برچسب: نوزاد

زمان تولد نوزاد به طور طبیعی، هفته سی و هفتم بارداری به بعد می‌باشد. به زایمانی که بین هفته بیستم بارداری تا هفته سی و هفتم بارداری اتفاق افتد اصطلاحا زایمان زودرس (زایمان نارس) گفته می‌شود. آمارها نشان می‌دهد که 71% از نوزدان در بین هفته های سی و چهار تا سی و ششم بارداری متولد می‌شوند. هر چقدر تولد نوزاد زودتر از زمان موعد اتفاق افتد، احتمال وقوع مشکلات جدی برای نوزاد بیشتر می‌شود. نوزادانی که قبل از هفته بیست و چهارم بارداری متولد می‌شوند احتمال زنده ماندنشان بسیار کم می‌باشد و در صورت زنده ماندن مشکلات زیادی در بحث سلامت برای آن‌ها پیش خواهد آمد؛ مشکلاتی همچون یادگیری، مهارت‌های حرکتی، تکلم و…. نوزادانی که یک تا سه هفته زودتر از زمان موعد به دنیا می‌آیند احتمال مرگشان در هفته اول تولد شش برابر و در سال اول تولد سه برابر بیشتر از نوزادانی است که به موقع به دنیا می‌آیند.

علت زایمان زودرس چیست؟ 

• وجود سایقه زودرس قبلی
• بارداری‌های دو یا چندقلویی
• جدا شدن جفت از رحم پیش از موعد
• وجود عفونت واژن یا عفونت رحم در مارد باردار
• فیبروم رحم
• بیماری های مزمن مثل دیابت یا فشار خون بالا
• شکل غیر طبیعی رحم (ناهنجاری رحمی)
• پاره شدن کیسه آب (ساک حاملگی) قبل از شروع فشار زایمان
• بیماری‌های مربوط به لثه (عفونت‌های دهان و دندان سریعا به جنین منتقل شده و باعث زایمان نارس می‌شود. با توجه به اینکه در دوران بارداری امکان استفاده از داروهای بی‌حسی و انجام تصویربرداری از دندان وجود ندارد بهتر است زنان قبل از باردار شدن، توجه بیشتری به بهداشت دهان و دندان خود داشته باشند و هرگونه درمانی را که لازم است انجام دهند.)
• مصرف سیگار، دخانیات و مواد مخدر مانند کوکائین
• وزن بسیار بالا یا کم قبل از بارداری
• عفونت دستگاه ادراری
• بارداری به کمک روش‌های باروری انجام شده باشد.
• تجربه خشونت خانگی در دوران بارداری
• بارداری در محدوده‌ی سنی کمتر از 17 سال یا بالاتر از 35 سال واقع شود.
• شب کاری، استرس شغلی، افسردگی و تماس با داروها به خصوص در پرستاران. خطر زایمان پیش از موعد در افرادی که نگرانی آنها درباره بارداری‌شان زیاد است، تا سه برابر افزایش می‌یابد. 

با این وجود در اغلب موارد علت زایمان زودرس ناشناخته می‌باشد و می‌تواند در ارتباط با مشکلات مربوط به جنین،‌ مادر و یا هر دوی آن‌ها اتفاق افتد. معمولا ترکیبی از چند عامل جداگانه باعث بروز این زایمان نارس می‌شود و از میان هر سه زایمان نارس علت یکی از آن‌ها ناشناخته است. 

علائم زایمان زودرس چیست؟ 

در برخی موارد درمان‌های پزشکی می‌تواند زایمان زودرس را به تاخی بیاندازد و زمان بیتشری را برای رشد در رحم در اختیار جنین بگذارد. این درمان‌ها به طور خاص زمانی موثرند که سریعا اعمال گردند. پس برای دریافت بهترین نتیجه باید نشانه‌های زایمان نارس را در همان ابتدای کار تشخیص داد. حتی اگر فقط یکی از نشانه‌های زیر را در خود مشاهده کردید، سریعا با پزشک‌تان تماس بگیرید: 

• وجود انقباضات منظم رحمی در یک ساعت (مشاهده هشت انقباض در یک ساعت یا بروز 4 انقباض در هر بیست دقیقه). در صورتی که انقباضات شما متوقف شود ممکن است دچار انقباضات براکستون هیکس شده باشید که انقباضات ناخوشایند اما غیر دردناک رحم هستند.
• نشت مایع از واژن که رنگ صورتی یا مایل به قرمز داشته باشد. به این وضعیت پارگی غشا گفته می‌شود.
• وجود دردهایی در شکم همانند دردهای مرتبط با گرفتگی شکم در قاعدگی که ممکن است همراه با اسهال باشد.
• احساس فشار یا درد مبهم در زیر شکم یا لگن خاصره
• احساس ناخوشایندی همانند تب و خستگی مفرط به طوری که قابل توصیف نباشد.
• احساس فشار در ناحیه‌ی لگن مشابه این حس که فرزندتان خودش را به سمت پایین فشار می‌دهد.
• تغییر در ترشحات واژن از سفید خامه‌ای تا رقیق و مخاطی 

اگر هر یک از نشانه‌های بالا را در خود مشاهده کردید و گمان می‌کنید که علائم زایمان زودرس در شما وجود دارد حتما با ماما یا پزشک خود تماس بگیرید. آن‌ها می‌توانند با معاینه و بررسی‌های لازم به پاره شدن کیسه، وجود عفونت یا گشاد شدن دهانه رحم پی ببرند.

پزشکان همچنین با بررسی ضربان قلب جنین و سونوگرافی و انجام آزمایش مایع آمنیوتیک به بررسی میزان رشد جنین پرداخته و تشخیص می‌دهند که آیا جنین به حدی رشد پیدا کرده است که برای تولد آماده باشد یا خیر.

بسته به وضعیت خطر در زمان زایمان زودرس، پزشک در مورد خطرات زایمان زودرس و خطرات ادامه بارداری تصمیم می‌گیرد؛ پزشک ممک است هر یک از تصمیمات زیر را اتخاذ نماید: 

• زایمان را با دارو به تاخیر بیندازد که این روش ممکن است کارآمد یا ناکارآمد باشد.
• پزشک ممکن است برای آماده کردن شش‌های کودک برای تولد داروهای استروئیدی تجویز کند.
• برای جلوگیری از عفونت آنتی‌بیوتیک تجویز کند. در صورتی که کیسه آب شما پیش از موعد پاره شود احتمال بروز عفونت بالا خواهد بود.
• و در نهایت در صورت تشخیص بی‌خطر بودن زایمان برای جنین و مادر زایمان را انجام خواهد داد. 

نوزادی که پیش از موعد به دنیا آید ممکن است د]ار مشکلاتی مانند خونریزی مغزی یا بیماری‌های مزمن ریوی گردد. به هر میزان نوزاد زودتر متولد شود احتمال خطر نیز بیشتر است.
 

 

وضعیت کلی نوزدان در زایمان زودرس 

نوزادانی که در حدود 32 هفتگی (کمی بیشتر از 7 ماه) متولد می‌شوند، احتمالا قادر به تنفس، تغذیه و تنظیم دمای بدنشان نیستند. اما معمولا بعد از این کودکان برای رشد زمان دارند و بیشتر آنها از بیمارستان مرخص می‌شوند.

نوزادانی که پیش از 26 هفتگی (زیر 6 ماه) متولد می‌شوند بیشتر احتمال دارد که دچار مشکلات جدی شوند. اگر نوزاد شما با جثه بسیار کوچک یا بیمار متولد شده است، ممکن است مجبور باشید برای درمان او تصمیمات سختی بگیرید.

نوزادان نارسی که به بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان منتقل می‌شوند، تحت مراقبت‌های شدید برای جلوگیری از عفونت و یا تغییرات تنفسی و ضربان قلب قرار می گیرند و تا زمانی که قادر به حفظ حرارت بدنشان نشده‌اند، در تخت‌های مخصوص گرم نگهداری می‌شوند.

راه‌ های پیشگیری از زایمان زودرس چیست؟ 

اگر سابقه‌ی زایمان پیش از موعد داشته‌اید و به همین دلیل اکنون نیز با خطر زایمان زودرس مواجه‌اید، احتمالا پزشک‌تان به شما توصیه می‌کند به طور هفتگی به تزریق پروژسترون بپردازید. در بررسی‌هایی که اخیرا انجام شده‌ است، تزریق این ماده (شروع بین هفته‌ی 16 تا 20) به خانم‌هایی که سابقه‌ی بارداری زودهنگام را دارند احتمال وقوع این مشکل را تا 33 درصد کاهش می‌دهد. این درمان برای همه‌ی خانم‌ها مناسب نیست و باید با نظر پزشک تجویز گزدد. 

