفت، اختلال بیش فعالی کم توجهی است؛ بیماریی که سه فاکتور اساسی آن بیش فعالی، کم توجهی و تکانش گری است.
در صورتی که برخی از این فاکتور ها قبل از 7 سالگی ظاهر شوند، حداقل در دو زمینه خانه و مدرسه وجود داشته باشند و عملکرد و کارایی کودک در زمینه های خانوادگی، اجتماعی، تحصیلی و.. مختل شده باشد، می توان کودک را بیش فعال نامید. اما کاردرمانی چه کمکی می تواند در کاهش عوارض و بهبود این اختلال کند؟

شناسایی کودک بیش فعال

کودک مبتلا به بیش فعالی از توجه به جزئیات ناتوان است و در تمرکز هنگام فعالیت و بازی مشکل دارد. همچنین هنگام صحبت مستقیم با او، به نظر می رسد که گوش نمی دهد و اغلب قادر به پیگیری دستورات یا اتمام کار ها نیست و اغلب وسایل خود را گم می کند (وسایل مدرسه و اسباب بازی) و فراموشکار است. کاردرمانی برای کودکی با این مشکلات شامل مواردی از جمله انواع بازی های هدفمند و سیستم های مبتنی بر پاداش و محرومیت است.

کاردرمانی برای لجبازی کودک بیش فعال

انواع بازی ها برای کودکان بیش فعال

بازی نقطه چین (نقاشی های نقطه چین با اعداد):به کودک بگویید کف دست غیر غالبش را روی کاغذ بگذارد، انگشتانش را باز کند و دور انگشتان و کف دست را با مداد خط بکشد (با دست غالب)، سپس اعداد 1 تا 15 را به صورت پراکنده و نامرتب در شکل ایجاد شده بنویسید. از کودک بخواهد اعداد را به ترتیب از 1 تا 15 پیدا کرده و دور آن خط بکشد. این بازی به منظور بهبود توجه انتخابی کودک کمک کننده است.
بازی ماز:در بازی ماز، کودک باید تصاویری را که به صورت راه های پرپیچ و خم کشیده شده اند، از یک نقطه شروع و به نقطه پایان برساند. از تصاویر جذاب و معنادار استفاده کنید. (مثلا جوجه را به لانه اش برساند) کودک برای راحت تر شدن کارش، ابتدا به کمک چشم تصاویر را نگاه کرده و مسیر را دنبال می کند. در این بازی، علاوه بر افزایش توجه و تمرکز، کودک یاد می گیرد اگر کاری را شروع کرد باید تلاش کند تا آن را به پایان برساند. در این بازی سیناپس ها و راه های مغزی کودک تقویت شده و قدرت تفکر و تحمل کودک برای رسیدن به نتیجه و راه حل بالا می رود.
پیدا کردن تفاوت های دو شکل به ظاهر مشابه:در این بازی دو نقاشی که به ظاهر کاملا شبیه هم هستند، ولی عمدا چند اختلاف باهم دارند، در کنار هم قرار داده می شوند. از کودک بخواهید اختلافات را در تصاویر علامت بزند. با پیدا کردن هر اختلاف او را به ادامه کار تشویق کنید.

کاردرمانی برای لجبازی کودک بیش فعال

کودکان معمولا به دو علت لجبازی می کنند:
1. کودکان کاری یا چیزی را دوست دارند که والدین دوست ندارند.
2. والدین کاری یا چیزی را دوست دارند که کودکان دوست ندارند.
برای خاموش کردن رفتار های نامطلوب و تقویت رفتار های مطلوب در کودک بیش فعالی که مدام لجبازی می کند، می توان از سه روش «نادیده گرفتن، محرومیت دادن و پاداش دادن» استفاده کرد.

