برچسب: فلوشیپ پریناتالوژی

سوال : سونوگرافی های ضروری بارداری کدام است؟

پاسخ : مادران باردار از هفته‌های اول بارداری دچار اضطراب و نگرانی برای وضعیت جسمانی و سلامت جنین خود هستند. بخش بسیار زیادی از این نگرانی با انجام سونوگرافی و مشاهده جنین در رحم برطرف می‌شود. در صورتی که نقص مادرزادی یا مشکلات دیگری در زمان بارداری جنین رخ دهد، به کمک سونوگرافی قابل شناسایی است. همچنین پزشک با بررسی تصاویر سونوگرافی، از مشکلات احتمالی رخ داده برای مادر، مطلع می‌شود. در دوران بارداری، حداقل 4 سونوگرافی برای بررسی وضعیت جنین و مادر انجام می‌شود. بارداری به 3ماهه اول، دوم و سوم تقسیم می‌شود. هر دوره، سونوگرافی غربالگری مخصوص به خود را دارد. 

برای آگاهی بیشتر از سونوگرافی‌های ضروری بارداری به سراغ دکتر فاطمه صالحی، فلوشیپ پریناتالوژی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر فاطمه صالحی یا دریافت نوبت از مطب دکتر فاطمه صالحی کلیک کنید.

انواع سونوگرافی بارداری

به طور کلی 2 سونوگرافی مهم غربالگری در بارداری وجود دارد و همه ی مادران باید انجام دهند:

• غربالگری سندروم داون
• سونوگرافی بررسی سلامت جنین

سونوگرافی معمولی در دو زمان در طول بارداری انجام می شود:

1. اوایل بارداری جهت رویت قلب و تخمین سن جنین
2. در طی بارداری برای بررسی کلی جنین

• سونوگرافی داپلر برای ارزیابی گردش خون جفت و جنین انجام می شود. داپلر شریانی می تواند در غربالگری اول برای بررسی پره اکلامپسی یا فشار خون بارداری نیز انجام شود.
• در موارد خاصی نوع دیگری از سونوگرافی به نام اکوکاردیوگرافی قلب جنین انجام می شود که در این نوع صرفا قلب جنین بررسی می شود.
• بیومتری
• بیوفیزیکال پروفایل یا BPS

سونوگرافی های بارداری سه ماهه اول

• سونوگرافی ساده
  جهت ارزیابی وجود جنین و تشخیص ساک بارداری، سن جنین , بررسی ضربان قلب جنین و هماتوم در بارداری
• سونوگرافی غربالگری اول یا سونوگرافی ان تی (NT-NB)
  در ۱۱-۱۴ هفتگی بارداری اولین سونوگرافی مهم بارداری انجام می شود. دقت کنید بهترین زمان انجام آن هفته ۱۲-۱۳ بارداری می باشد. در این سونوگرافی که به غربالگری سندرم داون نیز معروف می باشد.

اگر در غربالگری اول به شما گفته شود که جنین مشکوک می باشد در قدم بعد تست های تشخیصی همانند آمنیوسنتز انجام می شود.

سونوگرافی بارداری سه ماهه دوم

سونوگرافی غربالگری دوم یا سونوگرافی آنومالی در سن ۱۸-۱۹ هفتگی انجام می شود.

هدف سونوگرافی آنومالی بررسی سلامت جنین و غربالگری ناهنجاری جنین از سر تا پا می باشد. در سونوگرافی بررسی سلامت جنین علاوه بر بررسی تمام ارگان ها و اندام های داخلی و خارجی جنین، بر اساس مارکرهای متعدد احتمال ابتلا به سندروم ها از جمله سندروم داون مورد ارزیابی قرار می گیرد. بعد از هفته ۱۹ بارداری سقط قانونی انجام نمی شود و اهمیت این سونوگرافی مشخص می شود.