اگرچه پزشکان نمی‌توانند زایمان زودرس را متوقف نمایند اما می‌توانند با استفاده از راهکارهای پزشکی و داروها این فرآیند را دو تا سه روز به تاخیر بیاندازند. اگرچه این زمان ممکن است ناچیز به نظر برسد اما می‌تواند تاثیرگذار باشد: حتی چنذ روز بیشتر ماندن جنین در درون رحم می‌تواند شانس زنده ماندنش به خصوص در زایمان‌های خیلی زودتر از موعد (هفته‌ی 24 تا 26) را بالاتر ببرد. اگر شما در هفته‌ی 23 یا 24 بارداری‌تان باشید احتمالا به شما داروی کورتیکواستروئید داده می‌شود این دارو میزان سارفاکتانت‌ها در ریه‌ی جنین را افزایش می‌دهد. سورفاکتانت‌ها به نوزاد کمک می‌کند تا بهتر بتواند تنفس نماید و پس از تولد زمان کمتری را در درون دستگاه دستگاه تنفس مصنوعی باشد. برای اثربخشی بهتر داروی کورتیکواستروئید لازم است جنین حداقل تا 48 ساعت پس از دریافت دارو توسط شما در رحم باقی بماند. اگر کیسه آب شما پاره شده باشد به شما آنتی بیوتیک داده می‌شود تا از عفونت جلوگیری نماید.
 

مراقبت‌ های پزشکی پس از زایمان

یک نوزاد نارس پس از تولد به واحد مراقبت های ویژه نوزادان (NICU) منتقل می‌شود، جایی که در آن لوازم و تجهیزاتی وجود دارد که به تنفس نوزاد کمک می‌کند، اورا گرم نگه می‌دارد، مواد مغذی لازمش را تامین می‌نماید و موراد مراقبت‌های پزشکی قرار می‌گیرد. در مراکز NICU نوزادان تحت درمان توسط پزشکانی قرار می‌گیرند که در زمینه‌ی مراقبت از نوزادان نارس تخصص دارند. یک نوزاد نارس بنا به شرایطش در زمان تولد و اینکه چقدر زودتر به دنیا آمده است ممکن است زمانی بین چند روز تا چند هفته را در بخش NICU سپری نماید. اگر شما در معرض ریسک بالای زایمان زودرس قرار دارید، تجهیزات بخش NICU بیمارستان مدنظزتان را مورد بررسی قرار دهید. بیمارستان‌ها موظف به اعلام میزان خدماتی که در اختیار نوزادان قرار می‌دهند هستند. یک بیمارستان سطح 1 واحد مراقبت های ویژه نوزادان ندارد؛ بیمارستان‌های سطح 3 جدیدترین لوازم و آموزش دیده‌ترین متخصصان مربوط به خدمات نوزادان را در اختیار دارند. اگر بیمارستان شما سطح 1 است، شاید بهتر باشد آن را تغییر دهید. این مساله را در نظر داشته باشید که نیمی از زایمان‌های پیش از موعد برای مادرانی اتفاق می‌افتد که ریسک بالایی ندارند. اگر خطر بالایی برای شما وجود ندارد و قصد استفاده از یک بیمارستان سطح 1 را دارید، با پزشکتان در مورد اینکه در صورت بروز زایمان زودرس چه خواهید کرد مشورت نمایید. اگر زمان کافی برای انتقال بی‌خطر شما به یک بیمارستان سطح 3 وجود داشته باشد مشکلی وجود ندارد.

در سه ماهه‌ی سوم ممکن است بیشتر احساس تنگی نفس در بارداری را تجربه کنید. چرا؟ همزمان با رشد جنین و اشغال فضای بیشتر در درون شکم شما، اندام‌های داخلی‌تان بیشتر به هم فشرده می‌شوند به همین دلیل ریه‌ها فضای کافی برای اینکه به طور کامل منبسط گردند را در اختیار نخواهند داشت. دیافراگم شما نیز به خاطر اینکه تحت فشار است کمک زیادی به تنفس شما نمی‌کند. (این مساله مشکل دائمی ایجاد نمی‌کند و پس از زایمان اعضای داخلی شما به سر جایشان باز می‌گردند.)

نگران نباشید. چرخه‌ی طبیعت برای این وضعیت چاره‌ای اندیشیده است. همزمان با اینکه احساس می‌کنید هوای کمتری دریافت می‌نمایید، سطح بالای هورمون پروژسترون به شما کمک می‌نماید تا بتوانید نفس‌های عمیق‌تری بکشید و اکسیژن بیشتری را در خون‌تان جابجا نمایید و همچنین به علت آنکه حجم خون بدن شما در بارداری بیشتر می‌شود، اکسیژن بیشتری همزمان با دم و بازدم شما از درون جفت عبور می‌کند.

راه های کاهش علائم تنگی نفس در بارداری

اگر در طی روز با تنگی نفس مواجه شدید، برای چند دقیقه استراحت نمایید. نفس شما بر خواهد گشت. در طول روز سعی نمایید تا به حالت صاف بنشینید و با این حالت به شش‌هایتان فضای بیشتری برای تنفس بدهید. همچنین می‌توانید به طور عمدی طوری نفس بکشید که قفسه‌ی سینه‌تان بالا برود؛ این حرکت را می‌توانید با قرار دادن دست‌تان در جلوی سینه و تلاش برای جلودادن آن در حین دم عمیق هوا انجام دهید. ممکن است در شب احساس نفس نفس زدن به شما دست دهد. می‌توانید با خوابیدن در حالتی که سرتان به سمت بالا قرار بگیرد (با استفاده از چند بالش) این مشکل را تسکین دهید. اگر تنگی نفس شما با درد در ناحیه‌ی سینه همراه بود بلافاصله با پزشک تماس بگیرید.

خوشبختانه مشکل تنگی نفس در بیشتر خانم‌های باردار تا قبل از زایمان برطرف می‌گردد. هنگامی که سر جنین در درون کانال تولد قرار می‌گیرد (دو تا سه هفته قبل از زایمان) فضای بیشتری در اختیار دیافراگم شما قرار می‌گیرد.

ناراحتی‌ها آسمی در بارداری

ممکن است علائم بیماری آسم در خانم‌هایی که دچار این ناراحتی‌های هستند در سه ماهه‌ی سوم بارداری شدیدتر گردد. اگر آسم شما شدیدتر شد به پزشک‌تان اطلاع دهید. مصرف بسیاری از دارو‌های آسم در دوران بارداری بی‌خطر است. بیشتر پزشکان پیشنهاد می‌کندد تا از داروهای تنفسی استفاده نمایید زیرا این داروها تاثیری موضعی داشته و به خوبی نیز عمل می‌کنند. اگر احساس فشار در قفسه‌ی سینه‌تان کردید سریع با پزشک‌تان تماس بگیرید.

مشکلات تنفسی دیگر و تنگی نفس در بارداری

عادی در نظر گرفتن همه‌ی مشکلات تنفسی در دوران بارداری کاری اشتباه است. اگر تنگی نفسی ناگهانی، بسیار شدید یا همراه با درد در قفسه‌ی سینه‌ یا تپش قلب احساس نمودید، سریعا به مراکز درمانی مراجعه نمایید. این عوارض ممکن است در اثر ایجاد لخته خون در بارداری در درون ریه‌ها ایجاد شوند؛ این پدیده با اینکه به ندرت اتفاق می‌افتد اما می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

مراقب باشید زیرا که این عوارض ممکن است در اثر ذات الریه نیز بوجود بیایند. ذات الریه که معمولا با تب، درد در قفسه‌ی سینه و سرفه همراه است، سومین دلیل مرگ و میر در میان خانم‌های باردار است. ذات الریه می‌تواند ناشی از ویروس و یا باکتری باشد و در هر دوحالت ممکن است منجر به مشکلاتی از قبیل نارسایی تنفسی، زایمان زودرس، و آسیب به جنین گردد.

اینطور به نظر می‌رسد که خبر تولد چندقلوها، اخبار و مجلات را در بر گرفته است. این اصلا تعجب آور نیست. در طی 25 سال گذشته تعداد تولدهای دوقلو در امریکا 65 درصد افزایش یافته و تولد‌های سه قلو یا بیشتر نیز رشدی بیش از 400 درصد مواجه شده است. تخمین زده می‌شود از هر صد نوزادی که در امریکا متولد می‌شوند سه نفرشان چندقلو هستند.

