بارداری دوقلو یا چندقلویی: آگاهی و تشخیص بیش از یک جنین

بارداری دوقلو یا چندقلویی: آگاهی و تشخیص بیش از یک جنین

بارداری دوقلو یا چندقلویی: آگاهی و تشخیص بیش از یک جنین

چند دهه پیش، اکثر خانمهایی که چندقلو حامله بودند تا زمان زایمان از این مطلب اطلاع پیدا نمی‌کردند. اما امروزه دیگر چنین غافلگیری هایی به ندرت پیش می‌آیند. این خانمها به طور معمول در آزمایش سونوگرافی که اغلب در سه ماهه اول حاملگی انجام می‌شود، از اینکه دو یا چندقلو حامله هستند، مطلع می شوند.

تشخیص بارداری دو قلو و بارداری چند قلو

در صورتی که اندازه شکم شما بیش از حد معمول بزرگ شده باشد، پزشک به شما توصیه می کند که یک آزمایش سونوگرافی در سه ماهه اول حاملگی بدهید. البته به احتمال زیاد، شما یا پزشکتان در تعیین تاریخ دقیق آبستن شدن، اشتباه کرده اید. آزمایش سونوگرافی مشخص خواهد کرد که چقدر از زمان حاملگی شما می گذرد و آیا بزرگی اندازه شکم شما بواسطه چندقلو حامله بودن است یا خیر.

اگر شما با استفاده از روشهای درمان ناباروری مانند استفاده از داروی کلومید (clomid)، گنادوتروپین، یا باروری آزمایشگاهی (IVF) حامله شده اید، احتمالا در هشت هفته اول از آزمایش سونوگرافی استفاده خواهید کرد تا مشخص شود که چند جنین در رحم شما کاشته شده اند. آزمایش سونوگرافی (خصوصا پس از هفته های ششم تا هشتم)، تقریبا به صورت قطعی می‌تواند مشخص کند که آیا بیشتر از یک جنین در رحم شما در حال رشد است یا خیر. با این حال، هر چه تعداد جنینها بیشتر باشد، احتمال اینکه یکی از آنها در آزمایش سونوگرافی مخفی بماند افزایش می یابد.

خانمها به طور معمول در آزمایش سونوگرافی که اغلب در سه ماهه اول حاملگی انجام می شود، از اینکه دو یا چندقلو حامله هستند، مطلع می شوند

دوقلوی همسان یا غیر همسان؟

دوقلوهای غیر همسان در اثر آزاد شدن دو تخمک و بارور شدن همزمان آنها ایجاد می شوند. این دوقلوها را به عنوان دو تخمکی یا دی زیگوتیک (DZ) نیز می شناسند. دوقلوهای همسان از یک تخمک که بارور شده و سپس تقسیم می شود پدید می آیند و به همین دلیل به عنوان یک تخمکی یا مونوزیگوتیک (MZ) نیز شناخته می شوند.

به هر حال، از آنجا که دوقلوهای همسان از یک تخمک به بار می آیند، DNA یکسانی دارند؛ اما با این که به آنها دوقلوهای همسان گفته می شود، دقیقا مشابه با یکدیگر نیستند. هرچند ژنهای آنها یکسان هستند، اما ممکن است برخی ویژگیهای آنها نیز متفاوت باشد که در نتیجه والدین می توانند بین آنها تمایز گذاشته و آنها را از یکدیگر تشخیص دهند. این تفاوتها ممکن است بواسطه اثرات محیطی، یا در درون رحم و یا در خارج از رحم باشد. همچنین، برخی ژنهای خاص ممکن است نهایتا به شکلهای متفاوتی در این دوقلوها بروز پیدا کنند.

 

زمان تشخیص دوقلوی همسان یا غیر همسان 

از لحاظ تئوریک، آزمایشهای دوران حاملگی مانند CVS و آمنیوسنتز می توانند این مورد را به صورت دقیق مشخص نمایند. اما انجام این آزمایشها در چندقلوها می تواند پر دردسر بوده یا نتایج چندان دقیقی به دست ندهد و شما ممکن است نتوانید از DNA همه جنینها نمونه برداری کنید.

اگر شما نتوانید یا نخواهید از این آزمایشها استفاده کنید، آزمایش سونوگرافی در اغلب موارد (بر حسب اینکه آیا آنها از یک جفت استفاده می کنند یا دو جفت؛ و اینکه آیا همجنس هستند یا غیر همجنس) می تواند مشخص کند که آیا نوزادان شما همسان هستند یا غیر همسان.

اگر یک متخصص حرفه ای، سونوگرافی واژینال را بین هفته های 9 تا 14 انجام دهد، می تواند تقریبا 100% مشخص نماید که آیا نوزادان شما از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند یا خیر. اگر این آزمایش در سه ماهه دوم انجام شود، میزان دقت آن به 90% افت می کند، زیرا محیط داخل رحم تنگ تر شده و تشخیص جفت نیز دشوارتر می شود.