اکوکاردیوگرافی قلب جنین

از هر ۱۰۰۰ جنین ۸ جنین ناهنجاری قلبی دارد که اهمیت بررسی قلب را نشان می دهد. اکوی قلب جنین برای همه افراد انجام نمی شود و فقط در موارد زیر انجام می شود:

• عدد بالای NT در غربالگری اول
• سابقه بیماری قلبی در مادر، پدر یا فرزندان قبلی
• افزایش یا کاهش ضربان قلب (تاکی کاردی-برادی کاردی) یا ضربان قلب نامنظم (آریتمی)
• وجود اختلال در بررسی سلامت جنین
• بیماران روماتولوژیک کلاژن واسکولار همانند لوپوس یا روماتیسم: در این بیماران احتمال بلوک قلبی در جنین وجود دارد.
• وجود دیابت قبل از بارداری در مادر
• پزشک به اختلالات قلبی مشکوک شود
• جنین های حاصل از IVF

سونوگرافی داپلر جنین

در سونوگرافی داپلر بر اساس پدیده فیزیکی به نام داپلر به بررسی جریان خون می پردازد. در سونوگرافی داپلر جنین سیستم گردش خون جنین و وضعیت اکسیژن رسانی، کمبود اکسیژن جنین (هایپوکسی)، اسیدوز پاسخ جنین ، اختلالات شریانی و وریدی ارزیابی می شود. اگر داپلر جنین مختل باشد باید در ۴۸-۷۲ ساعت اقدامات لازم انجام شود. همچنین همانطور که اشاره شد نوع دیگری از سونوگرافی داپلر نیز به همراه سونوگرافی ان تی انجام می شود.

آزمایشها و سونوگرافی های بارداری سه ماهه سوم

در غربالگری سه ماهه سوم موارد زیر انجام می شود:

• بیوفیزیکال پروفایل اسکورینگ
  این سونوگرافی به همراه نوار قلب جنین یا NST انجام می شود. هدف از انجام آن ارزیابی کلی از نظر احتمال مرگ جنین و براورد احتمال مرگ جنین جهت تصمیم گیری اقدامات بعدی و حین زایمان می باشد.
• سونوگرافی بیومتری
  بررسی اندازه قسمت های مختلف جنین و نسبت این اندازه ها که در بررسی سلامت و رشد جنین موثر است

سوال : زمان و دلیل انجام آمنیوسنتز چیست؟

پاسخ : تست آمنیوسنتز در بارداری انجام می‌شود. در آزمایش تشخیصی آمنیوسنتز، نمونه‌برداری از مایع آمنیوتیک انجام می‌شود. آمنیوتیک مایعی به رنگ زرد کمرنگ است که در اطراف جنین وجود دارد و او را از ضربه‌ها و عفونت‌‌های احتمالی محافظت می‌کند. همچنین در کنار تنظیم دمای محیط جنین، به او اجازه حرکت و رشد می‌دهد. این مایع از آنزیم‌ها، پروتئین‌ها، هورمون‌ها، مواد مغذی و سلول‌هایی که مربوط به جنین است، تشکیل می‌شود.

برای آگاهی بیشتر از زمان و دلیل انجام آمنیوسنتز به سراغ دکتر فاطمه صالحی، فلوشیپ پریناتالوژی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر فاطمه صالحی یا دریافت نوبت از مطب دکتر فاطمه صالحی کلیک کنید.

آمنیوسنتز به چه دلایلی انجام می‌گیرد؟

سلول‌های داخل آمنیوتیک، دارای اطلاعات ژنتیکی هستند که می‌توانند در شناسایی DNA و پیدا کردن نواقص ژنتیکی به ما کمک کنند. متداول‌ترین دلیل انجام تست آمنیوسنتز در بارداری تشخیص ناهنجاری‌های کروموزومی است. این آزمایش در دوره دوم بارداری به دلایل زیر تجویز می‌شود:

اختلالات کروموزومی

تست آمنیوسنتز اختلالات کروموزومی از جمله سندرم داون، سندروم ادوارد، سندرم پاتائو و سندرم ترنر را مشخص می‌کند.

• سندرم داون
  فردی که مبتلا به سندرم داون است در ظاهر فیزیکی، رشد مغزی و مهارت یادگیری با دیگران متفاوت است. سندرم داون نتیجه وجود یک کروموزوم اضافی به نام تریزومی 21 است.
• سندروم ادوارد
  فرد مبتلا به سندرم ادوارد، دارای ناهنجاری‌های شدید فیزیکی و مغزی است. سندرم ادوارد نتیجه وجود یک کروموزوم اضافی به نام تریزومی 18 است.
• سندرم پاتائو
  سندرم پاتائو خیلی نادر ولی جدی است. امید به زندگی نوزاد دارای این سندرم به‌طور متوسط 7 روز است. سندرم پاتائو نتیجه وجود یک کروموزوم اضافی به نام تریزومی 13 است.
• سندرم ترنر
  سندرم ترنر فقط برای جنین دختر پیش می‌آید. در 98% مواقع جنین خود به‌ خود سقط می‌شود ولی در صورت زنده ماندن، نازا و کوتاه قد می‌شود. سندرم ترنر نتیجه عدم وجود دو کروموزم X است.