علت چند قلوزایی چیست؟

علت این افزایش تعداد چیست؟ یکی از علل چند قلوزایی این است که خانم‌ها نسبت به قبل، دیرتر اقدام به بارداری می‌نمایند. همزمان با افزایش سن یک خانم، احتمال تولد فرزند چند قلو برایش افزایش می‌یابد. (بارداری در سن بالا) تکنیک‌های پزشکی باروری نیز باعث افزایش نرخ تولد چندقلوها می‌شوند. نیمی از تولدهایی که که با کمک روش‌های باروری آزمایشگاهی اتفاق می‌افتند چند قلو هستند.

احتمال چند قلوزایی شما چقدر است؟

تولدهای چند قلوزایی معمولا در خانواده‌هایی که سابقه‌ی آن وجود دارد اتفاق می‌افتند. با توجه به بررسی‌های اخیر وزن و قد در هنگام بارداری نیز می‌تواند تاثیر گذار باشد. خانم‌هایی که جزء 25 درصد بلندقدترین‌ها قرار دارند و دارای شاخص بدنی 30 یا بیشتر هستند (که چاق محسوب می‌شود) شانس بیشتری از افراد لاغرتر یا کوتاه‌تر برای چندقلو زایی دارند.

دوقلوها مرسوم‌ترین چندقلوها هستند. اکثریت تولدهای چندقلو را دوقلو‌ها تشکیل می‌دهند؛ آنها در حدود 90 درصد تولدهای چند قلو را به خود اختصاص داده‌اند. این دوقلو‌ها می‌توانند همسان یا غیر همسان باشند. دوقلوهای همسان، که یک سوم از کل تولدهای دوقلو را در بر می‌گیرد، هنگامی اتفاق می‌افتد که یک تخمک بارور در ابتدای مسیر تقسیم شده، دو جنین را به وجود می‌آورد. در مورد دوقلو‌های غیرهمسان، هر نوزاد از یک تخمک و اسپرم مجزا به وجود می‌آید. دوقلوهای همسان مشترکا از یک جفت و کیسه‌ی آمنیوتیک استفاده می‌کنند اما دوقلوهای غیرهمسان هر کدام کیسه و جفت مجزای خودشان را دارند.

شانس داشتن دوقلوهای همسان در برابر دوقلوهای غیر همسان ارتباطی با سن، سابقه‌ی خانوادگی یا چیز دیگری ندارد. تولد دوقلو‌های همسان یک پدیده‌ی اتفاقی و غیرقابل پیش بینی به شمار می‌رود.

تشخیص و خطرهای موجود در خصوص چند قولوزایی

در دوران تولد شما، افراد در هنگام زایمان تازه متوجه چندقلو بودن فرزندشان می‌شدند. اکنون تصاویر سونوگرافی از هفته‌ ششم بارداری قادر به تشخیص چندقلوها بوده و تا ابتدای سه ماهه‌ی دوم 95 درصد از بارداری‌های چندقلو را مشخص می‌نماید. پزشک در هنگام سونوگرافی اگر صدای تپش چند قلب را بشنود احتمال چندقلوها را در نظر می‌گیرد. همچنین در خانم‌هایی که افزایش وزن‌ و رشد رحم بسیار زیاد است، چندقلو بودن بارداری یک احتمال درنظر گرفته می‌شود. همچنین تهوع صبحگاهی بسیار شدید نیز می‌تواند یکی از نشانه‌های بارداری چندقلو باشد.

خطرات و پیشگیری‌های چند قلوزایی

خانم‌هایی که چندقلو باردار هستند، دفعات بیشتری باید به پزشک‌شان مراجعه نمایند. بارداری آنها معمولا پرخطر در نظر گرفته می‌شود، زیرا این افراد بیشتر در معرض سقط یک یا چند جنین قرار دارند. این بارداری‌ها غالبا ریسک ابتلای بیشتری به زایمان زودرس، دیابت بارداری، پره اکلامپسی، کم‌خونی در بارداری ناشی از فقر آهن و محدودیت رشد داخل رحمی (که نشان می‌دهد جنین رشد کمی دارد ) را دارند. بیشتر چندقلوها زودرس متولد می‌شوند. 60 درصد دوقلو‌ها، 90 درصد سه قلوها و تقریبا همه‌ی چند قلوهای دیگر زودتر از موعد متولد می‌شوند. یک قانون سریع وجود دارد: به طور کلی تک قلوها در 40 هفته، دوقلوها در 36 هفته، سه قلوها در 32 هفته و چهارقلوها در 28 هفته پس از بارداری به دنیا می‌آیند.

اکثرا چند قلوها به وسیله‌ی جراحی سزارین به دنیا می‌آیند زیرا نوزادان نارس شانس کمتری برای قرار گرفتن در جهت مناسب برای تولد طبیعی (سر به سمت پایین) دارند. تقریبا همه‌ی زایمان‌های مربوط به بارداری‌های سه قلو یا بیشتر به وسیله‌ی سزارین انجام می‌شود؛ اما بسیاری از زایمان‌های دوقلو به صورت طبیعی انجام می‌شود، به خصوص اگر اولین جنین در حالت مناسب تولد قرار گرفته باشد و نوزاد دوم اندازه‌ای کوچکتر یا برابر با نوزاد اول داشته باشد.

اگر احساس می‌کنید قفسه‌ی سینه‌تان در حال بزرگ‌تر شدن است، درست احساس کرده‌اید: قفسه‌ی سینه‌ی شما در حال بازکردن فضا برای شش‌هایتان است تا بتوانند اکسیژن بیشتری تولید نمایند و همچنین فضای بیشتری برای فرزندتان فراهم می‌کند، زیرا ممکن است فرزند شما بخواهد کش آمده و پاهایش را به زیر فقسه‌ی سینه‌تان فشار دهد. برخی خانم‌ها در ناحیه‌ی بالای سمت راست شکم‌شان درست بالای آخرین دنده‌ها احساس درد می‌کنند که به آن درد قفسه سینه در بارداری گفته می‌شود. این مساله ممکن است در اثر التهاب غضروف متصل به دنده به وجود آمده باشد.

تغییر حالت‌‌های ایستادن و نشستن‌تان ممکن است به کاهش این درد کمک نماید زیرا باعث می‌شود جنین حالت قرارگیریش را در درون شکم‌ شما تغییر دهد. در طی روز می‌توانید با نشستن بر روی یک صندلی با پشتی صاف و قرار دادن یک بالش در گودی کمرتان، به کاهش درد قفسه سینه در بارداری و عملکرد تنفسی خود کمک نمایید. یک حمام گرم و یا استفاده از کیسه‌ی آب گرم نیز می‌تواند مفید باشد.

در ادامه‌ی مسیری بخشی از ناراحتی‌هایتان برطرف می‌شود: احساس کشیدگی در دنده‌ها در چند هفته‌ی آخر بارداری و زمانی که فرزندتان به حالت مناسب جهت تولد قرار می‌گیرد، از بین می‌رود.

تهیه و ترجمه: مجله اینترنتی بیا نی نی

انقباضات براکستون هیکس نشانه‌ی وضع حمل نیستند، بلکه تمرین بدن شما برای ایجاد آمادگی وضع حمل‌اند. این انقباضات تا حدودی دردناک و ملایم هستند که حسی مثل فشرده شدن رحم را با خود به همراه دارند و در نیمه‌ی دوم بارداری آغاز می‌شوند. این انقباضات به طور نامنظم اغاز شده و معمولا بین 30 ثانیه تا 2 دقیقه به طول می‌انجامند. این انقباضات به نام پزشکی که اولین بار موفق به تشخیص انها شده است نامگذاری شده‌اند.

انقباضات براکستون هیکس برای هر فرد می‌تواند متفاوت باشد. این انقباضات در یک الگوی ثابت و مشخص تکرار نمی‌شوند و این نقطه‌ی تمایزشان با انقباضات زمان زایمان است. گاهی این انقباضات تک گیر و ناموزون هستند و به طور کلی غیرقابل پیش بینی می‌باشند.

برخی از زنان باردار با روبرو شدن با این انقباضات دچار نگرانی‌ می‌شوند ولی به خاطر داشته باشید که اگر نشانه‌های دیگری از سقط جنین در شما وجود ندارد جای نگرانی نیست. ولی اگر انقباضات مداوم و با درد همراه باشند به پزشک خود اطلاع دهید. به خاطر داشته باشید که درد پایین کمر همراه با خونریزی و ترشحات می‌تواند نشانه‌ی زایمان زودرس باشد.

گاهی نیز انقباضات با عفونت مثانه اشتباه گرفته می‌شود؛ نشانه‌های عفونت مثانه عبارتند از: فوریت برای دفع ادرار و افزایش دفعات، احساس سوزش به هنگام دفع ادرار، درد شدید در ناحیه شرمگاهی. اگر هریک از این نشانه‌ها را به همراه دارید حتما به پزشک خود اطلاع دهید.