در صورتی که نوزدان شما از یک جفت به صورت مشترک استفاده کنند، همسان هستند. در صورتی که آنها از دو جفت استفاده کنند، ممکن است همسان یا غیر همسان باشند. همه دوقلوهای غیر همسان و 20 تا 30 درصد از دوقلوهای همسان ، از جفت های مجزا استفاده می کنند.

 

جنسیت دوقلوهای همسان و غیر همسان

در 18 تا 20 هفتگی، در صورتی که هر دو جنین به صورتی در رحم قرار گرفته باشند که تکنیسین بتواند اندامهای جنسی آنها را از طریق سونوگرافی ببیند، می توان جنسیت هر دو کودک را مشخص کرد. در صورتی که آزمایش سونوگرافی به وضوح نشان دهد که شما یک پسر و یک دختر دارید، در این حالت کودکان شما غیر همسان هستند. دوقلوهای همسان تقریبا در همه موارد، جنسیت مشابه دارند.

در صورتی که در آزمایش سونوگرافی مشخص شود که دو جفت وجود دارد و کودکان از یک جنس هستند، یا اینکه اگر نتیجه سونوگرافی واضح و دقیق نباشد، شما احتمالا باید تا زمان تولد بچه ها برای پاسخ این سوال منتظر بمانید. پس از تولد، پزشک مشخص می کند که آیا دوقلوها از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کرده اند یا خیر. از آنجا که جفت های مجزا نیز در برخی موارد به هم چسبیده و به شکل یک جفت ظاهر می شوند، ممکن است برای تعیین تعداد دقیق جفتها به آزمایش در آزمایشگاه مجهز نیاز باشد.

اگر بررسی و آزمایش جفتها نیز جواب سوال را مشخص نکند، شما می توانید از آزمایش DNA استفاده کنید؛ اما باید یک تا دو هفته برای مشخص شدن نتیجه، منتظر بمانید. همانگونه که در بالا ذکر شد، دوقلوهای همسان تقریبا در همه موارد DNA یکسانی دارند، اما در دوقلوهای غیر همسان فقط 50% از DNA بین دو نوزاد مشابه و مشترک است.

هنگامی که نوزادها بیشتر رشد کنند، احتمالا با نگاه کردن به آنها نیز به آسانی می توان مشخص کرد که آنها چه نوع دوقلویی هستند. اگر آنها آنقدر به هم شبیه باشند که افراد دیگر نتوانند آنها را از هم تشخیص دهند، می توان گفت که مسلما همسان هستند. اگر رنگ مو، رنگ چشم یا خصوصیات صورت آنها با هم تفاوت مشخصی داشته باشد، بدین معناست که آنها غیر همسان هستند.

دوقلوهای همسان که از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند، ممکن است در طول دوران حاملگی با یک خطر خاص در زمینه سلامتی خود مواجه باشند

ارزیابی خطر در بارداری دوقلوی همسان وغیر همسان 

این موضوع صرفا برای ارضای حس کنجکاوی نیست. دانستن این نکته، ممکن است به خاطر برخی دلایل پزشکی نیز اهمیت داشته باشد.

یک مورد آن است که دوقلوهای همسان که از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند، ممکن است در طول دوران حاملگی با یک خطر خاص در زمینه سلامتی خود مواجه باشند. حدود 15 درصد از این دوقلوها به سندرم انتقال خون بین دوقلوها در رحم (TTTS) مبتلا می شوند؛ حالت خطرناکی که در آن، یکی از دوقلوها بخشی از مایعات خود را به دیگری می دهد. دوقلویی که مایع را دریافت می کند، احتمالا سریعتر از دوقلوی دهنده، رشد خواهد کرد.

در صورتی که این عارضه درمان نشود، معمولا برای هر دو جنین کشنده است. در صورتی که دوقلوهای شما از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند، پزشک شما، میزان وزن اضافه کردن دو جنین را تحت نظر قرار داده و سایر نشانه های احتمالی TTTS را نیز بررسی می کند. در صورتی که پزشک به بروز این عارضه مشکوک شود، درمان فوری ممکن است جلوی عوارض احتمالی را گرفته و کودکان شما را سلامت نگه دارد.

حتی پس از اینکه کودکان شما رشد کردند، دانستن اینکه آیا همسان هستند یا غیر همسان ، باز هم اهمیت دارد. به عنوان مثال، اگر دوقلوها همسان بوده و مشخص شود که یکی از دوقلوها از یک بیماری ژنتیکی رنج می برد، دوقلوی دیگر نیز قطعا به همین بیماری مبتلاست. اما در مورد دوقلوهای غیر همسان ، ممکن است یکی از آنها به یک بیماری ژنتیکی مبتلا باشد ولی دیگری از این لحاظ سالم باشد.

یک دلیل دیگر هم برای دانستن همسان یا غیر همسان بودن دوقلوها وجود دارد: همه در این باره از شما سوال خواهند پرسید (از دوستان و آشنایان، تا غریبه هایی که در خیابان می بینید). دوقلوها برای مردم جذاب هستند، پس بهتر است در طول حاملگی و تا چندین سال بعد، برای پاسخ دادن به سوالات مکرر آنها آماده باشید.

