برچسب: دکتر لاله صادقی

سوال : تزریق واکسن کرونا در بارداری ضرری برای جنین ندارد؟

پاسخ : بارداری و زایمان خطر ابتلا به کرونا را افزایش نمیدهد ولی خانم های باردار در صورت ابتلا به کرونا موارد شدیدتر بیماری را بروز میدهند به خصوص اگر درگیری ریوی وجود داشته باشد خطر زایمان زودرس، دیسترس جنینی، مرده زایی و سزارین به علت شدت بیماری افزایش پیدا میکند.
با توجه به موارد شدید بیماری در خانم های باردار انجام واکسیناسیون با لحاظ کردن موارد خاصی توصیه میشود. سازمان بهداشت توصیه کرده که واکسن سینوفارم که حاوی ویروس غیر فعال است به خانم های باردار تزریق شود. داده های موجود در مورد واکسن سینوفارم در دوران بارداری اندک هستند ولی واکسن های مشابه که حاوی ویروس غیر فعال هستند از جمله واکسن کزاز و هپاتیت B در بارداری تزریق میشوند و خطرات جنینی ندارند. توصیه میشود تا حصول نتایج کافی فعلا واکسیناسیون بعد از هفته 12 بارداری انجام شود و واکسیناسیون به معنای ایمنی قطعی نیست، تداوم اقدامات پیشگیرانه برای خانم باردار و خانواده اش ضرورت دارد.
طبق آخرین دستورالعمل کشوری و وزارت بهداشت ایران انجام واکسیناسیون برای خانم های باردار پر خطر، توصیه میشود که شامل خانم های باردار بالای 35 سال، خانم هایی که توده بدنی بالای 35 دارند، خانم هایی که با IVF باردار شدند و خانم هایی که خودشان یا همسرشان در مراکز بهداشت و درمان مشغول کار هستند.

برای آگاهی بیشتر از تزریق واکسن کرونا در بارداری به سراغ دکتر لاله صادقی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر لاله صادقی یا دریافت نوبت از مطب دکتر لاله صادقی کلیک کنید.

سینوفارم یکی از انواع واکسن ویروس غیرفعال بیماری کرونا است که بدلیل غیرفعال بودن ویروس، قابلیت بیماری زایی نداشته اما می تواند سیستم ایمنی بدن را برای تولید آنتی بادی و ایجاد ایمنی در برابر بیماری COVID-19 تحریک کند.

داده های موجود در مورد واکسن کرونا سینوفارم، برای تاثیر یا خطرات مرتبط با تزریق واکسن سینوفارم در بارداری کافی نیست. با این حال، این واکسن حاوی ویروس غیرفعالی است که به طور معمول در بسیاری از واکسن های دیگر ایمن برای زنان باردار استفاده می شود. بنابراین انتظار می رود که اثر واکسن کرونا سینوفارم در زنان باردار با آنچه در زنان غیرباردار در سنین مشابه مشاهده شده، قابل مقایسه باشد. در این میان، سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند که واکسن کرونا سینوفارم در زنان باردار استفاده شود چرا که مزایای واکسیناسیون برای زنان باردار بیشتر از خطرات احتمالی این بیماری است. برای کمک به زنان باردار در انجام این ارزیابی، باید اطلاعاتی در مورد خطر کووید ۱۹ در بارداری، مزایای احتمالی واکسیناسیون در زمینه اپیدمیولوژیک و محدودیت های فعلی داده های ایمنی در زنان باردار ارائه شود. سازمان بهداشت جهانی آزمایش بارداری قبل از واکسیناسیون را توصیه نمی کند. همچنین سازمان بهداشت جهانی توصیه نمی کند که به دلیل فرا رسیدن زمان واکسیناسیون فرد، باردار شدن به تعویق بیفتد یا بارداری خاتمه یابد.

سازمان بهداشت جهانی توصیه می کند واکسن سینوفارم در بارداری با 2 دوز (0.5 میلی لیتر) و از طریق عضلانی برای فرد استفاده شود. همچنین بین دوز اول و دوم 3-4 هفته فاصله باشد. اگر دوز دوم کمتر از 3 هفته پس از اولین دوز تجویز شود، نیازی به تکرار دوز نیست. اگر تجویز دوز دوم بیش از 4 هفته به تأخیر بیفتد، باید در اولین فرصت ممکن تجویز شود. توصیه می شود که همه افراد واکسینه شده دو دوز را دریافت کنند.