اگر دوره‌ی انتهایی بارداری خود را به سر می‌برید، تجربه‌ی انقباضات براکستون هیکس می‌تواند اعصاب خردکن باشد؛ مخصوصا که نتوانید این انقباضات را با انقباضات زایمان تفکیک کنید. همانگونه که گفته شد این انقباضات با انقباضات زایمان متفاوت است به گونه‌ای که نامنظم هستند و بالای شکم احساس می‌شوند و با پیاده‌روی، تنفس عمیق و رفتن به حمام گرم التیام می‌یابند. نوشیدن آب فراوان می‌تواند باعث عدم بروز این انقباضت شود.

انقباضات زود هنگام

اگر به انتهای سه ماه اول بارداری خود نزدیک می‌شوید (یا حدود 10 هفته باردارید)، امکان دارد احساس سفت شدگی دور شکم خود را تجربه کرده باشید. در نظر داشته باشید که این مسئله‌ای جدی نیست و فقط به شما یادآور می شود که بدن‌تان خود را برای زایمان آماده می‌سازد. تا زمانی که به خونریزی در بارداری دچار نشده‌اید و گرفتگی‌ها قوی‌تر، دردناک و منظم ندارید نباید درباره آن نگران باشید.

ثبت زمان انقباضات

ثبت زمان انقباضات به شما کمک می‌کند که تصمیم بگیرید، آیا به بیمارستان بروید یا خیر. انقباضات ضعیف و نامنظمی که بعد از حمامی گرم کاهش می‌یابد بدین معناست که می‌توانید برای چند ساعت دیگر در منزل بمانید (البته اگر نشانه‌های خطر دیگری مثل خونریزی، سردردها، پاره شدن کیسه آب یا تپش قلب وجود نداشته باشد.) در نظر داشته باشید که انقباضات قوی و منظمی که دردناک‌تر می‌شود و پس از حمامی گرم ناپدید نمی‌گردد، نشان می‌دهد که اکنون زمان رفتن به بیمارستان فرا رسیده است.

نظارت بر انقباضات به پزشک یا ماما کمک می کند تا پیگیر خطرات بالقوه دیگر باشند. برای مثال انقباضات کوتاه، متعدد و دردناکی که به رحم فرصتی برای آرامش نمی‌دهد و دهانه رحم را باز نمی‌کند، انقباضات «هایپرتونیک» hypertonic نامیده می‌شود این انقباضات می‌تواند زایمان را طولانی کند. البته استفاده از مسکن یا اتصال به سرم می‌تواند الگوی این انقباض را کنترل کند.

انقباضاتی که ضعیف، نا منظم و بی‌تاثیرند، اغلب در بارداری‌های چند قلویی رخ می‌دهد. همچنین اگر مادر مسکن دریافت کرده باشد یا اگر بچه برای لگن مادر بسیار بزرگ باشد نیز علائم مشابهی دارد. این نوع از زایمان با خطر خونریزی پس از تولد نوزاد و طولانی شدن مدت زایمان را افزایش می‌دهد و گاهی نیاز به مداخلات پیشگیرانه ضروری خواهد بود.

اگر انقباضاتی با الگوی ثابت، مثلا هر 6 دقیقه یکبار یا 10 بار در ساعت احساس می‌کنید سریعا با پزشک‌تان تماس بگیرید زیرا احتمالا پروسه‌ی وضع حمل‌تان اغاز شده‌است.

بسیاری از مردم با تصور اینکه همه‌ی چربی‌ها مضرند زندگی می‌کنند. شما نیز ممکن است به هنگام مصرف چربی در بارداری فکر کنید برای کنترل افزایش وزن‌تان باید تمام چربی‌ها را از رژیم غذایی‌تان حذف نمایید؛ در صورتی که این روش مناسبی نیست. زیرا چربی یک ماده‌ی مغذی ضروری است که شما و فرزندتان به آن نیاز دارید. چربی‌ها به بدن انرژی می‌رسانند و انتقال ویتامین‌های A,D,E و K را در جریان خون بر عهده دارند.

چربی‌های مفید (خوب): چربی‌های غیر اشباع عنوان چربی‌های خوب (مفید) را کسب کرده‌اند زیرا این مواد سطح کلسترول مفید (HDL) در خون را بالا می‌برند. این چربی‌ها در روغن‌های نبات، آووکادو، آجیل، زیتون و غذاهای گیاهی دیگر موجود هستند.

چربی‌های مضر (بد): چربی‌های مضر شامل کلسترول، چربی‌های اشباع و چربی‌‌های هیدروژن هستند که به آنها چربی‌های ترانس نیز گفته می‌شود. کلسترول و چربی‌های اشباع در غذاهای مشتق شده از حیوانات مثل گوشت پرچربی، بیکن، کره، زرده‌ی تخم مرغ، و لبنیات پرچرب وجود دارد. بله درست فهمیده‌اید در همه‌ی خوراکی‌های خوشمزه! این چربی‌ها می‌توانند با بالا بردن سطح کلسترول مضر (LDL) و کاهش سطح HDL به قلب شما آسیب وارد نمایند. شما می‌توانید به آسانی و با استفاده از لبنیات کم چرب، گوشت قرمز لخم و مرغ و ماهی، و محدود کردن مصرف تخم مرغ به یک عدد در روز و حذف یا کاهش مصرف کره، از تجمع این چربی‌های مضر در بدن‌تان جلوگیری نمایید.

نوع دیگری از چربی در بارداری که باید از آن اجتناب نمایید، چربی‌های هیدروژنه هستند، این مواد دارای چربی‌های ترانس می‌باشند. این دسته از چربی‌ها برای قلب حتی از چربی‌های اشباع یا کلسترول نیز مضرتر هستند. در حال حاضر دستورالعمل های رژیم غذایی توصیه می‌کنند که از دریافت چربی‌های هیدروژنه تا حد امکان دوری نمایید و این مصرف را به تنها چند گرم در روز محدود نمائید. اما این کار آسانی نیست: چربی‌های هیدروژنه معمولا جزء مواد تشکیل دهنده‌ی مواد غذایی صنعتی مثل کیک‌ها، سیب‌زمینی سرخ کرده‌ی فست فودها و مرغ سوخاری است.

اگر بسته بندی یک ماده‌ی غذایی نشان نمی‌دهد چند گرم چربی ترانس در آن وجود دارد، باید به دنبال کلمه‌ی ” روغن نباتی هیدروژنه” بگردید. بهترین روش برای کاهش دریافتی چربی‌های ترانس، کاهش مصرف خوراکی‌های صنعتی و فست فودها و مصرف بیشتر غذاهای فرآوری نشده است.

چند نکته در خصوص مصرف چربی در بارداری

• زنان باردار باید مصرف هر نوع روغن نباتی را قطع کنند؛ به‌ویژه روغن‌هایی که به اسم کلزا یا آفتابگردان در بازار وجود دارد. زیرا اغلب روغن‌هایی که تحت نام‌های روغن آفتابگردان و کنجد و… در بازار به فروش می‌رسند اغلب طبیعی نیستند. بنابر‌این خانم‌ها باید از یک جای مطمئن و استاندارد روغن آفتابگردان یا روغن کنجد تهیه کنند.
• زنان بهتر است در رژیم غذایی خود از روغن کنجد برای تفت دادن مواد غذایی و از روغن زیتون یا هسته انگور در طبخ غذای خود استفاده کنند.
• از مصرف غذاهایی همچون کوکو سبزی و کوکو سیب زمینی در دوران بارداری خودداری کنید. همچنین آش و قرمه‌سبزی غذا‌های مهلکی برای کبد هستند مخصوصا برای خانم‌هایی که مبتلا به کبد چرب هستند.

بیا نی نی | دسته مادر و کودک – در انتهای بارداری ممکن است با دردی در ناحیه‌ی زیر شکم‌ و بالای ناحیه‌ی تناسلی‌تان مواجه گردید. شما احتمالا به “جدایی سمفیز لگنی” مبتلا شده‌اید؛ این مشکل اگرچه برای فرزندتان خطری در پی ندارد ولی می‌تواند برای شما بسیار دردناک باشد. استخوان لگن شما تقریبا دور قسمت پایینی شکم‌تان قرار گرفته است. فاصله بین دو لبه جلوی لگن توسط یک غضروف انعطاف پذیر به نام سمفیز ناحیه تناسلی (PS) پر شده ‌است. این غضروف مانند یک لاستیک کش می‌آید تا بتواند فضای کافی را برای رشد جنین در درون رحم شما فراهم کند. در موارد نادر، غضروف PS آنقدر کش می‌آید که منجر به باز شدن آن از هم می‌گردد. خانم‌هایی که با کشیدگی غضروف PS مواجه می‌شوند معمولا در راه رفتن و بخصوص بالا رفتن از پله‌ها با مشکل مواجه می‌شوند.

