برچسب: خودکشی

اشتباهات رایج در حمام کردن

قبل از اینکه درباره‌ی روش صحیح حمام کردن صحبت کنیم، می‌خواهیم به معرفی رایج‌ترین اشتباهات مرتبط با آن بپردازیم. اشتباهاتی که ممکن است مرتکب شوید عبارتند از:

۱. بیش از حد حمام می‌کنید

اگر کثیف نباشید یا زیاد عرق نکرده باشید، ممکن است چند بار حمام کردن در هفته برایتان کافی باشد. شست‌وشوی زیاد، چربی و باکتری‌های سالم را از روی پوست حذف می‌کند. بنابراین، زیاد حمام کردن باعث خشکی و خارش پوست می‌شود و به باکتری‌های مضر اجازه می‌دهد که از طریق ترک‌خوردگی‌های پوست وارد آن شوند. علاوه بر این، دوش گرفتن زیاد باعث هدر رفتن آب می‌شود. برخلاف حمام کردن که معمولا نیاز نیست آن را هر روز انجام دهید، باید دست‌های خود را به‌طور مرتب بشویید.

۲. از صابون نامناسب استفاده می‌کنید

صابون‌های ضدباکتری می‌توانند بسیاری از باکتری‌ها، از جمله باکتری‌های خوب، را از بین ببرند که این باعث می‌شود باکتری‌های مضر مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها وارد پوست شوند. صابون‌های خشن می‌توانند پوست شما را خشک ‌کنند. بنابراین، بهتر است از صابون‌های ملایم حاوی روغن‌، پاک‌کننده‌های ملایم یا شاور ژل‌های (ژل دوش) دارای مرطوب‌کننده‌ استفاده کنید. اگر پوست حساسی دارید یا به اگزما مبتلا هستید، صابون‌های معطر ممکن است پوست شما را تحریک کنند. به جای این محصولات، از صابون‌های بدون عطر یا اسانس استفاده کنید.

۳. حوله‌ی خود را به اندازه‌ی کافی نمی‌شویید

حوله‌های مرطوب محل رشد باکتری‌ها، مخمرها، کپک‌ها و ویروس‌ها هستند. یک حوله‌ی کثیف می‌تواند شما را به قارچ ناخن پا، خارش ژوک یا خارش کشاله‌ی ران (یک نوع عفونت قارچی پوست)، بیماری پای ورزشکار (عفونت قارچی پوست در بین انگشت‌های پا) و زگیل مبتلا کند. برای جلوگیری از این امر، لازم است حداقل یک بار در هفته حوله‌ی خود را بشویید و آن را بعد از هر بار استفاده کاملا خشک کنید. اگر بیمار هستید یا خانه‌‌اتان مرطوب است، برای مثال در تابستان، حوله‌ها را بیشتر بشویید.

۴. لیف حمام را تمیز نمی‌کنید

لیف حمام برای شست‌وشو و لایه‌برداری پوست عالی است، اما می‌تواند محل مناسبی برای مخفی شدن میکروب‌ها باشد. شما باید لیف خود را هر هفته به‌مدت پنج دقیقه داخل سفید‌کننده‌ی رقیق شده قرار دهید و خوب آبکشی کنید. نگهداری لیف در حمام راحت‌ است، اما توصیه می‌شوید که آب آن را کاملا بگیرید و در یک جای خنک آویزان کنید تا سریع‌تر خشک شود.

۵. با آب داغ دوش می‌گیرید

یک دوش طولانی با آب داغ، به‌خصوص در زمستان، احساس خوبی به شما می‌دهد؛ اما چربی طبیعی پوست را از بین می‌برد و باعث خشکی و خارش آن می‌شود. با استفاده کردن از آب گرم به جای آب داغ و محدود کردن زمان حمام به ۵ تا ۱۰ دقیقه، از پوست خود محافظت کنید. این امر به‌ویژه زمانی مهم است که به بیماری‌های پوستی مانند اگزما یا پسوریازیس مبتلا هستید.

۶. موهایتان را زیاد می‌شویید

چنانچه پوست سرتان چرب نباشد، احتمالا نیاز نیست هر روز موهای خود را بشویید. اگر موهای فر یا رنگ شده دارید، آن‌ها را کمتر بشویید تا بیش از حد خشک نشوند. بنابراین، فاصله‌ی بین شست‌وشوها را زیاد کنید و تاثیر این کار را روی موهایتان ببینید. حتی اگر هر روز ورزش می‌کنید یا تعریق زیادی دارید، بهتر است یک برنامه‌ی منظم برای شستن موها داشته باشید. نیاز به شامپو زدن با بالا رفتن سن کمتر می‌شود، چون پوست سر چربی کمتری تولید می‌کند.