نقص‌های لوله‌های عصبی

نقص‌های لوله‌های عصبی همانند اسپینا فیبیدیا است. این نقص‌ها از طریق اندازه‌گیری میزان آلفافتوپروتئین موجود در آمنیوتیک، مشخص می‌شود. بیماری اسپینا فیبیدیا سبب مشکلاتی در یادگیری و همچنین فلجی خفیف در قسمت‌های پایینی پا می‌شود.

ناهنجاری‌های Musculoskeletal

ناهنجاری‌های Musculoskeletal نیز توسط آمنیوسنتز تعیین می‌شود. به ‌عنوان‌ مثال بیماری دیستروفی عضلانی به تدریج سبب تحلیل و تضعیف ماهیچه‌ها می‌شود. در نتیجه سطح ناتوانی جسمانی به‌ مرور زمان افزایش می‌یابد. مشکلات خونی ارثی از طریق آمنیوسنتز مشخص می‌شوند از جمله:

• Sickle cell anaemia
  در بیماری Sickle cell anaemia، گلبول‌های قرمز خون ازلحاظ شکل و جنس غیرطبیعی هستند.
• تالاسمی
  در بیماری تالاسمی، بدن فرد در تولید گلبول قرمز دچار اختلال می‌شود.
• هموفیلی
  در بیماری هموفیلی، بدن فرد در انعقاد خون دچار اختلال می‌شود.

موارد زیر نیز توسط آمنیوسنتز قابل شناسایی است:

1. سلامت جنین در برابر عفونت‌های داخل رحمی احتمالی، بررسی می‌شود.
2. در کشورهای خارجی از این تست برای تعیین پدر احتمالی نیز استفاده می‌کنند.
3. تفاوت گروه خونی Rh بین جنین و مادر به‌ منظور تعیین حساسیت خونی جنین تعیین می‌شود.

عواملی که سبب می‌شود آمنیوسنتز در دوره سوم بارداری انجام گیرد:

1. مشخص نمودن عفونت کلیوی در جنین
2. بررسی میزان تکامل ریه جنین (درزمانی که احتمال زایمان زودرس وجود دارد)

همچنین گاهی میزان آمنیوتیک بیشتر از حالت نرمال است. افزایش میزان آمنیوتیک سبب افزایش فشار داخل رحم می‌شود. این افزایش فشار در دوره سوم بارداری منجر به زایمان زودرس می‌شود. در این مواقع آمنیوسنتز به ‌منظور کاهش میزان آمنیوتیک انجام می‌گیرد.

تست آمنیوسنتز به ‌طور معمول در هفته 15 تا 20 بارداری یعنی دوره دوم بارداری انجام می‌شود. در ایران، اجازه سقط جنین از طرف پزشک قانونی تا آخر هفته 18 بارداری صادر می‌شود. به منظور دریافت مجوز سقط قانونی، آمنیوسنتز باید تا قبل از هفته 16 بارداری انجام شود.

با این‌حال این آزمایش نمی‌تواند تمام مشکلات کروموزومی و نقص‌های مادرزادی را مشخص کند. به ‌عنوان‌ مثال بیماری شکاف لب و کام یا برخی از بیماری‌های قلبی قابل ‌تشخیص نیستند.

آمنیوسنتز برای چه کسانی تجویز می‌شود؟

تست آمنیوسنتز در بارداری، تهاجمی و دارای خطر‌های احتمالی است. درنتیجه این آزمایش فقط در صورت نیاز توسط پزشک متخصص تجویز می‌شود. افرادی که دارای ویژگی‌های زیر هستند، باید این آزمایش تشخیصی را انجام دهند:

• نتایج دیگر آزمایش‌های غربالگری، مشکوک باشد.
• نتایج سونوگرافی نشان‌دهنده وجود مشکلات ساختاری در جنین باشد.
• در بارداری قبلی یا فرزندان قبلی، اختلالات کروموزمی وجود داشته باشد.
• مادر بالای 35 سال باشد (با افزایش سن احتمال اختلالات کروموزمی افزایش می‌یابد).
• پدر یا مادر دارای اختلالات کروموزومی یا نقص مادرزادی باشند (سابقه خانوادگی احتمال بروز مشکلات کروموزومی را افزایش می‌دهد).

