دسته: قبل از بارداری

 تخمک گذاری چیست؟

تخمک گذاری به زمانی گفته می شود که یک تخمک (یا در برخی موارد نادر بطور طبیعی بیشتر از یک تخمک) از تخمدان آزاد می شود و این زمان را “دوره باروری” در سیکل قاعدگی می نامند. هر ماه، یک تخمک در درون تخمدان شما به بلوغ می رسد. هنگامی که اندازه آن به حد معینی رسید، تخمک از تخمدان آزاد شده و درونِ لوله های فالوپ، به طرف رحم حرکت می کند. اینکه در هر بار، کدام تخمدان یک تخمک آزاد می کند، نسبتا نامشخص است. آنچه مشخص است این است که وظیفه تخمک گذاری در سیکلهای قاعدگی به صورت منظم و یکی در میان، بین تخمدانها تقسیم نمی شود.

چگونه زمان بیشترین باروری، با تخمک گذاری مشخص می شود؟

برای اینکه بهترین نتیجه را بگیرید و حامله شوید، باید در مدت یک تا دو روز پیش از تخمک گذاری تا 24 ساعت پس از آن، آمیزش داشته باشید. دلیل این امر آن است که اسپرمها می توانند دو تا سه روز زنده بمانند، اما تخمک نمی تواند بیشتر از 24 ساعت پس از تخمک گذاری به حیات خود ادامه دهد مگر اینکه لقاح صورت پذیرد.

اگر در حوالی زمان تخمک گذاری نزدیکی داشته باشید، احتمال حامله شدن شما افزایش می یابد و شما می توانید خوشحال باشید، زیرا شانس با شما همراه است: در زوجهای معمولی که می توانند به صورت طبیعی بچه دار شوند، در هر دوره 20% احتمال بارداری وجود دارد. حدودا 85% از خانمهایی که بدون استفاده از یکی از روشهای جلوگیری از بارداری آمیزش دارند، ظرف یکسال حامله می شوند. شما می توانید با تعیین زمان دقیق تخمک گذاری، همچنین با افزایش آگاهی خود در مورد تغییرات هورمونی و فیزیکی که در هر ماه در بدن شما رخ می دهد، احتمال حامله شدن خود را افزایش دهید. همچنین شما می توانید از این اطلاعات استفاده کرده و با خودداری از آمیزش در نزدیکی زمان تخمک گذاری، از بارداری جلوگیری کنید. البته توجه داشته باشید که این روش، بهترین روش جلوگیری از بارداری نیست و استفاده از آن ممکن است موفقیت آمیز نباشد.

چگونه می توانم زمان تخمک گذاری و حداکثر آمادگی برای بارداری را تشخیص دهم؟

زمانی را که دوره پریود بعدی شما آغاز می شود در نظر بگیرید، سپس 12 تا 16 روز از آن کم کنید. این چند روز، همان محدوده زمانی است که احتمال تخمک گذاری شما در آن بسیار زیاد است. برای خانمهایی که یک دوره کامل آنها 28 روز طول می کشد، چهاردهمین روز معمول روز تخمک گذاری است. برای استفاده از این روش، شما باید بدانید که دوره کامل شما معمول چند روز طول می کشد.

با این حال، بهترین روش برای تعیین زمانی که احتمال باروری شما در آن حداکثر است این است که به وضعیت بدنی خود توجه کنید و روش تشخیص نشانه های تخمک گذاری را فرا بگیرید.

تغییر در ترشحات دهانه رحم: هر چقدر روزهای بیشتری از دوره شما بگذرد، حجم این ترشحات افزایش پیدا کرده و بافت آنها نیز تغییر می کند. این تغییرات، بیانگر افزایش سطح هورمون استروژن در بدن شما است. هنگامی که این ترشحات شفاف، لیز و چسبنده باشد، احتمال باردار شدن شما به حداکثر می رسد. به نظر بسیاری از خانمها، ترشحات در این دوره مانند سفیده تخم مرغ است.

این ترشحات در حالت طبیعی به عنوان یک سد محافظ عمل می کنند، اما در زمان اوج توانایی باردار شدن در شما، این ترشحات به اسپرم اجازه می دهند تا از مجرای رحم عبور کرده و به سمت رحم بروند، سپس به طرف لوله های فالوپ حرکت کنند تا با تخمک شما برخورد نمایند.

افزایش دمای بدن: پس از تخمک گذاری، دمای بدن شما ممکن است بین 0.4 تا 1.0 درجه افزایش پیدا کند. شما این تغییر را احساس نخواهید کرد، اما می توانید با استفاده از یک دماسنج، “دمای پایه بدن” یا BBT خود را اندازه گیری کنید. دمای پایه بدن یعنی دمای بدن در هنگام صبح و پس از بیدار شدن از خواب، پیش از آنکه هرگونه فعالیتی انجام دهید. این افزایش دما بیانگر آن است که تخمک گذاری در بدن شما انجام شده است، زیرا آزاد شدن یک تخمک منجر به تحریک و افزایش تولید هورمون پروژسترون می گردد، که دمای بدن را افزایش می دهد.

زمان حداکثر توانایی شما برای باردار شدن، دو تا سه روز پیش از این است که دمای بدن شما افزایش پیدا کند. برخی از متخصصان بر این باورند که 12 تا 24 ساعت پس از مشاهده اولیه افزایش دما نیز شما شانس باردار شدن را دارید، اما اکثر آنها اذعان می کنند که این زمان برای حامله شدن خیلی دیر است.

پس از تخمک گذاری، یک تا دو روز طول می کشد تا سطح هورمون پروژسترون به حدی برسد که دمای بدن شما را افزایش بدهد. اما از آنجا که تخمک تنها حداکثر 24 ساعت می تواند زنده بماند، هنگامی که دمای بدن افزایش پیدا می کند، دیگر برای باردار شدن خیلی دیر شده است،. به همین دلیل، متخصصان توصیه می کنند که دمای بدن خود را برای چند ماه دقیقا زیر نظر گرفته و نموداری برای آن طراحی کنید تا بتوانید الگوی افزایش دما را تشخیص داده و زمان احتمالی تخمک گذاری خود را مشخص کنید. در این صورت می توانید به گونه ای برنامه ریزی کنید که دو تا سه روز پیش از موعد افزایش دمای بدن خود، آمیزش داشته باشید.

درد در ناحیه پایین شکم: حدودا 20% از خانمها می توانند تخمک گذاری و فعالیت مربوط به آن را احساس کنند، که نشانه های آن می تواند از درد ملایم تا تیر کشیدن های شدید و ناگهانی باشد. این حالت، که به آن میتل اشمرز ی mittelschmerz گفته می شود، ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد.

تستهای پیش بینی کننده تخمک گذاری چگونه کار می کنند؟

این تستها که در داروخانه ها یا فروشگاههای دیگر موجود بوده و بدون نسخه نیز به فروش می رسند، افزایش هورمون LH را، که دقیقا قبل از تخمک گذاری رخ می دهد، در ادرار شما تشخیص می دهند. استفاده از این تستها ساده تر بوده و نتایج آنها نیز دقیق تر از دماسنجهای BBT است و می توانند تخمک گذاری را 12 تا 36 ساعت زودتر تشخیص داده و احتمال بارور شدن شما را در همان ماه اولی که از این تستها استفاده می کنید به حداکثر برسانند.

اما این دستگاهها خالی از اشتباه نیز نیستند. در مواردی نادر، آنها وجود LH را ثبت می کنند. در واقع پاسخی که دستگاه به شما می دهد، یک جواب “مثبت” یا “منفی” است، نه یک عدد. به این ترتیب نمی توان تضمین کرد که در صورت مثبت بودن پاسخ، حتما تخمک گذاری انجام خواهد شد؛ در واقع میزان هورمون LH می تواند با یا بدون آزاد شدن تخمک، افزایش پیدا کند. همچنین ممکن است افزایش میزان این هورمون به صورت کاذب نیز اتفاق بیفتد، که دوباره سطح آن کاهش یافته و پس از آن کمی مانده به تخمک گذاری مجددا افزایش پیدا می کند.

برای به دست آوردن حداکثر دقت، راهنما و دستورالعمل تست را به دقت مطالعه و پیگیری کنید. با این حال، اگر راهنمای تست به شما می گوید که اولین ادرار خود در طول روز را تست کنید، ممکن است بهتر باشد که دومین ادرار خود را تست کنید. ادرار شما در طول شب غلیظ می شود، که در نتیجه ممکن است نتیجه تست “مثبت” ولی “کاذب” باشد.

دوره شما از اولین روزی که پریود آغاز می شود، محاسبه می گردد. در صورتی که دوره شما 28 روزه باشد، تست را از روز یازدهم آغاز کرده و به مدت 6 روز ادامه دهید؛ یا تست را به تعداد روزهایی که شرکت تولید کننده دستگاه توصیه کرده است، ادامه دهید. در صورتی که دوره شما بین 27 تا 34 روز است، روز تخمک گذاری شما ممکن است بین روزهای سیزدهم تا بیستم باشد. تست را از روز یازهم آغاز کرده و تا روز بیستم ادامه دهید. در صورتی که دوره شما نامنظم است، ممکن است به این نتیجه برسید که استفاده از این تست نمی تواند آزمون مناسبی برای تشخیص زمان تخمک گذاری در شما باشد.