آزمایشات متعدد نشان داده است که تزریق 2 دوز واکسن سینوفارم با فاصله 21 روز اثربخشی 79٪ در برابر بیماری کرونا دارد. البته این آزمایشات اثبات اثربخشی در برابر بیماری شدید کرونا، برای افراد مبتلا به بیماری های زمینه ای، افراد باردار و یا افراد بالای 60 سال طراحی و تولید نشده است.

با این حال، WHO یادآوری می کند علاوه بر تزریق واکسن سینوفارم در بارداری، هنوز به حفظ و تقویت اقدامات بهداشت عمومی موثر مانند: گذاشتن ماسک، حفظ فاصله فیزیکی، شستن دست ها، بهداشت تنفسی و سرفه، جلوگیری از ازدحام جمعیت و عدم حضور در مکان های شلوغ و اطمینان از تهویه مناسب نیاز است.

سوال : غربالگری جنین در بارداری را چه کسانی باید انجام دهند؟

پاسخ : یکی از نگرانی های والدین داشتن فرزندی سالم است که امروزه با وجود انواع روش های غربالگری سلامت جنین، این مهم تا حد زیادی محقق میشود.
هدف از غربالگری تشخیص ناهنجاری های مهم کروموزومی و آنومالی های جنینی است. غربالگری های جنین در تمام خانم های باردار توصیه میشود چرا که بسیاری از ناهنجاری های کروموزومی و آنومالی ها در جنین هایی دیده میشود که والدین آن ها هیچ عامل خظری ندارند. در گذشته سن ملاک مهمی برای انجام غربالگری بود ولی با توجه به اینکه حدودا %70 موراد سندروم داون در خانم های زیر 35 سال دیده میشود توصیه میشود غربالگری در تمام خانم های باردار انجام شود.
روش های غربالگری در دسترس، یکی غربالگری سه ماهه اول است که بین سن 11 تا 13 هفته و 6 روز انجام میشود که شامل سونوگرافی NT و آزمایش خون دوگانه است و ارزش تشخیصی حدود %85 دارد. روش دوم، غربالگری سه ماهه دوم است که بین سن 15 تا 19 هفته انجام میشود و آزمایش خون چهارگانه دارد و این روش حدود %80 ارزش تشخیصی دارد و اگر خانمی به هر علت غربالگری سه ماهه اول را انجام نداده باشد انجام غربالگری سه ماهه دوم توصیه میشود. و روش سوم، غربالگری ترکیبی سه ماهه اول و دوم است که ارزش تشخیصی 90 تا 95% دارد و توصیه میشود تمام خانم های باردار بین 18 تا 20 هفته برای تشخیص ناهنجاری ها و آنومالی های ساختاری سونوگرافی آنومالی اسکن را انجام دهند.

برای آگاهی بیشتر از کاندید انجام غربالگری جنین به سراغ دکتر لاله صادقی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر لاله صادقی یا دریافت نوبت از مطب دکتر لاله صادقی کلیک کنید.

بزرگترین دغدغه هر بانویی که دوران بارداری را طی می کند اطمینان از سلامت جنین است. با این که در حال حاضر بیشتر نوزادان در سلامت کامل به دنیا می آیند و تنها دو یا سه درصد از آنها هنگام تولد، دچار نقص مادرزادی هستند اما انجام آزمایش ها و سونوگرافی های مخصوص بارداری، جهت اطمینان خاطر از سلامت جنین در همه دنیا از روال مراقبت های دوران بارداری می باشد.

بیشتر ناهنجاری های مادرزادی و اغلب اختلالات ژنتیکی از طریق این آزمایش ها قابل شناسایی هستند. به این مجموعه از آزمایش ها و سونوگرافی ها، غربالگری بارداری یا غربالگری جنین گفته می شود.

