علت مرگ ناگهانی نوزاد، هنوز به طور دقیق مشخص نشده است، ولی عوامل زیادی از جمله ناهنجاریهای مغزی نوزاد، پایین بودن وزن نوزاد، عفونتهای ویروسی، خواباندن نوزاد به شکم یا پهلوها، قرار دادن نوزاد روی سطوح نرم و کنار پدر و مادر خوابیدن میتواند باعث ایجاد مرگ ناگهانی نوزادان شود.
برخی از نوزادان در زمان خواب، بدون هیچ دلیل پزشکی و عارضهی قبلی میمیرند که به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد معروف است. اما این نشانگان که مرگ تختخواب نیز نامیده میشود، میتواند علل مختلفی داشته باشد که در ادامه در مورد این علتها و روشهای پیشگیری از آن توضیح داده شده است.
مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟
سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یا به اختصار SIDS (مرگ نابهنگام نوزادان در خواب) یعنی مرگ غیر منتظرهی نوزاد زیر یک سال، اغلب بین سنین دو و چهار ماه رخ میدهد. علت این مرگ هنوز به طور کامل مشخص نیست. اما بیشتر به دلیل برخی از ناهنجاریهای مغز نوزاد میباشد که کنترل تنفس و بیدار شدن نوزاد از خواب را بر عهده دارد. روشهایی نیز برای جلوگیری از مرگ ناگهانی نوزاد وجود دارد که مهمترین آن، طاقباز خواباندن نوزاد است.
علت مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟
علت مرگ ناگهانی در کودکان متفاوت است ولی به طور کلی شامل عوامل جسمی و عوامل محیطی میباشد. ترکیب شدن عوامل جسمی و عوامل محیطی خواب نوزاد، میتواند علت مرگ ناگهانی نوزاد بوده و کودک را بیشتر در معرض این سندرم قرار دهد.
علت مرگ ناگهانی نوزاد؛ عوامل جسمی
- ناهنجاریهای مغزی نوزاد
مشکلات مادرزادی میتواند علت مرگ ناگهانی نوزاد باشد. در برخی از نوزادان، قسمتی از مغز که وظیفه تنفس و بیدار شدن از خواب را بر عهده دارد، به خوبی کار نمیکند.
- پایین بودن وزن در هنگام تولد
هنگامی که نوزاد زودتر از زمان تعیین شده متولد میشود و یا چند قلوزایی صورت میگیرد، ممکن است مغز کودک به طور کامل رشد نکند. بنابراین مغز در یکی از فرزندان به خوبی عمل تنفس و ضربان قلب را انجام نمیهد.
- وجود عفونتهای ویروسی
در بررسیهای صورت گرفته، ابتلای نوزدان به سرماخوردگی باعث مرگ ناگهانی شده که دلیل آن مشکلات تنفسی نوزاد بوده است.
علت مرگ ناگهانی نوزاد؛ عوامل محیطی
عوامل محیطی هم میتواند علت مرگ ناگهانی نوزاد باشد. استفاده از اشیایی در تخت خواب و طریقه خوابیدن نوزاد (روی شکم خوابیدن) و ترکیب شدن با مشکلات جسمی، مرگ ناگهانی را افزایش میدهد. از جمله این عوامل محیطی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- خواباندن نوزاد به روی شکم و یا روی پهلوها
نوزادانی که روی شکم میخوابند (دمر خوابیدن نوزاد) نسبت به نوزادانی که طاقباز میخوابند، بسیار سخت میتوانند نفس بکشند. پس این نکته را در نظر داشته باشید که نوزادان در هنگام خواب نمیتوانند تکان بخورند و جابجا شوند، بنابراین بهتر است والدین نوزاد را به پشت بخوابانند.
- قرار دادن نوزاد در رختخواب روی یک سطح نرم
اگر صورت نوزاد در رختخواب روی پتوی نرم و پف کرده قرار بگیرد نفس کشیدن برای او مشکل میشود، از طرفی دیگر کشیدن پتو بر روی صورت نوزاد، احتمال خفگی نوزاد را افزایش میدهد.
- خواباندن نوزاد در کنار پدر و مادر در یک رختخواب
خواباندن نوزاد در کنار پدر و مادر هم میتواند علت مرگ ناگهانی نوزاد باشد. اگر چه خوابیدن نوزاد در کنار والدین خطر مرگ را کاهش میدهد، اما همان اندازه نیز خطر مرگ را افزایش میدهد؛ زیرا نفس کشیدن کودک به دلیل سطوح زیاد و نزدیک بودن سر کودک به بدن مادر و پدر ممکن است سخت شده و باعث خفگی کودک شود.
عوامل افزایش دهندهی احتمال مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟
عوامل مربوط به نوزاد:
- جنسیت کودک: نوزادان پسر بیشتر در خطر این سندرم قرار دارند.
- سن کودک: اکثر نوزادان در سن دو تا سه ماهگی دچار این نوع مرگ میشوند.
- نژاد کودک: نوزادان سیاه پوست، سرخ پوست آمریکایی و اسکیموها، بیشتر در خطر مرگ ناگهانی قرار میگیرند.
- سابقه خانوادگی کودک: نوزدانی که برادر و یا خواهر و یا یکی از نزدیکان آنها دچار این سندروم شده باشند، بیشتر در معرض این نوع مرگ قرار میگیرند.
- تنفس دود سیگار: کودکانی که در خانه آنها بیشتر دود سیگار وجود دارد.
- نوزاد نارس: همانطور که در بالا اشاره شد، نارس بودن کودک نیز این نوع مرگ را افزایش میدهد.
عوامل مربوط به مادر نوزاد:
روشهای جلوگیری از مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟
-
خواباندن نوزاد به پشت (طاقباز)
همان طور که در بالا اشاره شد، نوزاد را بر روی شکم و یا پهلو نخوابانید، زیرا باعث تنگی نفس او میشود. پس نوزاد را به هر کسی هم که واگذار میکنید، این موضوع را حتما به او گوش زد کنید.
-
استفاده از تخت سفت برای نوزاد
نوزاد را روی یک تخت خواب سفت قرار دهید. از تشکهای نرم و پف کرده استفاده نکنید. همچنین عروسکهای پشمالو را در کنار کودک در زمان خواب قرار ندهید زیرا در هنگام خواب ممکن است راه تنفسی نوزاد را ببندد.
بهتر است برای گرم نمودن نوزاد او را در قنداق فرنگی و یا کیسه خواب قرار دهید. اما اگر از پتو استفاده میکنید، از پتوهای سبک استفاده کنید. هرگز سر کودک را زیر پتو نکنید.
نوزاد را در اتاق خواب خودتان، بر وری یک تخت دیگر بخوابانید تا فضای لازم برای نفس کشیدن داشته باشد.
گفته میشود تغذیه با شیر مادر، تا شش ماهگی نوزاد را از مرگ ناگهانی حفظ میکند.
هنگامی که نوزاد چرت میزند، مکیدن پستانک خطر مرگ ناگهانی را کاهش میهد. بعد از اینکه کودک یک ماهگی خود را تمام نمود، پستانک را به او بدهید زیرا اگر زودتر از این زمان به او پستانک داده شود، ممکن است دیگر شیر مادر را نخورد. در صورتی که پستانک نوزاد در هنگام خواب از دهان نوزاد به بیرون افتاد، دوباره آن را درون دهان نوزاد قرار ندهید.
نکته آخر
از وسایلی که برای جلوگیری از مرگ نوزاد تبلیغ میشود، استفاده نکنید. این وسایل فقط برای فروش و کسب درآمد میباشد و در هیچ مکانی به تایید نرسیده است.