یکی از وسایل پیشگیری از بارداری برای مدت طولانی است که مورد تائید سازمان جهانی بهداشت بوده و در برخی از کشورهای در حال رشد، یکی از پرمصرف ترین و رایج ترینوسایل پیشگیری از بارداری محسوب می شوند.

دو نوع آی. یو. دی وجود دارد، در یک نوع مقدار کمی فلز مس و در نوع دیگر پروژستین یا فرم ساختگی هورمون پروژسترون تعبیه شده است. محل اصلی قرار گرفتن آن در حفره رحم است. این وسایل را در صورت نیاز میتوان تنها پس از یک معاینه پزشکی به کار برد. در ضمن نیازی به تصمیم گیری روزانه در مورداستفاده از آنها نیست.دخالت مصرف کننده در نحوه استفاده از آن بسیار ناچیز است.

چگونه از بارداری جلوگیری می کنند؟

وجود IUD در رحم با نامناسب کردن محیط داخل رحم مانع از بارداری می شود. التهاب مختصر ناشی از حضور این وسیله در رحم موجب آسیب دیدگی یا تخریب اسپرمها و تخمک می شود و در صورتیکه عمل لقاح انجام شود، مانع جایگزینی مناسب تخم لقاح یافته در جداره داخلی رحم خواهد شود.

آِیا در دوران شیردهی می توان از این وسیله (IUD) استفاده کرد؟

بله. با گذشت 6 هفته از زایمان، زمانی که رحم به وضعیت قبل حاملگی باز می گردد، می توان انواع آی یو دی را در رحم قرار داد بدون اینکه بر مقدار یا کیفیت شیر مادر تاثیری داشته باشد.

چقدر در پیشگیری از حاملگی موثر است؟

IUD یکی ار مطمئن ترین روشهای جلوگیری از بارداری است بطوریکه در طول یک سال از 1000 نفر استفاده کننده از این وسیله حدود 1 تا 6 نفر (بر حسب نوع IUD) باردار می شوند. این مقدار به اندازه روش دائمی بستن لوله های رحم است با این مزیت که هر زمان که فرد بخواهد، قابل برداشتن است. البته روشهایی مانند استفاده از قرص نیز ممکن است به همین اندازه یا بیشتر موثر باشند اما در صورتیکه به درستی مصرف شوند. در استفاده از IUD پزشک یا ماما آنرا قرار می دهد و کافیست هر ماه توسط خود فرد چک شود.

آیا بعد از برداشتن، بر میزان باروری من تاثیر می گذارد؟

خیر. آی یو دی را می توان در هر زمان از سیکل قاعدگی برداشت و از همان زمان هم اقدام برای بارداری را آغاز کرد. قابلیت باروری شما همانند پیش از گذاشتن IUD خواهد بود.

چگونه باید آنرا تهیه کنم؟

از آنجا که این وسیله باید توسط پزشک یا ماما گذاشته شود، شما باید به ایشان مراجعه کنید یا با مراجعه به مرکز بهداشتی و درمانی محله خود درخواست این روش را برای پیشگیری از حاملگی بنمائید.

بهترین زمان برای گذاردن آی. یو. دی در روزهای پایان عادت ماهانه است، زیرا گذاردن آن در این زمان راحتتر است و احتمال بارداری نیز وجود ندارد. اما فقط محدود به همین زمان نیست و برای خانمی که مطمئن است باردار نیست، در هر زمانی می توان آی. یو. دی گذاشت. در غیر از زمان خونریزی پریود، پزشک یا ماما برای اطمینان از باردار نبودن شما یک تست حاملگی درخواست می کند و برای اطمینان از نبود عفونت و التهاب لگنی شما را معاینه خواهد کرد. معمولا در مراجعه بعدی، وقتی که جواب آزمایش شما آماده شود، IUD را برای شما قرار می دهد.

چگونه جای گذاری می شود؟

پزشک یا ماما هنگام جای گذاری IUD از شما می خواهد تا روی تخت مخصوص معاینه بروید، سپس واژن را باز کرده و محل را استریل می کند، برای باز نگه داشتن دهانه رحم از وسیله ای استفاده می کند که ممکن است برای شما درد مختصری را ایجاد کند. پس از اندازه گیری عمق رحم، با استفاده از یک اپلیکاتور، IUD را داخل رحم قرار می دهد. در این مرحله ممکن است احساس انقباض داشته باشید.

با خروج اپلیکاتور، شاخه های T مانند ای یو دی باز می شود و دو رشته نخ نازک متصل به آن از دهانه رحم خارج شده و تا واژن امتداد می یابد. کل این مراحل بیش از چند دقیقه بطول نمی انجامد. ممکن است دردهای انقباضی مانند درد قاعدگی داشته باشید که برای کاهش آن می توانید یک ساعت قبل از یک مسکن مانند ایبوبروفن استفاده کنید.

شما باید در قاعدگی بعدی برای معاینه نزد پزشک یا مامای خود بروید. او هنگام معاینه مطمئن می شود که آیا IUD در محل خود قرار دارد و آیا گذاشتن آن منجر به عفونت نشده است؟ در ضمن این معاینه باید هر ساله تکرار شود.

آیا لازم است در آغاز مصرف از یک روش دیگر نیز برای جلوگیری از بارداری استفاده کنم؟

بله. برای اطمینان بیشتر، باید که در ماه اول بعد از گذاشتن IUD، از یک روش دیگر برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید.

چطور مطمئن باشم که IUD در محل خود قرار دارد؟

شما باید بطور منظم حضور آنرا در محل کنترل کنید.

روش کنترل

ممکن است پزشک یا مامای شما روش کار را برایتان توضیح دهد. ابتدا دستهایتان را بشوئید. می توانید روی زمین چمباتمه بزنید (مانند نشستن روی توالت)، روی توالت فرنگی بنشینید یا فقط یک پا را روی صندلی بگذارید. سپس انگشت خود را داخل واژن ببرید تا جایی که دهانه رحم را لمس کنید، در این حالت باید انتهای دو نخ را لمس کنید. کافیست آنها را با نوک انگشتتان لمس کنید؛ نباید زیاد دستکاری کنید!

اگر نتوانید محل نخها را تعیین کنید یا اگر خود IUD را لمس کردید باید به پزشک یا مامای خود مراجعه کنید. در این مدت باید از یک روش مطمئن دیگر برای جلوگیری از بارداری استفاده کنید. چون وقتی آی یو دی در محل مناسب خود در رحم نباشد، در پیشگیری از حاملگی موثر نیست.

اگر شما نتوانید نخها را لمس کنید و پزشک یا ماما هم نتواند در معاینه آنها را پیدا کنی، باید از سونوگرافی استفاده کرد تا مشخص شود آیا IUD در محل خود قرار دارد یا بیرون آمده است. در 2 تا 8 درصد خانمها IUD در طول یک سال اول بیرون می آید. این احتمال در خانمهای با سن کمتر از بیست سال، آنها که هرگز باردار نشده اند، افرادی با خونریزی قاعدگی خیلی زیاد یا پریودهای دردناک همراه با کرامپ شکمی، بیشتر است.

اگر IUD شما بیرون آمده باشد می توانید دوباره اقدام به گذاشتن IUD کنید. اما 30% احتمال خروج مجدد آن وجود دارد.

زمان کنترل

بهتر است در یک ماه اول هر هفته و سپس هر ماه وجود آنرا بررسی کنید. بخصوص بعد از خونریزی پریود زمان مناسبی است زیرا احتمال اینکه IUD طول خونریزی قاعدگی بیرون بیاید بیشتر از سایر اوقات است.

چگونه برداشته می شود؟

زمانی که باید IUD شما برداشته شود، پزشک یا ماما مشابه آنچه برای گذاشتن توضیح داده شد عمل می کند. نهایتا با یک گیره نوک نخ ها را گرفته و آنرا بیرون می کشد. بازوهای T مانند آی یو دی که انعطاف پذیر هستند، خم شده و از دهانه رحم خارج می شوند. در این زمان ممکن است شما احساس انقباض داشته باشید. اگر بخواهید به استفاده از IUD برای پیشگیری از بارداری ادامه دهید، در همین جلسه برای شما IUD جدیدی گذاشته می شود.

اگر تصمیم به بارداری داشته باشید، هر زمان از سیکل قاعدگی که آماده باشید می توان IUD را خارج کرد. اما اگر بخواهید با یک روش دیگر ادامه دهید، بهتر است این موضوع را با پزشک یا مامای خود مطرح کنید. شاید بهتر باشد آنرا پس از شروع (مثلا قرص) بردارید تا از تاثیر روش دوم مطمئن شوید.

IUD چه تاثیری بر قاعدگی دارد؟

خونریزی قاعدگی طولانی تر و بیشتر می شود و ممکن است دردهای دوران قاعدگی نیز تشدید شود. در موارد استفاده از IUD حاوی مس ممکن است خونریزی بقدری شدید باشد که برای جلوگیری از کم خونی تجویز آهن لازم باشد.

البته در انواع حاوی پروژستین پس از گذشت چند ماه مقدار و زمان خونریزی قاعدگی بشدت کاهش می یابد.