 

بارداری دوقلو یا چندقلویی: مراقبتهای دوران بارداری

بارداری دوقلو یا چندقلویی: مراقبتهای دوران بارداری

حتی اگر شما جوان و کاملا سالم نیز باشید، چندقلو حامله بودن، “پر خطر” تلقی می شود. چند قلو حامله بودن، احتمال زایمان زودرس (زایمان پیش از هفته سی و هفتم بارداری)، و همچنین عوارض دیگر را افزایش می دهد. مراقبتهای مناسب دوران بارداری، کمک می کند تا شما و کودکانی که در شکم دارید، در طول دوران حاملگی از وضعیت مناسبی برخوردار باشید.
شما در مقایسه با خانمهایی که تنها یک کودک در شکم دارند، باید دفعات بیشتری در دوران حاملگی توسط پزشک معاینه شوید. یک قانون کلی می‌تواند این باشد که در 24 هفته اول از حاملگی، هر ماه یک بار توسط پزشک معاینه شوید؛ سپس تا 32 هفتگی به صورت یک هفته در میان به دیدار پزشک بروید؛ و پس از آن نیز هر هفته (یا بیشتر) با پزشک خود قرار ملاقات بگذارید.

انتخاب پزشک در بارداری دوقلو و چند قلو

اکثر خانمها پیش از آنکه بدانند دوقلو یا چندقلو باردار هستند، یک پزشک متخصص زنان و زایمان یا ماما را برای خود انتخاب می کنند. اگر تا کنون توسط پزشک متخصص زنان و زایمان معاینه نشده اید، باید به محض اینکه از دو یا چند قلو حامله بودن خود باخبر شدید، با یکی از این پزشکان قرار ملاقات بگذارید.
ممکن است لازم باشد که در مقطعی از دوران بارداری، توسط یک متخصص پریناتولوژیست معاینه شوید. این متخصصین که به نام “متخصص مادر و جنین” هم شناخته می شوند، در واقع متخصص زنان و زایمان هستند که در زمینه حاملگیهای پرخطر فوق تخصص دارند.
برخی از این متخصصین، خودشان به تنهایی مسوولیت زایمان را بر عهده نمی گیرند، بلکه به همراه یک متخصص زایمان وضعیت شما را تحت نظر می گیرند.
در صورتی که سه قلو یا بیشتر حامله هستید، یا اگر با وضعیت حاد پزشکی یا عوارض بارداری مواجه شده اید، باید به سرعت با یک پریناتولوژیست تماس بگیرید.

اکثر خانمها پیش از آنکه بدانند چندقلو حامله هستند، یک پزشک متخصص زنان و زایمان یا ماما را برای خود انتخاب می کنند

آزمایش‌های ضروری در بارداری دوقلو و چند قلو

در بارداری دوقلو و بارداری چندقلویی، آزمایشهای شما تفاوت چندانی با خانمهایی که یک قلو حامله هستند، ندارد؛ صرفا ممکن است این آزمایشها را زودتر یا به دفعات بیشتر انجام دهید.
به عنوان مثال، مادرانی که یک قلو حامله هستند صرفا یک یا دو بار از سونوگرافی استفاده می کنند؛ اما شما ممکن است پنج بار یا دفعات بیشتری این آزمایش را انجام دهید. احتمالا شما اولین سونوگرافی خود را در سه ماهه اول بارداری خواهید داشت تا مشخص شود که چندقلو حامله هستید.
سپس از حدود هفته هجدهم بارداری تا زمان زایمان، شما ممکن است ماهیانه یکبار سونوگرافی داشته باشید. پس از نیمه حاملگی، پزشک شما ممکن است از معاینات داخلی (از طریق واژن) به همراه سونوگرافی برای تشخیص علامتهای زایمان زودرس استفاده کند.
در مقایسه با خانمهایی که یک جنین در شکم دارند، پزشک ممکن است خون شما را به دفعات بیشتری مورد آزمایش قرار دهد تا نشانه های احتمالی کم خونی ناشی از فقر آهن را بررسی کند. هنگامی که چندقلو حامله هستید، ذخیره آهن بدن شما با سرعت بیشتری مصرف می شود و در نتیجه احتمال بروز عارضه فوق در شما افزایش پیدا می کند.همچنین احتمال ابتلای خانمهایی که چندقلو حامله هستند به دیابت دوران حاملگی، بیشتر است. در نتیجه، شما باید “آزمایش غربالگری قند خون” و “تست تحمل گلوکز” را زودتر از سایر خانمها بدهید. (در بارداری یک جنین این آزمایش را بین 24 تا 28 هفتگی انجام می دهند).

