اصول آموزش مسائل جنسی به کودکان

اصول آموزش مسائل جنسی به کودکان

اصول آموزش مسائل جنسی به کودکان

بسیاری از پدر و مادرها فکر می‌کنند آموزش جنسی مسئله‌ای است که در مدرسه، باید توسط دیگران به فرزندشان آموزش داده شود. غافل از اینکه بیشترین کودک‌آزاری‌ها، در سنین قبل از مدرسه اتفاق می‌افتد. کودکان ما، چه دختر و چه پسر درخطر تهاجم بیماران جنسی هستند. کودک‌آزار‌ها معمولا افراد آشنایی هستند که ما آن‌ها را می‌شناسیم. البته به‌هیچ‌عنوان نباید از غریبه‌ها غافل شد. مطلب چطور از کودکم در برابر پدوفیل‌ها محافظت کنم، در این‌باره بهتان کمک می‌کند.

 بسیاری از والدین، این سوال را دارند که از چه سنی می‌توانیم آموزش جنسی را شروع کنیم و دقیقا باید چه چیزهایی بگوییم. روش‌های آموزش جنسی برای کودکان از 3سالگی تا پایان دبستان را به شما می‌گوییم.

آموزش جنسی را این‌طور شروع کنید

برای اینکه درباره اعضای خصوصی صحبت کنید، ابتدا باید مفهوم را برای کودکانتان ساده کنید. مثلا می‌توانید این‌طور توضیح دهید: «همه ما وسایلی داریم که فقط برای خودمان است و کس دیگری نمی‌تواند از آن استفاده کند. مثل مسواک. این وسایل خصوصی هستند. اعضای خصوصی بدن هم‌چنین وضعیتی دارند. یعنی همه آدم‌ها در بدنشان اعضای خصوصی دارند ولی هر کس فقط می‌تواند به اعضای خصوصی بدن خودش دسترسی داشته باشد. به او بگویید مثلا وقتی به استخر می‌روی، جاهایی از بدنت که با مایو پوشانده می‌شود عضو خصوصی تو است. علاوه بر این به او بگویید گردن و لب‌ها هم اعضای خصوصی هستند.
باید دقیقا به او بگویید که هیچ‌کس اجازه ندارد اعضای خصوصی تو را ببیند و لمس کند چون این اندام‌ها فقط مربوط به تو هستند و تو هم نباید جای خصوصی کسی را ببینی. به کودکتان یاد بدهید اگر کسی از او خواست که اندام‌های جنسی‌اش را ببیند و یا تو اندام‌های خصوصی او را نگاه کنی، باید قاطعانه نه بگوید و بدون اینکه بترسد، بلند داد بزند.


کودکتان را با اندام جنسی خود آشنا کنید

یک کودک تا قبل از دوران دبستان، باید اندام جنسی خود را بشناسد. بجای استفاده از اسامی این اندام‌ها، می‌توانیم از کلماتی مثل عضو خصوصی استفاده کنیم. مهم‌ترین چیزی که کودک باید بداند این است که اندام‌های جنسی‌اش در کجای بدنش قرار دارد. معمولا کودکان در سن دوسالگی به بعد کارکردهای همه اعضای بدن مثل گوش و چشم را می‌شناسند. در معرفی اعضای بدن به کودکان، می‌توان از عروسک، اطلس‌های پزشکی یا آینه استفاده کرد. یک روز پس از معرفی اعضای بدن مانند دست و پا و چشم و پرسیدن از کارکرد آن‌ها، برای فرزندتان با عنوان کردن نام علمی عضو خصوصی‌شان، شروع به توضیح دادن کنید.

هرچه سن کودک بیشتر شد، اطلاعات جنسی بیشتری در اختیار او قرار دهید

در حوزه تربیت جنسی اولین موضوعی که به کودک آموزش می‌دهیم، جنسیت است. شما به‌عنوان پدر و مادر به فرزند خود می‌آموزید که ‌شناختی از جنسیت خود داشته باشد. طبیعتا اینکه دختر هستند یا پسر را می‌دانند اما اینکه دختران و پسران چه تفاوت‌هایی باهم دارند را باید آموزش بدهید. می‌توانید از تفاوت‌های ظاهری شروع کنید و بعد بگویید همان‌طور که موها، لباس و ظاهر دختران و پسران باهم متفاوت است، عضو خصوصی‌تان هم باهم فرق دارد.