عوارض جانبی استفاده از IUD چیست؟

معمولا عارضه جانبی استفاده از IUD زیاد نیست. در انواع حاوی پروژستین ممکن است آکنه، سردرد، درد و سنگینی در پستانها و افسردگی بروز کند که با گذشت زمان بهبود می یابد. این عوارض مشابه سایر روشهای هورمونی پروژستین تنها هستند و بعلت کمتر بودن مقدار این هورمون در خون استفاده کنندگان از IUD، شدت عوارض نیز کمتر از سایرین است.

آیا استفاده از آن مزایایی برای سلامتی دارد؟

پزشکان استفاده از انواع حاوی پروژستین را بعلت کاهش خونریزی قاعدگی، در افرادی که پریودهای شدید و دردناک دارند توصیه می کنند. این موضوع خطر ابتلا به کم خونی فقر آهن را در این افراد کاهش می دهد.

بعضی از مطالعات نشان داده است که استفاده از IUD خطر ابتلا به سرطان رحم را نیز کاهش می دهد.

آیا استفاده از آن مخاطراتی دارد؟

در هفته های اول پس از گذاشتن IUD خطر ابتلا به بیماری التهابی لگن (PID) وجود دارد. در این بیماری ممکن است عفونت در رحم، لوله های رحمی و تخمدانها انتشار پیدا کند و منجر به اختلالاتی شود که فرد را برای بارداری آینده دچار مشکل نماید. در موارد نادر این بیماری ممکن است کشنده باشد. بنابراین بررسی از نظر عفونت لگنی اولین و مهمترین دلیلی است که فرد باید در فاصله چند هفته تا یک ماه بعد از گذاردن IUD به پزشک یا ماما مراجعه نماید. این بیماری در صورت تشخیص به راحتی با آنتی بیوتیک قابل درمان است و هر چه زودتر تشخیص داده شود، عوارض درازمدت آن کمتر خواهد بود.

در موارد اندکی ممکن است علیرغم داشتن IUD حاملگی اتفاق افتد و در اینصورت احتمال قرار گیری تخم در خارج از رحم و بروز بارداری خارج رحمی بیشتر خواهد بود. این وضعیت بسیار جدی بوده و نیاز به اقدام درمانی سریع دارد.

بندرت پارگی رحم در حین گذاشتن IUD رخ می دهد و خونریزی و آسیب جدی را موجب می شود که می تواند منجر به اقدام جراحی برای درمان شود.

چه کسانی نباید از این وسیله استفاده کنند؟

در درجه اول خانمهایی که احتمال می رود باردار باشند. بعلاوه شما نباید از IUD بعنوان یک روش پیشگیری از حاملگی استفاده کنید اگر یکی از شرایط زیر را داشته باشید:

• ابتلا به التهاب و عفونت لگنی یا سابقه ابتلا به آن در 3 ماه گذشته

• ابتلا کنونی به یکی از بیماریهای مقاربتی یا بودن در معرض خطر ابتلا به آنها

• عفونت چرکی دهانه رحم که در آن التهاب دهانه رحم به سادگی منجر به خونریزی شده و ترشحات موکوسی همراه با چرک دارد.

• ابتلا به عفونت پس از زایمان یا عفونت پس از سقط، یا سابقه ابتلا به آن در سه ماه گذشته

• خونریزی واژینال غیر معمول با علت نامشخص

• ابتلا به سرطان رحم

• وجود فیبروم یا اختلالات ساختمانی رحم که گذاشتن IUD را ناممکن می کند

• بعلاوه شما نمی توانید از انواع حاوی پروژستین استفاده کنید اگر مبتلا به سرطان پستان یا بیماریهای کبدی باشید و نیز نباید از انواع حاوی مس استفاده کنید اگر به فلز مس آلرژی داشته یا مبتلا به بیماری نادر ویلسون باشید.

چه علائمی نشان می دهد که مشکل پزشکی ناشی از مصرف IUD ایجاد شده است؟

نشانه های خطری که باید در حین مصرف IUD نسبت به آنها هوشیار باشید عبارتند از:

درد شدید یا تیرکشنده در لگن یا پائین شکم، تب بدون علت مشخص، ترشحات غیر معمول یا با بوی تعفن، زخم و ناراحتی در واژن، درد در حین مقاربت، لکه بینی یا خونریزی بعد از نزدیکی یا در فاصله بین دو پریود، خونریزی شدید یا طولانی.

با مشاهده هر یک از علائم فوق باید سریعا با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید. همچنین اگر مشکوک هستید که حامله باشید، مثلا با تاخیر طولانی در پریود و وجود علائمی چون حساسیت در پستانها و ویار، حتما با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید.

موارد دیگری که در صورت مشاهده باید با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید عبارتند از:

• زمانی که IUD شما بیرون آمده،

• اگر انتهای نخها را لمس نمی کنید، حتی در مواردی که بنظر می رسد موقعیت نخها نسبت به همیشه تغییر کرده و بلندتر یا کوتاهتر شده،

• اگر شما یا همسرتان در حین آمیزش چیزی را در انتهای واژن احساس می کنید،

• و وقتی حدس می زنید ممکن است در معرض ابتلا به بیماریهای مقاربتی قرار گرفته اید، حتی اگر هیچ علامت مشخصی نداشته باشید.

استفاده کنندگان انوع حاوی پروژسترون علاوه بر موارد فوق باید در صورت ابتلا به یرقان یا زردی و بروز سردرد شدید یا میگرن نیز با پزشک خود تماس بگیرند.

اگر همراه با داشتن IUD باردار شوم، چه می شود؟

در صورت وقوع حاملگی، اولین نکته ای که پزشک یا مامای شما می خواهد بداند این است که بارداری خارج رحمی در شما اتفاق نیافتاده باشد. برای این کار او شما را معاینه داخلی کرده و برایتان آزمایش خون و سونوگرافی درخواست می کند.

اگر بارداری نابجا وجود نداشته باشد، شما می توانید تصمیم بگیرید که به حاملگی خود ادامه دهید. در اینصورت اگر انتهای نخ ها مشخص باشد IUD شما بدون اقدام تهاجمی خارج می شود. اگر چه خارج کردن وسیله بندرت موجب سقط می شود، اما بهتر از نگه داشتن آن است زیرا خطر سقط بعلت عفونت را بالا می برد و سلامتی شما و جنین را بشدت به مخاطره می اندازد.

قرص خوراکی جلوگیری از بارداری چیست؟

قرصهای خوراکی از روشهای متداول و مطمئن پیشگیری از حاملگی است که بوسیله 
پزشک یا کارکنان بهداشتی درمانی تعلیم دیده تجویز می شود. قرصهای خوراکی ترکیبی حاوی دو هورمون ساختگی استروژن و پروژسترون است که مشابه هورمونهای طبیعی عمل کرده و سبب ایجاد سیکل منظم قاعدگی می شوند.

قرصهایی که از ترکیب دو هورمون تشکیل شده اند، معروف به قرصهای جلوگیری از بارداری هستند. در حالیکه قرصهای هورمونی دیگری نیز برای جلوگیری از بارداری وجود دارند که مثلا فقط هورمون ساختگی پروژسترون (پروژستین) را دارند و برای پیشگیری از حاملگی در دوران شیردهی مصرف می شوند. 
 

چگونه از بارداری جلوگیری می کنند؟

هورمونهای استروژن و پروژسترون موجود در این قرصها با تاثیر بر تخمدانها، مانع از تخمک گذاری در سیکل ماهانه شده و از بروز حاملگی جلوگیری می کنند.

در ضمن پروژسترون موجود در قرص با تاثیر بر ترشحات دهانه رحم، رسیدن اسپرم به تخمک را دچار مشکل کرده و با نازک کردن جداره داخلی رحم مانع جایگزینی مناسب تخم لقاح یافته (اگر اتفاق بیافتد) می شود.

آیا در دوران شیردهی می توان از این قرصها استفاده کرد؟

بعضی از مطالعات نشان داده است که مصرف استروژن موجود در قرصهای ترکیبی بر مقدار و کیفیت شیر تولید شده در پستان مادر موثر است. بنابراین مصرف این قبیل قرصها بخصوص در 6 ماه اول پس از زایمان توصیه نمی شود.

اگر شما تمایل دارید که پس از زایمان با استفاده از قرصهای خوراکی از بارداری جلوگیری نمائید، می توانید از قرصهایی که فقط پروژسترون دارند یا minipil معروف به قرصهای جلوگیری در دوران شیردهی استفاده کنید. مصرف مینی پیل را می توانید 6 هفته پس از زایمان آغاز کنید و یا زودتر اگر به هیچوجه به نوزاد خود شیر نمی دهید.

چقدر در پیشگیری از حاملگی موثرند؟

در صورت مصرف صحیح و مرتب قرصها، میزان اثر بخشی آن در پیشگیری از حاملگی 99.7 تا 99.9 درصد است. به این معنا که فقط 1 تا 3 نفر از هر 1000 خانمی که از قرص استفاده می کنند، ممکن است در طول یک سال مصرف قرص باردار شوند.

