دسته: دانستنی‌های کودکان

• از بدو تولد تا یک ماهگی
• از یک تا دو ماهگی
• از دو تا سه ماهگی

انواع بازی با نوزاد از بدو تولد تا سه ماهگی

از بدو تولد تا یک ماهگی

۱. بازی با جغجغه

• سعی کنید جغجغه را جایی بین انگشتان نوزاد قرار دهید.
• اگرچه او برای چنگ زدن به آن هنوز خیلی کوچک است، اما شروع به حس کردن و لمس کردن آن می‌کند.
• شما همچنین می‌توانید جغجغه را تکان بدهید و به آرامی از سمتی به سمت دیگر حرکت دهید، اینگونه نوزاد فرصت می‌کند تا با چشم‌هایش مسیر حرکت آن را دنبال کند.
• از تکان دادن شدید جغجغه بپرهیزید، زیرا ممکن است صدای بلند آن نوزاد را بترساند.

۲. گفتگوی کودکانه

• نوزاد از همان لحظه‌های آغازین، تلاش می‌کند تا صدا‌های مختلف اطرافش را درک کند و الگوی گفتاری افراد را پیدا کند.
• او همچنین سعی می‌کند با دیگران ارتباط برقرار کند.
• هر روز زمانی را به گفتگوی کودکانه با نوزاد خود اختصاص دهید.
• ادا درآوردن، صدا‌های خنده دار و گفتگو کردن؛ کنجکاوی نوزاد را تحریک می‌کند و ارتباط شما با نوزاد را تقویت می‌کند.

یک بازی قدیمی که هیچگاه از مد نمی افتد.

• صورت خود را پشت دست‌ها یا یک پارچه پنهان کنید.
• اسم نوزاد را صدا بزنید یا با سوت زدن توجه او را جلب کنید.
• نوزاد صدای شما را تشخیص می‌دهد و سعی می‌کند منبع صدا را پیدا کند.
• این بازی هشیاری نوزاد را فزایش می‌دهد.
• هنگامی که نوزاد شما را پیدا کرد، او را در آغوش بکشید و ببوسید. انجام این بازی یک پیوند عاطفی قوی میان شما و نوزادتان ایجاد می‌کند.
• بهتراست هنگام انجام این بازی، از نوزاد خود خیلی دور نباشید. در فاصله‌ای قرار بگیرید که او بتوانید شما را تشخیص دهد.

۴. تحریک حس لامسه

• هنگامی که نوزاد را حمام می‌کنید، بگذارید با پایش آب را پخش کند و بازی کند.
• هنگامی که به او شیر می‌دهید اجازه دهید بطری را لمس کند.
• این فعالیت‌ها موجب درک حس‌های مختلف می‌شود و به رشد ذهنی، شناختی، فیزیکی و عاطفی نوزاد کمک می‌کند.

۵. قصه گویی

• داستان را با هیجان برای نوزاد بخوانید.
• انگشتان دست و پای کودک را هنگام قصه گویی لمس کنید و شکمش را کمی قلقلک بدهید.
• انجام این فعالیت هنگام تعویض لباس کودک نیز سرگرم کننده است.

۶. معرفی چیز‌های جدید به نوزاد

• او را در اطراف خانه بگردانید و چیز‌های ایمن و بی خطر را به او نشان دهید.
• اجازه دهید نوزاد برای مدتی به آن‌ها خیره شود و لمسشان کند.
• این فعالیت احساس فوق العاده به او می‌دهد و قدرت حافظه نوزاد را نیز افزایش می‌دهد.

• نیازی نیست که به جای دوری بروید. پارک محل خودتان بهترین گزینه است.
• اجازه دهید نوزادتان از سبزی محیط لذت ببرید و هوای تازه را تنفس کند.
• با وجود اینکه نوزادتان هنوز خیلی کوچک است، اما بازهم از دیدن محیط رنگارنگ و بازی کودکان لذت می‌برد.
• این گردش‌ها باعث بهبود روحیه شما نیز می‌شود.