با کودکتان نقش بازی کنید

یکی از بهترین روش‌ها برای تمرین تربیت جنسی، نقش بازی است. از او بپرسید اگر کسی خواست به اندام خصوصی‌اش دست بزند، یا لباس‌زیرش را ببیند، چه‌کار می‌کند؟ مطمئن شوید که همه راهکارهایی که به او یاد داده‌اید را اجرا می‌کند. در زمان نقش بازی کردن حتما احساساتی که ممکن است فرزندتان موقع نزدیک شدن به یک غریبه داشته باشد را یادآوری کنید و با او تمرین کنید تا این احساسات مانع حفاظت او از اندا جنسی‌اش نشود. یک‌بار نقش فردی را بازی کنید که حریم خصوصی او مورد تجاوز قرارگرفته و واکنش لازم را انجام دهید و یک‌بار دیگر نقش فردی را بازی کنید که قصد دارد به حریم کودکتان نزدیک شود.

درباره راحت بیان‌کردن مسائل جنسی به او اطمینان بدهید

به کودکتان این اطمینان را بدهید که اگر با حرف یا رفتاری درباره مسائل جنسی مواجه شد، می‌تواند بدون هیچ ترسی این موضوع را با شما مطرح کند. کودکتان باید بداند این مسئله مثل یک راز بین پدر و مادر و بچه‌ها می‌ماند و بچه‌ها باید در چنین مواقعی همه‌چیز را به پدر و مادرشان بگویند. بیمارانی که به کودکان پیشنهاد جنسی می‌دهند معمولا تهدید می‌کنند که اگر بچه‌ها درباره این خواسته‌های جنسی آن‌ها حرفی به کسی بزند، اتفاقات بدی برایشان می‌افتد. شما این اطمینان را به کودک خود بدهید که هیچ‌کس نمی‌تواند او را تهدید کند. به او یادآوری کنید که شما همیشه او را دوست دارید و از او ناراحت نمی‌شوید.
کاملا صادقانه رفتار کنید و حالا که به او اطمینان دادید تا با شما حرف بزند واکنش هیجانی نشان ندهید و بجای سرزنش کردن، او را در آغوش بگیرید و از او تشکر کنید که این موضوع را با شما مطرح کرده است.

*ترجمه اینفوگرافی‌ها: نیما پارسی

به او بگویید در این مواقع من را در جریان بگذار:

  • وقتی یک نفر از تو می‌خواهد که یک رفتار جنسی را به‌صورت راز نگه‌داری.
  • وقتی در موقعیتی هستی که احساس ناراحتی می‌کنی یا درون خودت احساس عجیبی داری
  • وقتی یک نفر با تو کاری می‌کند که بعدازآن حس بدی داری
  • وقتی کسی اندام خصوصی‌اش را به تو نشان می‌دهد
  • وقتی کسی می‌خواهد بی‌دلیل به بدن تو نگاه کند
  • وقتی کسی می‌خواهد به اندام‌های جنسی تو دست بزند
  • وقتی کسی می‌خواهد به اندام‌های خصوصی او دست بزنی
  • وقتی یک بزرگ‌تر، درباره مسائل جنسی، از تو کاری را می‌خواهد که مایل نیستی انجام دهی 

نشانه‌های تهدید جنسی را در کودک دنبال کنید

شاید با تمام این تفاسیر کودکان درباره ناگواری‌های جنسی چیزی به شما نگویند. اما این مسئله حتما در رفتار آن‌ها بروز پیدا می‌کند. مثلا گوشه‌گیر و بی‌اشتها می‌شوند. کابوس‌های شبانه می‌بینند و نقاشی‌های خط خطی می‌کشند. (بچه‌هایی که مورد آزار جنسی قرارگرفته‌اند معمولا بین پا‌ها را خط‌خطی می‌کنند). همچنین باید عدم علاقه ناگهانی به یک نفر را جدی بگیرید. ممکن است کودک شما به‌یک‌باره بگوید دوست ندارد یکی از اقوام یا دوستانتان را ببیند یا از مدرسه رفتن بیزار شده است.
مهم‌ترین نکته این است که به هیچ‌کس اطمینان صد در صد نداشته باشید. مورد اعتماد‌ترین فرد برای کودک پدر و مادر هستند پس مراقبت از کودک خود را به کسی مثل همسایه، دوست و آشنا نسپارید.
 

