بسیاری از بیماریها با آگاهی بخشی قابل پیشگیری و کنترل است. یکی از این بیماریها ایدز است که این روزها اخبار زیادی درباره افزایش میزان ابتلا به آن از طریق تزریق و رفتار پرخطر منتشر میشود. در حالی که بیماریهای عفونی و واگیرداری مانند
ایدز با گسترش و انتشار خود در بدن هر فرد، زندگی فردی و اجتماعی را با خطر روبرو میکنند و هزینه سنگین مادی و معنوی بر فرد و جامعه تحمیل میکنند. به همین دلیل در «
روز جهانی ایدز» بهتر است درباره این بیماری و یکی از نگرانیهای بزرگ و حتی حیاتی افراد HIV مثبت بپردازیم:
بچهدار شدن!
بچهدار شدن یکی از بزرگترین نعمات خداوند است و حق هر زوجی است که این هدیه آسمانی را تجربه کنند اما داشتن این حق میتواند به یکی از دغدغههای زوجهای HIV مثبت، به خصوص زوجهای مبتلا و نابارور تبدیل شود. همین شد که با دکتر فرهاد یغمایی، متخصص بیماریهای عفونی و گرمسیری و عضو تیم تخصصی «مرکز درمان ناباروری و سقط مکرر ابن سینا» در خصوص باروری خانمهای HIV مثبت و همینطور شانس مادر شدن خانمهای مبتلا و نابارور گفتگو کردیم که در ادامه میخوانید.
HIV مثبتها میتوانند باردار شوند
در کل خانمهایی که HIV مثبت هستند، هرچند که HIV به تنهایی میتواند باعث افزایش ناباروری شود، به طور طبیعی قابلیت باروری را به دلیل داشتن این بیماری از دست نمیدهند و بارداری برایشان مقدور است.
مقوله باروری زوجهای HIV مثبت معمولا به ۳ دسته تقسیم میشود: خانمهای HIV مثبت که همسرشان سالم است، زوجهایی که هر دو HIV مثبت هستند و دسته آخر هم خانمهای سالمی هستند که شوهرشان HIV مثبت است.
همانطور که میدانید، تماس جنسی به قصد بارداری، هرقدر هم محدود و در زمان تخمکگذاری انجام شود، باز هم ریسک انتقال به همسر غیرمبتلا را به صفر نمیرساند. بنابراین معمولا برای بارداری دسته اول توصیه میشود از تکنیکهای کمکباروری مثل IUI استفاده کنند. در این روش، اسپرم در محیط مناسب آزمایشگاهی گرفته میشود و با توجه به آزمایشها و سونوگرافیهای متخصصان، اسپرم در روز تعیین شده توسط Catheter (یک لوله باریک) به رحم فرد HIV مثبت منتقل میشود تا حاملگی رخ دهد.
در صورت بارداری، معمولا فرد حاملگی نرمالی را تجربه خواهد کرد؛ البته باید طی ۹ ماه بارداری تحت نظر متخصص زنان و متخصص بیماریهای عفونی قرار داشته باشد تا پیشگیریهای لازم برای پیشگیری از انتقال HIV به جنین و نوزاد صورت گیرد.
میتوانید سایر مقالات مرتبط با ایدز و HIV را در این بخش از نی نی سایت بخوانید.
زایمان طبیعی و شیردهی ممنوع!
از آنجا که بیشترین احتمال انتقال ویروس HIV به نوزاد در زمان زایمان وجود دارد، توصیه اکید متخصصان زایمان به روش سزارین است؛ چرا که در صورت پارگی کیسه آب ریسک ابتلای جنین به HIV افزایش مییابد. ضمن اینکه مادر HIV مثبت باید در طول دوره بارداری داروهای تجویزی پزشک متخصص را مصرف کند و در صورت عدم مصرف این داروها، ریسک انتقال بیماری به جنین تا ۲۰ درصد افزایش مییابد. اما با رعایت رژیم دارویی مناسب ریسک انتقال HIV به جنین به کمتر از یک درصد میرسد.
البته در ادامه دارودرمانیهای مادر در طول بارداری، بعد از زایمان هم، تستهای تشخیصی و احتمالا دارودرمانی برای نوزاد انجام میشود تا ریسک انتقال و ابتلا به صفر نزدیک شود.
همچنین شیردهی برای خانمهای HIV مثبت توصیه نمیشود چراکه میتواند خطر انتقال ویروس HIV را در پی داشته باشد.
دارودرمانی در مادران مبتلا به ایدز
در مواردی که شوهر HIV مثبت است و همسرش غیرمبتلاست، باز توصیه به استفاده از تکنیکهای کمکباروری، اهدای جنین یا فرزندخواندگی است؛ به این ترتیب که بعد از گرفتن اسپرم همسر در محیط مناسب آزمایشگاهی و انجام شستشوهای خاص به منظور کاهش احتمال انتقال ویروس HIV به بانو، میتوان با تکنیکهایی مثل IUI یا IVF بارداری ایجاد شود.در صورتی که زوجین تمایلی به این روشها نداشته باشند میتوانند با انجام مشاورههای تخصصی و توضیح خطرات موجود با شروع رژیمهای دارویی پیشگیری برای خانم اقدام به بچهدار شدن کنند.
زمانی هم که زن و شوهر هردو HIV مثبت باشند، تقریبا میتوان گفت برای بارداری مشکلی ندارند و اگر بارور باشند، میتوانند بچهدار شوند و در صورت ناباروری هم میتوانند از تکنیکهای کمک ناباروری استفاده کنند که در هر دو صورت داروها و درمانهایی برای پیشگیری از انتقال بیماری به جنین انجام میشود و زوج میتوانند صاحب فرزندی سالم شوند.
نکته مهمی که باید بر آن تاکید شود این است که در صورت انجام نشدن مراقبتهای لازم و دارودرمانیها، احتمال انتقال بیماری از مادر مبتلا به جنین تا ۲۰ درصد افزایش مییابد که درصد بسیار بالایی محسوب میشود. اما در صورت دریافت مراقبتها و داروهای پیشگیرانه و انجام اقدامات لازم حین زایمان، ریسک ابتلای جنین به کمتر از یک درصد میرسد.
مادر HIV مثبت و نابارور از رحم جایگزین استفاده کند
اگر خانم HIV مثبتی نابارور باشد و بخواهد از تکنیکهای کمک ناباروری استفاده کند، باید بداند که در حال حاضر با توجه به قوانین و مقررات موجود، امکان استفاده از رحم جایگزین و تخمک اهدایی مقدور نیست چراکه علیرغم پیشرفتهای تکنولوژی و تکنیکهای شستشوی تخمک جهت بارداری، همچنان ریسک انتقال ویروس HIV به مادر جایگزین کماکان وجود دارد و به طور کامل از بین نمیرود. در واقع، با وجودی که احتمال مبتلا شدن مادر جایگزین به HIV از طریق تخمک مادر مبتلا بسیار بسیار پایین است، اما این امکان همچنان وجود دارد و به صفر نمیرسد و به همین خاطر فعلا این روش انجام نمیشود.
البته با کمک تکنیکهای دیگر از جمله IVF هیچ محدودیتی برای بارداری خانمهای HIV مثبت وجود ندارد و این افراد به راحتی میتوانند با یکی از تکنیکهای کمک باروری باردار شوند. همچنین باید توجه داشت که بارداری باعث پیشرفت بیماری HIV نخواهد شد.