۷. در داخل حمام دستگیره‌ی کمکی نصب نکرده‌اید

هر سال هنگام حمام کردن، تعدادی زیادی از افراد در حین داخل یا خارج شدن از وان یا در حین استفاده از دوش، زمین می‌خورند و آسیب می‌بینند. دستگیره‌ی کمکی می‌تواند به جلوگیری از این حادثه کمک کند. علاوه بر این، قرار دادن کفپوش ضدلغزش در داخل وان و زیر دوش هم ایده‌ی خوبی است.

۸. سردوش حمام را تمیز نمی‌کنید

سردوش حمام یک محل ایدئال برای باکتری‌هایی است که دوست دارند در سوراخ‌های کوچک، مرطوب و تاریک رشد کنند. هنگامی که آب از سردوش جاری می‌شود، باکتری‌ها می‌توانند وارد هوایی شوند که تنفس می‌کنید. اجتناب از این کار سخت است، اما می‌توانید سردوش را با آب جوش تمیز کنید تا باکتری‌ها از بین بروند. همچنین توصیه می‌شود قبل از دوش گرفتن، یک دقیقه شیر آب داغ را باز بگذارید و پس از اتمام حمام کردن، تا حد ممکن آب را از سردوش تخلیه کنید.

۹. بلافاصله بعد از حمام از مرطوب‌کننده استفاده نمی‌کنید

لوسیون، کرم یا هر مرطوب‌کننده‌ی دیگری با به دام انداختن رطوبت در پوست شما به حفظ نرمی و لطافت آن کمک می‌کند. بهترین زمان برای استفاده از مرطوب‌کننده، بلافاصله بعد از حمام است. چند دقیقه پس از خشک کردن پوست، از کرم مرطوب‌کننده استفاده کنید.

۱۰. برای شستن همه‌ی نقاط بدن از صابون استفاده می‌کنید

همه‌ی نواحی بدن شما برای تمیز شدن به صابون نیاز ندارند. صابون را به زیر بغل، کشاله‌ی ران، پاها، دست‌ها و صورت خود محدود کنید و بقیه‌ی قسمت‌های بدن را با آب گرم بشویید. این کار به جلوگیری از خشک شدن بیش از حد پوست کمک می‌کند. استفاده از صابون در داخل واژن می‌‌تواند آن را تحریک کند و تعادل باکتری‌های طبیعی را از بین ببرد که این به واژینوز باکتریایی منجر می‌شود.

فوم شست‌وشوی صورت چیست و چرا باید از آن استفاده کرد؟

۱۱. زخم‌های سطحی را می‌پوشانید

نیاز نیست زخم‌های سطحی یا جزئی را خشک نگه دارید یا روی آن‌ها را در حین دوش گرفتن بپوشانید. اگر زخم سطحی دارید، بهتر است پانسمان را بردارید و هر روز آن را با صابون و آب گرم تمیز کنید. بعد از خشک شدن، یک بانداژ جدید روی آن قرار دهید. درباره‌ی نحوه‌ی مراقبت از زخم‌های جدی‌تر با پزشک مشورت کنید.

۱۲. هواکش حمام را روشن نمی‌کنید

حمام در حین دوش گرفتن بسیار مرطوب می‌شود و رطوبت موجود در هوا می‌تواند به‌مرور زمان به سطوح چوبی و دیوارهای گچی آسیب برساند. از سوی دیگر، رطوبت محل مساعدی برای رشد کپک‌ها و باکتری‌ها ایجاد می‌کند. برای کمک به کنترل رطوبت، هر بار که حمام می‌کنید فن یا هواکش را روشن کنید و پس از اتمام دوش گرفتن، آن را تا زمانی که رطوبت کم شود روشن نگه دارید.

۱۳. پرده حمام را تمیز نمی‌کنید

پرده‌ی حمام هم می‌تواند مکان مناسبی برای مخفی شدن باکتری‌ها باشد. به همین دلیل، توصیه می‌شود آن را به‌طور مرتب تمیز یا عوض کنید تا ایمن بمانید.

روش صحیح دوش گرفتن

برخلاف تصور بسیاری از مردم، مجبور نیستید هر روز دوش بگیرید. به‌خصوص در زمستان که هوا خشک است و زیاد عرق نمی‌کنید، چند بار دوش گرفتن در هفته تاثیر مثبتی روی پوست شما دارد. روش صحیح حمام کردن زیر دوش به صورت زیر است:

دمای آب را تنظیم کنید. متخصصان پوست دوش گرفتن با آب ولرم یا کمی گرم را توصیه می‌کنند.