تست ها و آزمایشات غربالگری بارداری مجموعه ای از بررسی های سونوگرافی جنین و آزمایش خون است که در چند مرحله با هدف ارزیابی سلامت جنین از نظر ابتلا به بیماری هایی مانند سندرم داون و برخی نقائص ژنتیکی و ناهنجاری های جنینی در ماه های مختلف بارداری انجام می گیرد. اگر نتیجه این بررسی های اولیه مثبت باشد، مادر باردار برای انجام تست های تشخیصی دقیق و مخصوص کاندید می شود.

ولی اگر نتیجه منفی باشد احتمال ابتلا به ناهنجاری به قدری کم است که نیاز به پیگیری ندارد . تست غربالگری بارداری کاملا ایمن بوده و هیچگونه خطر و ریسک آسیب به جنین و سقط همراه ندارد. مهمترین بررسی غربالگری جنین در دوران بارداری در دو مرحله انجام می شود .

مرحله اول غربالگری در سه ماهه نخست بارداری

از هفته یازدهم بارداری تفاوت های بین جنین سالم و جنین مبتلا به سندرم داون مشخص می شود و چنانچه جنین دچار اختلال باشد، بیمار فرصت برای ختم بارداری را دارد.
آزمایش خون غربالگری مرحله اول: مقدار بتای آزاد یا HCG و پروتئین A پلاسما که در بارداری تولید می شود ، اندازه گیری می شود . هورمون HCG توسط جفت تولید می شود و اگر از حد نرمال فراتر باشد نشان دهنده برخی از مشکلات مادرزادی است و کم بودن پروتئین A در خون نیز نشانه ای برای برخی از نقص های مادرزادی است.

سونوگرافی NT

سونوگرافی NT مرحله اول بین هفته های 11 تا 13 بارداری انجام می شود .در سونوی NT ، با اندازه گیری چین پشت گردن ( فضای شفاف پشت گردن ) و استخوان بینی ریسک ناهنجاری کروموزمی و ژنتیکی بررسی می شود . ضخامت بیش از حد نرمال در این ناحیه از اولین نشانه های نقایص مادرزادی مانند سندرم داون است .

نتایج آزمایش و سونوگرافی غربالگری سه ماهه اول بارداری ، معمولا مشخص می کند مادر باردار در کدامیک از گروه های پرخطر یا کم خطر قرار دارد . چنانچه مادر بارداری در گروه پر خطر باشد ، پزشک سریعا درخواست آزمایشات تشخیصی میکند مانند آمینوسینتز یا نمونه برداری از پرزهای جفت .

سونوگرافی آنومالی

این سونوگرافی در هفته های 16 تا 20 بارداری انجام می شود و جنین از نظر ناهنجاری های جسمی مورد بررسی قرار می گیرد . در صورت نرمال بودن این دو غربالگری ، می توان از سلامت جنین مطمئن بود . در تست غربالگری سه ماهه دوم که به آن کواد مارکر نیز می گویند ، جنین از نظر ابتلا به سندرم داون ، سندرم ادوارد و نقایص لوله عصبی بررسی می شود.

غربالگری یکپارچه

نتایج ترکیبی غربالگری سه ماهه اول و دوم برای افزایش قدرت تشخیص سندرم داون را غربالگری یکپارچه می گویند . در این حالت قدرت تشخیص به بیش از 90% افزایش پیدای می کند .

غربالگری متوالی

پس از انجام غربالگری در سه ماهه اول مادران باردار به سه گروه تقسیم می شوند . گروه های ریسک بالا ، ریسک متوسط و ریسک پایین . افرادی که در گروه ریسک بالا قرار دارند برای انجام تست تشخیصی CVS5 فرستاده می شوند . اما افراد با ریسک پایین نیاز به تست غربالگری دیگری ندارد . دسته ای که در گروه دوم ، ریسک متوسط قرار می گیرند کاندید انجام غربالگری کوآد هستند.

