سونوگرافی یکی از دغدغه های دوران بارداری است. خانم باردار باید اطلاعات کامل و دقیقی از انواع سونوگرافی حاملگی بداند. ادامه این مطلب شما را با موضوعاتی مانند آمادگی های لازم برای سونوگرافی واژینال، انواع روش های سونوگرافی در بارداری و دلایل و نتایج سونوگرافی واژینال در بارداری آشنا می کند.
در این مقاله میخوانید:
- سونوگرافی واژینال در بارداری، کی و چرا؟
- سونوگرافی واژینال زمانی انجام می شود که
- سونوگرافی واژینال برای موارد زیر قابل استفاده است
- آمادگی های لازم برای سونوگرافی واژینال در بارداری
- در طول سونوگرافی چه اتفاقی می افتد؟
- پزشک در طول سونوگرافی واژینال چه چیزهایی می تواند ببیند؟
- آیا سونوگرافی واژینال منجر به سقط جنین می شود؟
- بعد از سونوگرافی واژینال چه حالی دارم؟
- سونوگرافی در بارداری، نکات بیشتری
- انواع روش های سونوگرافی در بارداری
- سونوگرافی واژینال در بارداری
- دلایل و نتایج سونوگرافی واژینال در بارداری
سونوگرافی واژینال چیست؟
سونوگرافی واژینال با استفاده از دخول ردیاب یا گیرنده به داخل واژن انجام می شود. امواج صوتی از ردیاب فرستاده می شود و تصویری با بزرگنمایی بالا از جنین می گیرد و آن را به صفحه کامپیوتر می فرستد. این تصویر به پزشک کمک می کند وضعیت سلامت و رشد جنین را بررسی کند. سونوگرافی معمولا 20-15 دقیقه طول می کشد.
سونوگرافی واژینال در بارداری، کی و چرا؟
اگر پزشک به شما توصیه کند پیش از هفته دهم بارداری سونوگرافی انجام دهید، از روش واژینال استفاده میشود. زیرا در ابتدای بارداری، جنین بسیار کوچک است و در پایین ترین قسمت شکم قرار گرفته است بنابراین با سونوگرافی شکم قابل مشاهده نیست. سونوگرافی واژینال به پزشک کمک می کند رحم شما را از طریق واژن بررسی کند.
اگر در شرایط زیر قرار داشته باشید، پزشک بین هفته ششم و دهم به شما سونوگرافی واژینال توصیه می کند:
– سابقه سقط جنین داشته باشید.
– سابقه بارداری خارج از رحم داشته باشید.
– عمل باروری انجام داده باشید.
– درد دارید.
– خونریزی دارید.
بعد از هفته دهم بارداری و در طول بارداری هفته به هفته، سونوگرافی از طریق شکم انجام می شود زیرا در این زمان رحم رشد کرده و به سمت بالای شکم حرکت کرده است بنابراین جنین از طریق سونوگرافی شکم قابل مشاهده است.
سونوگرافی واژینال زمانی انجام می شود که
سابقه زایمان زودرس داشته باشید و پزشک بخواهد دهانه رحم را بررسی کند.
اضافه وزن داشته باشید و سونوگرافی شکم تصاویر واضحی نشان نمی دهد.
پزشک شک داشته باشد که شما گرفتگی جفت دارید.
سونوگرافی واژینال برای موارد زیر قابل استفاده است
تشخیص ضربان قلب جنین
مشاهده این که شما یک بچه باردار هستید یا بارداری دوقلو دارید.
بررسی نرمال بودن مراحل بارداری در رحم
ارزیابی دلایل درد شکم، لکه بینی یا خونریزی
جلوگیری از بارداری خارج از رحم
گاهی اوقات سونوگرافی واژینال به دلیل مسائل غیرپزشکی انجام می شود مثلا زمانی که شما از روز اول آخرین پریودی خود مطمئن نیستید، پزشک برای تعیین زمان بارداری از سونوگرافی واژینال استفاده می کند.
آمادگی های لازم برای سونوگرافی واژینال در بارداری
– بیشتر خانم ها سونوگرافی واژینال را راحتتر از سونوگرافی شکم می دانند زیرا نیازی به پر بودن مثانه در طول سونوگرافی نیست.
