برچسب: سقط جنین

هفته‌های اولیه بارداری می‌تواند دورانی احساسی و نگران‌کننده باشد. همچنین ممکن است زمانی باشد که یک فرد باردار مملو از اضطراب و ترس در مورد سلامت کودک در حال رشد خود باشد. آن‌ها ممکن است بیشتر وقت خود را صرف تحقیق و تجزیه و تحلیل علائم خود کنند. برای بسیاری از مادران هر گرفتگی یا احساس غیرعادی می‌تواند دلیلی برای هشدار باشد. علائم جدید همراه با نگرانی از تغییراتی که در بدن اتفاق می‌افتد می‌تواند بسیار زیاد باشد.

چه تفاوتی بین خونریزی سقط و خونریزی عادت ماهانه وجود دارد؟

در مراحل اولیه بارداری حدود ۱۰ تا ۱۴ روز پس از لقاح لکه بینی یا خونریزی طبیعی در نظر گرفته می‌شود. این خونریزی لانه گزینی نامیده می‌شود که شایع است و معمولاً دلیلی برای نگرانی نیست. خونریزی لانه گزینی زمانی رخ می‌دهد که تخمک بارور شده به دیواره رحم بچسبد. خون لانه گزینی با خون ریخته شده در دوران بارداری تفاوت دارد زیرا رنگ آن قهوه‌ای یا روشن‌تر است. لخته‌ها اغلب با هر دو نوع خونریزی وجود دارند اما عامل تمایز این است که خونریزی لانه گزینی اغلب یک جریان سبک است که پس از چند ساعت یا چند روز کاهش می‌یابد. خونریزی ناشی از سقط جنین می‌تواند به صورت خفیف و پراکنده شروع شود اما شدید شود و شامل عبور لخته یا بافت شود. اگر خونریزی که تجربه می‌کنید نه به دلیل سقط جنین است و نه خونریزی ناشی از لانه گزینی به احتمال زیاد پریود خود را شروع کرده‌اید. یک راه آسان برای تعیین اینکه آیا چرخه شما در مقابل خونریزی لانه گزینی یا سقط جنین شروع شده این است که سقط جنین اغلب با گرفتگی‌هایی همراه است که به مرور زمان بدتر می‌شود، حالت تهوع و اسهال و عبور لخته‌های خونی که معمولاً بزرگتر از حد طبیعی هستند. خونریزی واژینال همچنین می‌تواند شبیه تفاله قهوه باشد و رنگ آن از صورتی تا قرمز روشن متفاوت باشد.

چه مدت زمان می‌برد تا جنین سقط شود؟

خطر سقط جنین بیشتر در سه ماهه اول اتفاق می‌افتد. اگر سقط جنین قبل از هفته هشتم بارداری اتفاق بیفتد تشخیص آن ممکن است دشوار باشد. سقط جنین زودهنگام گاهی اوقات می‌تواند به سادگی شبیه یک پریود باشد. اما بعداً خونریزی ممکن است شدید شده و شامل عبور لخته یا بافت از جنین یا جفت شود. هنگامی که ضربان قلب تشخیص داده می‌شود معمولاً در حدود هفته هشتم بارداری خطر سقط جنین به حدود ۵٪ کاهش می‌یابد. به طور معمول در نیمه دوم سه ماهه اول و هفته‌های ۸ تا ۱۳ خطر سقط جنین به ۲ تا ۴ درصد کاهش می‌یابد.

آیا استرس می‌تواند باعث سقط جنین شود؟

در بیشتر موارد از دست دادن جنین در نتیجه مسائل ژنتیکی رخ می‌دهد که سلول‌های حاملگی در حال رشد به درستی تقسیم نمی‌شوند. در حالی که سقط جنین خارج از کنترل فرد است اما برخی از عادات سبک زندگی وجود دارد که می‌تواند به افزایش خطر سقط جنین کمک کند. استفاده از دارو‌های غیرقانونی و اعتیادآور، سیگار کشیدن زیاد، دیابت کنترل نشده، مشکلات تیروئید و مشکلات رحمی مانند پولیپ، فیبروم یا آندومتریوز می‌تواند شانس سقط جنین را افزایش دهد. در قدیم تصور می‌شد که زنان در دوران بارداری روحیه و حال خوبی دارند.

منبع:

mom.com

 بیا نی نی: سقط جنین (miscarriage) یعنی از دست دادنِ حاملگی در بیست هفته اول. حدود پانزده تا بیست درصد از حاملگی‌های شناخته شده به سقط جنین منجر می‌شوند، و بیش از 80 درصد از این اتلاف ها قبل از دوازده هفتگی اتفاق می‌افتند.
این شامل موقعیت هایی که شما تخمک بارور را قبل از گرفتن نتیجه‌ی مثبت تست باروری از دست می‌دهید نمی‌شود. مطالعات نشان داده اند که 30 تا 50 درصد از تخمک های بارور قبل از این که زن بفهمد که باردار شده است، از بین می‌روند، چون آنقدر زود از دست می‌روند که در زمان مقرر عادت ماهانه می‌شود – به عبارت دیگر زن اصلا متوجه نمی‌شود که باردار بوده است.
اگر کودک را بعد از بیست هفتگی از دست بدهید، به آن مرده‌ زایی (stillbirth) می‌گویند.