قبل از استفاده از صابون یا هر شوینده‌ی دیگری، یک آبکشی سریع انجام دهید تا پوست‌تان خیس شود.

با استفاده از لیف یا دست‌های خود، صابون یا شامپو بدن را روی بدن خود بمالید. از گردن و شانه‌ها شروع کنید و به سمت پایین بیایید. فراموش نکنید که پاهای خود را بشویید و بین انگشت‌های پا را با آب و صابون تمیز کنید.

بدنتان را کاملا آبکشی کنید تا باقیمانده‌ی صابون روی آن نماند. این کار از خشک شدن پوست جلوگیری می‌کند.

اگر موهای خود را می‌شویید، شامپو را به اندازه‌ی یک سکه در کف دست‌تان بریزید. دست‌ها را به‌هم بمالید تا شامپو کف کند. سپس آن را روی پوست سر و پشت گردن بمالید. لازم نیست شامپو را مستقیما روی ساقه‌ی موها قرار دهید. چون شامپو در حین شست‌وشو، روی تارهای مو می‌ریزد و آن‌ها را تمیز می‌کند.

در مرحله‌ی بعد، از نرم‌کننده استفاده کنید. کمی نرم‌کننده کف دست خود بریزید و آن را روی ساقه‌های مو پخش کنید.

برای شست‌وشوی نهایی موها و بدن خود، از آب ولرم یا خنک استفاده کنید. این کار به نفود نرم‌کننده به داخل فولیکول‌های مو، تقویت جریان خون در سراسر بدن و ایجاد حس نشاط کمک می‌کند.

قبل از استفاده از مرطوب‌کننده، حتما پوست خود را با حوله خشک کنید. برای کسب بهترین نتیجه، باید از کرم مرطوب‌کننده بلافاصله بعد از حمام استفاده کنید.

روش صحیح حمام کردن در وان

برای حمام کردن در وان، مراحل زیر را دنبال کنید:

بدنتان را زیر دوش آبکشی کنید. این مرحله اختیاری است، اما بعضی از افراد دوست دارند قبل از رفتن به داخل وان حمام سریع دوش بگیرند تا هر گونه آلودگی از بدنشان پاک شود.

با استفاده از یک حوله‌ی کاغذی یا پارچه کاملا داخل وان را تمیز کنید تا مو یا باقیمانده‌ی مواد شوینده در آن وجود نداشته باشد.

وان را با آب ولرم یا کمی گرم پر کنید. آب داغ پوست شما را می‌سوزاند و آن را خشک می‌کند. می‌توانید با دست خود دمای آب را تست کنید.

هنگامی که داخل وان هستید، بدن خود را با استفاده از لیف و صابون بشویید. مراقب باشید پوست‌تان را بیش از حد لایه‌برداری نکنید. بهتر است پوست خود را در ابتدای حمام بشویید، چون با خیس شدن نرم‌تر می‌شود و ممکن است بیش از حد لایه‌برداری شود.

لازم نیست هر بار که در وان حمام می‌کنید موهای خود را بشویید. اما اگر تصمیم به این کار دارید، ابتدا موها را با شامپو بشویید و مراقب باشید که گردن و پوست سر خود را کاملا تمیز کنید. از یک کاسه آب یا سردوش حمام برای آبکشی موها استفاده کنید.

موهای خود را با نرم‌کننده ماساژ دهید و آن‌ها را آبکشی کنید. در پایان، برای آبکشی کردن موها از آب خنک استفاده کنید تا کوتیکول‌های مو را ببندید.

پس از اتمام حمام، بدن خود را با حوله خشک کنید و بلافاصله مرطوب‌کننده بزنید.

کلام پایانی

دوش گرفتن کار پیچیده‌ای نیست، اما آشنایی با نحوه‌ی انجام آن می‌تواند به جلوگیری از هدر رفتن آب، کاهش هزینه‌های انرژی، صرفه‌جویی در وقت و حفظ سلامت پوست کمک کند. روتین دوش گرفتن خود را با روش صحیح حمام کردن و استفاده از محصولات بهداشتی مناسب تغییر دهید تا پوستی سالم و زیبا داشته باشید.

 

به عنوان مثال، یک مطالعه تحقیقاتی در دانشگاه ایندیانا نشان داد که در میان شرکت کنندگان با میانگین سنی ۳۱ سال تفاوت جنسی قابل توجهی در گزارش خیانت وجود ندارد.  (۲۳ درصد مردان در مقابل ۱۹ درصد زنان). مطالعه دیگری مربوط به سال ۲۰۱۸ نشان داده بود که زنان بین سنین ۱۸ تا ۲۹ سال اندکی بیشتر از مردان همین گروه سنی خیانت می‌کنند (۱۱ درصد در مقابل ۱۰ درصد).