با کودک دبستانی خود چطور رفتار کنیم؟

با کودک دبستانی خود چطور رفتار کنیم؟

با کودک دبستانی خود چطور رفتار کنیم؟

کودک دبستانی شما باید نکات تربیتی صحیحی را آموزش ببیند و در برابر رفتار مناسبی از سوی والدین قرار بگیرد تا بر اساس آنها بتواند کیفیت زندگی پیش روی خود را بالاتر ببرد. «مهدی میری» مدرس آموزش خانواده و کارشناس ارشد مشاوره و راهنمایی درباره این نکات ضروری توضیح می‌دهد.

نکات تربیتی کودکان دبستانی بر اساس هوش هیجانی

  • آموزش مهارت تاب‌آوری؛ توانایی یا سازگاری موفقیت آمیز کودک در برابر شرایط تهدید کننده. یک درختی را تصور کنید که در زمستان روی آن برف آمده؛ درختانی که قوی‌تر هستند زیر فشار برف و طوفان شکننده نیستند و مقاومت می‌کنند. حالا اینکه یک کودک بتواند در شرایط سخت دوام بیاورد و این دوران را بگذارند یعنی مهارت تاب‌آوری را آموخته است. بچه‌ها در عین حال باید تحمل شکست را داشته باشند و فکر نکنند یک شکست پایان همه چیز است. بچه‌هایی که در این مورد آموزش دیده باشند در چنین مواقعی اذیت نمی‌شوند.
مادر و دختر در حال انجام تکالیف مدرسه
  • آموزش خود مراقبتی کودکان؛ این مورد شامل مسائل جنسی است به این ترتیب که بچه‌ها اندام خصوصی خود را بشناسند و به کسی اجازه ندهند آنها را لمس کند. بدون هماهنگی سوار خودرو هیچ کسی نشوند حتی اقوام درجه دو و سه و با کسی که نمی‌شناسند همراه نشوند. والدین باید از تاثیر سوء استفاده جنسی از کودکان آگاه باشند. خیلی از والدین بیش از حد به این موضوع خوشبین هستند و فکر می‌کنند فرزندشان هنوز خیلی کوچک است و نباید خیلی مسائل را برای او بگویند. در نتیجه ابتدا خود والدین باید در این مورد آگاهی لازم را داشته باشند.
  • پاسخ دادن والدین به کنجکاوی کودک در مورد مسائل جنسی؛ معمولا خانواده‌ها به این پرسش‌های کودکان خود بر اساس شرم و حیا جواب می‌دهند که این روش اشتباه است. آنها باید بتوانند با حوصله و زبان بدن مناسب به این سوال‌ها جواب دهند تا بچه‌ها مجبور نشوند برای جواب گرفتن سراغ اینترنت یا دوستانشان بروند و اطلاعات اشتباه بگیرند.
  • ایجاد عزت نفس در کودکان؛ می‌توانیم با ارزشی که برای بچه‌ها قائل می‌شویم به آنها احساس مسئولیت و عزت نفس بدهیم. بچه‌ها نباید تحقیر و سرزنش شوند.
مادر در حال صحبت با کودک دبستانی خود
  • وضع قوانین روشن؛ قوانینی که قرار است برای کودک دبستانی بگذاریم باید واضح و روشن باشد و تنظیم آنها با مشارکت خود کودک انجام شود. بیشتر بخوانید: باکودکی که به مدرسه نمی‌رود چه کنیم؟
  • آموزش شناخت راز خوب و راز بد؛ والدین سعی می‌کنند به کودک رازداری را یاد بدهند؛ بچه‌ها هم به دلیل معصومیتی که دارند سعی می‌کنند رازدار باشند اما اگر کودکی خدای ناخواسته مورد سوء‌استفاده جنسی از طرف کسی قرار بگیرد و با این مسئله مواجه شود که این یک راز است و نباید کسی بداند شرایط سخت می‌شود. بنابراین پدر و مادر باید به کودک تفاوت راز خوب و بد را یاد بدهند تا بداند هر چیزی را نباید به عنوان راز نگه دارد.