چه چیز باعث سقط جنین می‌شود؟

بین 50 تا 70 درصد از سقط جنین‌ها در سه ماهه‌ی اول، نتیجه‌ی اتفاقات تصادفی هستند که در اثر ناهنجاری‌های کروموزومی در تخمک بارور به وجود می‌آیند. در اغلب موارد، این به معنای آن است که تخمک یا اسپرم تعداد کروموزمهای نادرستی داشته و در نتیجه، تخمک بارور نتوانسته به شکل نرمال رشد کند.
در موارد دیگر، سقط جنین در نتیجه‌ی مشکلاتی پیش می‌آید که در حین فرایند پیچیده‌ی رشد نخستین اتفاق می‌افتند – مثلا، وقتی که تخمک به درستی در رحم القا نشود یا جنین نقص ساختاری داشته باشد که اجازه‌ی ادامه رشد پیدا نکند. از آنجا که بیشتر مراقبین بهداشت بررسی‌های مفصل بعد از یک سقط جنین را انجام نمی‌دهند، معمولا نمی‌توان گفت که چرا بارداری از دست رفته است. و حتی وقتی که ارزیابی مفصلی به عمل می‌آید – مثلا بعد از آن که دو یا سه سقط جنین متوالی داشته باشید – علت آن در نیمی از موارد همچنان ناشناخته می ماند.
وقتی که تخم بارور مشکلات کروموزومی دارد، احتمالا دچار وضعیتی می‌شوید که نطفه‌ی ناکام نامیده می شود (که حالا در مجامع پزشکی معمولا به آن نقص باروری ابتدایی می‌گویند). در این موارد، تخم بارور در رحم القا می‌شود و جفت و کیسه‌ی جنین شروع به رشد می کنند، اما جنین حاصل از آن خیلی زود از رشد باز می‌ماند یا اصلا تشکیل نمی‌شود.
از آنجا که جفت شروع به ترشح هورمون می‌کند، تست حاملگی شما مثبت می‌شود و نشانه‌های ابتدایی حاملگی را خواهید داشت، اما آزمایش آلتراسوند کیسه‌ی جنینی را خالی نمایش می‌دهد. در موارد دیگر، جنین اندکی رشد می‌کند اما دچار ناهنجاری هایی است که ادامه حیات را غیرممکن می‌کند، و رشد قبل از شروع ضربان قلب باز می ایستد.
وقتی که کودکتان ضربان قلب پیدا می‌کند – که حدود 6 هفتگی با آلتراسوند قابل مشاهده است – احتمال سقط جنین به طرز چشمگیری کاهش می یابد.

چه چیزهایی ممکن است من را در معرض خطر سقط جنین قرار بدهد؟

اگرچه احتمال سقط جنین برای هر زنی وجود دارد، برخی بیشتر از دیگران احتمال سقط دارند. در اینجا چند فاکتور خطرساز را می‌ آوریم:
• سن: زنان مسن تر احتمال بیشتری به آبستنی با ناهنجاریهای کروموزومی و در نتیجه سقط دارند. در واقع، در زنان 40 ساله دوبرابر زنان 20 ساله احتمال انداختن بچه وجود دارد.
• سابقه سقط جنین: زنانی که دو یا چند سقط جنین متوالی داشته اند بیشتر از زنان دیگر در معرض سقط مجدد هستند.
• اختلالات یا بیمارهای مزمن خاص: دیابتی که درست کنترل نشده، اختلالات وراثتی در انعقاد خون، نقصهای خودایمنی مشخص (مثل سندروم انتی فسفو لیپید یا لوپوس) و اختلالات هورمونی خاص (مثل سندروم تخمدانی پلی کسیتیک).
• مشکلات رحمی یا گرنه‌ی رحمی: داشتن ناهنجاریهای مشخص رحمی یا گردن رحم ضعیف یا بطور نامعمولی کوتاه).
• سابقه نقص تولد یا مشکلات ژنتیکی: داشتن کودکی با نقص مادرزادی، یا سابقه خانوادگی (یا همسری با سابقه خانوادگی) مشکلات ژنتیکی.
• عفونت های خاص: تحقیقات نشان داده که اگر شما لیستری، گوشک، سرخجه، سرخک، سیتومگالو ویروس، پاروو ویروس، سوزاک، اچ آی وی، و عفونتهای دیگری داشته باشید، احتمال خطر سقط جنین بالاتر است.
• سیگار کشیدن، میگساری، و مصرف مواد مخدر: سیگار کشیدن بسیار، مصرف الکل زیاد، و مواد مخدری مثل کوکائین و اکستازی در حین حاملگی باعث افزایش خطر سقط می‌شود. و برخی مطالعات نشان داده اند که رابطه‌ای بین نوشیدن بیش از چهار فنجان قهوه در روز و خطر بالاتر سقط وجود دارد.
•  استفاده از داروهای بخصوص: برخی داروها با افزایش سقط جنین رابطه دارند، بنابراین مهم است که با مراقب خود درباره بی‌خطر بودن داروهایی که در زمان آبستنی مصرف می‌کنید صحبت کنید. این شامل تجویزها و داروهای بدون نسخه شامل داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی (NSAIDS) مثل ایبوپروفن و آسپیرین هم می‌شود.
• قرار گرفتن در معرض سموم محیطی: فاکتورهای محیطی که خطر سقط را افزایش می‌دهند عبارتند از سرب و آرسنیک؛ برخی مواد شیمیایی مثل فرمالدئید، بنزن، و اکسید اتیلن؛ و مقادیر زیاد از تشعشع یا گازهای بیهوشی.
• فاکتورهای والد: درباره رابطه شرایط پدر با افزایش ریسکِ سقط در زوجین اطلاعات کمی در دسترس است، اگرچه این ریسک با افزایش سن پدر بالاتر می‌رود. محققان در حال مطالعه درباره میزان آسیب پذیریِ اسپرم توسط سموم محیطی و قدرت باروری تخم هستند. برخی مطالعات نشان داده اند که وقتی پدر در معرض جیوه، سرب، و مواد شیمیایی صنعتی و آفت کشها قرار گرفته باشد خطر سقط بیشتر می‌شود.
خطر سقط جنین در شما با هر فرزندی که به دنیا می‌آورید و در صورت بارداری سه ماه بعد از زایمان بیشتر می‌شود.

