علائم سوراخ قلب نوزاد، چیست؟

علائم سوراخ قلب نوزاد، چیست؟
در این ویدئو به این سوال پاسخ داده می‌شود که علائم سوراخ قلب نوزاد چیست؟ و درمانش چیست؟

سوال : علائم سوراخ قلب نوزاد چیست؟ و درمانش چیست؟

پاسخ : اکثر بچه هایی که بیماری قلبی دارند جزو آنهایی هستند که سوراخ قلب دارند. شایع ترین بیماری قلبی در بچه ها سوراخ قلب است یا بین 2 دهلیز است یا بین 2 بطن. خوشبختانه معمولا لین سوراخ ها کوچک هستند و در یک الی دو سال اول بسته میشوند. بعضی از سوراخ ها به خصوص سوراخ بین دهلیزها هیچ علامتی ندارند اما بعضی از سوراخ ها که در داخل بطن است، صدا ایجاد میکند. صدای غیر عادی قلب و پر سر و صدا یکی از نشانه های اصلی سوراخ قلب بچه هاست. اگر سوراخ قلب وجود داشته باشد اندازه آن باید توسط متخصص قلب کودکان بررسی شود. وجود سوراخ های ریز در نوزادان هیچ تاثیری در تغذیه و رشد و خواب بچه ها دارد.

برای آگاهی بیشتر از علائم سوراخ قلب نوزاد به سراغ دکتر علی اکبر زینالو رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر علی اکبر زینالو یا دریافت نوبت از مطب دکتر علی اکبر زینالو کلیک کنید.

علائم سوراخ قلب نوزاد، چیست؟

سوراخ قلب نوزاد از بیماری های مادرزادی می باشد، که ممکن است برخی نوزادان از بدو تولد به آن مبتلا شوند. برای آشنایی با این بیماری و روش های درمان آن تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.
طبق مشاهدات پزشکی سوراخ های قلب در دوران جنینی وجود دارد که در سیر تکامل جنین در شکم مادر این منافذ (سوراخ های) قلبی به طور طبیعی بسته می شوند. اما در برخی نوزادان این اتفاق صورت نمی پذیرد، یعنی منافذ قلبی بسته نمی شوند و سبب بروز نارسایی های قلبی در نوزادان می گردد که اصطلاحا این بیماری را سوراخ قلب نوزاد می گویند. البته با تشخیص سریع این بیماری، می توان آن را درمان کرد.
 

سوراخ قلب نوزاد

سه سوراخ در قلب در دوران تشکیل قلب جنین وجود دارد که پس از تولد باید به صورت طبیعی بسته شود، در غیر این صورت باعث نارسایی قلبی نوزاد می شود. این سه نوع سوراخ عبارت است از سوراخ بین دو بطن، سوراخ بین دو دهلیز و مجرایی بین شریان ریوی با شریان آئورت.
 
  • سوراخ بین دو بطن قلب

    در بین بطن راست و بطن چپ قلب، سوراخ (دیواره ای) وجود دارد که در دوران جنینی این دیواره به مرور تکمیل می شود، وجود این دیواره در مرحله جنینی ضروری می باشد، چرا که انتقال خون از بطن راست به بطن چپ از طریق همین مجرا انجام می شود که پس از تولد باید به صورت طبیعی این مجرا بسته شود، در غیر این صورت به این حالت «وی اس دی» یا سوراخ بین دو بطن می گویند. این بیماری علائم ظاهری خاصی ندارد و با معاینه و انجام آزمایش های گوناگون پزشکی قابل تشخیص می باشد.