  • جلوگیری از عادت کودکان به فضای مجازی و بازی‌های کامپیوتری؛ باید در این مورد محدودیت‌هایی را قائل شویم. به گفته دانشمندان بچه‌ها نباید روزانه بیش از یکساعت وقت خود را در این فضاها بگذرانند که شامل گوشی، تبلت و کامپیوتر می‌شود.
  • ساعت خواب مفید؛ کودک دبستانی در سن رشد است و بخشی از رشد او در خواب اتفاق می‌افتد پس باید دامنه خواب مفید برای آنها جا بیفتد تا از طرف خودشان هم رعایت شود.
  • مقایسه نکردن کودک دبستانی با دیگران که حتی می‌تواند شامل خواهر و برادرش هم بشود.
  • نباید از کودک در مسائل درسی و غیره انتظاراتی فراتر از توانایی‌هایش داشت. باید ابتدا توانایی‌های او را در هر مسئله‌ای بشناسیم و توقع نداشته باشیم بیشتر از آن چیزی که می‌‌تواند باشد.
  • استفاده نکردن از روش‌های منسوخ تنبیه بدنی؛ والدین باید بدانند که حتی یک تنبیه بدنی کوچک مانند سیلی زدن می‌تواند سالها آثار مخربی بر روی فرزند آنها داشته باشد. تنبیه بدنی اصلا نباید در روش‌های تربیتی والدین جایی داشته باشد.
  • توجه ویژه به شناخت استعدادها و تفاوت‌های فردی؛ در صورت شناخت می‌توان استعداد خاصی را در کودک دبستانی پیگیری و شکوفا کرد. می‌توان در این مورد از مشاورها و روش‌های علمی کمک کرد. باید استعدادهای کودک را شناسایی و تفاوت‌های فردی او را درک کرد.
  • توجه ویژه به بازی و استفاده از بازی‌های مناسب جهت آموزش و تربیت کودک در مسائل مهم زندگی؛ این روش در روانشناسی به عنوان بازی درمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد و برای حل مشکلاتی که ممکن است کودکان داشته باشند کاربرد دارد. بچه‌ها بازی کردن را دوست دارند به همین دلیل ما می‌توانیم خیلی از مسائل را از جمله موارد مهارتی را به آنها آموزش بدهیم.
  • توانایی نه گفتن به کودکان؛ والدین باید این توانایی را داشته باشند که در مواقع ضروری به کودک نه بگویند و از سر دلسوزی به آنها “نه” را تبدیل به “بله” نکنند. به این ترتیب کودک از دوران دبستان تفکر منطقی را یاد می‌گیرد و متوجه می‌شود که قرار نیست همیشه خواسته‌هایش عملی شود.
  • احترام به کودک و توجه به مسئولیت پذیری؛ باید نسبت به بچه‌ها احترام و پذیرش بدون قید و شرط داشت. گاهی والدین احترام با قید و شرطی را نثار فرزند خود می‌کنند. کودک وقتی احترام ببیند،‌ احترام می‌گذارد و این احترام و دوست داشتن بدون قید و شرط است.
  • والدین باید خودشان الگوی تربیتی مناسبی برای کودک دبستانی خود باشند؛ بچه‌ها خیلی چیزها را از والدین الگو می‌گیرند و همانند سازی می‌کنند. این همانند سازی هم معمولا با جنس موافق اتفاق می‌افتد یعنی پسرها با پدرها و دخترها با مادرها. پس اگر خود پدر و مادر تلاش کنند از نظر رفتاری و شخصیتی موجه و صحیح باشند خیلی از نکاتی که پیشتر گفته شد اتوماتیک وار اتفاق می‌افتد.