از روی چه نشانه هایی می‌توانم بفهمم که سقط داشته ام؟

لک دیدن یا خونریزی مهبلی معمولا اولین نشانه‌ی سقط است. البته به یاد داشته باشید که یکی از هر چهار زن باردار در اوایل بارداری خونریزی دارند و لک می‌بینند (لکه‌های خون روی زیرپوش یا دستمال توالت)، و نیمی از این بارداری‌ها به سقط منجر نمی‌شوند.
شاید درد شکمی هم داشته باشید که معمولا بعد از اولین خونریزی شروع می‌شود. احساس انقباضات شکمی مداوم خفیف یا شدیدی دارید، یا احساسی شبیه درد پشت خفیف یا فشار در لگن خاصره. اگر درد و خونریزی را با هم دارید، احتمال دوام بارداری شما کمتر می‌شود.
خیلی مهم است دقت کنید که خونریزی مهبلی یا درد در اوایل بارداری ممکن است نشانه‌ی بارداری مولار molar pregnancy یا بارداری خارج رحمی ectopic pregnancy باشد. اگر هرکدام از این نشانه ها را داشتید، بلافاصله با دکتر یا ماما تماس بگیرید تا تشخیص دهد که مشکل بالقوه‌ای ای هست که نیاز به درمان فوری دارد یا خیر. همچنین، اگر RH خون شما منفی است، شاید تا دو سه روز بعد از اولین خونریزی نیاز به تزریقِ گلوبولین مصونیت RH داشته باشید، مگر آن که پدر فرزندتان هم RH منفی باشد.
بعضی از سقط‌ها در اولین معاینه پیش زادی تشخیص داده می‌شوند، وقتی که دکتر یا ماما نتواند صدای ضربان قلب نوزاد را بشنود یا متوجه شود که رحم شما آنطور که باید، بزرگتر نمی‌شود. (در اغلب موارد نطفه یا جنین چند هفته قبل از بروز نشانه‌هایی مثل خونریزی یا انقباضات شکمی دست از رشد می‌کشد). اگر مراقب شما شک به سقط جنین ببرد، دستور آزمایش آلتراسوند می‌دهد تا بفهمد در رحم شما چه خبر است و احتمالا آزمایش خون هم بدهد.

اگر فهمیدم که در حال سقط جنین هستم چه باید بکنم؟

گر در زمان حاملگی هرکدام از نشانه هایی مثل خونریزی یا درد شکمی داشتید بلافاصله با دکتر یا مامای خود تماس بگیرید. مراقب شما را معاینه می‌کند تا بفهمد خونریزی از جانبِ گردنه رحم شما هست یا خیر، و رحم شما را هم معاینه می‌کند. همچنین ممکن است آزمایش خون بدهد تا هورمونِ hCG بارداری را اندازه بگیرد و اگر مقدار آن در خون شما رو به افزایش است آزمایش را در دو سه روز آینده تکرار کند.
اگر خونریزی یا درد شکمی دارید و مراقبتان کمترین شکی به بارداری خارج رحمی ببرد، بلافاصله آزمایش آلتراسوند انجام می‌دهد. اگر هیج نشانی از مشکل نباشد اما همچنان لک می‌بینید، حدود 7 هفته دیگر یک آلتراسوند دیگر انجام خواهید داد.
در این مرحله، اگر در سونوگرافی جنینی با ضربان قلب مشاهده گردید، شما بارداری دوام پذیری دارید و حالا خطر سقط در شما کمتر است، اما اگر همچنان خونریزی دارید لازم است که بعدها آلتراسوند دیگری انجام دهید. اگر در سونوگرافی جنینی با اندازه مشخص دیده شد که ضربان قلب ندارد، این به معنای آن است که جنین زنده نمانده است.
اگر کیسه جنینی یا جنین کوچکتر از اندازه مورد نظر باشند، یعنی از زمان بندی مقرر جا مانده‌اید و اوضاع به آن خوبی که فکر می کردید نیست. بسته به شرایط، باید سونوگرافی خود را طی یک تا دو هفته تجدید کنید و قبل از آن که مراقب شما تشخیص آخر را بدهد آزمایش خون انجام دهید.
اگر در سه ماهه دوم هستید و سونوگرافی نشان می‌دهد که گردنه رحم کوتاهتر می‌شود یا در حال باز شدن است، ممکن است دکتر تصمیم به عملی به نام سرکلاژ Cerclage بگیرد که طی آن برای جلوگیری از سقط جنین یا زایمان پیش از موعد گردنه رحم شما را با بخیه تنگ می‌کند. (این در شرایطی است که نوزاد شما در آلتراسوند طبیعی باشد و هیچ نشانی از عفونت داخل رحمی نداشته باشید). سرکلاژ بدون خطر هم نیست، و همه موافق نیستند که شما گزینه مناسبی برای این کار باشید.
اگر نشانه های احتمالی سقط جنین را داشته باشید، پزشک یا مامای شما استراحت در بستر تجویز می‌کند بلکه احتمال سقط جنین را کاهش دهد – اما هیچ مدرکی دال بر مفید بودن استراحت در تختخواب در درست نیست. وی ممکن است پیشنهاد کند که در صورت خونریزی یا درد شکمی، مقاربت نکنید. مقاربت کردن باعث سقط جنین نمی‌شود، اما اگر این نشانه ها را دارید بهتر است از انجام آن خودداری کنید.
ممکن است چند هفته خونریزی خفیف یا درد شکمی داشته باشید. می‌توانید از نوار بهداشتی استفاده کنید اما استفاده از تامپون در این دوره ممنوع است و برای درد می‌توانید از استامینوفن استفاده کنید. اگر در حال سقط هستید، خونریزی و درد شکمی کمی قبل از گذراندن مرحله‌ی «محصول لقاح»– یعنی تشکیل جفت جنین و بافت جنینی یا نطفه‌ای که متمایل به خاکستری است و لخته‌های خون دارد – بدتر می‌شود.
اگر می‌توانید، این بافت را در ظرفی تمیز نگه دارید چون ممکن است مراقب شما برای بررسی و آزمایشات جهت یافتن علت سقط جنین شما به آن احتیاج داشته باشد. در هر حال، شاید بخواهد در این مرحله شما را دوباره معاینه کند پس با او تماس بگیرید و بگویید چه اتفاقی افتاده است.