1. نادیده گرفتن بدرفتاری های جزئی:

روش نادیده گرفتن، در مورد رفتار هایی انجام می گیرد که آسیب و ضرر زیادی به خود کودک یا دیگران وارد نمی شود. رفتار هایی مثل نق نق کردن، گریه کردن، پا به زمین کوبیدن، جیغ زدن و…
در مواجهه با چین رفتار هایی به والدین توصیه می شود ابتدا خونسردی خود را حفظ کنند و اجازه ندهند کودک با لجبازی و سماجت های خود دکمه اعصاب آن ها را فشار دهد و از این طریق به خواسته های خود برسد. والدین باید با بی توجهی، به صورت غیرمستقیم به کودک بیاموزند که:«این لجبازی ها روش درستی برای ابراز نارضایتی و جلب توجه نیست و تو باید روش بهتری برای رسیدن به خواسته هات بیاموزی.»
نکات این روش:
محل را ترک کنید.
– خود را مشغول کار دیگری کنید.
– اصلا به او نگاه نکنید و با او صحبت نکنید.
– فقط یک جمله را تکرار کنید؛ مثلا «هروقت گریه ات تمام شد، بغلت می کنم» یا «اگه گریه نکنی، باهات بازی می کنم»
– از دلسوزی بی جا پرهیز کنید؛ مطمئن باشید هیچ کودکی از گریه کردن نمی میرد!
– ناامید نشوید.
– پدر و مادر باید هماهنگ باشند و به یکدیگر کمک کنند.

شناسایی کودک بیش فعال

2. محروم سازی یا منزوی کردن:

گاهی بدرفتاری های کودک آنقدر شدید می شود که نادیده گرفتن، تاثیری ندارد. محروم سازی یعنی «کودک به علت بدرفتاری های جدی و خطرناک، به مدت کوتاهی در اتاق تنها گذاشته شود» برای کودک، محروم بودن از منبع توجه دیگران، حتی به مدت کوتاه، بسیار دردناک و ناخوشایند است. این روش برای رفتار هایی مثل درگیری های فیزیکی، کتک کاری، شکستن یا پرتاب وسایل، گفتن کلمات و حرف های رکیک و زشت و … به کار گرفته می شود.
نکات این روش:
– روش منزوی کردن برای کودکان بالای 3 سال استفاده می شود.
– اتاقی که کودک را در آن تنها می گذارید، باید امن بوده و نباید بیش از حد تاریک، تنگ و وحشتناک باشد.
– دلایل محرومیت را برای کودک توضیح دهید.
– مدت زمان این محرومیت باید متناسب با سن کودک باشد. به ازای هرسال سن کودک، یک دقیقه محرومیت. مثلا کودک دو ساله، دو دقیقه و کودک پنج ساله، پنج دقیقه.
– بعد از اتمام محرومیت و بیرون آمدن کودک، دیگر راجع به موضوع صحبت نکنید و قهر، غضب و سرزنش را ادامه ندهید.

3. تشویق و پاداش:

رفتار های رضایت بخش و مورد پسند کودک را نادیده نگیرید و به منظور تثبیت و تکرار آن حتما آن رفتار را مورد تشویق قرار دهید. تحسین و تشویق می تواند کلامی (آفرین، باریکلا و …) و غیرکلامی (اسباب بازی، بستنی و …) باشد.
نکات این روش:

– رفتار های مطلوب را به طور واضح بیان کنید.
– از مشوق های فیزیکی به طور مرتب استفاده کنید:درآغوش کشیدن، بوسید، دست زدن و …
– در شروع و حین انجام رفتار مثبت، تشویق را فراموش نکنید.
– از تشویق های متنوع استفاده کنید.
– به کودکان «باج» یا «رشوه» ندهید. یعنی قبل از انجام کار مثبت، پاداش ندهید.
– از لذت بخش بودن پاداش برای کودک مطمئن شوید.

سن تشخیص بیش فعالی در کودکان

محققان با بررسی اطلاعات به این نتیجه رسیدند که در اغلب موارد اولین فردی که نسبت به رفتار کودک نگران شد یکی از اعضای خانواده او بوده است، اما در یک سوم موارد این مسئله ابتدا توسط فردی در مدرسه یا مرکز نگهداری از کودک بیان شده است.

نکته جالب دیگری که توسط محققان نشان داده شد این است که اغلب کودکانی که اختلال کم توجهی-بیش فعالی آن ها توسط یک روان پزشک تشخیص داده شد زیر 6 سال و آنانی که اختلال آن ها توسط یک روان شناس تشخیص داده شد بیش از 6 سال داشتند.
بر اساس گفته های محققان، روش های تشخیصی برای کودکان کمتر از 6 سال محدود هستند. از این رو، در مورد تشخیص هایی که در سنین پایین انجام می شود این نگرانی وجود دارد که شاید این تشخیص ها بدون ارزیابی تمامی اطلاعات موجود انجام شده باشند.