همچنین داده های بیشتر نشان می‌دهد که درصد زنانی که خیانت می‌کنند از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ تقریبا ۴۰ درصد افزایش یافته است، در حالی که این نرخ در مردان در همان رقم ۲۱ درصد ثابت مانده است.

چرا زن ها خیانت می‌کنند؟

زنان در چند دهه گذشته تغییرات زیادی در جوامع ایجاد کرده‌ و تغییرات پایداری به وجود آورده‌اند. اعتماد به نفس زنان در این سال‌ها در مسائل اجتماعی و همچنین روابط جنسی افزایش یافته و بنابراین بیش از قبل به رابطه جنسی می‌پردازند و درست مانند مردان در روابط خود دچار خیانت می‌شوند. این‌طور است که زنان در رابطه با خیانت نه تنها به مردان رسیده‌اند، بلکه از آنها پیشی گرفته‌اند.

با آنکه احتمال نشان دادن ضعف در مردان بیشتر از زنان است، اما وقتی از آنها پرسیده شد «آیا تا به حال در یک رابطه متعهدانه خیانت کرده‌اید؟» تقریبا یک پنجم مردان پاسخ دادند: «نه، اما وسوسه شده‌ام.» اما مردان بیشتر از زنان به افراد مختلف به‌طور همزمان خیانت می‌کنند. از سوی دیگر زنان بیشتر احتمال دارد که یک بار خیانت کنند.

با همه این‌ها خیانت همیشه بخش جدایی ناپذیر عشق خواهد بود. اما چرا؟ چرا خیانت می‌کنیم؟ پاسخ زنان و مردان به این سوال تفاوت های چشمگیری دارد.

اصلی ترین دلیل خیانت زنان و مردان چیست؟

در نظرسنجی ها شایع ترین دلیل خیانت زنان این بود که «از رابطه‌ام ناراضی بودم» (۵۲ درصد)، پس از آن ابتدا این جمله که «در رابطه‌ام خیلی کم مورد توجه قرار می‌گرفتم» (۳۳ درصد) به عنوان دلیل خیانت ذکر شد و سپس خیلی ساده: «عاشق شدم!»

در مقابل سه دلیل اصلی مردان برای خیانت چنین بود: «جذب یک چیز جدید شدم» (۳۸ درصد)، در جایگاه دوم، «از نظر جنسی جذب شدم» و «یک فرصت به‌طور اتفاقی به وجود آمد» (هر دو ۳۲ درصد)

شاید به نظر کلیشه ای برسد اما ظاهرا درست است: زنان به دلایل احساسی تمایل به خیانت دارند اما مردان به این دلیل که اغلب به‌صورت بسیار کوتاه مدت تسلیم تکانه های فیزیکی می‌شوند.

*فکر خودکشی برای چه کسانی ایجاد می شود؟

طبق تحقیقات روانشناسی و روانپزشکی، فکر خودکشی برای هر انسانی با هر جایگاه اجتماعی و هر سن و سالی ممکن است پیش بیاید . حال می خواهد جوان باشد، پیر یا بچه. برخی شاید تصور کنند که خودکشی از عهده هر کسی نمی آید، اما این اشتباه است چرا که وقتی ذهن به بن بست می رسد، برای هر فردی ممکن است چنین تفکری ایجاد شود.

*معجزه ترک افکار خودکشی

«دکتر حمیدرضا توفیقی» رزیدنت روان پزشکی در این باره می گوید: «اکثر آدم هایی که دست به خودکشی می زنند، قبلش با یک نفر در این رابطه صحبت می کنند که مثلا قصد خودکشی دارند. مهم ترین نکته این است که فردی که چنین حرف هایی را از عزیزی می شنود نباید زمان را از دست بدهد یا اینکه خونسردی پیشه کند و از حرف زدن درباره آن اجتناب کند. اینها راه های اشتباهی است که اگر انجام دهیم، احتمال ارتکاب به خودکشی زیادتر می شود. بنابراین وقتی کسی از خودکشی صحبت می کند باید بدانیم که آنقدر بار روانی او منفی و زیاد است که نمی تواند راه حل بهتری را برای حل بحران هایش پیدا کند و با صحبت کردن با ما می خواهد از ما کمک بگیرد تا از این شرایط خلاص شود. 