اگر ماما به من گفت که دیگر باردار نیستم اما هنوز بافت را از دست نداده‌ام چه کنم؟

راههای مختلفی برای این مسئله وجود دارد، و فکر خوبی است که درباره خوبی و بدی هرکدام با مراقب خود صحبت کنید. اگر تهدیدی برای سلامت شما وجود ندارد، شاید بهتر است بگذارید سقط در زمان خودش اتفاق بیفتد. (بیش از نیمی از زنان در عرض یک هفته بعد از آن که می‌فهمند بارداری‌شان دوام‌پذیر نیست، خودبه خود سقط می‌کنند.) یا شاید بخواهید مدت زمان معینی صبر کنید تا ببینید احتمال برداشتن بافت قبل از موعد وجود دارد یا خیر.
در برخی موارد، می‌توانید از دارو برای تسریع فرایند سقط استفاده کنید، اگرچه این کار عوارضی نظیر تهوع، استفراغ، و اسهال دارد. حال بخواهید صبر کنید یا برای تسریع آن از دارو استفاده کنید، احتمال ان هست که در اخر مجبور شوید بافت را با عمل جراحی خارج کنید.
از طرف دیگر، اگر دریابید که احساساتی‌تر از آن هستید که صبر کنید، یا صبر کردن برای انداختن دردناک است، شاید تصمیم بگیرید که بافت را از بدنتان خارج کنند. این کار توسط کورتاژ ساکشنی یا اتساع و کورتاژ (D&C) انجام می‌گیرد. مطمئنا اگر مشکلی داشته باشید، مثل خونریزی قابل توجه یا نشانه‌های عفونت که صبر کردن برای سقط را ناامن می‌کند، لازم است که بلافاصله بافت را خارج کنند. و اگر این دومین یا سومین سقط متوالی شما باشد، مراقب شما ممکن است این عمل را تجویز کند تا بتوانند بافت برای مورد آزمایش ژنتیکی قرار دهند.

عمل کورتاژ چطور انجام می‌شود؟

این عمل معمولا نیازی به بستری شدن در بیمارستان ندارد مگر این که دچار عوارض شوید. و مثل هر جراحی دیگری، باید با شکم خالی بروید – یعنی از شب قبل هیچ مایعات یا غذایی نخورده باشید.
بیشتر ماماها ترجیح می‌دهند از کورتاژ ساکشنی (یا تخلیه مکشی) استفاده کنند چون کمی سریعتر و امن‌تر از روش سنتی D&C است، اگرچه برخی ترکیبی از هردو روش را استفاده می‌کنند. در هرکدام از عمل‌ها، دکتر سپکولومی را وارد مهبلِ شما کرده، گرنه‌ی رحم و مهبل را با محلول ضدعفونی می‌شوید، و گردنه رحم را با میله‌های فلزی باریک اتساع می‌دهد (مگر این که گردنه رحم شما به دلیل دفع کردن مقداری از بافت خودبخود گشاد شده باشد). در بیشتر موارد، از طریق IV و بی حسی موضعی به شما مسکن داده می‌شود تا گردنه رحم شما را سرّ کند.
در کورتاژ ساکشنی، دکتر لوله پلاستیکی توخالی را از گردنه رحم  می‌گذراند و بافت را از رحم شما به بیرون مکش می‌کند. در روش D&C سنتی، پزشک از دستگاه قاشق شکلی که کورت curette نام دارد استفاده می‌کند تا بافت را از دیواره رحم شما بتراشد. کل این عمل حدود 15 تا 20 دقیقه طول می‌کشد، اگرچه تخلیه بافت در کمتر از چند دقیقه انجام می‌گیرد. سرانجام، اگر خون شما RH منفی باشد، نیاز به تزریق گلوبولین مصونیتRH دارید مگر زمانی که پدر بچه هم RH منفی باشد.