سوال : پریناتالوژی چیست؟ چه گروه از مادران باردار بایستی تحت مراقبت این رشته فوق تخصصی قرار بگیرند؟

پاسخ : پریناتولوژی یک رشتهٔ فوق تخصصی پزشکی است که در زیرمجموعه‌ای از مراقبت‌های جنین و بارداری‌های پرخطر قرار می‌گیرد. پزشکان جراح و فوق تخصص زنان و زایمان می توانند فلوشیپ طب مادر و جنین یا همان پریناتولوژی را با گذراندن دورهٔ مخصوص آن دریافت کنند. همچنین پریناتولوژی با عنوان پزشکی مادر و جنین با نام‌های دیگر نیز شناخته می‌شود که شامل موارد زیر است:

• فوق تخصص طب جنین و مادر
• فلوشیپ پریناتولوژی
• فلوشیپ طب جنین و مادر
• مراقب پیش از بارداری
• طب اطفال و بهداشت کودک

برای آگاهی بیشتر از پریناتالوژی برای مادران باردار به سراغ دکتر فاطمه صالحی، فلوشیپ پریناتالوژی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر فاطمه صالحی یا دریافت نوبت از مطب دکتر فاطمه صالحی کلیک کنید.

متخصص طب مادر و جنین کیست؟

متخصص طب مادر و جنین یا پریناتولوژیست، یک متخصص زنان و زایمان است که در زمینهٔ بارداری‌های پرخطر آموزش دیده است. این متخصص بخشی از تیمی است که شامل متخصص زنان و زایمان، ماما، نئوناتولوژیست یا همان نوزادشناس، متخصص ژنتیک، پاتولوژیست مجرب جنین و متخصصان آزمایشگاهی و گاهی یک پزشک خانواده است که با همکاری هم اطمینان حاصل می‌کنند که خانم‌های تحت نظرشان در طول بارداری مراقبت‌‌های کامل و کافی دریافت می‌کنند.

برای جلوگیری از وقوع بیماری‌های مادرزادی و اختلالات جنین و بیماری‌های ژنتیکی و همچنین سایر موارد و بیماری‌های خاص در جنین، بهتر است قبل از باردار شدن به یک پزشک متخصص زنان زایمان و دارای فلوشیپ پریناتولوژی مراجعه کنید. مشاورهٔ پزشکی پیش از بارداری مهم‌ترین کاری است که می‌توانید قبل از باردار شد و به ویژه برای پیشگیری از وقوع بیماری‌های ارثی انجام دهید.

چه زنانی حتماً باید به متخصص طب مادر و جنین مراجعه کنند؟

بیماری‌های فشار خون، عفونت و خونریزی از مهم‌ترین عوامل مرگ و میر مادران در دوران بارداری محسوب می‌شود، چون متأسفانه بیشتر زنان بیمار یا دچار مشکلات خاص، تازه بعد از باردار شدن به پزشک مراجعه می‌کنند. بنابراین، بهترین حالت این است که زنان مبتلا به یک عارضهٔ مزمن قبل از باردار شدن به متخصص طب مادر و جنین مراجعه کنند. بنابراین، خانمی که هر کدام از عارضه‌های زیر را دارد، لازم است به متخصص پریناتولوژی ارجاع داده شود:

• دیابت
• فشار خون بالا
• مشکلاتی در بارداری قبلی، مثل زایمان زودرس
• بیمار یا زخمی شدن در طول بارداری
• نقص مادرزادی جنین یا مشکل رشد
• بارداری دوقلویی یا چندقلویی؛ بسته به نوع دوقلوها و تخصص ماما یا پزشک در مدیریت این بارداری‌‌های خاص

چرا مراجعه به متخصص طب مادر و جنین اهمیت دارد؟

ارجاع داده شدن به متخصص طب مادر و جنین ممکن است باعث نگرانی مادر باردار یا نزدیکانش شود، اما ویزیت این متخصص به مادر و کودک آینده بیشترین شانس یک بارداری و تولدی سالم را می‌دهد. بیشتر زنانی که بارداری پرخطر دارند، اگر مراقبت‌های لازم را دریافت می‌کنند دچار مشکلی نمی‌شوند.