علت درد لگن در بارداری چیست؟

هورمون‌های آزاد شده در بارداری به بافت‌های همبند مادر اجازه می‌دهد تا شل و نرم شوند. لزوم شل شدن این عضلات و بافت‌ها کمک به انجام فرایند زایمان می‌باشد؛ به گونه‌ای که نوزاد به هنگام زایمان به راحتی می‌تواند در درون بدن مادر جابجا شود. بخشی از درد و ناراحتی احساس شده توسط مادر ناشی از درد پایین کمر، تغییرات در وضعیت قرارگیری بدن و سنگین‌تر شدن رحم است.

یکی دیگر از دلایل درد در استخوان لگن در بارداری، افزایش فشار بر عصب سیاتیک می‌باشد. دو عصب سیاتیک موجود در بدن از پایین کمر تا مچ پاها کشیده شده‌اند. فشار رحم در اثر بزرگ شدن بر روی این اعصاب باعث ایجاد درد و ناراحتی در کفل‌ها، لگن و ران‌ها می‌شود. به این عارضه درد سیاتیک در بارداری گفته می‌شود. با نزدیک شدن به موعد زایمان، با تغییر وضعیت نوزاد در رحم این فشارها بر روی اعصاب کاسته شده و احساس درد در عضلات کاهش می‌یابد. با وجود شایع بودن درد سیاتیک در بارداری بهتر است پزشک شما از وجود این درد مطلع گردد؛ زیرا این درد می‌تواند به علت عارضه‌های جدی دیگری نیز بوجود آید.

درمان درد لگن در بارداری

استراحت، گرما و استفاده از کمربندهای مخصوص بارداری می‌تواند منجر به آسودگی از درد گردد. اگر درد شما بسیار زیاد باشد احتمالا پزشک‌تان شما را به یک متخصص فیزیوتراپی معرفی می‌نماید. استفاده از فیزیوتراپی و طب فیزیکی و توانبخشی راهی موثر و قابل اطمینان برای تسکین و کاهش درد لگن در بارداری می‌باشد.

تنظیم مهره‌ها: تنظیم مهره‌ای (ردیف کردن مهره‌ها)، خصوصاً برای مفصل ساکروایلیاک (باسن) باعث تسکین درد لگن در بارداری می‌شود. در طول بارداری روش انجام توان‌بخشی و طب فیزیکی به شکلی مطابق شرایط مادر اصلاح می‌شود که تعادل لگن بهبود یافته و فشار وارده بر ستون مهره‌ها و خصوصاً مفاصل و رباط‌هایی که در آخر دوره بارداری بیشترین بار روی آن‌ها قرار می‌گیرد کاهش یابد.

انجام ماساژ: یکی دیگر از روش‌های کاهش و تسکین درد لگن انجام ماساژهای مخصوص دوران بارداری است. ماساژ باعث شل کردن تمام عضلات درگیر در فشار می‌شود و از استرس نیز می‌کاهد. یک متخصص آموزش دیده‌ در خصوص انجاما ماساژ در دوران بارداری، محل دقیق نقاط دردناک بدن مادر باردار را می‌شناسد و تکنیک‌های خود را مطابق با مدت بارداری او تعدیل می‌کند.

اغلب، انجام تنظیم کایروپراکتیک در طول بارداری و چند ماه بعد از آن آسان‌تر است، زیرا در این دوران هورمون‌های شل کننده‌ای ترشح می‌شود که با تأثیرگذاری بر رباط‌های لگن باعث می‌شوند که در موقع زایمان لگن از هم باز شود. البته، این هورمون‌ها بر تمامی رباط‌های موجود در بدن تأثیر می‌گذارند.

صبور باشید: این درد تنها چند هفته پس از تولد فرزندتان و همزمان با برگشتن غضروف PS به محل قبلی‌اش برطرف می‌گردد.

چند نکته برای کاهش و جلوگیری از بروز درد لگن در بارداری

• تا جایی که درد به شما اجازه می‌دهد فعال باشید و از انجام حرکات و فعالیت‌هایی که دردتان را شدید می‌کند پرهیز نمائید.
• به هنگام لزوم استراحت کنید.
• از کفش‌های بدون پاشنه استفاده کنید
• به هنگام خواب یک بالش بین پاهای خود قرار دهید.
• به هنگام درد شدید و به موقع بالا رفتن از پله‌ها، یکی یکی از پله‌ها بالا روید و یا اینکه به حالت نشسته و عقب عقب از آن‌ها بالا روید.

بیایید در مورد رشد فرزندتان در هفته سی و دوم بارداری از مجموعه مراحل بارداری هفته به هفته بیشتر بدانیم؛ علاوه بر این در این هفته به موضوعات دیگری از جمله انتخاب پرستار کودک مناسب، آماده شدن برای تولد نوزاد و مصرف بیشتر کلسیم در رژیم غذایی‌تان خواهیم پرداخت.

بدن درحال تغییر شما در هفته سی و دوم بارداری

اکنون رحم شما 13 سانتیمتر بالاتر از ناف‌تان رسیده است و به همین دلیل جنین فشار بیشتری بر روی اعضای داخلی‌‌تان وارد می‌نماید. آمادگی این را داشته باشید که عوارضی از جمله نشت ادرار، سوزش معده در بارداری و تنگی نفس در بارداری در هفته‌های آخر شدیدتر شود. این مساله ممکن است در هفته‌های بعد، بر روی اشتهای شما نیز تاثیر بگذارد و شما را به بی اشتهایی مبتلا نماید. بعضی مادران باردار ممکن است با بازگشت حالت تهوع در هفته‌های پایانی بارداری مواجه شوند.

فرزند درحال رشد شما در هفته سی و دوم بارداری

در حالی که بخشی از وجود شما می‌خواهد این فرزند هرچه سریع‌تر به دنیا بیاید، اما بخش دیگری از شما امیدوار است که جنین تا آخرین زمان ممکن و رشد کامل در درون رحم باقی بماند. در این مقطع دیگر می‌توانید نفس راحتی بکشید، زیرا تقریبا همه‌ی نوزادانی که در این مقطع متولد می‌گردند زنده می‌مانند و زندگی سالم و نرمالی خواهند داشت. در این زمان از بارداری همه‌ی اعضای حیاتی نوزاد به طور کامل درحال فعالیت است به جز شش‌ها که هنوز برای رسیدن به تکامل به مدتی زمان نیاز دارند.

نکات مربوط به هفته سی و دوم بارداری

اکنون که زمان زایمان شما نزدیک شده است، لازم است نشانه‌های شروع زودهنگام درد زایمان را بشناسید. این نشانه‌ها شامل پاره شدن کیسه‌ی آب شما (که می‌تواند منجر به خروج مقدار قابل توجه یا چند قطره آب از شما گردد)، فشرده شدن رحم که چندان دردناک نیز نیست، گرفتگی‌هایی شبیه پریود، خونریزی از واژن، افزایش فشار در ناحیه‌ی لگن و اسهال است. به جز پاره شدن کیسه‌ی آب‌تان، اگر یکی از این نشانه‌ها را تجربه کردید بیش از اندازه نگران نشوید، زیرا این نشانه‌ها همواره منجر به زایمان زودرس نمی‌شوند. اما برای رعایت ایمنی، با پزشک‌تان تماس گرفته او را از نشانه‌هایتان آگاه کنید.

لیست کارهایی که در هفته سی و دوم بارداری باید انجام دهید

1. در مورد نگهداری از فرزندان دیگر یا حیوان خانگی‌تان در زمانی که شما مشغول زایمان هستید، برنامه ریزی کنید.

2. موهایتان را کوتاه کنید.

3. لوازم اتاق کودک‌تان را بچینید.

4. تا زمان زایمان به طور هفتگی با پزشک‌تان ملاقات داشته باشید.

نگاهی از درون به جنین

هفته سی و دوم بارداری (30 هفته پس از لقاح)

سایز جنین: طول 29.2 سانتی‌متر، فاصله‌ی تاج تا کفل؛ طول کلی 48 سانتی‌متر. وزن 1815 گرم.

مرحله‌ی رشد جنین: ناخن‌های پاهای جنین اکنون شکل گرفته‌اند او در حال تمرین کردن تنفس است و به رشد و اضافه کردن وزن ادامه می‌دهد.