بعد از سقط جنین چه می‌شود؟

چه خود شما سقط کرده باشید و چه بافت را برداشته باشید، بعد از آن به مدت یک یا چند روز دردهای انقباضی خفیف شبیه قاعدگی دارید و یک یا دو هفته خونریزی خواهید داشت. به جای تامپون از نوار بهداشتی استفاده کنید و برای تسکین دردها از ایبوپروفن یا استامینوفن استفاده کنید. از آمیزش، شنا کردن، دوش گرفتن، و استفاده از داروهای واژنی به مدت حداقل یک یا دو هفته پرهیز کنید تا زمانی که خونریزی شما بند بیاید.
اگر به خونریزی شدید دچار شُدید (در عرض یک ساعت نوار بهداشتی شما خیس شد)، یکی از نشانه های عفونت را داشتید (مثل تب، دردناکی، یا ترشحات واژنی بویناک)، یا احساس درد شدید داشتید، بلافاصله با مراقب خود تماس بگیرید یا به بخش فوریتهای پزشکی بروید. اگر خونریزی شما شدید است و احساس ضعف، سرگیجه، یا منگی می‌کنید، ممکن است دچار شوک شوید. در چنین شرایطی بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید .

آیا یک بار سقط کردن به معنی آن است که باز هم سقط جنین می‌کنم؟

نه. اگرچه حق دارید که نگران احتمال سقط جنین بعدی باشید، اما متخصصان باروری یک مورد از دست دادن بارداری زودهنگام را نشانه‌ی وجود مشکلی در شما یا همسرتان تلقی نمی‌کنند.
بعضی مراقب‌ها بعد از دو سقط جنین متوالی، دستور آزمایشات ژنتیکی و خونی مخصوص می‌دهند تا بفهمند دلیل مشکل چیست، مخصوصا اگر بالای 35 سال داشته یا شرایط خاص پزشکی باشید. در شرایط بخصوص مثل وقتی که در سه ماهه‌ی دوم سقط کنید یا به دلیل ضعف گرنه رحم زایمان زودرس در اوایل سه ماهه سوم داشته باشید، احتمالا بعد از یک سقط شما را به متخصص زایمان پرخطر ارجاع می‌دهند تا شرایط حاملگی شما را به دقت بررسی کند.

چه وقت می‌توانم دوباره بارداری را امتحان کنم؟

بهتر است کمی صبر کنید. چه خودبخود سقط کرده باشید و چه بافت را برداشته باشید، طی چهار تا شش هفته دوباره قاعده می‌شوید.
بعضی مراقبان می‌گویند که بعد از این مدت دوباره می‌توانید آبستن شوید، اما برخی دیگر توصیه می‌کنند که یک دوره قاعدگی دیگر را هم بگذرانید تا زمان بیشتری برای بهبود جسمی و روحی داشته باشید. (شاید لازم باشد در این مدت از لوازم جلوگیری استفاده کنید چون بلافاصله بعد از دو هفته از سقط شروع به تخمک گذاری می کنید.)

من نمی‌توانم با انداختن بچه‌ام کنار بیایم. چطور با آن مقابله کنم؟

حتی اگر از نظر جسمی آماده‌ی بارداری باشید، ممکن است از نظر احساسی آمادگی نداشته باشید. هر زنی به روش خودش با رنجِ از دست دادت زودهنگام بارداری کنار می‌آید.
بعضی زنها با معطوف کردن توجه خود به بارداری دوباره در اولین زمان ممکن این کار را می‌کنند. دیگران ترجیح می دهند تا ماهها بگذرد تا دوباره آمادگی آبستن شدن پیدا کنند. زمانی را صرف احساسات خودتان بکنید و کاری را که برای شما و همسرتان بهتر است انجام دهید. اگر فکر می‌کنید فایده ای دارد، از مراقب خود بپرسید تا مشاور یا انجمن حمایت‌کننده‌ای را به شما معرفی کند.

پره اکلامپسی اختلال پیچیده ای است که حدود 5 تا 8 درصد زنان حامله را درگیر می کند. تشخیص پره اکلامپسی بر فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار (بطور طبیعی پروتئین در ادرار دیده نمی شود) بعد از هفته 20 حاملگی است. این اختلال در بیشتر موارد بعد از هفته 37 حاملگی شروع می شود ولی در هر زمانی از  نیمه دوم حاملگی و نیز در زمان زایمان و یا حتی بعد از زایمان (معمولا در 24 تا 48 ساعت اول بعد از زایمان) ممکن است دیده شود. بروز این اختلال قبل از هفته 20 حاملگی نیز در موارد نادری نظیر حاملگی مولار امکان دارد. پره اکلامپسی می تواند حفیف یا شدید باشد و نیز پیشرفت آن ممکن است آهسته یا سریع باشد. تنها راه بهبود بیمار زایمان است.