با این حال میزان اثر بخشی بشدت وابسته به نحوه مصرف است. اگر قرصها بطور نادرست مصرف شوند – مثلا شروع مصرف قرص همراه با یک روش مطمئن دیگر نباشد یا در طول یک دوره چند بار فراموش شود- احتمال بروز حاملگی افزایش می یابد، در واقع اشتباهات بیشتر، به معنای احتمال وقوع بارداری بیشتر است. بنابراین استفاده از این روش برای افرادی مناسب است که طبق دستور و بطور منظم از آن استفاده می کنند.

بعلاوه استفاده از این روش، محافظتی در برابر بیماریهای مقاربتی ایجاد نمی کند.

در صورت مصرف این قرصها، اگر تصمیم به بارداری گرفتم چه باید بکنم؟

بهتر است یک ماه پیش از قطع قرص، مصرف فولیک اسید را آغاز کنید و برای معاینات پیش از بارداری به پزشک خود مراجعه نمائید.

هر زمان که برای اقدام به باردار شدن آماده بودید، لازم نیست یک بسته قرص را تمام کنید. هر زمان که مصرف آنرا متوقف کنید، چه بسته قرص شما تما شده باشد یا خیر، چند روز تا حداکثر یک هفته بعد خونریزی خواهید داشت. در بسیاری از خانمها باروری به محض قطع قرص باز می گردد و در برخی یک تا چند ماه طول می کشد تا تخمک گذاری منظم اتفاق بیافتد.

بعضی از پزشکان توصیه می کنند که بهتر است تا زمانیکه دو سیکل قاعدگی منظم داشته باشید از یک روش دیگر (مانند روش طبیعی یا کاندوم) برای جلوگیری از بارداری استفاده کنید؛ به این دلیل که اگر در حین قاعدگی های نامنظم حامله شوید در تعیین سن دقیق بارداری و تخمین موعد زایمان دچار مشکل خواهید شد. با این حال نگران نباشید اگر این اتفاق افتاد با انجام سونوگرافی در هفته های اول بارداری می توان با دقت زیادی زمان زایمان را مشخص کرد.

آیا استفاده از آن مزایایی برای سلامتی دارد؟

بله. اگر چه کم است اما بخصوص در خانمهای سالم غیر سیگاری این مزایا به عوارض احتمالی مصرف قرص برتری دارد.

• در بسیاری از خانمهایی که از این قرص ها استفاده می کنند دردها و مشکلات ناشی از عادات ماهیانه کاهش می یابد. دوره های قاعدگی منظم می شود و مدت زمان خونریزی و مقدار آن کاهش می یابد و در نتیجه کم خونی فقر آهن در این افراد کمتر دیده می شود. بعلاوه فشارهای عصبی قبل از قاعدگی از جمله سردرد و تحریک پذیری عصبی از بین می رود.

• از آنجا که موجب مهار تخمک گذاری می شود در پیشگیری از حاملگی بسیار موثر است و به همین نسبت خطر بروز بارداری خارج رحمی را کاهش می دهد.

• مصرف آن آسان است. در فعالیت جنسی دخالتی ندارد.

• قابل برگشت است، یعنی با قطع آن بلافاصله امکان حامله شدن وجود دارد.

• خطر عفونت و التهاب لگن با مصرف قرص کاهش می یابد.

• در درمان و تشکیل مجدد برخی از کیستهای تخمدان موثر است.

• خطر سرطان رحم و تخمدان بطور قابل توجهی کاهش می یابد و این اثر تا حدود 20 سال پس از قطع مصرف قرص هم ادامه می یابد.

• در خانمهای مبتلا به اندومتریوز، در صورت مصرف قرص دردهای لگنی و مشکلات ناشی از بیماری کاهش می یابد. التبه مصرف قرص اندومتریوز را درمان نمی کند اما می تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند.

• احتمال بروز بیماریهای خوش خیم پستان مانند کیست را کاهش می دهد.

• موجب افزایش تراکم استخوانی می شود. مصرف قرص در خانمهایی که نزدیک به سنین یائسگی هستند، شدت و دفعات گرگرفتگی را کم کرده و احتمال بروز پوکی استخوان را بعد از یائسگی کاهش می دهد.

• می تواند سبب از بین رفتن آکنه های پوستی شود. در خانمهایی که دچار افزایش موهای صورت و بدن باشند ممکن است وضعیت را تا حدی بهبود بخشد.

آیا انواع مختلفی از این قرصها وجود دارد؟

بله. انواع مختلفی وجود دارد که بسته به میزان و ترکیب هورمونهای استروژن و پروژسترون نامهای مختلفی دارند. انواع LD مقدار استروژن کمتری دارند و بطور رایجتری مصرف می شوند در حالیکه مقدار استروژن در نوع HD بیشتر است و در صورت نامناسب بودن قرص LD توسط پزشک تجویز می شود. مقدار هورمون در قرصهای تری فازیک در سه دوره زمانی متفاوت است. قرص سیپروترون کامپاوند (با نام تجاری دیان) هم وجود دارد که در مواردی توسط پزشک تجویز می شود.

چگونه می توان این قرصها را تهیه کرد؟

می توان این قرصها را از داروخانه بدون نیاز به نسخه پزشک خریداری کرد. مراکز بهداشتی و درمانی در سراسر کشور این قرصها را بطور رایگان در اختیار خانوارهای دارای پرونده بهداشتی قرار می دهند. با این حال شروع مصرف این روش بعنوان یک روش پیشگیری از بارداری باید با معاینه و بررسی از طرف پزشک یا ماما باشد تا فرد ممنوعیتی در مصرف آن نداشته و خطرات احتمالی برای وی در نظر گرفته شود.

از چه زمانی می توانم مصرف قرص را شروع کنم و آیا لازم است در آغاز مصرف از یک روش دیگر نیز استفاده کنم؟

اگر بتازگی زایمان کرده اید و نباید یا نمی توانید شیردهی از سینه را انجام دهید: باید سه تا چهار هفته پس از زایمان از مصرف قرص خودداری کنید زیرا استروژن موجود در این قرصها احتمال لخته شدن خون را افزایش می دهد و می تواند مشکلاتی ایجاد نماید. اگر برای شروع مصرف قرص عجله ای ندارید و از نظر جنسی فعال شده اید لازم است از یک روش جلوگیری از بارداری مطمئن دیگر استفاده کنید. به یاد داشته باشید که در صورت عدم شیردهی، حدود یک ماه پس از زایمان ممکن است تخمک گذاری رخ دهد. بنابراین لازم است که از یک روش مطمئن دیگر استفاده کنید. در عین حال برای شروع مصرف قرص باید از عدم بارداری اطمینان داشته باشید و یک روش این است که صبر کنید تا پریود شوید. اولین قاعدگی در مادران غیرشیرده معمولا 8 هفته پس از زایمان رخ می دهد. اما اگر در این فاصله از یک روش مطمئن دیگر استفاده کرده اید نیازی نیست که منتظر وقوع عادات ماهانه برای شروع قرص باشید.

اگر قاعده می شوید، اول باید مطمئن شوید که باردار نیستید. بنابراین باید مصرف قرص را پس از خونریزی پریود شروع کنید. دو روش برای این کار وجود دارد. روش “شروع از روز اول” که طی 24 ساعت اول پس از خونریزی مصرف قرص را آغاز می کنید و در این روش نیازی به استفاده از یک روش مطمئن برای جلوگیری از حاملگی ندارید. روش دیگر “شروع از جمعه” است، بدین ترتیب که هر زمان در طول هفته که خونریزی شما شروع شود تا جمعه صبر کنید و اولین قرص را در جمعه بخورید. این روش برای سهولت استفاده و جلوگیری از اشتباهات احتمالی در شروع کردن بسته های آینده روش مناسبی است. در این روش نیاز دارید که یک روش مطمئن جلوگیری را (مانند کاندوم) در ماه اول به همراه استفاده از قرص بکار برید.

اگر تاکنون از نظر جنسی فعال نبودید و یا کاملا از عدم بارداری خود مطمئن هستید ممکن است از روش “شروع سریع” استفاده کنید. به این ترتیب که در هر زمان از سیکل قاعدگی که هستید اولین قرص جلوگیری را بخورید و البته باید در اولین سیکل شروع قرص از یک روش جلوگیری دیگر استفاده کنید. چون تاثیر قرص بلافاصله بعد از شروع نخواهد بود.

روش مصرف این قرصها دقیقا چگونه است؟

این قرصها معمولا در بسته های 21 عددی یا 28 عددی موجود هستند. در استفاده از بسته های 28 عددی بطور پیوسته و منظم بعد از اتمام یک بسته باید بسته دیگر را شروع کرد. اما در بسته های 21 عددی پس از اتمام یک بسته باید بسته بعدی را 7 روز بعد، شروع کرد. بعنوان مثال اگر اولین بسته قرص را از روز جمعه آغاز کرده اید، پس از اتمام یک بسته از جمعه بعد بسته جدید را شروع می کنید.

معمولا بعد از 3 تا 5 روز خونریزی پریود شروع می شود و شروع بسته بعدی ارتباطی با اتمام خونریزی ندارد.

قرص نبایستی به صورت ناپیوسته، مثلا یک ماه در میان و یا دو ماه در میان و یا چند روز در میان، مصرف شود. حتی اگر فرد از نظر جنسی فعال نباشد، در صورتیکه این روش را برای جلوگیری از بارداری انتخاب کرده است، باید آنرا بطور منظم مصرف کند.