خطر زایمان زودرس چند قلوها را تهدید می‌کند

از آنجا که احتمال بروز زایمان زودرس در بارداری دوقلو یا چند قلو بیشتر است، پس از 22 هفتگی در صورتی که با انقباضات زودرس مواجه شده باشید ممکن است “آزمایش فیبرونکتین جنینی” برای شما تجویز شود. فیبرونکتین جنینی یک نوع پروتئین در ترشحات واژن است که در صورت وجود، ممکن است نشانه آن باشد که جنین شما در حال آماده شدن برای تولد و خروج از رحم است.
در صورتی که نتیجه این آزمایش (که مشابه با ” تست پاپ اسمیر” انجام می شود) منفی باشد؛ یعنی پروتئین مخصوص وجود نداشته باشد؛ به احتمال زیاد شما در طول یک یا دو هفته آینده زایمان نخواهید داشت. (شما ممکن است این آزمایش را هر دو هفته یکبار، تا 34 هفتگی، تکرار کنید.
در صورتی که نتیجه آزمایش مثبت باشد، پزشک شما ممکن است از روشهای دیگر برای جلوگیری از زایمان زودرس استفاده کند. معمولا این آزمایش برای خانمهایی که حاملگی کم خطر داشته و نشانه های زایمان زودرس را ندارند، توصیه نمی شود.تقریبا پس از هفته بیست و هشتم بارداری، شما ممکن است “آزمایش ارزیابی سلامت جنین” را بدهید: این آزمایش، ضربان قلب و حرکات جنین ها را اندازه گیری می کند. این آزمایش مشخص می کند که آیا کودکان شما با مشکل خاصی در محیط تنگ و شلوغ رحم مواجه هستند یا خیر. این آزمایش همچنین انقباضاتی را که ممکن است نشانه زایمان زودرس باشند، چک می کند.
همچنین پزشک شما ممکن است “بیوفیزیکال پروفایل” را توصیه کند. در این آزمایش، ارزیابی سلامت جنین به همراه سونوگرافی دقیق و مفصل صورت می گیرد که حرکات بدن جنین ها، حرکات تنفسی و میزان مایع آمنیوتیکی که آنها را احاطه کرده است را بررسی می کند.

 

بارداری دوقلو یا چندقلویی: عوارض احتمالی

بارداری دوقلو یا چندقلویی: عوارض احتمالی

هر چند خانمهایی که چند قلو باردار هستند، در اکثر موارد کودکانی سالم به دنیا می آورند، اما چند قلو حامله بودن (دو یا بیشتر)، “پر خطر” تلقی می شود. هر چه تعداد جنین ها بیشتر باشند، احتمال بروز عوارض نیز در شما بیشتر خواهد بود. بزرگترین خطر نیز زایمان پیش از موعد و به دنیا آمدن کودکان زودرس است، که خطر بروز مشکلات جسمی را در آنها افزایش می دهد.

 

احتمال زایمان زودرس در بارداری چند قلو چقدر است؟

نزدیک به 60% از کسانی که دوقلو حامله هستند و 90% از کسانی که سه قلو حامله هستند، زایمان زودرس (قبل از 37 هفتگی) دارند. حاملگیهای دوقلو به طور متوسط حدود 35 هفته طول می کشند. حاملگیهای سه قلو نیز به طور متوسط حدود 33 هفته و حاملگیهای چهار قلو نیز حدود 29 هفته طول می کشند.

 

خطرات زایمان زودرس در بارداری چند قلو

نوزادانی که زودرس به دنیا می آیند، ممکن است برای زندگی در دنیای خارج از رحم هنوز کاملا آماده نباشند. ریه، مغز و دیگر اندامهای آنها ممکن است به طور کامل رشد نکرده باشد، سیستم ایمنی آنها نیز ممکن است برای مبارزه با عفونتها آماده نباشد و این کودکان ممکن است برای مکیدن یا بلعیدن نیز آمادگی لازم را نداشته باشند.

هر چه کودک زودتر به دنیا آمده باشد، با خطرات بیشتری مواجه است. نوزادان زودرسی که بین هفته های 34 تا 37 به دنیا می آیند، معمولا وضعیت مناسبی داشته و با مشکلی مواجه نمی شوند. کودکانی که قبل از هفته بیست و هشتم به دنیا بیایند، ممکن است نهایتا زنده بمانند، اما به مراقبتهای ویژه پزشکی و البته کمی هم شانس نیاز دارند.

اگر زایمان شما قبل از 34 هفتگی آغاز شود، پزشک متخصص و تیم پزشکی ممکن است بتواند زایمان را چند روز به تاخیر بیندازد. پزشک معالج شما در این زمان از کورتیکواسترویید استفاده خواهد کرد؛ این داروها به ریه ها و سایر اندامهای جنین کمک می کنند تا سریعتر رشد کرده و در نتیجه احتمال زنده ماندن او را افزایش دهند.

نزدیک به 75 درصد از کسانی که بارداری چند قلو دارند زایمان زودرس دارند

خطرات بارداری چند قلو

صرفنظر از زایمان زودرس، مشکلات مختلف دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشند:
نوزادانی که در زمان تولد با کم وزنی مواجه باشند، حتی اگر با زایمان زودرس نیز به دنیا نیامده باشند، ممکن است به مشکلات مختلف دچار شوند. این کودکان معمولا نمی توانند خودشان به صورت طبیعی تنفس کنند. آنها ممکن است آمادگی کامل برای مبارزه با بیماریها و عفونتها، کنترل دمای بدن و یا افزایش وزن متناسب نداشته باشند. به همین دلایل، تقریبا همه این کودکان باید پیش از رفتن به خانه، مدتی را در مرکز مراقبتهای ویژه نوزادان بگذرانند.