تأثیر پره اکلامپسی بر سلامت مادر و جنین

هر چه پره اکلامپسی شدید تر باشد و زودتر رخ دهد خطر آن برای مادر و جنین بیشتر است. بیشتر زنانی که دچار پره اکلامپسی می شوند دچار نوع خفیف آن در نزدیکی زمان زایمان می شوند و با مراقبت های مناسب خطری متوجه آنها یا جنینشان نخواهد بود. ولی در موارد شدید، این بیماری می تواند قسمت های مختلف بدن را درگیر کرده و مشکلاتی جدی و حتی خطر مرگ را برای بیمار به همراه داشته باشد. به همین دلیل در صورتیکه پره اکلامپسی شدید بوده و یا بدتر شود بیمار باید زایمان زودرس داشته باشد.

پره اکلامپسی باعت انقباض عروق و در نتیجه افزایش فشار خون و کاهش جریان خون می شود. کاهش جریان خون، بسیاری از اندام ها نظیر کبد، کلیه ها و مغز را تحت تأثیر قرار می دهد. کاهش جریان خون رحم می تواند سبب مشکلاتی نظیر کاهش رشد جنین، کاهش مایع آمنیوتیک، و پارگی جفت شود. بعلاوه، در صورتیکه نیاز به زایمان زودرس باشد جنین ممکن است نارس بدنیا بیاید.

تغییرات عروق خونی ناشی از پره اکلامپسی ممکن است سبب نشت مایع از مویرگ ها شده و در نتیجه باعث تورم یا ادم شود. همچنین نشت مایع از عروق کوچک کلیه ها سبب ورود پروتئین از جریان خون به ادرار می شود. (وجود مقادیر بسیار اندک پروتئین در ادرار طبیعی است ولی اگر از آن بیشتر شود نشان دهنده مشکل است.)

در بعضی موارد نادر، پره اکلامپسی می تواند منجر به بروز حملاتی شود که اکلامپسی خوانده می شود. در واقع پره اکلامپسی به این دلیل به این نام خوانده می شود که می تواند زمینه ای برای بروز اکلامپسی باشد (پیشوند “پره” به معنای “پیش” است). برای تمام زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا هستند سولفات منیزیم بعنوان ضد تشنج داده می شود. دلیل این مسئله این است که پیش بینی بروز تشنج بسیار مشکل است، هر چند اغلب قبل از بروز تشنج علائمی نظیر سردرد شدید یا مستمر، تاری دید یا دیدن نقاطی در میدان دید، یا درد شدید در قسمت های بالایی شکم دیده می شود.

حدود 20% زنان مبتلا به پره اکلامپسی شدید دچار وضعیتی بنام سندرم HELLP خواهند شد. نام این سندرم از حروف اول Hemolisis (همولیز: شکسته شدن گلبول های قرمز خون)، Elevated Liver enzymes (بالارفتن آنزیم های کبدی)، و Low Plateletes (کاهش تعداد پلاکت ها – سلول های خونی که وجود آنها برای انعقاد خون ضروری است) گرفته شده است. وجود این بیماری خطر را برای مادر و جنین نسبت به پره اکلامپسی بیشتر می کند. بیماران مبتلا به پره اکلامپسی مرتب از نظر علائم سندرم HELLP آزمایش خون می شوند.

تشخیص پره اکلامپسی

پره اکلامپسی بویژه در مراحل اولیه، اغلب علامت روشنی ندارد. بعلاوه، بعضی از علائم پره اکلامپسی نظیر ورم و افزایش وزن ممکن است شبیه عوارض معمول حاملگی باشند. بنابراین بیماری ممکن است قبل از اینکه در مراقبت های معمول حاملگی که فشار خون و میزان پروتئین ادرار اندازه گیری می شود مشخص شود تشخیص داده نشود. به همین دلیل مراجعه مرتب جهت مراقبت های حاملگی اهمیت دارد.

فشار خون سیستولیک بیشتر از 140 یا دیاستولیک بیشتر از 90 میلی متر جیوه فشار خون بالا تلقی می شود. از آنجا که فشار خون در طول روز نوسان دارد برای اطمینان از بالا بودن، فشار خون باید بیش از یک بار اندازه گیری شود. میزان پروتئین ادرار نیز نوسان دارد بنابراین اگر پزشک بعد از اندازه گیری پروتئین ادرار در یک نوبت، به پره اکلامپسی مشکوک باشد دستور آزمایش اندازه گیری پروتئین ادار 24 ساعته می دهد. در این آزمایش بیمار ادرار 24 ساعت را جمع آوری کرده و آزمایشگاه میزان پروتئین را در ادرار می سنجد.

پره اکلامپسی ممکن است بین زمان های مراجعه و بطور ناگهانی نیز اتفاق بیفتد. بنابراین آگاهی از علائم احتمالی بسیار مهم است. در صورتیکه متوجه تورم در صورت یا پف دور چشم شدید و یا تورم دستها بیشتر از مختصر بود و یا تورم زیاد یا ناگهانی در پاها یا قوزک پا مشاهده کردید بلافاصله با پزشک معالج خود تماس بگیرید. تورم بدلیل احتباس آب (که خود می تواند باعث افزایش وزن شود) رخ می دهد، بنابراین اگر در عرض یک هفته افزایش وزنی بیش از 1.5 کیلوگرم داشتید با پزشک خود تماس بگیرید. البته باید توجه داشت که تمام زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا می شوند تورم نخواهند داشت. پره اکلامپسی شدیدتر علائم دیگری را نیز بدنبال خواهد داشت که عبارتند از:

• سردرد شدید یا مستمر

• تغییرات بینایی شامل دوبینی، تاری دید، دیدن نقاط شناور یا جرقه، حساسیت به نور، یا از دست دادن موقتی دید

• درد یا حساسیت شدید در قسمت بالای شکم

• تهوع و استفراغ

دلایل پره اکلامپسی

علی رغم تحقیقات وسیعی که انجام شده است، علت اصلی این بیماری هنوز کاملا مشخص نیست. احتمال دارد که دلیل واحدی برای این بیماری وجود نداشته باشد. خصوصیات ژنتیکی، بعضی بیماری های زمینه ای، چگونگی واکنش سیستم ایمنی بیمار به حاملگی، و فاکتورهای دیگر ممکن است در این میان نقش داشته باشند. بیشتر پزشکان بر این باروند که بسیاری از موارد پره اکلامپسی در اوایل حاملگی و قبل از اینکه علائم ظاهر شوند شروع می شوند.

یک نظریه این است که جفت به طرز مناسبی در دیواره رحم قرار نمی گیرد و شریان های این منطقه به اندازه ای که باید متسع نمی شوند، در نتیجه خون کمتری به جفت می رسد. در موارد دیگر، ابتلا به بیماری هایی نظیر فشار خون مزمن یا دیابت می تواند سبب کاهش جریان خون جفت شود. این مسئله می تواند سبب ایجاد زنجیره پیچیده ای از اتفاقات شود که عبارتند از انقباض عروق خونی (که سبب افزایش فشار خون می شود)، تخریب دیواره رگ ها (که سبب تورم و دفع پروتئین از ادرار می شود) و تغییر در انعقاد خون که خود می تواند سبب مشکلاتی دیگر شود.

آیا بالا بودن فشار خون قبل از حاملگی خطر ابتلا به پره اکلامپسی را افزایش می‌دهد؟

بلی. در صورتیکه بیمار قبل از حاملگی یا در طی نیمه اول حالگی فشار خون بالا داشته باشد مبتلا به فشار خون مزمن تلقی شده و باید از نظر فشار خون و همچنین علائم پره اکلامپسی و نیز عوارض دیگر تحت نظر باشد. زنان مبتلا به فشار خون مزمن که دچار پره اکلامپسی می شوند نسبت به زنانی که یکی از این دو عارضه را به تنهایی دارند در معرض خطرات بیشتری قرار دارند.

چه مشکلات دیگری خطر ابتلا به پره اکلامپسی را افزایش می‌دهند؟

بروز پره اکلامپسی برای بار اول، در حاملگی اول شایع تر است. ابتلا به پره اکلامپسی نیز احتمال بروز آن را در حاملگی های بعدی تشدید می کند. هر چه پره اکلامپسی شدیدتر باشد و زودتر اتفاق بیفتد، خطر آن بیشتر است. در واقع، شروع پره اکلامپسی قبل از هفته 30 حاملگی، خطر ابتلا مجدد را تا 40% افزایش می دهد. عوامل خطر دیگر عبارتند از:

• فشار خون مزمن (همانطور که در بالا گفته شد)

• بعضی از اختلالات انعقادی، دیابت، بیماریهای کلیوی، یا بعضی بیماریهای اتوایمون نظیر لوپوس

• سابقه خانوادگی ابتلا به پره اکلامپسی (مادر، خواهر، مادر بزرگ، خاله، عمه)

• چاقی (اندکس جرم بدن 30 یا بیشتر)

• حاملگی دو قلو یا چند قلو

• سن کمتر از 20 سال یا بیشتر از 40 سال

درمان پره اکلامپسی

درمان پره اکلامپسی به شدت بیماری، زمان گذشته از شروع حاملگی، و وضعیت جنین بستگی دارد. بیمار احتمال دارد حداقل برای ارزیابی اولیه و شاید برای بقیه حاملگی در بیمارستان بستری شود. علاوه بر اندازه گیری فشار خون و آزمایش ادرار، آزمایشات خون دیگری ممکن است برای ارزیابی شدت بیماری انجام شود. برای ارزیابی رشد و وضعیت جنین سونوگرافی، بیوفیزیکال پروفایل، و Non-Stress Test نیز انجام می شود.

در صورتیکه بیمار پره اکلامپسی خفیف داشته باشد و در هفته 37 حاملگی یا بعد از آن باشد روند زایمان بوسیله دارو به بیمار القاء می شود (بویژه اگر گردن رحم شروع به اتساع کرده باشد). در صورتیکه علائم دال بر این باشند که جنین ممکن است زایمان طبیعی را تحمل نکند بیمار سزارین خواهد شد.

در صورتیکه بیمار زیر هفته 37 حاملگی باشد و بیماری خفیف بوده و وضعیت بیمار به نظر پایدار برسد و نیز وضعیت جنین خوب باشد ادامه حاملگی امکان پذیر است. در چنین وضعیتی، بیمار ممکن است به خانه فرستاده شده و توصیه به استراحت شود و یا برای استراحت بیشتر و تحت نظر قرار گرفتن در بیمارستان بستری شود. هر چند مطالعات نشان نداده اند که استراحت مطلق سبب بهتر شدن وضعیت مادر و جنین می شود ولی به هر حال فشار خون در وضعیت استراحت پایین تر است. به همین دلیل، بیشتر پزشکان محدودیت فعالیت و استراحت را توصیه می کنند. (استراحت مطلق احتمالاً بدلیل اینکه ممکن است خطر انعقاد خون را افزایش دهد کمک کننده نیست.)