رشد ماه به ماه نوزاد؛ راهنمای کامل رشد نوزاد یک ماهه

از یک تا دو ماهگی

۱. لوله گفتگو

• یک لوله مقوایی تهیه کنید. لوله رول دستمال آشپزخانه یا سفره‌های یکبار مصرف برای این کار مناسبند.
• یک انتهای لوله را نزدیک گوش نوزاد قرار دهید و به آرامی از انتهای دیگر صحبت کنید.
• از عباراتی مانند “سلام عزیزم” شروع کنید و بتدریج عبارات طولانی‌تری بیان کنید.
• تن صدای خود را بالا و پایین کنید تا توجه کودک جلب شود.

۲. عروسک انگشتی

• عروسک‌ها را در انگشتانتان قرار دهید و به آرامی آن‌ها را به خط دید نوزاد وارد کنید.
• صبر کنید تا نوزاد روی چهره‌ها تمرکز کند.
• هر عروسک را با نامی ساده و عباراتی مانند «سلام، من گربه کوچولو ام» معرفی کنید.
• صدای عروسک‌ها را به شیوه‌ای خنده دار درآورید، تا نوزاد از مشاهده گفتگوی آن‌ها با یکدیگر لذت ببرد.

۳. تامی تایم (زمان بازی روی شکم)

خوابیدن روی شکم موجب تقویت عضلات نوزاد می‌شود و او به تدریج غلتیدن و حرکت کردن را یاد می گیرد.

نکته مهم: نوزاد را به مدت طولانی روی شکم قرار ندهید، زیرا ممکن است گردن و کمر او خسته شود یا آسیب ببیند. همچنین را آسیب برساند یا احساس ناراحتی کند.

۴. نگه داشتن انگشت

• بگذارید نوزاد هر روز برای مدتی انگشت شما در دست نگه دارد. این کار موجب تقویت پیوند عاطفی شما با نوزادتان می‌شود.
• نوزاد در اثر این ارتباط احساس امنیت و آرامش می‌کند و الگوی خواب او بهبود پیدا خواهد کرد.

۵. شرکت در جمع‌های دوستانه و خانوادگی 

• او را جمع‌های دوستانه و خانوادگی ببرید، تا افراد مختلف را ببیند و صدا‌های مختلف را بشنود.
• این کار به کودک شما کمک می‌کند تا با دیگران ارتباط برقرار کند و از حضور در جمع نترسد.
• مکانی را برای این کار انتخاب کنید، پرجمعیت و پر سروصدا نباشد و موجب ترس و وحشت نوزاد نشود.

۶. لمس و کشف

• می‌توانید نوزاد را روی ملحفه‌ها و پتو‌ها با جنس‌های متفاوت قرار دهید، تا او شروع به کشف سطوح مختلف کند.
• اگر هوا به اندازه کافی گرم است، لباس‌های نوزاد را در بیاورید (فقط پوشک پای نوزاد باشد). این‌گونه او می‌تواند با تمام بدنش حس‌های متفاوت را تجربه کند.

۷. ماساژ

• تمام لباس‌های نوزاد بجز پوشک را در بیاورید و او را روی یک سطح ایمن و صاف قرار دهید.
• اتاق گرم و آرامی را برای ماساژ نوزاد انتخاب کنید.
• به آرامی ماساژ را آغاز کنید. پاها، شکم و بازو‌های نوزاد را به آرامی ماساژ دهید.
• ماساژ کمر و شانه‌ها به تقویت عضلات نوزاد کمک می‌کند.
• پا‌ها را به شکل حرکت دوچرخه تکان دهید.
• بازو‌ها را به آرامی بکشید و بفشارید.
• ماساژ نوزاد تاثیر مهمی در رشد همه جانبه او دارد.