بنابراین نباید فکر کنیم که او بلوف می زند، ادا در می آورد یا ژست می گیرد. به جای قضاوت های اشتباه و عجولانه یا مسخره کردنش باید راه حل های زود هنگام ارائه دهیم  و مهم ترین راه حل نیز گوش دادن به حرف هایش با همدلی است. گوش دادن باعث می شود که فرد حالش بهتر شود و بتواند تصمیمات بهتری بگیرد»

*چه جملاتی را نباید بگوییم

برخی افراد زمانی که با این موقعیت مواجه می شوند که فردی صحبت از خودکشی می کند، راهکارهای کلیشه ای را انتخاب کرده  و یا جملات تکراری قدیمی ترها  را به فرد می زنند که اصلا هم جواب نمی دهد.

دکتر توفیقی در این باره می گوید: کلیشه هایی چون : «خجالت بکش ، قوی باش» ، «خدا بیش از توان آدم بهش مشکل نمی ده، پس تحمل کن» اصلا راهگشا نیست.

واقعیت این است که ما جای سایر آدم ها نیستیم پس نمی توانیم قضاوت کنیم که او در چه شرایطی است تنها کاری که می توانیم بکنیم این است که با او همدلی کنیم.

سایر کلیشه ها: «فکر کردی چه بلایی سر خانوادت و دوستات میاد» این نوع صحبت هم فقط عذاب وجدان فرد را بیشتر می کند.

«چه آدم خودخواهی هستی یا چقدر ترسویی که می خواهی خودکشی کنی، چیت کمه؟!» و اینکه «تو جرأت خودکشی کردن هم نداری!» این نوع جملات باعث می شود که فرد در تصمیم گیری اش مصرتر شود.

«برو فلانی و ببین این همه مشکلات داره، بازم به خودکشی فکر نمی کنه. ناشکری نکن!» چنین مدل صحبت کردن هم باعث می شود که فرد احساس کند، خوب درک نمی شود  و همین باعث می شود که دیگر با شما درددل نکند.»

*چه جملاتی را بگوییم

طبق آمارها در هر ثانیه هزاران نفر در سراسر دنیا دست به خودکشی می زنند که از بین اینها خیلی هایشان با فردی صحبت کرده اند اما او بی توجهی کرده است. براساس آمار سازمان بهداشت جهانی مهم ترین دلیل مرگ و میر جوانان 15 تا 24 ساله، خودکشی بوده و بیش از دیگر عوامل مرگ و میر مثل جنگ و قتل کشته داده است. سازمان بهداشت جهانی خودکشی را سیزدهمین عامل مرگ و میر در دنیا معرفی کرده است.

تا اینجا توضیح دادیم به فردی که قصد خودکشی دارد چه چیزهایی نگوییم اما  از اینجا به بعد می گوییم که چه حرف هایی می تواند برای فردی که قصد خودکشی دارد اثرگذار باشد و او را از تصمیمش منصرف کند.

* فعالانه گوش دهیم

روش گوش کردن فعال خیلی مهم است. گاهی پیش می آید که ما حرف کسی را می شنویم اما گاهی هم حرف هایش را گوش می دهیم. این گوش کردن فعالانه یعنی همراه با توجه و تمرکز و همدلی، برای فردی که افکار خودکشی دارد می تواند موثر باشد. دکتر توفیقی معتقد است به فردی که قصد خودکشی دارد هم باید گوش دهیم و هم اینکه بیشتر اجازه دهیم او صحبت کند، تا اینکه ما  نصحیت کننده باشیم. باید دست هایش را بگیریم و به او بگوییم که درکش می کنیم و مشکلاتش را می فهمیم اما راه حل های بهتری هم از نابود کردن خود وجود دارد.راه حل دیگر این است که از او بخواهیم بیشتر فکر کند چرا که برای خودکشی هیچ وقت دیر نمی شود اما اگر این کار را انجام دهد ، ممکن است که دیگر برگشتنی در آن نباشد.

** در دسترس باشیم

مسئله دیگر این است که اگر متوجه شدیم فردی می خواهد دست به خودکشی بزند یا تفکرش را دارد ، نباید او را تنها بگذاریم چرا که اگر به داد فرد نرسیم ممکن است دست به خودکشی بزند اما ماجرا در این نقطه تمام نمی شود، چون افکار خودکشی ممکن است دو مرتبه باز گشت کند، بنابراین ما همیشه باید در دسترس این فرد باشیم و تنهایش نگذاریم. اگر تصمیم گرفته با آلت قتاله خاصی خودش را بکشد، این وسایل خطرناک را از دسترسش خارج کنیم و حتما حتما هم از افراد مطمئن بین دوستان و خانواده فرد کمک بگیریم و در نهایت هم او را به متخصص روانپزشک یا روانشناس ارجاع دهیم.