– برای این سونوگرافی باید مثانه خالی باشد زیرا پر بودن آن مانع از تصویری واضح از جنین می شود. پرستار از شما می خواهد پیش از انجام سونوگرافی مثانه خود را خالی کنید.
– برای سونوگرافی واژینال باید پایین تنه برهنه باشد. اگر لباس دو تکه بپوشید بیشتر احساس راحتی می کنید زیرا نیازی به کامل برهنه شدن نیست.
– سونوگرافی واژینال توسط پزشک خانم یا آقا انجام می شود. احتمالا شما با پزشک خانم راحت تر هستید بنابراین وقت های خالی پزشک مورد نظرتان را بررسی کنید و زمان مناسب را انتخاب کنید.
در طول سونوگرافی چه اتفاقی می افتد؟
پرستار از شما می خواهد روی تخت سونوگرافی دراز بکشید. پرستار پاهای شما را می پوشاند و از شما می خواهد زانوهای خود را بالا برده و کف پاها را بر روی تخت قرار دهید. باید پاها را به قدری باز کنید که پزشک بتواند به راحتی سونوگرافی را انجام دهد.
پزشک ردیاب را با پوششی پلاستیکی نو و استریل مانند کاندوم می پوشاند. سپس ژلی بر روی ردیاب قرار می دهد تا به راحتی وارد واژن شود و تصاویر واضحی نشان دهد. ردیاب حدود 3-2 اینچ وارد واژن می شود و عمل سونوگرافی انجام می شود.
احتمالا در ابتدا احساس ناراحتی می کنید بنابراین سعی کنید آرام باشید؛ هر چقدر آرام تر باشید ردیاب راحت تر وارد واژن میشود و سونوگرافی بهتر انجام می شود.
اگر عضلات خود را سفت کنید، باعث درد می شود. نفس عمیق بکشید؛ این مسئله به ورود راحت تر ردیاب کمک می کند.
پزشک در طول سونوگرافی واژینال چه چیزهایی می تواند ببیند؟
سونوگرافی واژینال در هفته پنجم بارداری
در هفته پنجم بارداری، احتمالا کیسه بارداری کوچک و خالی مشاهده میشود.
سونوگرافی واژینال در هفته ششم بارداری
در هفته ششم بارداری، کیسه حاوی نطفه و گاهی اوقات ضربان قلب مشاهده میشود. امکان دارد دو قلو یا چندقلو بودن جنین مشخص شود. اما یک جنین به راحتی قابل مشاهده نیست.
گاهی اوقات ضربان قلب در یک کیسه شنیده میشود. تکرار سونوگرافی، ضربان قلب دوم را نیز نشان میدهد. ممکن است طی سونوگرافی رشد یک کیسه مشاهده شود در حالی که دیگری هنوز خالی است. این پدیده سندروم محو دوقلو نامیده میشود.
سونوگرافی واژینال در هفته هفتم بارداری
در هفته هفتم بارداری، نطفه ای به طول یک سانتی متر و با سرعت قلب 150-130 ضربه در دقیقه مشاهده میشود.
سونوگرافی واژینال در هفته هشتم بارداری
در هفته هشتم بارداری، نطفه به 16 میلیمتر رسیده است و احتمال دارد سر و بدن و حرکاتی نیز مشاهده شود.
سونوگرافی واژینال در هفته نهم بارداری
در هفته نهم بارداری سر، بدن و اعضای بدن نطفه دیده میشود. فرزند شما تقریبا کامل شده است و اکنون جنین نامیده می شود.
مقدار مایع اطراف بدن جنین واضح تر از قبل است. پزشک در این مرحله به دقت اطراف کیسه را مشاهده می کند و از عدم خونریزی اطمینان حاصل می کند. به این پدیده خونریزی (subchorionic hematoma) گفته می شود و در منطقه ای کوچک اطراف کیسه دیده می شود که شبیه به خون مردگی است.
این خونریزی خود بخود از بین می رود؛ این خون مردگی یا توسط بدن جذب می شود یا از طریق ترشحات واژن خارج می شود. اگر خونریزی داشته باشید پزشک به شما توصیه می کند استراحت کنید.