راهنمای جامع مراحل رشد نوزاد دو ماهه

از دو تا سه ماهگی

۱. مچاله کردن کاغذ

• صداهای مختلف ایجاد کنید تا نوزاد به تدریج با آن‌ها آشنا شود.‌
• می‌توانید با مچاله کردن کاغذ یا تکان دادن اسباب بازی‌های صدادار توجه نوزاد را جلب کنید.

۲. بالا، بالا و بالاتر

• برای انجام این کار، به پشت روی زمین بخوابید، زانو‌ها را داخل شکم جمع کنید و شکم نوزاد را روی ساق پا‌ها قرار دهید.
• در حالیکه با دستانتان بدن نوزاد را نگاه داشته اید، پاهایتان را به آرامی بالا ببرید.
• نوزاد از این حرکت غرق در لذت می‌شود.

۳. بازی‌های حرکتی

• نوزاد را هر روز به مدت چند دقیقه بر روی شکم قرار دهید. (تامی تایم)
• روی زمین دراز بکشید و نوزاد را روی خود قرار دهید، به نحوی که شکم او بر روی سینه شما قرار گیرد و صورتتان مقابل هم باشد. با او آرام حرف بزنید یا برایش شکلک در بیاورید.
• دستان نوزاد را بگیرید و با ریتم آهنگ یا آوازی که می‌خوانید، دست بزنید.
• نوزاد را در آغوش بگیرید و او را به آرامی تاب دهید یا کمی برقصید.
• مدل خوابیدن نوزاد را مرتبا تغییر دهید تا چرخش سر او بهبود یابد و عضلات گردنش تقویت شوند.

۴. بازی‌های حسی

• یک آویز تخت رنگارنگ بالای گهواره یا تخت نوزاد نصب کنید تا بینایی او را تحریک کند.
• کودک را به آرامی لمس کنید و قلقلک بدهید تا بخندد.
• در موقعیت‌های مختلف (نشسته، خوابیده، ایستاده) بازی کنید.
• تا حد ممکن با نوزاد تماس پوست به پوست قرار کنید.
• بر روی نوزاد لبخند بزنید، دست ها، پا‌ها و پیشانی او را لمس کنید. ببینید که چگونه به شما واکنش نشان می‌دهد.
• آواز خواندن با نوزاد موجب افزایش مهارت گوش دادن او می‌شود.
• هنگام تعویض پوشک نوزاد، قسمت‌های مختلف بدن او را لمس کنید و بگویید “بوق”. بدین ترتیب نوزاد حرکت دست شما را دنبال می‌کند و انتظار لمس شدن دارد.
• یک آینه بر روی دیوار نصب کنید. روی آینه ضربه بزنید و نام کودک را بگویید. با گذشت زمان نوزاد می‌فهمد که کودک درون آینه خود اوست.
• آلبوم عکس خانوادگی یا مجله‌ای با تصاویر افراد مختلف را به کودک نشان دهید و به صورت‌های خندان اشاره کنید.

۵. بازی‌های ارتباطی

• بالا و پایین بردن صدا هنگام صحبت کردن و آواز خواندن موجب جلب توجه نوزاد می‌شود.
• هنگام لباس پوشاندن، غذا دادن و حمام کردن نوزاد با او حرف بزنید و گزارش دهید. اینکه کجا هستید و چه می‌کنید.
• به دفعات مکرر با نوزاد چهره به چهره شوید.
• در حالی که برای نوزاد آواز می‌خوانید، جغجغه او را تکان دهید و بالا و پایین ببرید.
• یک عروسک یا حیوان پولیشی را روبروی نوزاد بگیرید و به قسمت‌های مختلف بدن او اشاره کنید و نام ببرید.

۶. بازی‌های تقویت بویایی و چشایی

• مواد غذایی بودار و معطر (مانند گل‌ها، ادویه‌ها، کوکی‌ها) را در ظروف مناسب (مانند نمکدان‌های پلاستیکی) بریزید و زیر بینی نوزاد بگیرید تا آن‌ها را بو کند. ببینید به هر بویی چه واکنشی نشان می‌دهد و کدام بو‌ها را دوست دارد.