برخی زنان در طول بارداری به مراجعه به متخصص زنان و زایمان خودشان ادامه می‌دهند و تنها به طور دوره‌ای به متخصص طب مادر و جنین مراجعه می‌کنند. برای برخی دیگر، تمام مراقبت‌های لازم را متخصص طب مادر و جنین ارائه می‌کند. اینکه در طول بارداری باید چند بار به این متخصص مراجعه شود به شرایط مادر باردار ارتباط دارد، اما بارداری پرخطر معمولاً نیازمند ویزیت‌ها و سونوگرافی‌های بیشتری است.

سوال : غربالگری در بارداری شامل چه آزمایش‌هایی است؟

پاسخ : ناهنجاری‌های مادرزادی و بسیاری از اختلالات ژنتیکی می‌تواند در اوایل بارداری با استفاده از تکنیک‌های مختلف تهاجمی و غیرتهاجمی شناسایی شود. آزمایش‌هایی که در سه ماهۀ اول بارداری برای تشخیص نقص‌های مادرزادی جنین انجام می‌شود شامل آزمایش‌های غربالگری و آزمایش تشخیصی است. هدف این آزمایش‌ها تشخیص زودهنگام نقص‌ها و اختلالات کروموزومی و ژنتیکی در جنین است.

برای آگاهی بیشتر از آزمایش‌های غربالگری بارداری به سراغ دکتر فاطمه صالحی، فلوشیپ پریناتالوژی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر فاطمه صالحی یا دریافت نوبت از مطب دکتر فاطمه صالحی کلیک کنید.

آزمایشات غربالگری در دوران بارداری کدامند؟

آزمایش های غربالگری سه ماهه اول

به تست های غربالگری اول به اصطلاح FTS گفته می شود که شامل یک آزمایش خون و یک سونوگرافی است. در این تست ها به طور همزمان دو شاخص خونی )مارکر های PAPP- A و (Free Bhcg و یک شاخص سونوگرافی (مارکر (NT ارزیابی می شوند. تست های غربالگری سه ماهه اول از ابتدای هفته ی یازدهم تا انتهای هفته ی سیزدهم ( هفته ۱۱+۰ روز الی هفته ۱۳+۶ روز) باید انجام گیرد که البته بهترین زمان انجام آن بین هفته های ۱۲ تا ۱۳ بارداری است. این تست ها در این مرحله، قدرت تشخیصی معادل ۸۵ % دارند، یعنی از هر ۱۰۰ مورد جنین مبتلا به سندرم داون، تشخیص ۸۵ مورد امکان پذیر می باشند.

سونوگرافی (Fetal Nuchal Translucency) NT

سونوگرافی NT که جهت بررسی اندازه و افزایش ضخامت بافت نرم خلف گردن جنین انجام می شود، یکی از اولین مارکرهایی است که در آزمایش های غربالگری دوران بارداری مورد ارزیابی قرار می‎گیرد. زمان انجام این سونوگرافی در همان هفته های پیشنهادی برای تست های غربالگری سه ماهه‌ اول می باشد. وجود ورم و تجمع آب میان بافتی در پشت گردن جنین، یکی از علائم تشخیصی سندرم داون می باشد. چنانچه این اندازه از ۳/۵ میلی متر بیشتر باشد ارزش تشخیصی دارد. البته باید توجه داشت که تنها در نیمی از موارد، عامل افزایش قابل توجه ضخامت چین پشت گردن جنین، ابتلا به تریزومی ۲۱ می باشد . البته Cystic Hygroma یا نقایص قلبی و برخی ناهنجاری های جنینی نیز موجب ایجاد افزایش ضخامت بافت پشت گردن می شوند که در چنین مواردی باید بررسی های تکمیلی در نظر گرفته شده و تشخیص افتراقی انجام گیرد.

آزمایش های غربالگری سه ماهه دوم

در این آزمایش ها که به طور اختصار به آن کواد مارکر گفته می شود، چهار شاخص خونی (مارکرهای AFP،uE3 ، hcg و Inhibin A)، از ابتدای هفته چهاردهم (هفته ۱4+۰ روز) تا انتهای هفته ۱۶ام (هفته ۱۶+ ۶ روز( اندازه گیری می گردد که البته بهترین زمان انجام آن در هفته ی ۱۵ بارداری است قدرت تشخیص این تست معادل ۸۰ % است، یعنی از هر ۱۰۰ مورد جنین مبتلا به سندرم داون قابلیت تشخیص ۸۰ مورد را دارد.

لازم به ذکر است در مواردی که آزمایش های غربالگری سه ماهه اول ریسک پایینی داشته باشند (کم خطر باشند)، آزمایش های غربالگری سه ماهه دوم درخواست نمی شوند و پزشک فقط شاخص خونی AFP را جهت بررسی ریسک نقایص لولة عصبی باز (NTD) درخواست می نماید.