در بارداری های چندقلویی، بروز این عارضه پس از زایمان طبیعی نوزاد اول، بسیار شایع است. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است لازم باشد که نوزاد یا نوزادان بعدی بلافاصله با جراحی سزارین به دنیا بیایند.

تقریبا 15% از دوقلوها به این سندرم دچار می شوند. معمول درمان این عارضه با تخلیه مایع آمنیوتیک از کیسه آب کودکی که خون اضافی را دریافت کرده است، انجام می شود. در حدود 60% از موارد، این درمان موثر بوده و موجب نجات جان کودک می شود (که این میزان، 2 تا 3 برابر بیشتر از حالتی است که از این درمان استفاده نشود).

  • تولد نوزادان کم وزن: دوقلوها و سه قلوها معمولا پیش از تولد به وزن مناسب نمی رسند. در حالی که یک کودک سالم بطور متوسط در زمان تولد در حدود 3 تا 3.5 کیلو وزن دارد، دوقلوها به طور متوسط هر کدام 2.5 کیلو وزن دارند. سه قلوها نیز هر کدام حدود 1.8 تا 2 کیلو، و چهارقلوها نیز هر کدام 1.3 تا 1.5 کیلو وزن دارند. نوزادانی که وزن آنها هنگام تولد کمتر از 2.5 کیلو باشد، کم وزن تلقی می شوند.

  • پره اکلامپسی: عارضه ای است که علائم آن فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار می باشد. این عارضه تقریبا در 10 تا 15 درصد از خانمهایی که دوقلو حامله هستند رخ می دهد، یعنی شیوع این عارضه در این دسته، تقریبا دو برابر خانمهایی است که تنها یک جنین در شکم دارند. همچنین بروز این حالت در خانمهایی که چندقلو حامله هستند، زودتر رخ می دهد. بعلاوه هنگامی که این حالت در خانمهایی که چندقلو حامله هستند بروز می کند، به احتمال زیاد شدیدتر بوده، می تواند بر اندامهای مختلف اثر بگذارد و مشکلات جدی یا حتی خطرناک و کشنده ای نیز ایجاد کند.

  • دیابت بارداری: بروز این عارضه در خانمهایی که بیش از یک جنین در شکم دارند، شایعتر به نظر می رسد. در صورتی که شما به دیابت حاملگی مبتلا شوید، پزشک به دقت شما را تحت نظر می گیرد. شما به احتمال زیاد خواهید توانست با استفاده از رژیم غذایی مناسب و یک برنامه ورزشی (و نیز استفاده از انسولین در صورت لزوم)، سطح قند خون خود را کنترل کنید. در صورتی که دیابت به خوبی کنترل نشود، می تواند پیامدهای جدی برای شما و فرزندانتان داشته باشد.

  • جداشدگی جفت: در این عارضه، جفت پیش از زایمان از دیواره رحم جدا می شود؛ که احتمال بروز این مشکل نیز در خانمهایی که بیش از یک فرزند در شکم دارند، بیشتر است. این عارضه ممکن است در هر مقطعی در نیمه دوم حاملگی رخ دهد و ممکن است موجب بروز مشکلات رشدی، زایمان زودرس، یا حتی مرده زایی شود.

  • سندرم انتقال خون بین جنین ها: این عارضه نیز یک مورد نادر ولی بسیار جدی است که در دوقلوهای همسان رخ می دهد، هنگامی که خون از طریق جفت مشترک از یک کودک به کودک دیگر انتقال پیدا می کند.

 

استراحت مطلق در بارداری چند قلو

پزشک ممکن است استراحت مطلق را برای شما تجویز کند، خصوصا اگر عوارضی همچون زایمان زودرس در شما بروز کند. دلیل محکمی وجود ندارد که استراحت مطلق بتواند از زایمان زودرس در خانمهایی که چندقلو حامله هستند جلوگیری کند، اما شواهدی وجود دارد که نشان می دهد این کار می تواند وزن زمان تولد نوزادان را بهبود بخشد. در صورتی که این کار توسط پزشک به شما توصیه شد، می توانید از او بخواهید که درباره مزایا و معایب آن با شما صحبت کند.

همچنین، کارهایی را که می توانید انجام دهید و کارهایی را که نباید انجام دهید و همچنین مدت زمان مربوط به این کارها را بپرسید. استراحت مطلق می تواند معانی مختلفی داشته باشد: از کاهش میزان فعالیت تا استراحت دائمی در تختخواب و خارج نشدن از آن به هیچوجه! حتی اگر دوران حاملگیِ شما با آرامش در حال طی شدن است، اکثر پزشکان و ماماها توصیه می کنند که از اوایل سه ماهه سوم حاملگی، فعالیت بدنی خود را کاهش داده و به خودتان سخت نگیرید.

فهرستی از سوالات را در زمینه استراحت مطلق آماده کنید تا در هنگام مراجعه به پزشک، دقیقا بدانید که چه چیزی می خواهید بپرسید.