آیا سونوگرافی واژینال منجر به سقط جنین می شود؟
سونوگرافی واژینال که توسط پزشک متخصص و ماهر انجام شود منجر به سقط جنین نمی شود.
بعد از سونوگرافی واژینال چه حالی دارم؟
اگر در طول سونوگرافی عضلات خود را سفت نگه داشته باشید، بعد از آن احساس سوزش یا کوفتگی دارید. ممکن است بعد از سونوگرافی کمی خونریزی داشته باشید. لکه بینی اتفاق می افتد زیرا رگ های خونی اطراف دهانه رحم پاره می شود. این لکه ها صورتی یا قهوه ای هستند و جای نگرانی نیست. اما اگر خونریزی شدید است و احساس گرفتگی در قسمت پایین شکم دارید بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.
سونوگرافی در بارداری، نکات بیشتری
اسکن فرا صوتی یا همان سونوگرافی در دوران بارداری، یک روال عادی است و بعضاً در موارد خاص مانند خونریزی، درد یا مشکلات احتمالی در بارداری های قبلی تجویز می شود. سونوگرافی واژینال به پزشک یا متخصص سونوگرافی اجازه میدهد جنین را ببینید و اندازهگیری کند.
انواع روش های سونوگرافی در بارداری
سونوگرافی را به دو روش می توان انجام داد.
1- در اوایل بارداری، به خصوص قبل از هفته 11 ، معمولاً یک سونوگرافی داخلی معروف به ترانس واژینال انجام می شود. تصویر بدست آمده از این نوع سونوگرافی، واضح تر و دقیق تر است.
بنابراین اگر پس از هفته 11 یا 12 تصویر حاصل از سونوگرافی شکمی، درست و واضح نباشد، یک میله بلند به نام پروب به داخل واژن وارد و سونوگرافی داخلی انجام می شود.
2- از هفته 11 یا 12، سونوگرافی روتین در بارداری معمولاً به صورت شکمی انجام می گیرد. در این روش، ژل مخصوصی روی شکم، ناحیه زیر ناف و بالای موهای شرمگاهی، پخش می شود.
متخصص سونوگرافی اسکنر را روی ژل حرکت داده و یا بر روی نقاط خاصی فشار می دهد تا وضعیت رحم و بارداری را ببیند.
سونوگرافی واژینال در بارداری
اگر راضی به انجام سونوگرافی واژینال نیستید، می توانید از روش شکمی استفاده کنید. در سونوگرافی شکمی نیز اطلاعاتی درباره وضعیت بارداری به دست می آید، اما به اندازه روش واژینال واضح و روشن نیست، بنابراین در صورت بروز مشکل، تشخیص به تاخیر خواهد افتاد.
بسیاری از منابع توصیه می کنند که در ماه های ابتدایی بارداری و پیش از ماه هفتم، بدون دلیل منطقی پزشکی، همانند شک به سلامت جنین و سلامت بارداری اقدام به انجام سونوگرافی واژینال نکرد.
البته با توجه به تصاویر بسیار واضح تری که سونوگرافی واژینال نسبت به سونوی شکمی در دسترس قرار می دهد، گاها بررسی وضعیت درون رحم و تشخیص به موقع مشکلات احتمالی بوسیله آن ضرروری به نظر می رسد.
اگر به هر دلیلی مایل به انجام آن نیستید، با پزشکتان در این باره صحبت کنید تا در صورت امکان بررسی وضعیت شما به کمک سونوگرافی شکمی انجام شود.
تا کنون زیانبار بودن سونوگرافی واژینال یا شکمی برای جنین، اثبات نشده است. خونریزی بعد از سونوگرافی واژینال معمولا به این دلیل رخ می دهد که خون از قبل در واژن تجمع کرده و میله پروب باعث تخلیه آن می شود.
دلایل و نتایج سونوگرافی واژینال در بارداری
پزشک ممکن است به دلایل زیر از شما بخواهد که در ابتدا یا در هر زمانی از بارداری تان سونوگرافی واژینال انجام دهید.