سوال : چه عواملی در داشتن یک iui موفق تاثیرگذارند؟

پاسخ : تلقیح داخل رحمی اسپرم یا همان iui یکی از روش های کمک باروری است که در زوج های نابارور استفاده میشود. در روش iui مسیر رسیدن اسپرم به تخمک کوتاه میشود به این خاطر که اسپرم ها از طریق کاتتر به داخل حفره رحم تزریق میشوند.
یکی از عوامل تاثیر گذار بر موفقیت iui کیفیت اسپرم است، کیفیت اسپرم ها را از طریق سانتریفیوژ و عملیاتی به نام شستشو اسپرم افزایش می‌یابد.
مهمترین عامل تاثیر گذار روی موفقیت iui سن خانم است مثل بارداری طبیعی اگر سن خانم افزایش یابد احتمال بارداری و تولد نوزاد سالم کاهش می یابد به خاطر همین سن زیر 35 سال ایده ال ترین سن جهت انجام iui است که در این صورت احتمال موفقیت در هر سیکل 15 تا 20 درصد است.
عامل دیگر عدم وجود اختلالات شدید فاکتورهای مردانه است و زوجین مبتلا به ناباروری با فاکتور خفیف مردانه میتوانند از iui  بهرمند شوند.
یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار باز بودن لوله های رحمی است و خوشبختانه اگر یکی از لوله های رحمی هم باز باشد امکان بارداری با iui وجود دارد. از دیگر عوامل موثر در موفقیت iui: داروهایی هستند که برای تحریک تخمک گذاری استفاده میشوند. رشد چند فولیکول به این دلیل که تخمک های بیشتری برای لقاح در دسترس هستند. استفاده از اسپزم تازه و تکرار iui حداقل 3 تا 4 بار و در آخر اینکه اصلاح سبک زندگی، مصرف غذای سالم، انجام ورزش و پرهیز از مصرف الکل و دخانیات هستند.

برای آگاهی بیشتر از عوامل موثر در موفقیت iui به سراغ دکتر لاله صادقی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر لاله صادقی یا دریافت نوبت از مطب دکتر لاله صادقی کلیک کنید.

تلقیح داخل رحمی اسپرم یا IUI به عنوان یکی از روش های کمک باروری جهت درمان ناباروری مورد استفاده قرار می گیرد. در IUI، مسیر دسترسی اسپرم به تخمک کوتاه تر می شود، زیرا دیگر لازم نیست اسپرم مسیر واژن و دهانه رحم را طی کند تا به تخمک برسد و مستقیما در داخل حفره رحم قرار داده می شود.

کیفیت اسپرم در نمونه مایع منی تهیه شده که باید به داخل رحم انتقال یابد، بسیار حائز اهمیت است. کیفیت اسپرم را می توان با عملیاتی به نام شست و شوی اسپرم افزایش داد. میزان تولد نوزاد زنده در هر چرخه آی یو آی، بین 5 تا 15 درصد است. اما میزان IUI موفق گزارش شده در تحقیقات مختلف کاملاً متفاوت است. مثلا در برخی مطالعات این عدد 8 درصد و در برخی 20 درصد گزارش شده است.

عوامل متعددی مانند استفاده از داروهای محرک تخمک گذاری، سن خانم، عدم انسداد لوله های رحمی، شرایط مساعد لانه گزینی، تعداد دفعات تکرار IUI و … در موفقیت آی یو آی موثر هستند. مطالعات متعدد نشان می دهند که در 90-95٪ موارد، IUI موفق طی 3-4 مرتبه تلاش و تکرار فرآیند ای یو ای اتفاق می افتد. در این مطلب سعی داریم عوامل تاثیرگذار در افزایش شانس موفقیت IUI را بررسی نماییم.

عوامل تاثیرگذار در موفقیت IUI

سن

مهمترین عامل در IUI موفق، سن است. در روش ای یو ای همانند بارداری طبیعی، به دلیل کاهش کیفیت تخمک با افزایش سن، احتمال باردار شدن و تولد نوزاد سالم کاهش می یابد. اکثر متخصصان باروری، انجام IUI را در سنین بالاتر از 40 سال توصیه نمی کنند. ایده آل ترین سن برای انجام ای یو ای در زنان، زیر 35 سال است؛ چرا که در این سن در هر سیکل قاعدگی 15-20٪ شانس موفقیت برای IUI وجود دارد. این در حالی است که شانس IUI موفق در زنان 35-40 ساله، حدود 10٪ و در زنان بالای 40 سال، فقط 5٪ یا کمتر است.