 

** با مراکز درمانی تماس بگیرید

اگر فردی در اطرافیان شما دست به عملی برای خودکشی زد، سریع اقدام کنید چرا که زندگی اش در خطر است و بدون درنگ با شماره های مراکز بهداشتی و درمانی تماس بگیرید و یا او را به نزدیک ترین بیمارستان برسانید. برای موارد افکار جدی خودکشی نیز می توانید با شماره های اورژانس اجتماعی 123، صدای مشاور 1480 / 4030 و اورژانس شهری 115 تماس بگیرید.

و در پایان دکتر توفیقی پیشنهادات سازنده ای برای مواجهه با افرادی دارد که قصد خودکشی دارند ؛«این شرایط با فرد، مستقیم و بی پرده باشید، احساسات او را در نظر بگیرید و درباره ارزش زندگی برایش سخنرانی نکنید، حمایت و علاقه خود را به نگرانی هایش نشان دهید، برایش دلسوزی نکنید، به او امید ندهید که گزینه های دیگری غیر از خودکشی مثل تضمین های الکی و کلیشه ای وجود دارد، برای مشاوره دادن او را نزد مشاور بفرستید و در نهایت سعی نکنید که یک تنه خودتان یک مشاور باشید بلکه حتما خانواده و یک متخصص را در جریان بگذارید.»

 

نرخ خودکشی در ایران

مرگ براثر خودکشی موضوع به‌شدت بغرنجی است که سالانه صدها هزار نفر را در سراسر جهان به درد می‌آورد. بر اساس داده‌های آماری سازمان بهداشت جهانی، سالانه نزدیک به 800 هزار نفر در جهان براثر اقدام به خودکشی جان خود را از دست می‌دهند؛ این یعنی یک نفر در هر 40 ثانیه. به بیان آماری، در سراسر جهان سالانه 16 میلیون نفر به خودکشی فکر می‌کنند. به‌این‌ترتیب، هرسال تقریباً 1/0 درصد از مردم جهان براثر خودکشی جانشان را از دست می‌دهند اما 2/0 درصد از مردم جهان مقدمات خودکشی را برای خود فراهم می‌کنند. به گفته دکتر امیرحسین جلالی، میزان مرگ در اثر خودکشی در ایران تقریباً بر اساس آخرین آمار رسمی منتشرشده از سوی وزارت بهداشت حدود 6  درصد هزار نفر جمعیت است.

فکر کردن به خودکشی را جدی بگیرید

وقتی کسی به شما می‌گوید که به خودکشی فکر می‌کند یا چیزهایی می‌گوید که به نظر می‌رسد فرد در حال فکر کردن به خودکشی است، این صحبت‌ها می‌تواند هشداردهنده باشد. شما ممکن است ندانید در برابر حرف‌های طرف مقابلتان چه اقدامی باید انجام دهید، آیا باید صحبت‌های او درباره خودکشی را جدی بگیرید یا اینکه مداخله شما ممکن است وضعیت را بدتر کند؛ جلالی ندوشن در این‌باره توضیح می‌دهد: «فکر به خودکشی ممکن است در هر دوره‌ای از زندگی برای هر آدمی پیش بیاید و این مسئله به جنسیت، نژاد و حتی تدین ارتباطی ندارد. البته تدین افراد می‌تواند در جلوگیری از اقدام به خودکشی تأثیرگذار باشد؛ چنانچه باور دینی و در نظر داشتن خداوند در افراد متدین می‌تواند به‌عنوان یک امر کنترل‌کننده عمل کند اما به‌هرحال فکر به خودکشی ممکن است به ذهن هرکسی بیاید. نکته حائز اهمیت این است که اگر کسی به خودکشی فکر کند حتماً باید درباره این مسئله با عضوی از خانواده یا دوستان صحبت کند و اگر واقعاً احساس می‌کند هرلحظه امکان اقدام به خودکشی وجود دارد حتماً باید از یک روان‌پزشک کمک تخصصی بگیرد. از طرف دیگر، اطرافیان باید صحبت‌های طرف مقابل درباره خودکشی را جدی بگیرند چرا که نادیده گرفتن این مسئله به امید از بین رفتن یا فراموش‌شدن آن می‌تواند باعث شود فرد احساس انزوا و سوءتفاهم بیشتری کند.»