مراحل رشد نوزاد سه ماهه و نکات مربوط به آن

کلام آخر

• سه تا چهار ماهگی
• چهار تا پنج ماهگی
• پنج تا شش ماهگی

انواع بازی با نوزاد از سه تا چهار ماهگی

۱. تلفن بازی

• یک گوشی تلفن اسباب بازی به دست نوزاد بدهید و یکی دیگر را خودتان به دست بگیرید. نشان دهید که دارید با او صحبت می‌کنید.
• به آرامی صحبت کنید و پس از جملات کوتاه خود مکث کنید تا کودک پاسخ دهد.
• این بازی ساده به یک سرگرمی فوق العاده برای شما و نوزادتان تبدیل می‌شود.

۲. دنگ دنگ

• سه کاسه پلاستیکی را برعکس روی زمین قرار دهید.
• یک جفت قاشق چوبی یا چوب غذا (chopsticks) در دست خودتان و نوزاد کوچکتان قرار دهید و شروع به نواختن کنید.
• مراقب باشید که نوزاد با چوب‌های غذا به خودش آسیب نرساند.

۳. بازی با حباب

• نوزاد را در صندلی مناسب (یا در آغوش کسی) بنشانید.
• حباب‌ها را به سمت نوزاد فوت کنید. اما مراقب باشید، آن‌ها وارد چشم یا دهان او نشوند.
• اجازه دهید نوزاد حباب‌ها را لمس کند.
• به تدریج او متوجه خواهد شد که تماس دستانش با حباب‌ها موجب ترکیدن آن‌ها می‌شود.
• نوزاد از انجام این بازی لذت فراوانی می‌برد.

۴. بازی با توپ

• توپ‌هایی با جنس و رنگ‌های متفاوت انتخاب کنید.
• غلتاندن، پرتاب کردن و ضربه زدن به توپ را به نوزادتان نشان دهید.
• نوزاد در ابتدا دوست دارد این شی جدید را بررسی کند.
• نوزاد را روی شکم بگذارید و به او اجازه دهید توپ را بگیرد و به آن چنگ بزند.

۵. بازی دسته جمعی

• دوستان خود را همراه با نوزادانشان به منزلتان یا پارک (یا هر محیط مناسب دیگری) دعوت کنید.
• کودکان را به همراه اسباب بازی‌هایشان روی زمین بگذارید. به زودی خواهید دید که نوزاد کوچک شما دوستی پیدا می‌کند و با او سرگرم بازی می‌شود.
• همچنین می‌توانید با آن‌ها دالی موشه بازی کنید.

۶. بازی با آینه

• یک آینه نشکن نزدیک محل تعویض پوشک یا گهواره نوزاد قرار دهید.
• تعدادی اسباب بازی را به گونه‌ای بچینید یا آویزان کنید که نوزاد بتواند تصاویر آن‌ها را در آینه ببیند.
• نوزاد از دیدن این تصاویر لذت زیادی می‌برد.

انواع بازی با نوزاد از چهار تا پنج ماهگی

۱. لگد زدن در آب

• وان نوزاد را به ارتفاع ۷ تا ۱۰ سانتی متر از آب پر کنید.
• نوزاد را در موقعیت نشسته روی آب نگه دارید، تماس پا‌های نوزاد با آب و ضربه زدن به آن را مشاهده کنید.
• هرچه نوزاد بیشتر در آب پا بزند، آب بیشتری پخش می‌شود و لذت بیشتری می‌برد.