عدم وجود مشکلات مربوط به تخمک گذاری

از هر 10 زن یک نفر دارای مشکلات تخمک گذاری است و با اختلالاتی مانند تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) مواجه است. این افراد معمولا قاعدگی هایی با فواصل زیاد یا نامنظم دارند. پس از بررسی های انجام شده مشخص شده است که PCOS یا سندرم تخمدان پلی کیستیک شایع ترین اختلال تخمک گذاری است. این زنان اغلب برای درمان ناباروری خود به داروهایی مانند لتروزول، کلومیفن یا گنادوتروپین ها نیاز دارند.

IUI در افراد مبتلا به تخمدان پلی کیستیک تنها در صورتی موفق خواهد بود که خانم تخمک گذاری داشته باشد. انجام IUI به همراه دارو، اندکی تاثیر مثبت در میزان لقاح ایجاد می کند، به خصوص اگر اختلال جزئی در کیفیت اسپرم وجود داشته باشد؛ یعنی اسپرم ضعیف باشد و حرکت اسپرم ایده آل نباشد.

عدم وجود اختلالات شدید در فاکتورهای مردانه

زوجین مبتلا به ناباروری با فاکتور مردانه خفیف می توانند از IUI برای درمان ناباروری بهره ببرند، اما این روش برای مردان با مشکلات شدید در کیفیت اسپرم مناسب نیست، زیرا IUI فقط تسهیل کننده بارداری طبیعی است. درست است که در IUI اسپرم در رحم قرار می گیرد، اما برای باروری تخمک باید حرکت کند و خودش را به تخمک برساند. اگر تعداد اسپرم مرد خیلی کم باشد یا اسپرم ضعیف باشد، احتمال اینکه اسپرم به خودی خود به تخمک برسد بسیار کم است.

در بیشتر موارد، پزشک IVF یا ICSI را برای درمان ناباروری شدید به علت اسپرم ضعیف، در مردان توصیه می کند. اگر هیچ اسپرمی در انزال وجود نداشته باشد، حتی ممکن است جراحی برای بازیابی اسپرم از داخل بیضه انجام شود. به طور کلی IUI به بیماران با کمتر از 7 میلیون اسپرم متحرک توصیه نمی شود. محققان دریافتند میزان بارداری در زوجینی که تعداد اسپرم متحرک آن ها پس از شستشو حداقل 9 میلیون عدد است، در هر سیکل IUI، 9/16 درصد است. این میزان برای تعداد اسپرم بالاتر، تغییری نمی کند اما برای بیماران با تعداد اسپرم کمتر از 9 میلیون، میزان IUI موفق به طور پیوسته کاهش می یابد.

باز بودن لوله های رحمی (فالوپ)

خوشبختانه برای وقوع بارداری، باز بودن حتی یک لوله رحمی کافی است. اگر یک لوله مسدود شده و تنها یک لوله باز باشد، بارداری هنوز هم ممکن است اتفاق بیفتد؛ گرچه نرخ بارداری بر اساس محل انسداد در لوله رحم ممکن است متفاوت باشد. نرخ بارداری در زنانی که در قسمت دیستال (نزدیکترین قسمت به تخمدان) انسداد دارند حدود 4/7 % و در زنانی که در قسمت پروگزیمال (نزدیک به رحم) دچار انسداد هستند، حدود 87/21 % است.

افزایش تعداد فولیکول ها

هدف از تحریک تخمدان با داروها، تولید فولیکول های بیشتر است تا تخمک بیشتری برای لقاح در دسترس باشد تا بدین صورت، احتمال بارداری در آن ماه افزایش یابد. تحریک تخمدان با دارو، یک فرآیند کنترل شده برای دستیابی به تخمک های بیشتر است. لازم به ذکر است که هدف از تحریک تخمدان، رسیدن به بارداری چند قلویی نیست، بلکه افزایش احتمال بارداری است. در کل بارداری تک قلویی خطر کمتری برای مادر و جنین دارد زیرا رحم یک زن برای پرورش یک جنین طراحی شده است؛ بنابراین، هدف بیشتر پزشکان ناباروری، هدیه یک بارداری تک قلویی به زوجین است. اکثر زنانی که در چرخه دارویی ای یو ای قرار می گیرند و دارای ۴ فولیکول یا بیشتر باشند، مجاز به انجام IUI نخواهند بود.

 نوع دارو

بیشتر چرخه های IUI با تجویز داروهای درمان ناباروری همراه است تا تخمدان را برای تولید تخمک اضافی تحریک کنند.