عوامل تأثیرگذار در اقدام به خودکشی

جلالی ندوشن می‌گوید: «معمولاً اقدام به خودکشی زمانی به سراغ افراد می‌آید که فرد احساس کند هیچ هدف و نقطه امیدی در زندگی ندارد. همچنین تنگناهای اقتصادی و اجتماعی نیز می‌تواند در اقدام به خودکشی تأثیرگذار باشد اما گاهی برخی عوامل باعث می‌شود تا فرد افکار خودکشی را عملی کند؛ مثلاً، افسردگی شایع‌ترین علتی است که ممکن است فرد به دنبال افکار خودکشی، اقدام به این عمل کند؛ بنابراین، افراد افسرده‌ای که به خودکشی فکر می‌کنند باید این مسئله را جدی‌تر بگیرند. همچنین در افراد مضطرب، در خانواده‌هایی که قبلاً خودکشی رخ‌داده، افراد مصرف کننده مواد مخدر و محرک، کسانی که سوگوارند و عزیزی را به‌تازگی ازدست‌داده‌اند و… افکار خودکشی باید جدی‌تر گرفته شود چراکه فکر به خودکشی در این افراد ممکن است زودتر به اقدام خودکشی بینجامد.»

این روان‌پزشک ادامه می‌دهد: «اگر کسی از ناامیدی، مرگ و اینکه زندگی ارزش زندگی کردن ندارد، حرف می‌زند بهترین کار به‌عنوان یک دوست یا همکار این است که از او پرسیده شود که آیا این حرف‌ها باعث شده تا به خودکشی فکر کند یا قصد اقدام به خودکشی را داشته باشد؛ گاهی وقت‌ها همین پرسش ساده ‌راهی را برای کمک کردن به آدمی که ممکن است ناامید باشد باز می‌کند.»

چرایی خودکشی در بهترین حالت ظاهری

گاهی بدون هیچ‌گونه علائم هشداردهنده فرد اقدام به خودکشی می‌کند؛ چنانچه با انتشار چهره افرادی که اقدام به خودکشی کردند این موضوع قابل‌مشاهده بود که افراد چند ساعت قبل از خودکشی بسیار شاد بودند یا در کنار خانواده به‌صورت عادی زندگی می‌کردند و مشکلی هم نداشتند، همین باعث شده بود که خانواده تصوری از اقدام به خودکشی در فرد نداشته باشد؛ جلالی ندوشن درباره دلیل اقدام این افراد به خودکشی می‌گوید: «برخی افراد ممکن است در ظاهر شاد باشند اما در باطن افسرده و غمگین باشند. دستکم 50 درصد افسردگی‌ها، افسردگی‌هایی هستند که ازنقطه‌نظر بیرونی برای دیگران خیلی به نظر نمی‌آید؛ به فرض ممکن است فردی در ظاهر چهره شادی داشته باشد، حتی در مورد خانم‌ها ممکن است آرایش غلیظ داشته باشد یا در مورد مردها سر و وضع ظاهری دلالتی از دل‌مردگی و افسردگی نکند اما در باطن فرد افسرده باشد. معمولاً اگر کسی بدون آن‌که تنش یا مسئله‌ای حاد در کار باشد خودکشی کند، این به معنای این است که فرد از مدت‌ها قبل به خودکشی فکر می‌کرده و ممکن است این فکر را با دیگران درمیان نگذاشته باشد یا بقیه به دلایلی فکر خودکشی فرد را دیگران نادیده گرفته باشند. علت آن است که برای ما خوشایند نیست که فکر کنیم عزیزمان دل‌مرده و غمگین است و اصولاً وقتی کسی از مشکلاتش برای ما صحبت می‌کنم ما کلافه می‌شویم و سعی می‌کنیم حرف را عوض کنیم اما واقعیت این است که در خیلی از این مواردی که ذکر شد ممکن است سرنخ‌هایی درگذشته وجود داشته که فرد چون عموما چیزی را در ظاهر نشان نمی‌داده و مسائل و مشکلاتش را بیشتر در درون خود نگه‌داشته، دیگران مسئله افسردگی و دلمردگی او را جدی نگرفتند.»

جلالی تأکید می‌کند: «با این اوصاف، جامعه نباید نگران باشد که یک آدم‌هایی با ظاهر شاد ممکن است یک‌دفعه خودکشی کنند اما به‌طورکلی، باید بیشتر حواسمان به کسانی باشد که از ناامیدی و مرگ حرف می‌زنند یا مشکلاتی دارند و دیگر مثل سابق نیستند یا کم‌حرف شده‌اند.»