باید در اولین سیکل همراه با مصرف قرص ضد بارداری، از یک روش دیگر جلوگیری نیز استفاده شود.

برای مصرف قرص LD محدودیت سنی وجود ندارد و می توان آن را تا سن 45 سالگی و حتی بیشتر، تحت نظارت و کنترل ادامه داد. لیکن در مواردی نظیر فشار خون کنترل نشده و مصرف سیگار و غیره توصیه می شود که مصرف قرص به سن کمتر از 35 سال محدود گردد و در سنین بالاتر، افراد باید پس از مشاوره،‌ از روشهای دیگری استفاده کنند.

از آنجا که مصرف قرص از انتقال بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمی کند، در صورتیکه همسر یا شریک جنسی شما با فرد یا افراد دیگری در ارتباط است یا اعتیاد تزریقی دارد، حتما از کاندوم برای جلوگیری از ابتلا به این دسته از بیماریها استفاده کنید.

در مدتی که قرص مصرف می شود، حجم خون قاعدگی به نسبت قبل از مصرف، کاهش می یابد که در صورت کم شدن بیش از حد و لکه بینی یک روز در میان و یا قطع کامل، باید به پزشک مراجعه کرد.

اگر خوردن قرص را فراموش کنم…؟

احتمال وقوع بارداری در صورت فراموش کردن مصرف قرصهای ترکیبی، بستگی به این دارد که چه تعداد از قرصهای یک بسته را فراموش کرده اید و در چه زمانی از سیکل قاعدگی هستید. بنابراین بهترین راه این است که در صورت بروز چنین مشکلی با پزشک یا مامای خود تماس بگیرید. با این حال موارد کلی زیر ممکن است به شما کمک کند:

• اگر شما آغاز بسته جدید را فراموش کرده اید، بهتر است طبق روال روزانه یک عدد را هر چه زودتر شروع کنید و از یک روش مطمئن دیگر جلوگیری از بارداری استفاده کنید.

• در صورتی که خوردن قرص یک شب فراموش شود،‌ بایستی تا دو شب متوالی هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگیری دیگری (مثل کاندوم) هم استفاده شود.

• در صورتی که خوردن قرص دو شب فراموش شود، بایستی تا دو شب متوالی هر شب دو قرص خورده شود و تا آخر بسته، همزمان از روش جلوگیری دیگری (مثل کاندوم) هم استفاده شود.

• در صورتی که خوردن قرص 3 شب متوالی یا بیشتر فراموش شود، بایستی از خوردن بقیه قرصها خودداری شود و تا شروع خونریزی و آغاز دوره قاعدگی جدید از روش جلوگیری دیگری استفاده شود. سپس از روز پنجم قاعدگی، بسته جدید آغاز شود.

اگر پس از خوردن قرص، استفراغ کنم یا دچار اسهال شوم، چه باید بکنم؟

اگر استفراغ دو ساعت یا دیرتر پس از خوردن قرصها اتفاق بیافتد، مشکلی وجود نخواهد داشت. اما اگر زودتر باشد یا تکرار شود، مانند این است که شما قرصی نخورده اید و باید مانند قرص فراموش شده عمل کنید.

اگر دچار اسهالی باشید که بیش از 24 ساعت طول بکشد نیز باید مانند قرص فراموش شده عمل کنید.

آیا استفاده از بعضی داروها، مصرف قرصهای ضدبارداری را بی اثر می کند؟

بله. بعضی از داروهای گیاهی و شیمیایی می توانند اثربخشی قرصهای ضدبارداری را کاهش می دهند و برعکس. برخی از این داروها عبارتند از ریفامپین (نوعی آنتی بیوتیک)، گریزوفولوین (داروی ضد قارچ خوراکی)، باربیتوراتها و برخی از داروهای ضد صرع و داروی گیاهی هایپریکوم پرفوراتوم.

بنابراین بهتر است در صورت استفاده درازمدت از یک داروی خاص، آنرا با پزشک یا مامای خود در میان بگذارید و در صورتیکه از قرصهای جلوگیری استفاده می کنید آنرا به اطلاع پزشک معالج خود که برای بیماری دیگری به وی مراجعه کرده اید، برسانید.

اگر در آخرین هفته سیکل قاعدگی، پریود نشوم چه باید بکنم؟

معمولا خونریزی دو یا سه روز و نهایتا 5 روز بعد از مصرف آخرین قرص یک بسته اتفاق می افتد. افرادی که از قرصهای هورمونی استفاده می کنند معمولا پریود کوتاهتر با خونریزی کمتری دارند و ممکن است در بعضی مواقع فقط لکه بینی مختصری در یک روز داشته باشند. حتی ممکن است در یک دوره پریود نشوند. اگر برای شما چنین اتفاقی افتاد در صورتیکه از مصرف صحیح و به موقع تمام قرصهای یک بسته مطمئن هستید، نگران نشوید و بسته بعدی را با فاصله مناسب شروع کنید. اگر شک به بارداری برایتان وجود دارد می توانید برای اطمینان به پزشک یا مامای خود اطلاع دهید و یا از تست حاملگی خانگی یا آزمایش خون استفاده کنید.

آیا مناسب است که گاهی در مصرف قرص، وقفه ایجاد کنم؟

دلیل پزشکی قاطعی برای اینکه شما بعد از مدتی استفاده از قرص جلوگیری آنرا قطع کنید و سپس مجددا مصرف آنرا شروع کنید وجود ندارد. مضافا اینکه شما در این مدت باید از روش دیگری استفاده کنید و در اولین سیکل مصرف قرص نیز باید آن روش را ادامه دهید.

طول مدت مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از حاملگی در زنانی که سالم هستند، ممکن است
چند سال ادامه پیدا کند و ترک دوره ای آنهتوصیه نمی شود.

عوارض جانبی این قرصها چیست؟

قرصهای پیشگیری از بارداری که امروزه تولید و توزیع می شوند نسبت به انواع قدیمی تر، عوارض کمتری دارند زیرا مقدار هورمون موجود در آنها به اندازه لازم کم شده است. با این حال برخی از عوارض جانبی آنها در حین مصرف عبارتند از:

• گاهی خونریزی یا لکه بینی همزمان با مصرف قرص در طول سیکل قاعدگی و بین دو پریود ادامه دارد. وجود لکه بینی همزمان با مصرف مرتب قرص،‌به مدت 2 تا 3 ماه اهمیتی ندارد. در صورت تداوم بیشتر باید به پزشک مراجعه کرد. در برخی مواقع این مشکل با جایگزین کردن قرصهای HD به جای LD برطرف می شود.

• علائمی مانند تهوع، استفراغ و سردرد همراه با مصرف قرص بتدریج پس از 2 تا 3 ماهم برطرف می شود. برای پیشگیری از این عارضه بهتر است قرصها را همراه با غذا یا پس از شام و قبل از خواب مصرفکرد. در صورت تداوم علائم تهوع و استفراغ می توان همراه با قرصهای پیشگیری، از قرصهای ویتامین B6 به مدت محدود استفاده کرد.

• تورم و دردناک بودن پستانها، افزایش اشتها، نفخ، تغییر وزن، تغییر در تمایلات جنسی و تغییرات خلقی نیز ممکن است بوجود آید. اکثر این عوارض پس از چند ماه مصرف از بین می روند، با این حال گاهی استفاده از همان قرص از یک مارک دیگر ممکن است کمک کننده باشد.

• در برخی خانمهایی که از لنز داخل چشمی برای رفع عیوب انکساری استفاده می کنند، احساس ناخوشایند ناشی از خشک شدن چشمها بروز می کند که در اینصورت می توانند با توصیه چشم پزشک از اشک مصنوعی استفاده نمایند.

• گاهی مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری موجب ایجاد لکه های پوستی روی صورت می شود که به ماسک حاملگی معروف است و معمولا در بارداری و بعلت وجود مقادیری زیاد استروژن در بدن پدید می آید. می توان با محافظت پوست در برابر اشعه و آفتاب احتمال بروز این وضعیت را کاهش داد، اما اگر شما دچار این عارضه شده اید بهتر است با مشاوره با پزشک یا مامای خود، از این به بعد از قرصهای حاوی پروژسترون استفاده کنید یا کلا یک روش دیگر را برای جلوگیری از بارداری انتخاب نمائید. زیرا تداوم مصرف استروژن ممکن است موجب تیره شدن یا وسعت ضایعه پوستی شود.

آیا مصرف آن مخاطراتی دارد و عوارض درازمدت استفاده از آن چه می تواند باشد؟

فشار خون در افرای که از قرصهای هورمونی استفاده می کنند ممکن است قدری افزایش یابد. این افزایش فشار خون در افراد مسن بیشتر است، لذا تجویز قرصها از 35 سالگی به بالا 
بااحتیاط صورت می گیرد. ازدیاد مختصر فشار خون بدون علامت بوده و قابل تحمل است، ولی احتمال دارد در ادامه مصرف قرص، با علائمی چون سردرد، خستگی، عصبانیت، بی خوابی، طپش قلب و خونریزی از بینی نمایان شود.
در خانمهای سیگاری، مصرف قرص می تواند خطر وقوع سکته قلبی را افزایش دهد. این احتمال در افرادی که عوامل خطر ساز دیگری از قبیل فشارخون بالا یا چاقی را نیز دارند بیشتر می شود.