آنچه مشاهده می‌کنید: در این هفته چیز زیادی برای توضیح در مورد رشد فرزندتان وجود ندارد. بیشتر رشد او در این مرحله شامل اضافه شدن لایه‌های چربی برای محافظت و جدا کردن اعضای مختلفش است. اگرچه ممکن است در این عکس مشخص نباشد، اما فرزند شما در این هفته مشغول تمرین کردن تنفس است ولی ریه‌ها برای کامل شدن هنوز به کمی زمان نیاز دارند. رشد دیگری که در این تصویر قابل تشخیص است، اگر با دقت نگاه کنید می‌توانید لبه‌ی ناخن‌های پای جنین را ببینید که اکنون کاملا شکل گرفته‌اند.

آنچه در درون اتفاق می‌افتد: فرزند شما در هفته سی و دوم بارداری

اکنون فرزند شما چرخه‌ی مشخص خواب و بیداری دارد اما با این حال حدود 70 درصد مواقع در خواب است. عکسبرداری‌های اولتراسوند نشان داده است که جنین جایی بین هفته‌ی 32 تا 36 شروع به خواب دیدن می‌کند. جنین بازه‌های مشخص خواب REM و غیر REM دارد.

فرزند شما اکنون با وزنی در حدود 1800 گرم، قطعا توانایی زنده ماندن در فضای بیرون از رحم را دارد. ریه‌ها در حال تکامل هستند و ضربان قلب جنینی به تدریج درحال پایین آمدن است. با این حال تحقیقات نشان داده است که اگر مادر باردار دچار استرس باشد، ضربان قلب جنین بالا می‌رود، پس تا می‌توانید در آرامش و به دور از استرس باشید.

فرزند درحال رشد شما: هفته‌ سی و دوم بارداری

ممکن است به دلایل مختلف پزشک شما برای‌تان در سه ماهه آخر بارداری سونوگرافی تجویز نماید. برخی پزشکان به طور کلی در سه ماهه‌ی سوم بارداری یک سونوگرافی تجویز می‌نمایند در حالی که برخی دیگر فقط در صورت بروز نگرانی‌های خاص دستور به انجام آن می‌دهند.

در ادامه لیستی از دلایل معمولی که می‌تواند منجر به تجویز سونوگرافی به وسیله‌ی پزشک در این مرحله از بارداری گردد، آورده شده است:

• تخمین رشد جنین: متخصص سونوگرافی با اندازه گیری قسمت‌های مشخصی از بدن فرزندتان به بررسی این موضوع می‌پردازد که آیا جنین به طور مناسبی رشد کرده است یا خیر.
• خونریزی واژنی، درد شکمی یا لگنی: بررسی سونوگرافی می‌تواند به روشن شدن علت بروز خونریزی یا درد کمک نماید.
• نارسایی دهانه رحم: متخصص سونوگرافی به بررسی دقیق دهانه‌ی رحم می‌پردازد تا مطمئن شود که در اثر فشار وزن رو به پایین جنین دچار گشاد شدگی یا آسیب نشده است.
• بررسی و تعیین حالت قرارگیری جنین: ضمن عملیات سونوگرافی، متخصص می‌تواند مشخص نماید که آیا جنین در حالت مناسب تولد سر روبه پایین و به سمت لگن قرار گرفته است یا خیر.
• بررسی سلامت جنین: در هنگام سونوگرافی، متخصص این کار با توجه به جنین به بررسی این نکته می‌پردازد که آیا جنین حرکت و تکان دارد یا خیر.
• پارگی کیسه آب و زایمان زودرس: اگر در حال تجربه کردن دردهای زایمان باشید، یک تصویر سونوگرافی می‌تواند مشخص کند که دچار مشکل در ناحیه‌ی دهانه‌ی رحم شده‌اید یا اینکه بدن‌تان آماده‌ی وضع حمل شده است.
• جفت سر راهی: اگر سونوگرافی‌های قبلی مشکل جفت سر راهی را در شما نشان داده باشند یا پزشکتان احتمال بروز این مشکل را در شما بدهد، سونوگرافی می‌تواند مشخص نماید که آیا جفت همچنان در مسیر دهانه‌ی رحم قرار دارد یا اینکه جابجا شده است.

اصطلاحاتی که باید بدانید در ارتباط با هفته سی و دوم بارداری بدانید

دهانه رحم بی کفایت: به گزارش انجمن بارداری آمریکا، یک دهانه‌ی رحم بی کفایت یا ضعیف ممکن است در نتیجه‌ی رشد جنین و افزایش فشار بر روی دهانه‌ی رحم به وجود بیاید. این فشار ممکن است باعث شود دهانه‌ی رحم قبل از آنکه جنین آماده‌ی تولد شود شروع به باز شدن نماید. این شرایط می‌تواند منجر به سقط جنین یا زایمان زودرس گردد.

تسکین فشار لگنی

احتمالا تا این مرحله با احساس فشار و ناراحتی در ناحیه‌ی لگن‌تان مواجه شده‌اید. با این حال زمانی که فرزندتان برای قرارگیری در حالت تولد شروع به پایین رفتن می‌کند، احتمالا فشار در ناحیه‌ی لگن را همزمان با درد شدید در ناحیه‌ی لگن و کشاله‌ی ران‌ها تجربه خواهید کرد. این مساله زمانی که استخوان‌های لگنی شما برای هماهنگی و ایجاد آمادگی برای زایمان جابجا می‌شوند (و رباط‌هایی که برای هماهنگی با این تغییر کشیده می‌شوند) به وجود می‌آید. ممکن است این درد چاقو مانند را در وسط استخوان لگن، در قسمت پایینی پشت یا حتی در کشاله‌ی ران‌هایتان احساس نمایید. ممکن است این ناراحتی و درد در شما حالت مداوم داشته باشد و یا فقط در زمان سرفه، عطسه و یا خنده آن را احساس نمایید. بهترین راه برای مقابله با فشار در ناحیه‌ی لگن و این دردهای شدید، این است که در هنگام بروزشان حالت‌تان را عوض کنید و تا روز زایمان به ورزش کردن ادامه دهید. هر تمرینی که در انجام آن مداومت داشته باشید می‌تواند برای اینکار مفید باشد، حتی یک پیاده روی کوتاه یا شنایی مختصر. اگر به مرحله‌ای از ناراحتی رسیدید که درد و فشار در ناحیه‌ی لگن مانع انجام تمرینات ورزشی‌تان می‌گردد، با پزشک خود در باره‌ی استفاده از کمربند ویژه بارداری و یا مراجعه به مرکز فیزیوتراپی مشورت نمایید.

همه چیز در مورد بند ناف
علت مرده زایی چیست؟
محاسبه زمان زایمان
سزارین چیست  و چگونه انجام می شود؟

بیا نی نی | دسته مادر و کودک – مایع آمنیوتیک (Amniotic fluid) مایعی است که در فرایند بارداری (تا هفته شانزدهم بارداری) بوسیله‌ی جفت، بند ناف، پوست جنین و غشاهای آمنیوتیک تولید شده و جنین را در درون کیسه بارداری در رحم احاطه می‌کند. در واقع این مایع به هنگام بارداری در کیسه بارداری تشکیل شده و وظیفه‌ی آن نگهداری از جنین در طول دوران بارداری در مقابل ضربات و نگهداری از بند ناف است.

این مایع در ابتدا فقط حاوی آب و الکترولیت‌ها است ولی از حدود هفته دوازدهم بارداری تا هفته چهاردهم بارداری مواد دیگری همچون پروتئین، کربوهیدرات، چربی، فسفولیپید و اوره نیز بداخل آن ترشح و به آن اضافه می‌شود. حجم مایع آمنیوتیک در طول بارداری با رشد جنین افزایش می‌یابد و از هفته دهم تا هفته بیستم بارداری از ۲۵ میلی لیتر به ۴۰۰ میلی لیتر می‌رسد. در پروسه بارداری جنین این مایع را به‌طور طبیعی می‌بلعد و دوباره به صورت ادرار از بدن او خارج شده و این چرخه مجددا تکرار می‌شود؛ به گونه‌ای که این مایع هر چند ساعت یکبار از این چرخه عبور می‌کند.

جنین همچنین مقداری مایع از ریه‌هایش ترشح می‌کند. مقدار کمی از مایع جذب کیسه آمنیوتیک شده و وارد بدن مادر می‌شود و یا از طریق خون بند ناف به بدن مادر برمی‌گردد. بنابراین جنین نقش مهمی در حفظ مقدار مناسب مایع در کیسه آمنیوتیک دارد. با این حال گاهی اوقات این سیستم به هم می‌ریزد و موجب بیشتر یا کم‌تر از حد معمول شدن مایع در کیسه می‌شود که هر دو حالت می‌توانند مشکلاتی را ایجاد کنند.