میزان خودکشی در نوجوانان و سالمندان بیشتر است

به گفته جلالی ندوشن، خودکشی در همه گروه‌های سنی رخ می‌دهد اما مرگ در اثر خودکشی در نوجوانان و سالمندان بیشتر است. او با اشاره به عوامل خودکشی در نوجوانان و سالمندان می‌گوید: «خودکشی معمولاً به دنبال عوامل و بیماری‌هایی رخ می‌دهد که زمینه ژنتیکی دارند. از آنجایی‌که نوجوانی سن هیجان، بی‌قراری و بی‌ثباتی است، اگر کسی ازنظر ژنتیکی زمینه‌ای داشته باشد یا فضای خانوادگی و اجتماعی مشوشی داشته باشد احتمال اقدام به خودکشی را دارد. در مورد سالمندان نیز دل‌مردگی، یأس، تنهایی، بیماری‌های مزمن، مرگ همسر، ترک کردن خانواده توسط فرزندان و مشکلاتی از این دسته زمینه خودکشی در سالمندان را فراهم می‌کند.»

نشانه‌های هشداردهنده خودکشی در نوجوانان

برخی علائم و نشانه‌ها می‌تواند به والدین هشدار دهد که امکان خودکشی در نوجوانشان وجود دارد: «اگر نوجوان منزوی و کم‌حرف شده و رفتارهای عجیب و متفاوت از گذشته پیداکرده، احتمال خودکشی هم در کنار مجموعه مشکلات دیگری که ممکن است به بار بیاید وجود دارد. همچنین در شرایط و بحران‌هایی مثل از دست دادن عزیزان، طلاق پدر و مادر، مشکلات مالی و… والدین باید به نوجوانشان بسیار توجه کنند و با درک شرایط نوجوان، افکار منفی ازجمله فکر به خودکشی را از او دورنگه دارند.»

چگونه از افکار خودکشی خلاص شویم؟

جلالی ندوشن در پاسخ به این سؤال می‌گوید: «حقیقتاً خلاص شدن از افکار خودکشی دشوار است و این افکار قابل تکرار است اما می‌توان با راهکارهایی افکار خودکشی را مدیریت و کنترل کرد. فکر خودکشی یک نوع راه‌حل برای فرد است و زمانی که فرد تصمیم به اقدام برای خودکشی می‌گیرد دید تونلی پیدا می‌کند و چشم و ذهنش فقط یک‌راه حل می‌بیند و آن حذف خودش است اما وقتی فرد حالش مساعد است می‌تواند بنا بر فضای زندگی خود چارچوبی را طراحی کند تا بتواند چشم‌اندازهای متفاوتی را ببیند. در این صورت هر زمان فکر خودکشی به ذهنش برگشت می‌تواند با استفاده از چشم‌اندازی که قبلاً ذخیره با خود داشته، فکر خودکشی را از خودش دور کند.»

این روان‌پزشک با اشاره به این چارچوب‌ها و چشم‌اندازها می‌گوید: «این را به خاطر داشته باشیم که همیشه افرادی هستند که به ما نیاز دارند. نبود ما می‌تواند باعث ایجاد غم و اندوه در زندگی دوستان و عزیزانمان شود. وجود این افراد به ما یادآوری می‌کند که زندگی ارزش زیستن دارد. همچنین کارهای زیادی وجود دارد که هنوز می‌شود در زندگی خود انجام داد.»

او ادامه می‌دهد: «مواجهه با مرگ و عقب‌نشینی از لبه پرتگاه ممکن است. می‌توانیم از شجاعت و میل خود به زندگی، برای رویارویی با مشکلات زندگی، یادگیری مهارت‌های مقابله‌ای برای غلبه بر افسردگی و یافتن قدرت برای ادامه دادن استفاده کنیم.»

احتمال مرگ با خودکشی کم‌خطر

جلالی می‌گوید متأسفانه درصد قابل‌توجهی از افراد در اثر خودکشی‌های کم‌خطرتر جانشان را ازدست‌داده‌اند: «آدم‌ها یکجایی ممکن است به آخر خط برسند و تصمیم قاطع برای خودکشی بگیرند و یکجایی ممکن است فرد بین مرگ و زندگی مردد باشد بنابراین ممکن است اقدام فرد اقدامی نباشد که قطعاً فرد را به کام مرگ بکشاند. با این وجود، در این موارد هم ممکن است فرد اقدامی کند که همین نیز می‌تواند سبب مرگ فرد شود. بنابراین، حتماً باید خودکشی را جدی گرفت و زمینه‌هایی که در ذهن فرد وجود دارد و ممکن است او را به سمتی ببرد که چیزی شبیه مرگ یا تهدید به مرگ را امتحان کند را باید بررسی کرد.»

این روان‌پزشک در پایان تأکید می‌کند: «همیشه احتمال خودکشی مجدد وجود دارد اما دیگران ضمن جدی گرفتن این مسئله باید حواسشان باشد در برخورد با افرادی که تجربه خودکشی داشته‌اند، از ترحم، انگ، سرزنش و قضاوت پرهیز کنند.»