دلیل محکمی وجود ندارد که استراحت مطلق بتواند از زایمان زودرس در بارداری چندقلو جلوگیری کند

احتمال مرگ یکی از جنین‌ها در بارداری چند قلو

در یک بارداری دوقلو، ممکن است یکی از نوزادها در اوائل حاملگی سقط شود در حالی که مشکل خاصی برای نوزاد دوم پیش نیاید. این اتفاق برایِ حدود 20% از همه دوقلوها می افتد. اگر سه قلو حامله باشید، به احتمال 40% یک یا تعداد بیشتری از نوزادان را در نیمه اول حاملگی از دست خواهید داد.

در دورانی که سونوگرافی وجود نداشت، این سقط جنینها در اکثر موارد به نظر نمی رسیدند. تنها نشانه این موارد هم خونریزی مهبلی بود و جنین یا جنین های باقیمانده نیز معمول به صورت طبیعی رشد می کردند.

مرده زایی (از دست دادن یک بچه پس از بیست هفتگی) در خانمهایی که چندقلو حامله هستند، اندکی شایعتر است؛ اما به هر حال، این عارضه نادر است. مرده زایی تنها در 1 تا 2 درصد از دوقلوها و سه قلوها مشاهده می شود، که این مقدار در خانمهایی که تنها یک کودک در شکم دارند در حدود 0.5 درصد است.

برخی از کودکان در انتهای دوران بارداری می میرند و زایمان آنها همراه با کودکی که زنده مانده است، انجام می شود. در مواردی نادر، هنگامی که یکی از دوقلوها مرده است، جنین مرده می تواند چندین هفته پیش از کودک زنده از رحم خارج شود.

اگر دوقلوهای همسان در شکم داشته باشید که از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند، از دست دادن یکی از آنها پس از هفته بیستم می تواند برای کودک دیگر نیز بسیار خطرناک باشد. در صورتی که کودکانی که در شکم دارید از جفت مشترک استفاده نمی کنند، کودک باقیمانده به احتمال زیاد به صورت طبیعی رشد خواهد کرد.

در هر حالت، پزشک شما به احتمال زیاد نظارت دائمی بر وضعیت سلامت شما و جنین ها خواهد داشت. اگر کودک باقیمانده با مشکل جدی مواجه نباشد، معمولا دلیلی برای القای زایمان بطور پیش از موعد وجود ندارد.

 

کاهش خطرات بارداری دوقلو

هر چند بسیاری از عوارض مربوط به حاملگی دوقلوها ربط چندانی به رفتار و سبک زندگی شما ندارند، اما اگر دوقلو حامله بودن شما در همان اوائل مشخص و تائید شود، پزشک یا مامای شما زمان بیشتری برای شناسایی و درمان عوارضی که ممکن است رخ دهند در اختیار خواهد داشت.

سعی کنید اطلاعات بیشتری در مورد شایعترین عوارض و خطرات مربوط به حاملگی دوقلوها به دست آورید، اما لازم نیست دائما به مشکلاتی که فقط “ممکن است” رخ دهند فکر کنید. نشانه های زایمان زودرس را بشناسید. اطمینان حاصل کنید که مواد غذایی و همینطور مایعات و آب کافی مصرف می کنید. نهایتا، در همه نوبتهای معاینات و مراقبتهای دوران حاملگی به دیدار پزشک بروید و اطمینان حاصل کنید که دستورات و راهنماییهای پزشک خود را به دقت رعایت می کنید.

 

بارداری دوقلو یا چندقلویی: عوارض احتمالی

بارداری دوقلو یا چندقلویی: عوارض احتمالی

هر چند خانمهایی که چند قلو باردار هستند، در اکثر موارد کودکانی سالم به دنیا می آورند، اما چند قلو حامله بودن (دو یا بیشتر)، “پر خطر” تلقی می شود. هر چه تعداد جنین ها بیشتر باشند، احتمال بروز عوارض نیز در شما بیشتر خواهد بود. بزرگترین خطر نیز زایمان پیش از موعد و به دنیا آمدن کودکان زودرس است، که خطر بروز مشکلات جسمی را در آنها افزایش می دهد.

 

احتمال زایمان زودرس در بارداری چند قلو چقدر است؟

نزدیک به 60% از کسانی که دوقلو حامله هستند و 90% از کسانی که سه قلو حامله هستند، زایمان زودرس (قبل از 37 هفتگی) دارند. حاملگیهای دوقلو به طور متوسط حدود 35 هفته طول می کشند. حاملگیهای سه قلو نیز به طور متوسط حدود 33 هفته و حاملگیهای چهار قلو نیز حدود 29 هفته طول می کشند.

 

خطرات زایمان زودرس در بارداری چند قلو

نوزادانی که زودرس به دنیا می آیند، ممکن است برای زندگی در دنیای خارج از رحم هنوز کاملا آماده نباشند. ریه، مغز و دیگر اندامهای آنها ممکن است به طور کامل رشد نکرده باشد، سیستم ایمنی آنها نیز ممکن است برای مبارزه با عفونتها آماده نباشد و این کودکان ممکن است برای مکیدن یا بلعیدن نیز آمادگی لازم را نداشته باشند.