تست های متوالی (Sequential)

در این نوع از آزمایش های غربالگری، ابتدا تست های غربالگری سه ماهه اول انجام می گردد و ریسک گزارش می شود و سپس تست های غربالگری سه ماهه دوم انجام می شود و با استفاده از ۷ مارکر (ترکیب ۳ مارکر غربالگری سه ماهه اول و ۴ مارکر غربالگری مرحله دوم) ریسک محاسبه و گزارش می گردد .قدرت تشخیص این تست معادل ۹۵ % است، یعنی از هر ۱۰۰ مورد سندرم داون قابلیت تشخیص ۹۵ مورد را دارد و کامل ترین پروتکل غربالگری سندرم داون در دنیا می باشد.

لازم به ذکر است که همراهی تست های غربالگری سه ماهه دوم با سونوگرافی هدفمندی به نام آنومالی اسکن که برای بررسی اندام های جنین و کشف ناهنجاری مادرزادی احتمالی و توسط اندازه‎گیری سافت مارکرهای مربوطه، در هفته ۱۸ تا ۲۲ (ترجیحا هفته هجدهم) انجام می شود، ارزیابی آزمایش های غربالگری را دوچندان می‎کند. این سونوگرافی جزئی از دو مرحله غربالگری نیست اما پزشک برمبنای نتیجه آن و دو غربالگری مرحله اول و دوم، در مورد سلامت جنین تصمیم گیری خواهد نمود.

سونوگرافی آنومالی اسکن

سونوگرافی آنومالی اسکن برای بررسی تک به تک اعضای حیاتی جنین مانند قلب، مغز، کلیه، معده و غیره درخواست می شود. دقت این سونوگرافی بسیار بالاست و با بررسی دقیق جزییات اندام ها، وجود هر گونه ناهنجاری مادرزادی را در بدن جنین مشخص می کند. از آنجایی که سونوگرافی آنومالی اسکن با بررسی کامل ساختارها و اندام های بدن جنین در تشخیص بسیاری از ناهنجاری های مادرزادی جنینی و علائم برخی اختلالات ژنتیکی بسیار مؤثر است و در کنار آزمایش های غربالگری می تواند احتمال تشخیصناهنجاری های مادرزادی و سلامت جنین را بالا ببرد، طبق پروتکل های کشوری برای تمام مادران باردار از هفته هجدهم تا بیستم درخواست می گردد.

روشهای تشخیصی

اگر نتایج آزمایش های غربالگری، ریسک بالایی را گزارش نماید (پرخطر باشد) یا اندازه NT بیش از حد طبیعی باشد، نمونه گیری از جنین به منظور انجام آزمایش تشخیص اختلالات ژنتیکی) کاریوتایپ (توصیه می شود. نمونه گیری از جنین به یکی از روش های زیر امکان پذیر است:

• آمنیوسنتز

  این تست در هفته 15 تا 20 بارداری انجام می گیرد) با احتمال عارضه سقط 1در 200 یعنی نیم درصد). تست آمنیوسنتز برای پی بردن به انواع خاصی از نقایص هنگام تولد صورت می گیرد. به طور کلی آمنیوسنتز به عنوان تست قبل از تولد برای مادرانی که دارای سونوگرافی غیر عادی، سابقه خانوادگی اختلالات ژنتیکی، آزمایش های غربالگری با ریسک بالا و پرخطر و همچنین سابقه قبلی داشتن نوزاد یا بارداری با ناهنجاری مادرزادی هستند، به شمار می رود. آمنیوسنتز می تواند بیماری های کروموزومی یا برخی اختلالات ژنتیکی مانند بیماری گلبول های قرمز داسی شکل، سیستیک فیبروزیس، دیستروفی عضلانی و بیماری های متابولیکی را شناسایی کند. همچنین، می توان توسط آمنیوسنتز نقایص لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا و آنانسفالی را تشخیص داد

• Chorionic Villus Samplingیا) CVS نمونه برداری از پرزهای کوریونیک)