۲. تمرین خزیدن

• در حدود چهار ماهگی نوزاد توانایی غلتیدن را پیدا می‌کند.
• هنگامی که نوزاد تلاش می‌کند تا روی زمین بخزد، او را روی شکم قرار دهید، به طوریکه کف دست هایش روی زمین باشد.
• شما نیز روی زمین کنار او دراز بکشید و به سمت جلو بخزید.
• بدین ترتیب نوزاد ترغیب می‌شود تا خود را به سمت جلو بکشد.

۳. بازی در حمام

• نوزاد را در وان بگذارید و یک اسباب بازی حمام (مانند جوجه اردک پلاستیکی) یا یک اسفنج رنگارنگ را در آب فرو برید و بیرون بیاورید. سپس آن را بفشارید تا آب داخل آن خالی شود.
• این کار را چندین بار تکرار کنید تا توجه نوزاد جلب شود و خروج آب از داخل اسباب بازی را مشاهده کند.
• هنگامی که نوزاد تمایل خود را نشان داد، اسباب بازی را به دست او بدهید تا خودش بازی کند.
• مراقب باشید تا آن را به دهان نگذارد و آب را داخل دهان خود خالی نکند.
• هنگامی که توانست آب داخل آن را خالی کند با هیجان او را تشویق کنید.
• انجام این بازی موجب تقویت ادراک بصری، درک ارتباط میان شیء و آب و تقویت مهارت‌های ارتباطی می‌شود.

۴. جعبه نورانی

• ضخامت ظرف به حدی باشد که تنها اندکی از شدت نور مستقیم چراغ قوه بکاهد
• چراغ‌های خانه را خاموش کنید و جعبه نورانی را کنار نوزاد قرار دهید.
• به دلیل تاریکی محیط، او بر روی جعبه درخشان تمرکز می‌کند.
• جعبه‌هایی با رنگ‌های مختلف در کنار او قرار دهید و اجازه دهید که آن‌ها را در دست بگیرد و بررسی کند.
• هر جعبه ای که برداشت، رنگ آن را برایش بگویید، بدین ترتیب او جعبه را با یک کلمه مرتبط می‌کند.
• انجام این بازی موجب تقویت ارتباط میان رنگ‌ها و اشیا و بهبود دید شبانه می‌شود.

۵. ضربه زدن به اسباب بازی

• نوزاد را روی زمین بر یک تشک راحت به پشت قرار دهید.
• ارتفاع اسباب بازی به گونه‌ای باشد که نوزاد بتواند با پاهایش اسباب بازی را لمس کند.
• به آرامی اسباب بازی را به پا‌های نوزاد بزنید تا تحریک شود به آن لگد بزند.
• هر بار که نوزاد به اسباب بازی لگد زد او را تشویق کنید.
• همین بازی را با دست‌های نوزاد نیز می‌توانید انجام دهید.
• این بازی علاوه بر سرگرم کننده بودن، موجب تقویت مهارت‌های حرکتی و حس لامسه نوزاد می‌شود.

۶. بو کردن مواد معطر

• تعدادی میوه و سبزی تمیز و شسته شده را در قطعات کوچک خرد کنید.
• هر تکه از آن‌ها را در فاصله ۱۰ سانتی متری بینی نوزاد بگیرید تا آن را بو بکشد.
• به او زمان دهید تا میوه را کاملا مشاهده کند و بوی آن را حس کند.‌
• می‌توانید از میوه‌ها و سبزیجاتی استفاده کنید که رایحه ملایم و مطلوبی دارند مانند انبه، موز و هویج.
• میوه‌ها و سبزیجاتی که بوی تند و تیزی دارند، مانند پیاز و مرکبات را استفاده نکنید.
• اگر نوزاد تمایل به گرفتن آن‌ها دارد، اجازه دهید تکه‌های میوه را در دست بگیرد، اما مراقب باشید که به دهان نبرد.
• این فعالیت موجب تقویت حس بویایی نوزاد می‌شود.