مصرف قرصهای ضد بارداری ممکنست احتمال ایجاد لخته های خونی را در برخی از افرادافزایشدهد. از اینرو خطر بروز عوارضی چون ترومبوز و آمبولی ریوی افزایش می یابد اما احتمال آن بسیار کم است.

در نتایج مطالعات شواهد قطعی دال بر افزایش بروز سرطان پستان، تخمدان، رحم، گردن رحم و مهبل مشاهده نشده است. لذا قرصها بطور کلی سرطان زا نیستند.

مصرف قرص در زن سالم به هیچ وجه موجب پیدایش بیماری قند در هنگام مصرف یا پس از قطع قرص نمی شود، ولی ممکن است در زنان مبتلا به بیماری قند موجب تشدید بیماری شود.

اثرات سوء حاملگی در زن مبتلا به بیماری قندبمراتب شدیدتر و خطرناکتر از قرصها است.

چه کسانی نباید از این قرصها استفاده کنند؟

احتمالا پزشک یا مامای شما هنگام انتخاب روش جلوگیری از بارداری سوالاتی را در زمینه عادات، وضعیت سلامت، سابقه پزشکی شما و خانواده تان می پرسد تا مطمئن شود انتخاب این روش برای شما مناسب و بدون خطر است. بطور کلی شما نباید از قرصهای جلوگیری از حاملگی استفاده کنید اگر:

• دچار یکی از انواع اختلالات انعقادی بوده یا سابقه ای از ترمبوز و آمبولی ریوی داشته باشید.

• مبتلا به فشار خون بالا باشید یا سایر عوامل خطر ساز برای بیماریهای قلبی و عروقی در شما وجود داشته باشد.

• مبتلا به هپاتیت فعال یا سایر بیماریهای کبدی باشید.

• بطور یقین یا احتمالی مبتلا به یکی از انواع سرطانهای حساس به هورمون، مانند سرطان پستان، باشید.

• خونریزی نامشخص رحمی داشته باشید.

• دچار سردردهای میگرنی باشید (بخصوص انواعی که همراه با علائم قبل از شروع سردرد است) یا بیش از 35 سال داشته باشید و یا سیگار بکشید.

• بیش از 20 سال مبتلا به دیابت باشید یا دچار یکی از عوارض دیابت شده باشید.

• مبتلا به بیماریهای کیسه صفرا باشید یا سابقه یرقان ناشی از انسداد مجاری صفراوی را داشته باشید.

• در یک یا دو ماه آینده نیاز به بستری شدن پیدا کنید.

• سیگاری و بالای 35 ساله باشید یا اگر بالای 40 سال داشته باشید که در اینصورت قرص خوراکی پیشگیری از حاملگی باید با احتیاط و پس از معاینه و بررسی های کامل تجویز شود.

• اگر در حین مصرف قرصهای خوراکی پیشگیری از حاملگی،‌ ترشح شیر پیدا شود باید از روشهای دیگرپیشگیری از حاملگی استفاده کنید و اگر ترشح شیر ادامه یابد و بخصوص اگر اختلالاتبعدی در عادت ماهانه پیدا شود، باید برای انجام یک معاینه کلی به پزشک مراجعه نمایید.

چه علائمی نشان می دهد که مشکل پزشکی ناشی از مصرف قرص ایجاد شده است؟

در صورت بروز هر یک از علائم زیر فورا با پزشک خود تماس بگیرید:

• درد شدید در قفسه سینه

• تنگی نفس

• سرفه همراه با خلط خونی

• درد شدید شکمی

• تورم در یک پا، یا درد شدید در ساق یا ران

• سردرد میگرنی یا سردرد از هر نوعی که با شروع مصرف قرص تشدید شده باشد.

• هر نشانه ای از اختلالات عصبی مانند اختلال بینایی (دو بینی، تاری دید، کوری گذرا یا دیدن نقاط نورانی در میدان دید)، اختلال تکلم، بی حسی یا ضعف در نیمی از بدن.

• قرمزی شدید پوست، یرقان یا زردی پوست، خارش در کل بدن، وجود توده ای در پستان، افسردگی یا تموج در خلق و خو و نهایتا زمانی که حدس مس زنید باردار شده اید.

•  

 روش جلوگیری از بارداری بصورت اضطراری به مجموعه ای از روشها و تکنیکهایی اطلاق می شود که در صورتی که نزدیکی بدون استفاده از یکی از راههای مطمئن پیشگیری از بارداری انجام شود و یا علیرغم استفاده از یک روش مشخص، اتفاقی مانند پاره شدن کاندوم و یا نظیر آن رخ دهد، می توان از آن استفاده کرد. البته باید در نظر داشت که این روش به هیچ وجه از انتقال بیماریهای مقاربتی جلوگیری نمی کند.

رایجترین روش پیشگیری بصورت اضطراری، مصرف قرصهای معمولی خوراکی ضد بارداری HD است که به نام “قرص صبح روز بعد” مشهور شده اند. البته این نام مناسبی نیست چون نیازی به صبر کردن تا صبح روز بعد نیست و بهتر است در اولین فرصت بعد از نزدیکی بدون محافظت، از این روش استفاده شود.

در چه مواقعی می توان یا باید از این روش استفاده کرد؟

موارد استفاده از این روش زمانی است که نزدیکی از طریق واژن صورت گیرد در حالیکه هیچ روش پیشگیری از بارداری استفاده نشده یا بطور ناصحیح و غیر کارآمد استفاده شده باشد. این موقعیت ها می تواند شامل موارد زیر باشد:

• زمانی که علیرغم استفاده از کاندوم مردانه، در زمان نامناسبی خارج شود یا پاره شود.

• زمانی که علیرغم استفاده از دیافراگم یا کلاهک دهانه رحم، بطور زودهنگام بیرون آید و یا بعد از نزدیکی بلافاصله خارج شود.

• مقاربت بعد از فراموش کردن اتفاقی یک قرص از دوره قرصهای جلوگیری از بارداری انجام شود.

• در صورت استفاده از روش تقویمی، محاسبه زمان تخمک گذاری بطور ناصحیح انجام شود و نزدیکی کامل در زمان باروری زن انجام شده باشد.

• برنامه استفاده از روش طبیعی یا انقطاع در نزدیکی با شکست مواجه شود.

• نزدیکی بدون استفاده از هیچ روش پیشگیری در حالیکه تصمیم برای بارداری وجود ندارد.

• در موارد تجاوزی که به هر شکل احتمال بارداری وجود خواهد داشت.

روش اضطراری پیشگیری از بارداری چقدر موثر است؟

اثربخشی این روش به نحوه صحیح استفاده و بخصوص زمان مصرف قرصها بستگی دارد. این روش صد درصد موثر نیست، اما تقریبا در 98% موارد از حاملگی پیشگیری می کند. یعنی از هر 100 خانمی که از این روش برای پیشگیری از بارداری استفاده می کنند حدود 2 نفر در طول یکسال حامله می شوند. اگرچند بار از این روش استفاده شود، تاثیر آن کمتر شده و احتمال بارداری بیشترمی شود. بنابراین این روش فقط برای موارداضطراری بکار می رود و نباید بطور مداوم، بعنوان یک روش پیشگیری بکار رود. بلکه پس از استفاده از این روش، فرد باید به پزشک یا مراکز بهداشتی درمانی مراجعه کرده و پس از مشاوره، یکی از روشها را بصورت دائمی انتخاب کند.

زمان و نحوه مصرف آن چگونه است؟

باید در دو نوبت با فاصله 12 ساعت هر بار 2 قرص HD خورده شود.

در واقع بعد از مقاربتی که احتمال بارداری دارد در اولین فرصت 2 قرص خوراکی HD همراه با شیر یآب زیاد مصرف می شود. باید دقت کرد که قرص نوبت اول در زمانی خورده شود که نوبت دوم را بتوان 12 ساعت پس از آن مصرف کرد. مصرف نوبت اول را نباید بی دلیل به تاخیر انداخت، زیرا میزان تاثیر ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد.

اگر قرص نوع LD در دسترس باشد،‌ باید در هرنوبت 4 قرص مصرف کرد.

نکته مهم: اگر بیش از 72 ساعت (3 روز) از مقاربت گذشته باشد، استفاده از روش اضطراری توصیه نمی شود و باید در این موارد با پزشک مشورت کرد.

عملکرد آن بر بدن به منظور پیشگیری از بارداری چیست؟

مصرف این قرصهای هورمونی با متوقف کردن تخمک گذاری یا تداخل در جایگزینی تخمک لقاح یافته در رحم می تواند مانع حاملگی شود. از آنجا که تخمک لقاح یافته ظرف مدت کودتاهی در قسمتی از رحم جایگزین می شود، زمان استفاده از این روش بسیار حائز اهمیت است. در واقع اگر عمل جایگزینی اتفاق افتاده باشد استفاده از این روش مانع از پیشرفت روند بارداری نشده و موجب بروز سقط نخواهد شد.

