در این مقاله میخوانید:
- علل یائسگی زودرس
- علائم یائسگی زودرس
- درمان قطعی یائسگی زودرس
علل یائسگی زودرس
از کار افتادن تخمدانها
یائسگی زودرس در بانوان میتواند به طور طبیعی اتفاق بیفتد.
- ناهنجاریهای کروموزومی؛ مانند زنان مبتلا به سندرم ترنر
- یک بیماری خود ایمنی که در آن، سیستم ایمنی شروع به حمله به بافتهای خودی بدن میکند.
- برخی از عفونتها مانند سل، مالاریا و اوریون که البته بسیار نادر است.
این نارسایی گاهی اوقات میتواند ارثی نیز باشد. به عنوان مثال، یائسگی یکی از بستگان شما در سنین بسیار پایین (۲۰ یا اوایل ۳۰ سالگی) رخ داده باشد.
درمانهای سرطان
رادیوتراپی و شیمی درمانی میتوانند باعث نارسایی زودرس تخمدان شوند که ممکن است دائمی یا موقت باشد. خطر یائسگی زودرس شما به موارد زیر نیز بستگی دارد:
- سن: دخترانی که هنوز به بلوغ نرسیدهاند میتوانند درمان قویتری را نسبت به زنان مسن تحمل کنند.
- نوع درمانی که به شما داده میشود: انواع مختلف شیمی درمانی ممکن است بر روی تخمدانها تأثیر متفاوتی بگذارد.
- محل تمرکز پرتو درمانی روی بدن شما: اگر درمان رادیوتراپی در اطراف مغز یا لگن خود داشته باشید، خطر یائسگی زودرس شما بیشتر است.
جراحی برای برداشتن تخمدانها
برداشتن هر دو تخمدان با جراحی، یائسگی زودرس را به همراه خواهد داشت. به عنوان مثال، ممکن است در طول هیسترکتومی (عمل برداشتن رحم) نیاز به برداشتن تخمدانها نیز باشد و شما بعد از این عمل، به ناچار یائسه شوید.
علائم یائسگی زودرس
علامت اصلی یائسگی زودرس در بانوان این است که یا به ندرت پریود میشوند یا دیگر اصلاً پریود نمیشوند. برخی از زنان ممکن است سایر علائم معمول یائسگی را نیز داشته باشند که عبارتند از:
- گرگرفتگی
- تعریق شبانه
- خشکی واژن و درد در حین رابطه جنسی
- مشکلات خواب
- احساس ناراحتی یا اضطراب
- کاهش میل جنسی
- مشکلات حافظه و تمرکز
علاوه بر موارد گفته شده، زنانی که دچار یائسگی زودرس میشوند، به دلیل کاهش سطح هورمون استروژن در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان و بیماریهای قلبی عروقی نیز هستند.
درمان قطعی یائسگی زودرس
درمان اصلی برای یائسگی زودرس در بانوان، یا قرصهای ضد بارداری ترکیبی یا HRT برای جبران هورمونهای از دست رفته است.
پزشک عمومی احتمالاً به شما توصیه میکند حداقل تا سن یائسگی طبیعی (حدود ۵۱ سالگی) از این درمانها استفاده کنید تا از پوکی استخوان و سایر شرایطی که ممکن است بعد از یائسگی ایجاد شود، در امان بمانید.
اگر انواع خاصی از سرطان داشتهاید، ممکن است نتوانید درمان هورمونی انجام دهید.
البته اگر انواع خاصی از سرطان، مانند انواع خاصی از سرطان سینه داشتهاید، ممکن است نتوانید درمان هورمونی انجام دهید. ولی مطمئن باشید که پزشک عمومی در مورد سایر گزینههای درمانی و تغییرات سبک زندگی که میتوانید برای کمک به محافظت از سلامت خود ایجاد کنید، با شما صحبت خواهد کرد.
در نهایت، اگر هنوز علائم یائسگی زودرس را در خود مشاهده میکنید، پزشک عمومی میتواند شما را به یک مرکز تخصصی یائسگی ارجاع دهد تا شرایط شما به طور حرفهایتر بررسی شود.
درمان جایگزینی هورمونی (HRT)
HRT یک درمان ایمن و موثر برای یائسگی زودرس در بانوان است.
HRT یک درمان ایمن و موثر برای یائسگی زودرس در بانوان است. در این روش که از استروژن استفاده میشود، HRT انواع و دوزهای مختلفی دارد.
مزیت اصلی HRT این است که میتواند به تسکین بیشتر علائم یائسگی و پیش یائسگی، از جمله گرگرفتگی، مه مغزی، درد مفاصل، تغییرات خلق و خو و خشکی واژن کمک کند.
گرگرفتگی یا تعریق شبانه نیز اغلب در عرض چند هفته بهبود مییابد، اما بهبود علائم دیگر مانند تغییرات خلقی و خشکی واژن ممکن است تا چند ماه طول بکشد. این درمان همچنین میتواند خطر ابتلا به پوکی استخوان و بیماری قلبی را کاهش دهد.
داروهای غیرهورمونی
اگر نمیتوانید یا ترجیح میدهید که HRT انجام ندهید، میتوانید یائسگی زودرس در بانوان را با داروهای غیرهورمونی برای خودتان قابل تحمل کنید. داروهایی که در درمان گرگرفتگی و تعریق شبانه موثر هستند، عبارتند از:
- داروی فشار خون به نام کلونیدین
- داروی صرع به نام گاباپنتین
البته توصیه میکنیم که حتماً در مورد این داروها و عوارض جانبی آنها و اینکه آیا برای شما مناسب هستند یا نه، با پزشک خود صحبت کنید.
درمان شناختی رفتاری (CBT)
درمان شناختی رفتاری (CBT) یک درمان گفتاری است که میتواند در کاهش عوارض یائسگی زودرس به شما کمک کند. این عوارض عبارتند از:
- خلق و خوی ضعیف و اضطراب ناشی از یائسگی و پیش یائسگی
- برخی علائم فیزیکی مانند گرگرفتگی و درد مفاصل
در این بین، درمانهای مکمل و جایگزین مانند داروهای گیاهی و هورمونهای ترکیبی بیولوژیک (طبیعی) به کسی توصیه نمیشوند. زیرا بسیاری از اینها، از روشهای درمان یائسگی زودرس در خانه هستند. پس میزان ایمنی و تاثیر مثبتشان مشخص نیست. حتی برخی از آنها میتوانند با سایر داروها تداخل داشته و عوارض جانبی ایجاد کنند.
جمعبندی
پزشک عمومی باید بتواند علائم، سابقهی خانوادگی و آزمایشهای خون برای بررسی سطوح هورمونی زنان را در نظر بگیرد و براساس آنها یائسگی زودرس در بانوان را تشخیص دهد. با این حال، ممکن است نیاز به ارجاع به یک متخصص نیز باشد.
برای اطلاعات بیشتر و آشنایی با متخصص زنان، به کلینیک بیا نی نی سر بزنید.