هر چه کودک زودتر به دنیا آمده باشد، با خطرات بیشتری مواجه است. نوزادان زودرسی که بین هفته های 34 تا 37 به دنیا می آیند، معمولا وضعیت مناسبی داشته و با مشکلی مواجه نمی شوند. کودکانی که قبل از هفته بیست و هشتم به دنیا بیایند، ممکن است نهایتا زنده بمانند، اما به مراقبتهای ویژه پزشکی و البته کمی هم شانس نیاز دارند.

اگر زایمان شما قبل از 34 هفتگی آغاز شود، پزشک متخصص و تیم پزشکی ممکن است بتواند زایمان را چند روز به تاخیر بیندازد. پزشک معالج شما در این زمان از کورتیکواسترویید استفاده خواهد کرد؛ این داروها به ریه ها و سایر اندامهای جنین کمک می کنند تا سریعتر رشد کرده و در نتیجه احتمال زنده ماندن او را افزایش دهند.

نزدیک به 75 درصد از کسانی که بارداری چند قلو دارند زایمان زودرس دارند

خطرات بارداری چند قلو

صرفنظر از زایمان زودرس، مشکلات مختلف دیگری نیز ممکن است وجود داشته باشند:
نوزادانی که در زمان تولد با کم وزنی مواجه باشند، حتی اگر با زایمان زودرس نیز به دنیا نیامده باشند، ممکن است به مشکلات مختلف دچار شوند. این کودکان معمولا نمی توانند خودشان به صورت طبیعی تنفس کنند. آنها ممکن است آمادگی کامل برای مبارزه با بیماریها و عفونتها، کنترل دمای بدن و یا افزایش وزن متناسب نداشته باشند. به همین دلایل، تقریبا همه این کودکان باید پیش از رفتن به خانه، مدتی را در مرکز مراقبتهای ویژه نوزادان بگذرانند.

در بارداری های چندقلویی، بروز این عارضه پس از زایمان طبیعی نوزاد اول، بسیار شایع است. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است لازم باشد که نوزاد یا نوزادان بعدی بلافاصله با جراحی سزارین به دنیا بیایند.

تقریبا 15% از دوقلوها به این سندرم دچار می شوند. معمول درمان این عارضه با تخلیه مایع آمنیوتیک از کیسه آب کودکی که خون اضافی را دریافت کرده است، انجام می شود. در حدود 60% از موارد، این درمان موثر بوده و موجب نجات جان کودک می شود (که این میزان، 2 تا 3 برابر بیشتر از حالتی است که از این درمان استفاده نشود).

  • تولد نوزادان کم وزن: دوقلوها و سه قلوها معمولا پیش از تولد به وزن مناسب نمی رسند. در حالی که یک کودک سالم بطور متوسط در زمان تولد در حدود 3 تا 3.5 کیلو وزن دارد، دوقلوها به طور متوسط هر کدام 2.5 کیلو وزن دارند. سه قلوها نیز هر کدام حدود 1.8 تا 2 کیلو، و چهارقلوها نیز هر کدام 1.3 تا 1.5 کیلو وزن دارند. نوزادانی که وزن آنها هنگام تولد کمتر از 2.5 کیلو باشد، کم وزن تلقی می شوند.

  • پره اکلامپسی: عارضه ای است که علائم آن فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار می باشد. این عارضه تقریبا در 10 تا 15 درصد از خانمهایی که دوقلو حامله هستند رخ می دهد، یعنی شیوع این عارضه در این دسته، تقریبا دو برابر خانمهایی است که تنها یک جنین در شکم دارند. همچنین بروز این حالت در خانمهایی که چندقلو حامله هستند، زودتر رخ می دهد. بعلاوه هنگامی که این حالت در خانمهایی که چندقلو حامله هستند بروز می کند، به احتمال زیاد شدیدتر بوده، می تواند بر اندامهای مختلف اثر بگذارد و مشکلات جدی یا حتی خطرناک و کشنده ای نیز ایجاد کند.

  • دیابت بارداری: بروز این عارضه در خانمهایی که بیش از یک جنین در شکم دارند، شایعتر به نظر می رسد. در صورتی که شما به دیابت حاملگی مبتلا شوید، پزشک به دقت شما را تحت نظر می گیرد. شما به احتمال زیاد خواهید توانست با استفاده از رژیم غذایی مناسب و یک برنامه ورزشی (و نیز استفاده از انسولین در صورت لزوم)، سطح قند خون خود را کنترل کنید. در صورتی که دیابت به خوبی کنترل نشود، می تواند پیامدهای جدی برای شما و فرزندانتان داشته باشد.

  • جداشدگی جفت: در این عارضه، جفت پیش از زایمان از دیواره رحم جدا می شود؛ که احتمال بروز این مشکل نیز در خانمهایی که بیش از یک فرزند در شکم دارند، بیشتر است. این عارضه ممکن است در هر مقطعی در نیمه دوم حاملگی رخ دهد و ممکن است موجب بروز مشکلات رشدی، زایمان زودرس، یا حتی مرده زایی شود.