وظایف مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

همانگونه که در بالا اشاره شد، حفاظت جنین در مقابل ضربه و محافظت از بند ناف در مقابل تحت فشار قرار گرفتن یکی از وظایف این مایع می‌باشد. بند ناف تحت فشار قرار گرفته می‌تواند در فرایند اکسیژن رسانی دچار اختلال شده و این باعث به خطر افتادن جنین می‌شود. سایر وظایف این مایع شامل موارد زیر می‌باشد:

• حفاظت از جنین و رحم در مقابل عفونت
• منبع موقت غذایی برای جنین
• کمک رسانی به جنین برای تنفس و تحرک
• حفظ دمای ثابت برای محیط رشد و نمو جنین
• کمک به رشد و بهبود عملکرد ریه، کلیه و دستگاه گوارش

افزایش مایع آمنیوتیک در دوران بارداری

ممکن است در طول معاینات در دوران بارداری، پزشک شما از زیاد بودن میزان مایع آمنیوتیک در کیسه بارداری شما به شما خبر دهد. (به بالا بودن میزان مایع آمنیوتیک هیدرآمنیوس یا پلی هیدرآمنیوس گفته می‌شود.) اما نگران نباشید؛ زیرا بیشتر زنانی که دچار این عارضه می‌باشند فرزندان سالمی به دنیا می‌آورند. دیابت بارداری یکی از علل شایع افزایش مایع آمنیوتیک در دوران بارداری است.

یکی از علائمی که نشان دهنده زیاد بودن این مایع در کیسه بارداری شما است، رشد سریع‌تر از حد طبیعی رحم است. همچنین زیاد بودن مایع آمنیوتیک باعث می‌شود که مادر حرکات جنین را در سه ماهه دوم یا سوم بارداری به درستی احساس نکند. اگر شما به پلی هیدرآمنیوس دچار هستید باید تحت نظر قرار بگیرید؛ زیرا این وضعیت خطر زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. سایر علائم بالا بودن میزان این مایع شامل موارد زیر می‌باشد:

• دردهای شکمی ناشی از فشار زیاد مایع
• نوسان شدید وزن
• کمر درد
• ورم شدید پاها و قوزک پا (در نظر داشته باشید که در دوران بارداری پاها به طور طبیعی متورم می‌شوند و تورم پا الزاما به معنی این عارضه نمی‌باشد.)

علت افزایش مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

۱. دیابت مادر

در صورتی که مادر، دیابت کنترل نشده داشته باشد ممکن است دچار افزایش بیش از حد مایع گردد. پلی هیدرآمنیوس در ۱۰ درصد مادران دیابتی و معمولا در سه ماهه سوم تشخیص داده می‌شود. به همین دلیل معمولا برای مشخص کردن اینکه ممکن است افزایش بیش از حد مایع ناشی از دیابت باشد، یک تست گلوکز انجام می‌شود. این موارد معمولا خفیف بوده و با کنترل دیابت به راحتی درمان می‌شوند.

۲. ماکروزومی یا حاملگی چند قلویی

بزرگ بودن بیش از حد جنین (ماکروزومی) یا حاملگی دوقلویی یا چند قلویی خطر افزایش بیش از حد مایع آمنیوتیک را افزایش می‌دهد. پلی هیدرآمنیوس بویژه در موارد سندرم انتقال خون دوقلوها محتمل است. در این سندرم، قل دهنده خون دارای مایع آمنیوتیک کم و قل گیرنده خون دچار افزایش بیش از حد مایع است.

۳. ناهنجاری‌های جنینی

در بعضی موارد نادر، جنین ممکن است دچار یک ناهنجاری باشد که سبب می‌شود مایع را نبلعد؛ در حالی که کلیه‌اش ادرار بیشتری از همان مایع کمی که بلعیده تولید می‌کند. این مسئله ممکن است ناشی از ناهنجاری‌هایی باشد که بلعیدن را برای جنین مشکل می‌کنند. از جمله این ناهنجاری‌ها می توان به تنگی پیلور، شکاف لب یا کام، یا انسداد دستگاه گوارش اشاره کرد. بعضی مشکلات دستگاه عصبی نظیر نواقص لوله عصبی یا هیدروسفالی نیز می‌توانند مانع بلع نوزاد شوند. در صورت تشخیص پلی هیدآمنیوس، پزشک یک سونوگرافی با وضوح بالا و شاید یک تست آمنیوسنتز انجام دهد تا جنین را از نظر ناهنجاری ها و اختلالات ژنتیکی کنترل کند.

کاهش مایع آمنیوتیک در بارداری

به کم شدن مایع آمنیوتیک در دوران بارداری اولیگوهیدرامنیوس گفته می‌شود. تقریبا ۴ درصد از زنان باردار در سه ماهه سوم مقدار مایع کمتری از مقدار طبیعی دارند. علائم این کاهش شامل موارد زیر می‌باشد:

• ترشح مایع از واژن
• کوچک بودن شکم مادر نسبت به سن بارداری
• کاهش حرکات جنین
• کم بودن میزان رشد جنین

برای تشخصی کم آبی جنین معمولاً سونوگراف، بزرگ‌ترین قسمت مایع آمنیوتیک در چهار قسمت متفاوت از رحم‌تان را اندازه‌گیری می‌کند و سپس با جمع کردن اعداد به دست آمده شاخص مایع آمنیوتیک (AFI) را به دست می‌آورد تا مشخص شود میزان آب کیسه جنین در چه سطحی رتبه‌بندی قرار دارد. مقدار طبیعی برای سه ماهه سوم بارداری چیزی بین 5 تا 25 سانتیمتر می‌باشد. چنانچه اندازه کل از 5 سانتی‌متر پایین‌تر قرار داشته باشد مایع آمنیوتیک کم به حساب می‌آید.

علت کاهش مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

کاهش میزان آب دور جنین می‌تواند در اوایل یا اواخر بارداری رخ دهد. در زیر به علل شایع که باعث بروز این عارضه می‌گردد اشاره شده است:

۱. پارگی یا سوراخ بودن کیسه آب جنین و نشت آب از آن

پارگی و سوراخ شدن کیسه آب هم دلایلی دارد که ممکن است در طول بارداری اتفاق افتد. همین امر باعث نشت مایع دور جنین به بیرون می‌گردد و باعث کم شدن آب دور جنین می‌شود. این امر ممکن است در هر زمانی از بارداری شخص رخ دهد، اما در زمان‌های نزدیک به زایمان بیشتر مشاهده می‌شود. ممکن است شما با خیس شدن لباس زیر متوجه نشت مایع به بیرون گردید یا ممکن است پزشک در طول معاینه یا آزمایش متوجه این موضوع شود (اگر خودتان مشکوک به نشت مایع بودید، پزشک خود را در این خصوص مطلع سازید.) در نظر داشته باشید که ممکن است این سوراخ به دلیل انجام تست آمنیوسنتز ایجاد شده باشد.

۲. مشکلات مربوط به جفت

اگر جفت مشکلاتی مثل جداشدگی ناقص یا جزئی داشته باشد درحالی‌که جفت از دیواره داخلی رحم جدا گردد باعث کاهش سطح مایع آمنیوتیک می‌گردد. زیرا اگر جفت خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به میزان لازم انجام ندهد جنین تولید ادرار را متوقف می‌کند.

۳. حاملگی دوقلو یا بیشتر

در بارداری‌های دو یا چند قلویی زن باردار در معرض ریسک سطح پایین مایع آمنیوتیک قرار می‌گیرد. اولیگوهیدرامنیوس در نوعی سندرم رایج است که در آن کیسه یک جنین آب کمتری دارد و دیگری مایع آمنیوتیک بیش از اندازه در اختیار دارد.

۴. وجود ناهنجاری‌های جنین

در سه ماه اول یا آخر بارداری ممکن است کم شدن مایع آمنیوتیک به دلیل نقص مادرزادی در جنین به وجود بیاید. ممکن است کلیه‌ها تشکیل نشده باشند یا به طرز صحیحی رشد نکرده باشد یا دستگاه ادراری مسدود شده باشد. در این حالت جنین به اندازه مناسب ادرار تولید نکرده و در نتیجه سطح مایع آمنیوتیک کم می‌شود.

۵. صرف دارو

مصرف برخی از داروها در دوران بارداری از قبیل برخی مسکن‌ها باعث کم شدن حجم مایع درون کیسه آب می‌شود.

۶. وجود عفونت رحمی

ابتلا به برخی عفونت‌ها می‌تواند سبب کم شدن میزان مایع آب کیسه اطراف جنین گردد.