  این تست در هفته 10 تا 14 بارداری انجام می گیرد) با احتمال عارضه سقط 1در 200 یعنی نیم درصد). نمونه‌برداری از پرزهای جفتی یا CVS، یک آزمایش تشخیصی است که برای تشخیص ناهنجاری های مادرزادی و اختلالات کروموزومی مانند تریزومی ۱۸ و سندرم داون تجویز می‌گردد. اگر نتیجه آزمایش غربالگری سه ماهه اول، دارای ریسک بالا و پرخطر باشد، برای تشخیص قطعی و زود هنگام مشکل، پزشک ممکن است آزمایش CVS را توصیه کند. این آزمایش نیز در تشخیص ناهنجاری های کروموزومی دقت بالایی دارد. به این دلیل که آزمایش CVS در اوایل بارداری انجام می‌شود و یک آزمایش تهاجمی است، خطر سقط ناخواسته در آن نسبت به آمنیوسنتز کمی بیشتر است. به طور کلی انجام کاریوتایپ CVS نسبت به کاریوتایپ آمنیوسنتز مشکلات فنی بیشتری دارد، از کیفیت و دقت کمتری برخوردار بوده، به علاوه با خطر موزاییسم محدود به جفت (که در بسیاری از موارد منجر به نیاز به نمونه گیری مجدد آمنیوسنتز می شود) و خطر بیشتر آلودگی با سلول های مادری همراه است. بنابراین در حال حاضر طبق برنامه کشوری انجام کاریوتایپ آمنیوسنتز نسبت به کاریوتایپ CVS ارجح است. انجام کاریوتایپ CVS در صورت وجود متخصص نمونه گیر ماهر و با تجربه و در شرایط خاص مانند نیاز به بررسی تشخیص پیش از تولد بیماری های تک ژنی (نظیر تالاسمی، دوشن، هموفیلی و …) بلامانع است.

سوال : برای پیشگیری از زایمان زودرس چه نکاتی بایستی مدنظر قرار گیرد؟

پاسخ : زایمان زودرس، زایمانی است که بیش از سه هفته قبل از موعد مقرر، انجام می گیرد. به عبارت دیگر، زایمان زودرس قبل از شروع هفته 37 بارداری رخ می دهد و هر چه نوزاد زودتر متولد شود، احتمال بروز عوارض نیز بیشتر می گردد.

برای آگاهی بیشتر از پیشگیری از زایمان زودرس به سراغ دکتر فاطمه صالحی، فلوشیپ پریناتالوژی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به دکتر فاطمه صالحی یا دریافت نوبت از مطب دکتر فاطمه صالحی کلیک کنید.

انواع زایمان زودرس

زایمان زودرس بر اساس زمان انجام، به انواع مختلفی دسته بندی می گردد:

• Early preterm labor: در این زایمان، تولد قبل از هفته ی 34 بارداری و پس از هفته 20 انجام می گیرد؛
• Late preterm labor: این زایمان بین هفته ی 34 تا 37 حاملگی انجام می گیرد.

علل زایمان زودرس

عوامل مختلفی می توانند از علل زایمان زودرس باشند. زایمان زودرس قبلی، بارداری دو یا چند قلویی و فاصله کمتر از شش ماه بین بارداری ها از علل زایمان زودرس می باشند. همچنین گاهی استفاده از روش های کمک باروری، وجود مشکلات رحم (شکل غیرطبیعی رحم)، دهانه رحم (نارسایی سرویکس)، جفت (جفت سرراهی و دکولمان) یا مایع آمنیوتیک (افزایش مایع آمنیوتیک)، مصرف سیگار یا مواد مخدر و وجود برخی از عفونت ها به ویژه عفونت مایع آمنیوتیک و دستگاه تناسلی تحتانی مثال های دیگری از علل زایمان زودرس می باشند. از دیگر علل زایمان زودرس می توان به وجود بیماری های مزمن مانند فشار خون بالا و دیابت، مشکلات تیروئیدی و اضافه یا کاهش وزن قبل از بارداری اشاره نمود. داشتن سابقه ی سقط جنین و ضربه های جسمی (تروما)، سن کم یا زیاد مادر، خونریزی واژینال و استرس نیز از علل دیگر این عارضه می باشند. ناهنجاری های جنینی و محدودیت رشد جنین نیز از می توانند علل زایمان زودرس باشند.

ضمنا به دلایل نامعلوم، احتمال زایمان زودرس در زنان سیاه پوست بیشتر است.