ممکن است در سونوگرافی موارد زیر مشاهده شود:
– بارداری در حال رشد که در آن ضربان قلب جنین قابل مشاهده است، اگر بارداری دو یا چند قلویی باشد باید به تعداد جنین ها، ضربان قلب شنیده شود. در این حالت، اندازه جنین بر اساس زمان زایمان، متناسب با سن بارداری است.
زمان زایمان بر اساس اولین روز آخرین قاعدگی تخمین زده می شود. این نشانه ها در مجموع مثبت هستند. اما اگر خونریزی ادامه یابد، باید برای بررسی وضعیت، یک یا دو هفته بعد سونوگرافی تکرار شود.
– بارداری در حال پیشرفت که در آن مشکلی وجود دارد. در اینجا اندازه جنین کوچکتر از حد مورد انتظار است و ضربان قلب او در برخی موارد ضعیف یا آهسته می شود.
شاید بر این اساس بتوان به وجود مشکلی در فرایند رشد جنین پی برد. در سونوگرافی دو یا چند قلویی احتمال اینکه یکی از جنین ها ضربان قلب داشته و دیگری نداشته باشد، وجود دارد.
احتمالا برای روشن شدن مطلب، سونوگرافی دیگری با فاصله زمانی یک هفته تا ده روز تجویز خواهد شد.
– بارداری با محل نامشخص: در این وضعیت، بارداری قابل مشاهده نبوده و نمی توان درباره آن اظهار نظر کرد. احتمالا برای حصول اطمینان از مادر خواسته می شود ظرف مدت یک یا دو هفته دوباره مراجعه کند.
اگر پزشک، وجود بارداری نابجا یا اکتوپیک را تشخیص دهد، آزمایش خون یا لاپاروسکوپی لازم است.
لاپراسکوپی عمل جراحی است که با ایجاد یک سوراخ کوچک در ناحیه شکم و تحت بیهوشی کامل برای مشاهده داخل شکم و خارج کردن ساک بارداری که به اشتباه لانه گزینی کرده است، انجام می شود.
– سقط کامل: جنین به طور کامل سقط شده اما بخشهای کوچکی از آن یا مقداری خون در رحم باقی مانده است.
– بارداری متوقف شده: یعنی بارداری خاتمه یافته و جنین دیگر زنده نیست، اما هنوز سقط نشده است، در این جا دو حالت وجود دارد:
– سقط جنین خاموش، فراموش شده یا تاخیر یافته که در آن جنین از دست رفته است یا اصلا رشد ندارد، اما هنوز سقط نشده است. در این حالت، تصویری از جنین یا رویان در داخل رحم مشاهده می شود اما ضربان قلب وجود ندارد و اندازه جنین کمتر از حد مورد انتظار است.
مادر علامت یا نشانه خاصی ندارد و احساس بارداری می کند.
– بارداری پوچ یا بدون جنین که در آن رویان تشکیل نشده است. در گذشته سقط مکرر معمولا با این دلیل توجیه می شد که جنین تشکیل نشده و تنها تصویر یک ساک بارداری خالی در سونوگرافی وجود دارد.
– سقط جنین ناقص: فرآیند سقط جنین آغاز شده اما هنوز بقایای بافت بارداری در رحم وجود دارد و با درد و خونریزی شدید همراه است.
در تمامی این موارد، با گذشت زمان جنین به طور کامل سقط خواهد شد و راه های مختلفی برای مدیریت این روند وجود دارد.
ممکن است پزشک راهکار خاصی را به مادر توصیه کند یا او را به بیمارستان هدایت کند. در بسیاری موارد، باید فرصت کافی در اختیار مادر قرار بگیرد تا او با ارزیابی وضعیت بهترین تصمیم را بگیرد.
– بارداری خارج رحمی: این بدان معنی است که جنین در خارج از رحم مثلا در لوله های رحم رشد می کند. بارداری های خارج از رحم معمولا در یکی از لوله های فالوپی ایجاد می شوند، اما امکان تشکیل در داخل شکم نیز وجود دارد.
– بارداری مولار: در این نوع بارداری نوزاد نمی تواند رشد کند، اما سلولهای جفت، رشد بسیار سریعی دارند. بارداری مولار تنها با سونوگرافی قابل تشخیص است و مادر فقط بعد از سقط جنین به وجود آن پی می برد.