بازی‌ در پنج تا شش ماهگی

۱. قایم کردن اسباب بازی

• جغجغه نوزاد یا یکی از اسباب بازی‌های مورد علاقه او را در یک جعبه کوچک قرار دهید.
• حالا جعبه را در یک جعبه‌ی بزرگتر و دوباره در یک جعبه‌ی بزرگ دیگر بگذارید، لایه‌های مختلفی ایجاد کنید.
• از نوزاد بپرسید “اسباب بازیت کجاست؟ ” و به جعبه اشاره کنید.
• مشاهده می‌کنید که نوزاد یک جعبه را پس از دیگری باز می‌کند.
• هر بار که یک جعبه را باز کرد، از او بپرسید “اسباب بازیت آنجاست؟ “
• نوزاد با شور و شوق فراوان مشغول کشف اسباب بازی‌اش می‌شود.

۲. فرود هواپیما

• اگر دادن غذای کمکی به نوزاد را آغاز کرده باشید، خواهید دید که او در هنگام تغذیه، مسیر قاشق را دنبال می‌کند.
• این بازی را می‌توانید همواره در هنگام خوردن غذا انجام دهید.
• یک قاشق غذا را به آرامی مانند یک هواپیما در دهان کودک فرود آورید.
• هنگامی که به او غذا می‌دهید، بگویید: “هواپیما آمد، هواپیما آمد! “

۳. شعر خوانی

• روی زمین دراز بکشید. به طوری که سرتان مقابل کودک قرار بگیرد.
• شروع به خواندن یک شعر کودکانه کنید و دست‌هایتان را صورت ریتمیک حرکت دهید.
• به آرامی دست‌های نوزاد را بگیرید و با ریتم تکان دهید و قافیه‌ها را به شکل بامزه‌ای تکرار کنید.
• مشاهده می‌کنید که نوزاد با شادمانی می‌خندد و دست هایش را تکان می‌دهد.
• این فعالیت موجب هماهنگی حرکات با صدا و توسعه مهارت‌های اجتماعی نوزاد می‌شود.

۴. بازی با بلوک‌های رنگی

• کودک را روی زمین بنشانید و مقابل او چند بلوک رنگی را روی هم قرار دهید.
• او را تشویق کنید که بلوک‌ها را بردارد و روی هم بگذارد.
• ممکن است نوزاد نتواند آن‌ها را روی هم بچیند و بیشتر تمایل به خراب کردن برجی داشته باشد که شما ساخته اید.
• نگاه کردن به بلوک‌های رنگارنگ و جذاب و در دست گرفتن آنها، خود موجب هماهنگی عضلات دست، افزایش توانایی درک اشیا و تقویت هماهنگی دست و چشم می‌شود.

۵. بازی «اون کیه؟»

• نوزاد در کنار شما بنشیند و همسرتان پشت مبل یا پرده پنهان شود و نوزاد را به نامش صدا کند.
• نوزاد صدا و اسمش را تشخیص می‌دهد و با کنجکاوی به اطراف نگاه می‌کند تا منبع صدا را پیدا کند.
• نوزاد را تشویق کنید و با اشاره به سمت همسرتان، راهنمایی اش کنید.
• این یک بازی سرگرم کننده برای تمام افراد خانواده است و موجب تقویت مهارت‌های شنیداری، شناسایی و یافتن منبع صدا می‌شود.

۶. اسباب بازی‌های متحرک

• نوزاد را روی شکم قرار دهید و یک اسباب بازی متحرک مانند ماشین که به نخی وصل شده را در میدان دید او قرار دهید.
• انتهای نخ را در دست بگیرید و ماشین را حرکت دهید تا توجه نوزاد جلب شود و برای گرفتن آن تلاش کند.
• نوزادان در این سن می‌توانند غلت بزنند و خودشان را به اسباب بازی برسانند.
• استفاده از اسباب بازی متحرک علاوه بر سرگرم کننده بودن موجب هماهنگی بینایی-حرکتی و افزایش مهارت و توانایی‌های جسمی نوزاد می‌شود.

کلام آخر