علائم زایمان زودرس

زایمان زودرس ممکن است با القاء یا به صورت خودبه خود اتفاق بیفتد اما بهتر است علائم زایمان زودرس را بشناسید و نسبت به آن ها هشیار باشید:

• داشتن انقباض های رحمی چهار بار یا بیشتر در یک ساعت، یکی از علائم زایمان زودرس می باشد؛
• خونریزی واژن در سه ماهه‌ی سوم بارداری؛
• احساس فشار و سنگینی در لگن یا درد شکم یا کمر نیز می‌تواند از علائم زایمان زودرس باشد؛
• خروج ترشح آبکی رقیق و هم دما با بدن از واژن ممکن است نشان دهنده‌ی پارگی کیسه‌ آب باشد که زودتر از موعد اتفاق افتاده است.

تاثیر زایمان زودرس بر نوزاد

زایمان زودرس از علل اصلی مرگ نوزادان است. پیشرفت در مراقبت از نوزادان نارس، احتمال بقای حتی کوچکترین نوزادان را تا حد زیادی افزایش داده است؛ اما نوزادان متولد شده قبل از 37 هفته هنوز در معرض خطر مرگ و بسیاری از اثرات کوتاه مدت و طولانی مدت زایمان زودرس قرار دارند. عوارضی مانند مشکلات تنفسی، مشکلات تغذیه،زردی و بروز اختلالاتی در عملکرد مغز. هر چه نوزاد زودتر متولد شده باشد، عوارض بیشتری مورد انتظار خواهد بود. دو مورد از جدی‌ترین مشکلات و عوارض زایمان زودرس، اختلالات تنفسی و مغز نابالغ است.

مشکلات جدی تنفسی در نوزادان نارس گاهی به حدی است که حتی ممکن است نیاز به حمایت تنفسی کودک به وسیله ی دستگاه‌های تهویه باشد. این نوزادان ممکن است در طول سال اول زندگی با مشکلات تنفسی روبرو شوند و بعدها خطر ابتلا به آسم در آن ها افزایش می یابد.

مغز آخرین ارگان حیاتی است که در نوزادان بالغ می شود و حتی پس از تولد نیز به تکامل خود ادامه می دهد، به صورتی که در 35 هفته بارداری، مغز فقط دو سوم وزن واقعی خود را دارد. هرچه نوزاد نارس تر باشد، احتمال اینکه در اثر کوچک ترین اختلال مانند خونریزی بین مویرگی، به مغز آسیب وارد شود بیشتر است.

پیشگیری از زایمان زودرس

همان طور که گفته شد زایمان زودرس، تولد نوزاد قبل از 37 هفته کامل می‌باشد و در کل خطرات زیادی سلامتی نوزادان زودرس را تهدید می‌کند که پیش تر به آن ها اشاره کردیم. در نتیجه پیشگیری از زایمان زودرس، مسأله ای بسیار حائز اهمیت می باشد. همیشه پیشگیری از زایمان زودرس امکان پذیر نیست اما رعایت برخی نکات تا حدودی به این امر کمک می‌کند.

• در طول بارداری ‌تان همواره تحت نظر پزشک باشید و حتما اگر بیماری خاصی دارید پیگیری‌های منظم را فراموش نکنید تا در زمان مناسب بتوان اقدام پیشگیرانه انجام داد؛
• در صورت وجود انقباضات رحمی، جهت تشخیص و درمان این انقباضات به پزشک مراجعه شود تا درمان های مناسب تجویز گردد؛
• طول دهانه رحم در هربار سونوگرافی دوران بارداری باید بررسی شود تا اگر احتمال نارسایی یا بی کفایتی سرویکس (دهانه رحم) مطرح بود، اقدامات پیشگیرانه همچون سرکلاژ یا پساری یا توصیه به استراحت با صلاحدید پزشک انجام شود؛
• داشتن تغذیه‌ی مناسب و استفاده از انواع ویتامین ها و مواد معدنی بخصوص مصرف 2 بار در هفته ماهی که سرشار از امگا3 می‌باشد در پیشگیری از زایمان زودرس بسیار موثر می باشد؛
• کنترل روند افزایش وزن در بارداری و پیشگیری از چاقی یا افزایش غیرمنطقی وزن دراین دوران؛
• اجتناب از مصرف سیگار و یا قرار نگرفتن در معرض دود سیگار؛
• دوری از استرس و اضطراب روانی و حفظ آرامش در این دوران؛
• و نیز به تعویق انداختن اعمال دندانپزشکی غیراورژانسی تا حد امکان و موکول کردن این اعمال به پس از زایمان یا انجام دادن آن‌ها قبل از اقدام به بارداری، مثال های دیگری از اقدامات موثر در پیشگیری از زایمان زودرس می باشند.​