عوارض جانبی آن چه خواهد بود؟

قرصهای خوراکی اگر به روش اضطراری ذکر شده در بالا مصرف شوند، معمولا عارضه جانبی خطرناکی ندارند. با این حال ممکن است باعث عوارض جانبی موقتی شوند که رایج ترین آنها تهوع است و می توان برای پیشگیری یا برطرف کردن آن از یک داروی ضد تهوع نیز استفاده کرد. تقریبا در نیمی از مصرف کنندگان از این روش تهوع دیده می شود و ممکن است در تعدای از مصرف کنندگان استفراغ هم وجود داشته باشد. گاهی ممکن است سردرد، سرگیجه، گرفتگی شکم و یا احساس پری و درد در سینه ها نیز رخ دهد که البته همه عوارض جانبی گذرا بوده و معمولا‌ پس از یک تا دو روز رفع می شوند. بعلاوه استفاده از این روش تاثیر در میزان باروری فرد در آینده نخواهد داشت.

اگر بلافاصله بعد از خوردن قرصها، استفراغ کردم چه باید بکنم؟

اگر فرد در طول دو ساعت پس از مصرف قرصها در نوبت اول یا دوم، دچار استفراغ شد، در اولین فرصت باید 2 قرص دیگر HDمصرف کند. اگر این اتفاق بعد از خوردن قرصها در نوبت اول رخ دهد، قرصهای نوبت دوم کماکان باید 12 ساعت بعد از نوبت اول مصرف شوند. تزریق یک آمپول ب 6 بصورت عضلانی میتواند در کاهش تهوع موثر باشد. استفراغ اگر بیش از دو ساعت بعد از مصرف قرصها رخ دهد، اهمیتی ندارد زیرا دارو جذب شده است.

آیا مصرف بعضی از داروها ممکن است کارآیی این روش را کاهش دهد؟

بعضی از داروهایی که بطور کلی اثربخشی قرصهای ضدبارداری را کاهش می دهند ممکن است در کارآیی این روش نیز اختلال ایجاد کنند. برخی از این داروها عبارتند از ریفامپین (نوعی آنتی بیوتیک)، گریزوفولوین (داروی ضد قارچ خوراکی)، باربیتوراتها و برخی از داروهای ضد صرع.

چه مدت بعد از این روش باید پریود شوم؟

پس از مصرف هیچ علامت فوری که نشان دهد قرصها اثر کرده یا نکرده اند، وجود ندارد و فقط قاعدگی باید به موقع، چند روز زودتر یا دیرتر رخ دهد. اگر شروع قاعدگی، بیش از یک هفته به تاخیر افتد و یا هر مورد خاص دیگر وجود داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کرد. نکته مهم این است که اگر بعد از مصرف قرصها، دوباره مقاربتی انجام شود که احتمال بارداری در آن وجود داشته باشد، قرصهای قبلی خورده شده از بارداری مجدد جلوگیری نمی کنند.

آیا استفاده از این روش در دوران شیردهی بی خطر است؟

مقدار استروژن موجود در قرصهای ترکیبی ضد بارداری می تواند در مقدار و کیفیت شیر مادر تاثیر منفی داشته باشد. اما بنظر نمی رسد که استفاده کوتاه مدت آن این تاثیر را بگذارد. بعلاوه هورمون ترشح شده در شیر آثار نامطلوبی در شیرخوار نخواهد داشت.

در صورت استفاده از این روش چه زمانی نیاز به مراجعه به پزشک خواهم داشت؟

• تاخیر در قاعدگی بیش از یک هفته.

• ادامه خونریزی نامنظم یا وجود دردهای کرامپی شکم بطور مداوم.

• درد شدید در ناحیه شکم یا لگن.

• احتمال بارداری.

• احتمال ابتلا به بیماریهای مقاربتی.

 احتمال دارد شما نیز مانند بسیاری دیگر زمان زیادی از بزرگسالی خود را صرف این کرده باشید که برای باردار نشدن چه باید کرد! حال وقت آن رسیده که فارغ از هر روش جلوگیری از بارداری باشید. ممکن است لازم باشید نکاتی را در مورد ترک روش جلوگیری که اتخاذ کرده بودید بدانید؛ بعضی از افراد دوست دارند بدانند بعد از ترک یک روش چه مدت نباید یا نمی توانند باردار شوند. در اینجا به برخی از این موارد بر حسب شیوه جلوگیری از حاملگی اشاره می کنیم:

روشهای طبیعی جلوگیری از بارداری

برای باردار شدن بعد از استفاده از هر یک از روشهای طبیعی و سنتی جلوگیری از بارداری مانند خروج قبل از انزال یا امتناع دوره ای از مقاربت با استفاده از تقویم قاعدگی یا درجه حرارت بدن، تنها کاری که باید انجام دهید این است که دیگر آنرا انجام ندهید؛ بدن شما آماده بارداری است. بخصوص اگر از یکی از روشهای امتناع دوره ای استفاده می کنید و یا قاعدگی کاملا منظمی دارید با توجه به شناختی که از سیکل قاعدگی و زمان تخمک گذاری خود دارید شانس بارداری شما افزایش خواهد یافت.

روشهای ایجاد مانع (Barrier)

در این نوع روشهای جلوگیری از بارداری از یک مانع یا سد مکانیکی جهت جلوگیری از تلاقی اسپرم و تخمک استفاده می شود؛ مانند کاندوم مردانه، کاندوم زنانه، دیافراگم و اسفنج های واژن و کلاهک دهانه رحم (Cervical Cap). کلیه این وسایل تاثیری بر باروری شما نخواهند داشت؛ بنابراین اگر شما از یکی از این روشها استفاده می کنید و تصمیم به باردار شدن دارید کافیست استفاده از آن را متوقف کنید. حتی برخی از مواد اسپرم کش (مانند کف و ژل واژینال) که بطور همراه با برخی از این لوازم استفاده می شوند در صورت بارداری هیچ تاثیری نامطلوبی بر جنین نخواهند داشت.

روشهای هورمونی ترکیبی مانند قرص های خوراکی و چسب های ضد بارداری

در این موارد نیز کاری که باید بکنید عدم استفاده از آنهاست. مثلا اگر قرص می خورید و تصمیم گرفته اید که باردار شوید، می توانید تا انتهای سیکل صبر نکنید و بسته قرصتان را کامل نخورید. معمولا چند روز پس از قطع مصرف پریود می شوید. در بسیاری از خانمها تخمک گذاری و باروری بلافاصله پس از قطع دارو باز می گردد. البته در برخی نیز ممکن است چند ماه طول بکشد تا تخمک گذاری اتفاق بیافتد. در واقع تخمک گذاری زمانی اتفاق می افتد که عادات ماهیانه شما به وضعیت منظم مانند گذشته بازگردد.

با این حال اغلب پزشکان پیشنهاد می کنند که پس از قطع مصرف قرص ها یا چسب های ضد بارداری، ابتدا صبر کنید و حتی از یک روش غیر هورمونی (مانند طبیعی یا کاندوم) استفاده کنید تا دو یا سه عادت ماهانه طبیعی پیدا کنید و سپس باردار شوید. اگر بلافاصله پس از قطع این فرآورده های ضد بارداری باردار شوید، تعیین زمان لقاح و نیز زمان زایمان دشوار خواهد بود. ممکن است این امر در ابتدا مهم به نظر نرسد ولی در طول بارداری و بخصوص در انتهای آن، اهمیت خاصی پیدا می کند.

قرصهای پروژستین یا Minipill

این قرصها حاوی مقدار کمی پروژسترون صناعی هستند که بسرعت از بدن دفع می شوند و اثر ضد بارداری آنها بیش از 24 ساعت پس از مصرف آخرین قرص باقی نخواهد ماند (به همین دلیل است که استفاده کنندگان باید در دوران جلوگیری در مورد زمان مصرف آن نیز دقت کنند).

نورپلانت

اگر از نورپلانت استفاده می کنید باید پس از برداشتن آن حداقل دو یا سه قاعدگی طبیعی داشته باشید و سپس باردار شوید. ممکن است پس از برداشت نورپلانت چند ماهی طول بکشد تا قاعدگی شما به حالت طبیعی برگردد اما این احتمال کمتر از روشهای تزریقی ضد بارداری است. اگر بلافاصله پس از برداشت نورپلانت باردار شوید، تعیین زمانی که باردار شده اید و نیز زمان زایمان دشوار خواهد شد.

دپو پروورا

نوعی هورمون پروژسترون است که جهت جلوگیری از بارداری هر 12 هفته تزریق می شود. مصرف آن را باید 3 تا 6 ماه پیش از تلاش برای بارداری قطع کرد زیرا حداقل 13 هفته طول می کشد تا تخمک گذاری اتفاق بیافتد. در بعضی موارد نیز تاخیر در باروری یک سال یا بیشتر به طول می انجامد اما بطور متوسط 10 ماه بعد از آخرین تزریق فرد تخمک گذاری می کند. بهتر است تا زمانی که حداقل دو یا سه قاعدگی طبیعی داشته باشد، صبر کنید. اگر بعد از یکسال هنوز پریود رخ نداد با پزشک خود تماس بگیرید.

