فشار خون بالا در بارداری چیست؟
فشار خون بالا در بارداری یکی از شایعترین عوارض این دوران است. فشار بیشتر از 14 روی 9 میلیمتر جیوه 9/14 در دو نوبت به فاصله حداقل 6 ساعت تا 1 هفته بهعنوان فشار خون بالا در نظر گرفته میشود. فشار خون در بارداری به دو صورت است.
فشار خون مزمن به فشار خونی گفته میشود که قبل از بارداری وجود داشته باشد یا قبل از هفته 20 تشخیص داده شود یا فشار خون بالایی که تا 12 هفته پس از زایمان برطرف نشود.
فشارخون بارداری که بعد از هفته بیستم تشخیص داده شود، میتواند به شکل خفیف باشد که این نوع خطرناک نیست و فقط نیاز به پیگیری بیشتر دارد اما اگر از نوع شدید باشد همراه با دفع پروتئین در ادرار(پرهاکلامپسی) یا تشنج (اکلامپسی) بروز میکند و در این صورت باید حتماً تحت مراقبتهای ویژه قرار بگیرد.
لازم است بدانید در گذشتههای دور چون دستگاه فشار سنج اختراع نشده بود، حرفی هم از فشار خون بالا در کتب طب سنتی ایران نیامده اما جالب است بدانید که علائم همراه آن در این متون آورده شده و درباره علت و روشهای کنترل و درمان آن بحث شده است.
در منابع طب ایرانی اختلال هضم غذا و انباشتگی مواد زاید در رگها و کاهش خاصیت انعطاف پذیری جدار عروق از مهمترین دلایل فشار خون به حساب میآیند. اگر چه فشار خون بالا عارضهای نیست که تنها در بارداری رخ دهد اما از آنجا که در بارداری و قطع عادت ماهانه، دفع مواد زاید کمتر میشود؛ اگر خانم باردار دچار یبوست و بیتحرکی هم باشد احتمال انباشتگی مواد و فشار خون افزایش پیدا میکند. ضمن اینکه برای تامین نیازهای جنین حجم مایع درون رگها هم به طور طبیعی افزایش مییابد. بنابراین فشار خون بالا در بارداری از شایعترین عارضهها به حساب میآید.
با توجه به علت فشار خون بالا که مهمترینش انباشتگی مواد در بدن است، تغییر سبک زندگی در پیشگیری و درمان فشار خون اهمیت زیادی دارد.
تغییرات تغذیه و آداب آن برای پیشگیری از فشار خون بالا
- سعی کنید از پرخوری و درهم خوری دوری کنید.
- قبل از احساس سیری دست از غذا خوردن بکشید.
- غذا را خوب بجوید.
- این تفکر که خانم باردار باید به اندازه 2 نفر غذا بخورد کاملاً غلط است. پرخوری و در نتیجه افزایش وزن یکی از مهمترین عوامل خطر افزایش فشار خون به حساب میآید.
- اگر فشارتان کمی بالا است سعی کنید در هفته حداقل 2 تا 3 نوبت غذایی که حاوی سبزیجات پخته و حبوباتی مانند ماش و چاشنی آلو یا آبغوره یا تمبر هندی است را بدون اضافه کردن گوشت بخورید. این به پاکسازی بیشتر بدن شما کمک میکند.
- سعی کنید به جای گوشتهای با هضم سخت مثل گوشت گاو و شتر، گوشتهای لطیفتر مثل کبک و بلدرچین یا گوشت بره را در رژیم غذایی خودتان قرار دهید. بهخصوص این توصیه در کسانی که اختلالات گوارشی دارند، اهمیت بیشتری دارد. چون این نوع گوشتها قابلیت هضم بهتری دارند و بنابراین مواد زائد کمتری در بدن ایجاد میکنند.
درمان های گیاهی فشار خون
برخی گیاهان دارویی کم کننده فشار خون هستند که از این دسته میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سبزیجاتی مانند کدو، ترخون، ریحان، شوید، جعفری، گشنیز، شنبلیه ونعنا، سیر و موسیر، کاسنی، کنگر و ریواس.
از میوهها مرکبات به ویژه گریپفروت، انگور، خیار، هندوانه، زالزالک، سرخ ولیک، انجیر، زیتون
سماق، خاکشیر، عناب و قرهقات هم فشار را کم میکنند و شما میتوانید از آنها به عنوان چاشنی غذاهایتان استفاده کنید.
همواره به یاد داشته باشید که زیادهروی در مصرف هر ماده غذایی و یا گیاه دارویی حتی اگر بیضرر هم باشد میتواند مشکلساز شود. مصرف سیر، جعفری، گشنیز، شنبلیله، نعناع و حتی خاکشیر و کاسنی هم از این قاعده پیروی میکنند. مصرف زیاد این گیاهان مفید میتواند باعث سقط جنین در 3 ماهه اول بارداری شود.
سایر تغییرات سبک زندگی
استرس یکی از عوامل تشدید کننده فشار خون بارداری به حساب میآید. سعی کنید با انجام تمرینات کششی بدن همراه با تنفس عمیق، آرامش خود را بالا ببرید. مصرف فالوده سیب، شیر بادام و فندق (مخلوط بادام یا فندق، گلاب، آب و کمی عسل)، چای به لیمو، عرق نسترن یا بهار نارنج و اضافه کردن هل و میخک به چای علاوه بر اینکه باعث آرامش بیشتر میشود، خاصیت کاهنده فشار خون نیز دارد.
انجام پیاده روی منظم روزانه حداقل 20 دقیقه یا انجام تمرینات ملایم یوگا برای کنترل بهتر فشار خون توصیه میشود.
ماساژ ملایم هم به آرامش، دفع مواد زاید و کاهش فشار خون کمک میکند. اگر 2 حبه سیر را له کرده و 3 قاشق سوپ خوری روغن زیتون به آن اضافه کنید و به کف پا بمالید در کاهش فشار خون موثر است.
یبوست یکی از عوامل مهم تشدید کننده فشار خون است. آشهای ملین، انجیر، آلو، گوجه کبابی، دمنوش عناب همراه با میوه خشک شده هلو یا زردآلو، و مصرف میوه های پخته با اندکی شکر به صورت کمپوت شده میتواند در رفع مشکل یبوست و کنترل فشار خون کمک کند.
علائم خطر در فشارخون بارداری
- یادتان باشد در صورتی که دچار یکی از علائم زیر شدید حتما به پزشک مراجعه کنید:
- فشار خون بالای 9/16
- سردرد
- احساس تاری دید
- درد وسط جناغ یا زیر دندههای سمت راست همراه با حالت تهوع و استفراع
- کم شدن حجم ادرار
- احساس تنگی نفس پیشرونده