سه داروی اصلی مورد استفاده در چرخه دارویی IUI عبارتند از: کلومید یا همان کلومیفن، لتروزول و گنادوتروپین. کلومید و لتروزول هر دو داروی خوراکی هستند که به مغز پیام می دهند تا به تخمدان ها سیگنال های قویتری برای تخمک گذاری ارسال کنند، در حالی که گنادوتروپین یک داروی تزریقی است و مستقیماً روی تخمدان تاثیر می گذارد تا فولیکول های بیشتری تولید کند. توجه به این نکته مهم است که گرچه کلومید و لتروزول شانس مشابهی در تولد یک نوزاد زنده دارند، اما لتروزول به طور کلی عوارض جانبی کمتری داشته و مهمتر از همه، میزان تولد نوزاد زنده را افزایش می دهد.

استفاده از اسپرم تازه

در تکنیک آی یو آی می توان هم از اسپرم تازه و هم از اسپرم فریز شده استفاده کرد، اما بهتر است از اسپرم تازه استفاده کرد زیرا انتظار می رود اسپرم در روند ذوب شدن از بین برود. اسپرم های تازه شسته شده حدود 24-36 ساعت زنده می مانند در حالی که اسپرم های ذوب شده و شسته شده فقط 12-24 ساعت عمر دارند. در یک مطالعه مقایسه ای، میزان وقوع بارداری در روش IUI با استفاده از اسپرم تازه در مقایسه با اسپرم منجمد، بعد از یک چرخه 2/21 % در مقابل 8/15 % بود. این آمار در 3 دوره تکرار آی یو آی، به 48٪ در اسپرم تازه در مقابل 22٪ در اسپرم منجمد رسید.

استفاده از اسپرم تازه در مواردی با محدودیت مواجه است زیرا همواره در دسترس نیست؛ به طور مثال در زوجینی که از یکدیگر فاصله جغرافیایی دارند، مردانی که دارای اسپرم ضعیف هستند و پس از درمان به صورت موقتی اسپرم های سلامت دارند، استفاده کنندگان از اسپرم های اهدایی و مردانی که به علت مصرف داروی خاص در آینده یا شیمی درمانی مجبور به فریز اسپرم هستند، استفاده از اسپرم فریز شده تنها گزینه خواهد بود.

تکرار ای یو ای

در بارداری طبیعی، توصیه می شود بیش از 6 ماه تا یک سال برای بارداری تلاش شود و این تکرار است که موفقیت را تضمین می کند. این موضوع تا حدی در مورد IUI نیز صادق است. آمار نشان می دهد که بیشتر بارداری هایی که با روش IUI حاصل می شوند، در سه تا چهار چرخه تکرار IUI اتفاق می افتند. طی یک پژوهش انجام شده، 88٪ از کل عمل های IUI موفق در سه دوره و 95٪ در چهار دوره اتفاق می افتند. در صورتی که بعد از ۳ یا ۴ مرتبه تکرار این روش، IUI موفق نبود، بهتر است به استفاده از روش آی وی اف (IVF) فکر شود.

دیگر اقدامات موثر در موفقیت IUI

همانطور که گفته شد، عواملی مانند سن، کیفیت تخمک و کیفیت اسپرم در داشتن IUI موفق بسیار مهم هستند. همچنین دریافتیم که مصرف دارو در سیکل ای یو ای می تواند تعداد تخمک ها را افزایش داده و میزان موفقیت IUI را به میزان قابل توجهی بهبود بخشد.

علاوه بر این موارد، اقدامات جزئی دیگری وجود دارند که گمان می رود ممکن است در موفقیت IUI نقش داشته باشند؛ به طور مثال بیشتر متخصصان باروری توصیه می کنند که بیمار بلافاصله پس از انجام تلقیح، پشت خود را صاف نگه دارد. تحقیقات نشان داده اند که احتمال بارداری در زنانی که تا پانزده دقیقه بعد از تلقیح دراز می کشند 10٪ بیشتر از کسانی است که بلافاصله از حالت خوابیده برمی‎خیزند. تغییر در سبک زندگی نیز از بهترین راهکار ها در درمان ناباروری است.