سوراخ قلب نوزاد

  • سوراخ بین دو دهلیز قلب

    یکی دیگر از انواع سوراخ قلب نوزاد، سوراخ بین دو دهلیز می باشد که در مرحله جنینی باز نبودن این سوراخ سبب مرگ جنین می شود، زیرا ریه جنین عملا کارکردی ندارد و خونی در آن جریان ندارد بنابراین اکسیژن مورد نیاز خود را از راه بند ناف از مادر دریافت می کند که سوراخ بین دو دهلیز سبب انتقال خون از دهلیز راست به دهلیز چپ می شود. با تولد نوزاد و کار کردن ریه (عمل تنفس) این سوراخ بسته خواهد شد، چنانچه این مجرا باز بماند نوزاد مبتلا به «ای اس دی» یا سوراخ بین دو دهلیز قلب می شود. این نوع بیماری قلبی نیز هیچ گونه علائم ظاهری از خود نشان نمی دهد و گاهی تا ۳۰ سالگی قابل تشخیص نمی باشد، همچنین بزرگ شدن قلب از مشکلات اصلی این بیماری است.

  • سوراخ بین دو شریان ریوی و آئورت

    مجرایی بین دو شریان ریوی و آئورت نیز به عنوان سومین نوع سوراخ قلب نوزاد محسوب می شود. وجود آن همانند ۲ نوع سوراخ قلب که در بالا به آن اشاره شد برای جنین حیاتی می باشد، چرا که از طریق همین مجرا خون وارد شده به شریان ریه وارد شریان آئورت می گردد و به درون ریه نمی رود. در صورت باز نبودن این مجرا، خون به درون ریه که عملا در مرحله جنینی کار نمی کند و تنفسی هم ندارد، می رود در نتیجه سبب از بین رفتن جنین می شود.  که پس از تولد این سوراخ باید منقبض و بسته شود و اگر این اتفاق نیافتد نوزاد به بیماری «پی دی ای» یا مجرای بین دو شریان آئورت و ریوی مبتلا می گردد.

 

دلایل و درمان سوراخ های قلب نوزاد

عوامل ژنتیکی و بعضی بیماری های ویروسی، استفاده از داروها در طول بارداری به شکل خودسرانه و همچنین قرار گرفتن در برابر «اشعه گاما» می تواند سبب بیماری های مادرزادی گردد و این بیماری مادرزادی می تواند دلیل ایجاد نارسایی های قلبی و سوراخ قلب نوزاد باشد.
برای درمان بیماران وی اس دی، ای اس دی و پی دی ای اگر سوراخ کوچک باشد، نیازی به جراحی ندارند. اما اگر سوراخ قلب بزرگ باشد، باید بیمار تحت عمل جراحی قرار گیرد.

سوراخ قلب نوزاد چیست و چگونه درمان می شود؟

سوراخ قلب نوزاد چیست و چگونه درمان می شود؟

در دوران جنینی و در مراحل رشد و کامل شدن قلب ، سوراخهایی در قلب به وجود می آیند که این منافذ قلبی باید به طور طبیعی و بعد از رشد کامل بسته شوند، اما برای همه جنین ها این اتفاق نمی‌افتد. یعنی منافذ قلبی بسته نمی شوند و باعث بروز نارسایی های قلبی در نوزادان می شود که به این بیماری سوراخ قلب نوزاد می گویند.

سوراخ قلب جنین چگونه به وجود می‌آید؟

سوراخ بین دو بطن، سوراخ بین دو دهلیز و مجرایی بین شریان ریوی با شریان آئورت، سه سوراخ قلب در دوران تشکیل قلب جنین هستند که پس از تولد باید به صورت طبیعی بسته شوند، در غیر این صورت باعث نارسایی قلبی نوزاد می‌شود. محققان معتقدند که در هر ۱۰۰۰ تولد زنده حدود ۸ نوزاد به آن مبتلا هستند. اگر در سال پنجاه هزار تولد زنده داشته باشیم، در آن سال حدود ۴۰۰ کودک در معرض نقص قلب مادرزادی قرار می گیرند.