۷. بارداری طولانی مدت

در انتهای بارداری به تدریج مایع اطراف جنین کم می‌شود و جای بیشتری برای رشد جنین باز می‌کند. در صورتی که موعد زایمان برسد و زایمان اتفاق نیفتد (زایمان دیررس)، آب بیشتری جذب ‌شده و اطراف جنین تقریباً خشک می‌شود.

۸. موارد متفرقه

در شرایط خاص پزشکی، فشارخون مزمن، پره اکلامپسی، دیابت بارداری و لوپوس هر یک می‌توانند باعث پایین آمدن سطح مایع آمنیوتیک گردند. گاهی بدون وجود هیچ مشکلی حجم مایع به طور خودبه‌خود کم می‌گردد.

اقدامات لازم به هنگام کم شدن آب کیسه جنین

اگر مقدار مایع آمنیوتیک‌ در رحم زن بارداری کم باشد، این فرد معمولاً به طور مداوم و دقیق تحت نظر پزشک قرار خواهد گرفت. در این بررسی‌ها میزان رشد و سلامت جنین به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد. پزشک با توجه به سن بارداری و وضعیت جنین و مادر تصمیم‌گیری می‌کند که چه تدابیری برای شخص اندیشیده شود. اگر شخص به زمان زایمان‌ نزدیک باشد ممکن است پزشک زایمان را پیشنهاد نماید. سطوح پایین مایع آمنیوتیک می‌تواند احتمال مشکلات هنگام زایمان را بیشتر کند. نگرانی اصلی این است که سطح مایع آمنیوتیک آن قدر کم شود که حرکات جنین یا انقباضات شما موجب فشردگی بند ناف شود. احتمالاً برای حفظ جان جنین زایمان سزارین بجای طبیعی به مادر پیشنهاد می‌گردد.

در صورت بروز مشکلات خاصی، ممکن است پزشک‌تان از شما بخواهد فعالیت‌هایتان را کاهش دهید یا اینکه همه یا بخشی از باقیمانده‌ی بارداری‌تان را در تخت خواب سپری نمایید. به این مساله استراحت مطلق در دوران بارداری می‌گوییم.

یک پزشک درصورتی که تشخیص دهد فعالیت‌های روزانه‌ی یک خانم باردار ممکن است منجر به بروز خطر برای او یا فرزندش گردد، استراحت مطلق را پیشنهاد می‌نماید. ممکن است گذراندن چند هفته یا حتی ماه در تخت خواب کاری بسیار سخت باشد، اما اگر هدف اصلی‌تان را که به دنیا آوردن فرزندی سالم است در ذهن داشته باشید، قابل تحمل خواهد بود.

گزینه‌های محتمل: استراحت مطلق در دوران بارداری تنها در صورت وجود مشکلاتی مانند جفت سر راهی، پره‌ اکلامپسی (به دلیل فشار خون بالا)، و جدایی جفت از رحم پیشنهاد می‌گردد. همچنین گاهی برای جلوگیری از زایمان زودرس و محدودیت رشد داخل رحمی نیز (IUGR) تجویز می‌گردد با این حال تا کنون شواهد محکم بر تاثیر آن در جلوگیری از زایمان زودرس مشاهده نشده است.

خطرها: ممکن است اکنون فکر خوابیدن و استراحت چند روزه در تخت خواب لذت بخش به نظر برسد. اما این کار با خطرهایی همراه است و به همین دلیل باید تنها به صلاحدید پزشک انجام شود. بدون انجام فعالیت، ممکن است عضلات شما خشک شده توانایی‌اش کاهش یابد. اضافه شدن بیش از حد وزن مشکل دیگری است که خانم‌های باردار در استراحت مطلق در دوران بارداری با آن مواجه می‌شوند. تخت خواب باعث می‌گردد تا بیش از میزان نیازشان بخورند و عدم فعالیت نیز مصرف کالری بدن‌شان را پایین می‌اورد. احتمال بروز افسردگی در خانم‌هایی که در استراحت مطلق هستند نیز بالاتر است. سرعت عملکرد سیستم گوارشی کاهش یافته امکان بروز یبوست نیز بیشتر می‌گردد. جدی‌ترین خطر ناشی از کاهش فعالیت‌های بدنی افزایش احتمال بروز لخته خون در بادراری است.

سوال‌های مناسبی بپرسید: اگر پزشک برای شما استراحت مطلق تجویز کرد، از او بپرسید که منظورش دقیقا چه چیزی است. آیا باید تمام مدت در تخت بمانید و غذایتان را آنجا بخورید و تنها برای رفتن به دستشویی از تخت خواب بیرون بیایید؟ آیا باید بازه‌های زمانی متعددی را در تخت خواب بگذرانید و در فواصل میان آنها به انجام فعالیت‌های روزانه‌تان بپردازید؟ یا اینکه پزشک‌تان می‌خواهد بیشتر زمان روز را بر روی مبل سپری کنید و شب‌ها به تخت خواب بروید و می‌توانید چند بار در روز برای غذاها به آشپزخانه بروید؟

کنار آمدن با استراحت مطلق در دوران بارداری

اگرچه ممکن است ماندن در تخته خواب برای مدت چندین ماه کار طاقت فرسایی به نظر برسد، اما می‌توانید از این فرصت برای انجام کارهایی که هرگز زمان کافی برای انجام آنها نداشته‌اید بهره ببرید. چند پیشنهاد:

کار کنید. اگر شغل‌تان به گونه‌ای است که می‌توانید در زمان استراحت به انجام ان بپردازید، ببینید که آیا می‌توانید از راه دور کارتان را ادامه دهید. بعضی از کارها را می‌توان به آسانی و با استفاده از یک دستگاه فکس، یک تلفن و یا یک کامپیوتر انجام داد. اگر شغل شما طوری است که نمی‌توانید از راه دور آن را انجام دهید، ممکن است بتوانید به کسی از میان دوستان یا فامیل در انجام امور دفتری کمک نمایید.

به خیریه کمک کنید. می‌توانید با تلفن زدن به سازمان خیریه‌ی مد نظرتان در جمع کردن اعانه کمک کنید.

یک پروژه‌ی فردی انجام دهید. اکنون زمان مناسبی است که به چیدن عکس‌های درون آلبوم‌تان یا انتخاب لیست آهنگ‌ها و فیلم‌های مورد علاقه‌تان بپردازید یا مجله‌ها و یادگارهای دوران دبیرستان‌تان را مرور و مرتب کنید.

یک هدف برای مطالعه‌تان قرار دهید. افراد کمی هستند که می‌توانند ادعا کنند همه‌ی نوشته‌های یک نویسنده را مطالعه کرده‌اند. نویسنده‌ی مورد علاقه‌تان را انتخاب کنید و خواندن همه‌ی آثارش را مد نظر قرار دهید.

یک هدف برای فیلم دیدن‌تان قرار دهید. می‌توانید از دوستان یا آشنایان‌تان نیز در مورد فیلم‌های مناسب کمک بگیرید و به عنوان مثال همه‌ی فیلم‌هاییی که جانی دپ در آنها بازی کرده است یا فیلم‌های برنده‌ی جایزه‌ی اسکار را هدف‌تان قرار دهید!

کارهای مورد علاقه‌تان را مد نظر قرار دهید. شما در انجام اموری مثل آشپزی، تمیزکاری، خرید و نگهداری از فرزندان (اگر فرزند دیگری دارید) به کمک احتیاج خواهید داشت. از خانواده و دوستان‌تان کمک بخواهید و زمانی که کسی از شما می‌پرسد “چه کاری برای کمک از دست من بر می‌آید؟” جواب مناسبی برایش داشته باشید. مثلا غذا بپز یا به کتابخانه برو.

بخواهید تا به ملاقات‌تان بیایند. ملاقات دوستان یا آشنایان در استراحت مطلق در دوران بارداری، می‌تواند اوقات خوشی برای شما به همراه داشته باشد. از افراد دعوت کنید تا به ملاقات شما بیایند و از آنها بخواهید که با خود خوراکی یا هدیه به همراه نیاورند.

بافتنی یا قلاب بافی یاد بگیرید. می‌توانید در این زمان برای فرزندتان پتویی ببافید یا یک بلوز برای خودتان.

تمرین‌هایتان را تا جایی که اجازه دارید انجام دهید. بلند کردن وزنه‌های بازوی سبک یا تمرینات کششی یوگا ممکن است برای شما مفید باشد. از پزشک‌تان بپرسید که کدام‌ تمرین‌ها برای شما بی‌خطر است؛ تمریناتی را که برای‌تان بی‌خطر است انجام دهید تا توان عضلانی بدنی‌تان را حفظ کنید.