بیمار چه در خانه باشد چه در بیمارستان، تا آخر دوره حاملگی تحت نظر قرار می گیرد. در صورتیکه بیمار در خانه استراحت کند به این معنی است که باید مرتب جهت اندازه گیری فشار خون و آزمایش ادرار و همچنین سونوگرافی و Non-Stress Test به پزشک معالج خود مراجعه کند. همچنین باید روزانه تعداد دفعات ضربه زدن جنین را گزارش کند. چنانچه در هر زمانی علائم نشان دهنده بدتر شدن پره اکلامپسی و یا عدم رشد جنین باشند بیمار مجدداً در بیمارستان بستری شده و احتمالاً باید هر چه زودتر کودک خود را بدنیا آورد.

در صورتیکه پره اکلامپسی شدید باشد بیمار قطعاً باید بقیه دوران حاملگی را در بیمارستان بستری باشد. برای بیمار به منظور جلوگیری از تشنج احتمالی سولفات منیزیم و در صورتیکه فشار خون خیلی بالا باشد داروهای ضد فشار خون تجویز می شود. در صورتیکه حاملگی در هفته 34 یا بیشتر باشد زایمان در بیمار القاء شده و یا سزارین می شود. در صورتیکه سن حاملگی کمتر از 34 هفته باشد جهت کمک به تکامل سریع تر ریه های کودک از داروهای کورتیکواستروئیدی (کورتون) استفاده می شود. در صورتیکه اولین علامت از بدتر شدن پره اکلامپسی (شامل سندرم HELLP یا اکلامپسی) دیده شود و یا رشد جنین متوقف شود صرف نظر از سن حاملگی القاء یا سزارین انجام می گیرد.

بعد از بدنیا آمدن کودک، بیمار تا چند روز در بیمارستان تحت نظر قرار گرفته و از نظر فشار خون و سایر عوارض کنترل می شود. بسیاری از موارد اکلامپسی یا سندرم HELLP بعد از بدنیا آمدن نوزاد و معمولاً در 48 ساعت اول بعد از زایمان اتفاق می افتند. در بیشتر بیماران، بویژه مبتلایان به پره اکلامپسی حفیف، فشار خون ظرف حدوداً یک روز پایین می آید. در موارد شدیدتر فشار خون مدت بیشتری بالا می ماند. به این بیماران برای جلوگیری از تشنج تا 24 ساعت بعد از زایمان از راه وریدی سولفات منیزیم داده می شود. این بیماران ممکن است مجبور باشند تا مدتی از داروهای ضد فشار خون استفاده کنند.

پیشگیری

هیچ راه شناخته شده ای برای پیشگیری از پره اکلامپسی وجود ندارد، هر چند در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است. بعضی مطالعات بدنبال این هستند که شاید مصرف کلسیم بیشتر یا آسپیرین با دوز پایین بتواند در پیشگیری یا درمان پره اکلامپسی کمک کننده باشد ولی نتایج این مطالعات چندان مثبت نبوده و بیشتر متخصصین آنها را بصورت معمول برای زنانی که کمتر در خطر هستند توصیه نمی کنند. در یک مطالعه کوچک نشان داده شد که زنانی که ویتامین های C و E مصرف کرده بودند کمتر دچار پره اکلامپسی شده بودند. در این زمینه مطالعات وسیعی در انگلستان و آمریکا در جریان است. تا زمانیکه راهی برای پیشگیری از این عارضه پیدا شود بهترین کار مراجعه مرتب برای مراقبت های زمان بارداری است.

تفاوت پره اکلامپسی با فشار خون حاملگی

بالا بودن فشار خون بعد از هفته 20 حاملگی بدون وجود پروتئین در ادرار، “فشار خون حاملگی” (بالا بودن فشار خون ناشی از حاملگی) خوانده می شود. در صورتیکه در مراحل بعد پروتئین در ادرار دیده شود تشخیص به پره اکلامپسی تغییر می کند. این وضعیت تقریباً در یک چهارم زنانی که در ابتدا تشخیصشان فشار خون حاملگی است دیده می شود.

احتمال برگشت فشار خون به حالت طبیعی بعد از بدنیا آوردن کودک زیاد است. در صورتیکه فشار خون 3 ماه بعد از زایمان هنوز بالا باشد تشخیص، فشار خون مزمن است. البته این بدان معنا نیست که عامل ایجاد فشار خون مزمن فشار خون حاملگی بوده است بلکه احتمالاً بیمار از قبل به فشار خون مزمن مبتلا بوده و خود اطلاع نداشته و در مراقبت های حاملگی بالا بودن فشار خون تشخیص داده شده است. حاملگی معمولاً باعث کاهش فشار خون در اواخر سه ماهه اول و در طول سه ماهه دوم می شود و به همین دلیل فشار خون مزمن ممکن است موقتاً مخفی شود. بنابراین اگر اولین مراجعه برای مراقبت دوران حاملگی در اواخر سه ماهه اول یا بعد از آن باشد بالا بودن فشار خون ممکن است تا سه ماهه سوم حاملگی تشخیص داده نشود.