  • سندرم انتقال خون بین جنین ها: این عارضه نیز یک مورد نادر ولی بسیار جدی است که در دوقلوهای همسان رخ می دهد، هنگامی که خون از طریق جفت مشترک از یک کودک به کودک دیگر انتقال پیدا می کند.

 

استراحت مطلق در بارداری چند قلو

پزشک ممکن است استراحت مطلق را برای شما تجویز کند، خصوصا اگر عوارضی همچون زایمان زودرس در شما بروز کند. دلیل محکمی وجود ندارد که استراحت مطلق بتواند از زایمان زودرس در خانمهایی که چندقلو حامله هستند جلوگیری کند، اما شواهدی وجود دارد که نشان می دهد این کار می تواند وزن زمان تولد نوزادان را بهبود بخشد. در صورتی که این کار توسط پزشک به شما توصیه شد، می توانید از او بخواهید که درباره مزایا و معایب آن با شما صحبت کند.

همچنین، کارهایی را که می توانید انجام دهید و کارهایی را که نباید انجام دهید و همچنین مدت زمان مربوط به این کارها را بپرسید. استراحت مطلق می تواند معانی مختلفی داشته باشد: از کاهش میزان فعالیت تا استراحت دائمی در تختخواب و خارج نشدن از آن به هیچوجه! حتی اگر دوران حاملگیِ شما با آرامش در حال طی شدن است، اکثر پزشکان و ماماها توصیه می کنند که از اوایل سه ماهه سوم حاملگی، فعالیت بدنی خود را کاهش داده و به خودتان سخت نگیرید.

فهرستی از سوالات را در زمینه استراحت مطلق آماده کنید تا در هنگام مراجعه به پزشک، دقیقا بدانید که چه چیزی می خواهید بپرسید.

دلیل محکمی وجود ندارد که استراحت مطلق بتواند از زایمان زودرس در بارداری چندقلو جلوگیری کند

احتمال مرگ یکی از جنین‌ها در بارداری چند قلو

در یک بارداری دوقلو، ممکن است یکی از نوزادها در اوائل حاملگی سقط شود در حالی که مشکل خاصی برای نوزاد دوم پیش نیاید. این اتفاق برایِ حدود 20% از همه دوقلوها می افتد. اگر سه قلو حامله باشید، به احتمال 40% یک یا تعداد بیشتری از نوزادان را در نیمه اول حاملگی از دست خواهید داد.

در دورانی که سونوگرافی وجود نداشت، این سقط جنینها در اکثر موارد به نظر نمی رسیدند. تنها نشانه این موارد هم خونریزی مهبلی بود و جنین یا جنین های باقیمانده نیز معمول به صورت طبیعی رشد می کردند.

مرده زایی (از دست دادن یک بچه پس از بیست هفتگی) در خانمهایی که چندقلو حامله هستند، اندکی شایعتر است؛ اما به هر حال، این عارضه نادر است. مرده زایی تنها در 1 تا 2 درصد از دوقلوها و سه قلوها مشاهده می شود، که این مقدار در خانمهایی که تنها یک کودک در شکم دارند در حدود 0.5 درصد است.

برخی از کودکان در انتهای دوران بارداری می میرند و زایمان آنها همراه با کودکی که زنده مانده است، انجام می شود. در مواردی نادر، هنگامی که یکی از دوقلوها مرده است، جنین مرده می تواند چندین هفته پیش از کودک زنده از رحم خارج شود.

اگر دوقلوهای همسان در شکم داشته باشید که از یک جفت به صورت مشترک استفاده می کنند، از دست دادن یکی از آنها پس از هفته بیستم می تواند برای کودک دیگر نیز بسیار خطرناک باشد. در صورتی که کودکانی که در شکم دارید از جفت مشترک استفاده نمی کنند، کودک باقیمانده به احتمال زیاد به صورت طبیعی رشد خواهد کرد.

در هر حالت، پزشک شما به احتمال زیاد نظارت دائمی بر وضعیت سلامت شما و جنین ها خواهد داشت. اگر کودک باقیمانده با مشکل جدی مواجه نباشد، معمولا دلیلی برای القای زایمان بطور پیش از موعد وجود ندارد.

 

کاهش خطرات بارداری دوقلو

هر چند بسیاری از عوارض مربوط به حاملگی دوقلوها ربط چندانی به رفتار و سبک زندگی شما ندارند، اما اگر دوقلو حامله بودن شما در همان اوائل مشخص و تائید شود، پزشک یا مامای شما زمان بیشتری برای شناسایی و درمان عوارضی که ممکن است رخ دهند در اختیار خواهد داشت.

سعی کنید اطلاعات بیشتری در مورد شایعترین عوارض و خطرات مربوط به حاملگی دوقلوها به دست آورید، اما لازم نیست دائما به مشکلاتی که فقط “ممکن است” رخ دهند فکر کنید. نشانه های زایمان زودرس را بشناسید. اطمینان حاصل کنید که مواد غذایی و همینطور مایعات و آب کافی مصرف می کنید. نهایتا، در همه نوبتهای معاینات و مراقبتهای دوران حاملگی به دیدار پزشک بروید و اطمینان حاصل کنید که دستورات و راهنماییهای پزشک خود را به دقت رعایت می کنید.