معاینه نوزاد توسط پزشک، بیماری قلبی نوزاد در هنگام تولد

سوراخ بین دو بطن قلب یا VSD

در دوران جنینی بین بطن راست و بطن چپ قلب، منفذ یا دیواره ای وجود دارد که به مرور تکمیل می شود، وجود این دیواره در مرحله جنینی حیاتی است ، چون انتقال خون از بطن راست به بطن چپ از طریق همین مجرا انجام می‌شود. این مجرا پس از تولد باید به صورت طبیعی بسته شود، اگر این اتفاق نیفتد به این حالت «وی اس دی» یا سوراخ بین دو بطن گفته می‌شود. شایع‌ترین نوع سوراخ قلب جنین همین سوراخ بین دو بطن چپ و راست یا (VSD) است. این سوراخ با افزایش سن در کودکان خود به خود بسته شده و اثری از این مشکل باقی نمی‌ماند. گفته می‌شود در 75 درصد موارد این مشکل تا 10 سالگی به کلی برطرف می‌شود.

سوراخ بین دو دهلیز قلب یا ASD

سوراخ بین دو دهلیز یکی دیگر از انواع سوارخ قلب جنین است.اگر این سوراخ در دوران جنینی باز نباشد مرگ جنین می‌شود. ریه در این دوران فعالیتی نمی‌کند و خونی در آن جریان ندارد به همین دلیل اکسیژن مورد نیاز خود را از راه بند ناف از مادر دریافت می‌کند. این سوراخ خون را از دهلیز راست به دهلیز چپ می‌فرستد. با تولد نوزاد و فعالیت ریه این سوراخ بسته می‌شود. اگر این مجرا باز بماند نوزاد مبتلا به سوراخ بین دو دهلیز قلب می‌شود. وقتی نوزادی با نقص یا سوراخ بین دو دهلیز چپ و راست متولد می‌شود باید پس از رسیدن به سن مناسب برای درمان آن اقدام کرد چرا که این مشکل برخلاف VSD خود به خود حل نمی‌شود و باید از طریق جراحی یا بکارگیری شیوه‌های نوین پزشکی مثل اینترونشن آن را درمان کرد.

سوراخ بین دو شریان ریوی و آئورت یاPDA

سومین نوع سوراخ قلب نوزاد به مجرای بین دو شریان ریوی و آئورت مربوط می شود. وجود این مجرا برای جنین حیاتی است چون از طریق همین مجرا خون وارد شده به شریان ریه وارد شریان آئورت می شود و به ریه وارد نمی شود. اگر این مجرا باز نباشد خون به درون ریه که در مرحله جنینی کار نمی کند و تنفسی هم ندارد، می رود در نتیجه باعث از بین رفتن جنین می شود. بعد از تولد این سوراخ باید و بسته شود و اگر این اتفاق نیفتد نوزاد به بیماری «پی دی ای» یا مجرای بین دو شریان آئورت و ریوی مبتلا می شود. این سوراخ نسبت به VSD وASD کمتر شایع است.

عوامل به وجود آمدن سوراخ قلب نوزاد چیست؟

پزشکان متخصص قلب معتقدند ژنتیک یکی از مهمترین عوامل این بیماری است. بعضی بیماری های ویروسی، استفاده خودسرانه از داروها در دوران بارداری و همچنین قرار گرفتن در برابر اشعه گاما می تواند باعث ایجاد نارسایی های قلبی و سوراخ قلب نوزاد شود. کودکانی که دارای اختلالات ژنتیکی مانند سندرم داون هستند هم اغلب دارای سوراخ در قلب هستند. نیمی از نوزادانی که مبتلا به سندرم داون هستند دارای سوراخ در قلب خود هستند. مصرف دخانیات در دوران بارداری با بسیاری از بیماریهای مادرزادی قلبی مانند سوراخ قلب در ارتباط است.

نوزاد در دستگاه، نقص مادرزادی قلب نوزاد

علائم سوراخ قلب نوزاد چیست؟

نشانه های ASD

بسته به نوع سوراخ قلب این علائم هم متفاوت است. یعنی اندازه‌ی سوراخ و موقعیت آن در قلب تعیین می‌کند که کودک چه علائمی تجربه ‌کند. بیشتر نوزادانی که دچار نقص دیواره بین دهلیزی هستند به نظر سالم هستند و هیچ علائمی ندارند. این کودکان به طور طبیعی رشد می کنند و وزنشان افزایش پیدا می کند.
اما کودکان با نقص بزرگ‌تر و شدیدتر ممکن است برخی از علائم و نشانه‌های زیر را داشته باشند:

  • رشد کم
  • کم اشتهایی
  • خستگی
  • تنگی نفس
  • مشکلات و عفونت‌های ریه
  • انباشت خون و مایعات در ریه ها
  • انباشت مایعاد در پاها و زانو

نشانه های VSD

اما نقص‌های دیواره بین بطنی به علائم و نشانه ها ختم نمی شود و در همان هفته های اول تولد توسط پزشک و در یک معاینه‌ی معمولی دیده می‌شوند. پزشک با عبور خون بین بطن‌های چپ و راست صدای سوفل قلب را می‌شنود. سوفل قلب اگر به دلیل سوراخ بطنی باشد ویژگی‌های خاصی دارد که به پزشک این امکان را می‌دهد تا تشخیص درستی بدهد. اینکه سوراخ قلب بطنی باعث علائمی شود بستگی به اندازه‌ی سوراخ و موقعیت آن دارد. سوراخ‌های کوچک دهلیزی معمولاً علائم خاصی ندارند و ممکن است به خودی خود برطرف شوند. سوراخ‌های متوسط و بزرگ دهلیزی که در کودکی درمان نشده باشند ممکن است علائم قابل توجهی نشان بدهند. نوزادان ممکن است دارای تنفس سریع‌تر باشند و در حین تلاش برای غذا خوردن خسته شوند. همچنین ممکن است زمان شیر خوردن عرق کنند و به گریه بیفتند . این نوزادان با سرعت کمتری به وزنشان اضافه می شود.
درنوزاد مبتلا به سوراخ VSD حفره بزرگ در دیواره بطن می تواند باعث نارسایی قلبی در کودک شود چرا که سمت چپ قلب خون را به داخل بطن راست و همزمان به بدن منتقل می کند در نتیجه به تلاش بیشتر و مصرف انرژی بیشتر نیاز دارد.رشد نوزاد مبتلا به VSD کند تر است زیرا قادر به تامین انرژی اضافی مورد نیاز بدنشان نیستند. این نوزادان ضربان قلب نامنظم دارند.

معاینه نوزاد، بیماری قلبی مادرزادی در نوزادان

سوراخ قلب نوزاد چگونه تشخیص داده می‌شود؟

انواع سوراخهای قلب نوزاد در معاینه های چند هفته اول تولد تشخیص داده می‌شود. وقتی که خون بین بطن چپ و راست حرکت می‌کند پزشک می‌تواند صدای سوفل قلب را بشنود. اگر او متوجه علائم سوراخ قلب شود شما را به متخصص قلب کودکان ارجاع می‌دهد. متخصص قلب کودکان با انجام معاینه و بررسی سابقه سلامت نوزاد، اگر به سوراخ های قلبی شک داشته باشد ممکن است این تست‌ها را انجام بدهد:

  • استفاده از اشعه ایکس برای تصویر کردن قلب و اندام در برگیرنده آن
  • اکوکاردیوگرافی قلب که فعالیت الکتریکی قلب را نشان می‌دهد. اکوکاردیوگرافی آزمایش بدون دردی است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویر متحرک از قلب استفاده می‌کند. امواج صوتی (اولتراسوند) به قلب فرستاده شده و از قسمتهای مختلف قلب منعکس می‌شوند. دستگاه رایانه این امواج صوتی را به تصاویر تبدیل می‌کند. اکو به پزشک اجازه می‌دهد تا هرگونه مشکلی در قلب یا نحوه کار قلب را به وضوح مشاهده کند. اکو برای تشخیص سوراخ قلب و دنبال کردن این عارضه در طول زمان بسیار مفید است.
  • کاتتریزاسیون قلبی (آنژیوگرافی) برای بدست آوردن اطلاعاتی راجع به ساختار قلب، فشار خون و سطح اکسیژن داخل قلب، استفاده می‌شود. این آزمایش زمانی توصیه می‌شود که آزمایش‌های دیگر موثر نیستند.