وسایل داخل رحمی یا IUD

اگر از آی. یو. دی استفاده می کنید، باید آن را پیش از اقدام به بارداری بردارید.. این کار را می توانید در هر زمان از سیکل قاعدگی انجام دهید، با این حال متخصصین معتقدند بهترین زمان برای خارج کردن آی. یو. دی هنگام عادت ماهانه است و در سیکل بعد وضعیت قاعدگی و تخمک گذاری شما مانند قبل خواهد بود. اگر هر گونه علامتی دال بر وجود عفونت ناشی از آی .یو. دی دارید، پیش از تلاش برای بارداری حتما به مداوای آن بپردازید

 روش زندگی شما، سلامت کودک و شما را تحت تاثیر قرار می دهد. با برنامه ریزی پیش از بارداری، می توانید اتفاقات را پیش بینی کنید؛ در انتظار پیشامدهای خوب باشید و اگر واقعه ناخوشایند رخ داد برای مقابله با آن آماده باشید.

اغلب زنان زمانی متوجه بارداری خود می شوند که 1 تا 2 ماه از شروع حاملگی گذشته است و معمولا زمانی که به پزشک خود مراجعه می کنند 2 یا 3 ماهه باردار هستند. اولین 12 هفته بارداری از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا در این زمان اعضا و دستگاههای اصلی بدن کودک ساخته می شوند. پیش از آنکه متوجه بارداری خود شوید و یا به پزشکتان مراجعه کنید، اتفاق های مهم بسیاری ممکن است روی دهند. آمادگی برای بارداری به معنی آمادگی جسمانی و روحی برای بارداری است. در گذشته بیشتر بر بهداشت و سلامتی در طی دوران بارداری تاکید می شد اما امروزه اکثر متخصصین معتقدند که باید از مدتی قبل از بارداری به سلامت پدر و مادر آینده توجه داشت. آماده کردن اوضاع کلی زندگی و بخصوص بدنتان با سلامت عمومی مناسب می تواند به شما کمک کند تا یک بارداری لذتبخش و یک کودک سالم داشته باشید. در اینجا موارد مهمی که بهتر است پیش از باردار شدن در نظر داشته باشید ذکر شده است. می توانید از آن پرینت بگیرید تا در فرصتهای مناسب با هم آنرا مرور کنید.

• با استفاده از جدول، چرخه قاعدگی خود را ثبت کنید. برای بررسی چرخه باروری خود می توانید حداقل دو ماه زمان شروع قاعدگی را یادداشت کنید. اگر قاعدگی نامنظم دارید باید ماههای بیشتری این کار را انجام دهید یا برای تعیین زمان تخمک گذاری از یکی از روشهای اندازه گیری دمای بدن یا ترشحات واژن استفاده کنید.
• از سلامت بدن خود مطمئن شوید تا نگران خطرات آنها در طول بارداری نباشید:
  • مصرف فولیک اسید را آغاز کنید. روزانه mcg 400 از این دارو توصیه می شود. فولیک اسید از بروز اختلالات مادرزادی مغز و نخاع- که اختلالات لوله عصبی نامیده می شوند- پیشگیری می کند. همچنین مشخص شده است که پایین بودن سطح فولیک اسید در بدن، خطر سقط را افزایش می دهد. لازم است که قبل از بارداری مصرف فولیک اسید را آغاز کنید، چرا که بیشترین تاثیر مثبت فولیک اسید در 28 روز نخست بارداری است. از آنجا که ممکن است ندانید چه زمانی باردار می شوید، بهتر است همزمان با توقف روشجلوگیری از بارداری و در دورانی که سعی می کنید باردار شوید، مصرف آن را آغاز کنید.
  • اگر دچار کمخونی هستید آنرا درمان کنید. شاید لازم باشد که از پزشک خود بخواهید تا سطح آهن بدن شما را بررسی کند؛ نباید پیش از بارداری از کمبود آهن رنج ببرید. کمبود آهن در بارداری ممکن است موجب شود تا بیش از آنچه که رایج است، در دوره بارداری احساس خستگی کنید. بعلاوه شما باید ذخیره آهن مناسبی برای جنین و زایمان داشته باشید.
  • حداقل 3 ماه پیش از باردار شدن به وزن ایده آل بدن خود برسید. وقتی که باردار می شوید، سلامت کودک تا حد زیادی به متعادل بودن وزن بدن شما بستگی دارد.
  • سعی کنید با دوری گزیدن از عفونت ها، سالم باقی بمانید. دست هایتان را مرتب بشویید، از کس دیگری بخواهید سطل زباله را خالی کند، و از قرار گرفتن در شرایطی که خطر عفونت به همراه دارند پرهیز کنید.
  • از تماس با مواد شیمیایی مضر در خانه و محل کار اجتناب کنید.
  • گروه خون خود و پدر کودکتان را بدانید و با هم سابقه بیماری های خانوادگی هر یک را یادداشت کنید.
  • به پزشک مراجعه کنید تا اگر لازم می داند برخی از آزمایشات و یا در صورت لزوم واکسیناسیون را پیش از بارداری انجام دهد. در مورد تمام داروهایی که به صورت مرتب مصرف می کنید صحبت کنید و مطمئن شوید که تمام بیماری های مزمن شما تحت کنترل قرار دارند.
  • به دندان پزشک مراجعه کنید تا از وضعیت سلامت دندانهایتان مطلع شوید. بهتر است پوسیدگی ها قبل از آغاز بارداری ترمیم شوند و بیماری های لثه باید تحت کنترل باشند. وجود بیماری لثه در دوران بارداری خطر به دنیا آمدن کودکی با وزن پایین را افزایش می دهد.
  • اگر روش جلوگیری از بارداری خود را متوقف کرده اید، برای انجام هر آزمایش یا تصویربرداری – مانند عکس های رادیولوژی – مسوول مربوطه را در جریان قرار دهید.
• شیوه زندگی خود را بهبود بخشید. شروع کردن برخی از این موارد در طول بارداری دشوارتر است. سعی کنید پیش از بارداری به آنها بپردازید:
  • یک برنامه منظم ورزشی را آغاز کنید و آن را ادامه دهید. انجام یک فعالیت بدنی متعادل پیش از بارداری و ادامه آن در طول بارداری، به شما کمک شایانی می کند.
  • یک شیوه تغذیه سالم در پیش بگیرید. غذاهایی مصرف کنید که تازه و سرشار از مواد مغذی هستند و از تهیه بهداشتی و مناسب آنها مطمئن هستید.
  • اگر سیگار می کشید حتما از حالا برای ترک آن اقدام کنید و تا حد امکان از قرار گرفتن در معرض دود دخانیات پرهیز کنید.
  • اگر الکل مصرف می کنید، بطور جدی آنرا کنار بگذارید و از نوشیدن نوشابه های الکلی حتی بطور تفریحی و در میهمانیها بپرهیزید.
  • سعی کنید تا جایی که ممکن است عوامل استرس زا و غیر ضروری زندگی خود را کاهش دهید.
• وضعیت بیمه سلامت خود را کنترل کنید. برنامه های آینده زندگی مشترکتان (مانند تحصیل، شغل، مسافرت و … ) را در صورت بارداری و داشتن فرزند مد نظر قرار دهید.

بیا نی نی: محققان انگلیسی دریافتند مردان سیگاری DNA آسیب دیده را به فرزندان خود منتقل می کنند و خطر ابتلا به سرطان را در بین آنها افزایش می دهند.

به گزارش دیلی میل، دانش پ‍ژوهان دانشگاه بردفورد دریافتند سیگار کشیدن به DNA پدر آسیب وارد می کند و این ژن های آسیب دیده می تواند به فرزندان آنها منتقل شود.

این امر خطر ابتلا به سرطان های کودکی به وی‍ژه سرطان خون (لوسمی) را در بین فرزندان افزایش می دهد.

به گفته دایانا آندرسون از مجریان این طرح ، از آن جا که یک سلول اسپرم با توانایی بارورسازی، سه ماه طول می کشد تا کاملا رشد کند، پدران باید 12 هفته پیش از لقاح سیگار خود را ترک کنند.

سیگار کشیدن پدران در زمان نزدیک به لقاح می تواند موجب بروز تغییرات ‍ژنتیکی در فرزندان شود.این تغییرات می تواند خطر ابتلا به سرطان را در آنها افزایش دهد.

در همین حال دانشمندان دانشگاه گلاسکو نیز دریافتند مردانی که زیاد چای می نوشند نیز خطر ابتلا به سرطان را در خود افزایش می دهند.

آنها دریافتنند مردانی که روزانه هفت فنجان و یا بیشتر چای می نوشند 50 درصد بیشتراز آنهایی که روزانه سه فنجان یا کمتر چای می نوشند در خطر ابتلا به سرطان پروستات قرار دارند.

این هشدار پس از آن اعلام شد که محققان سلامت بیش از 6 هزار مرد را به مدت 40 سال بررسی کردند.

منبع: بیا نی نی

قبل از بچه دار شدن زوجین از هم شناخت پیدا کنند

حاصل یک زندگی با عشق وعلاقه همراه با آگاهی کامل زوجین از وظایف خود درزندگی مشترک وعمل به آن فرزندی خواهد بود سالم که میتواند انسانی متعالی شده وبرای خانواده و جامعه مفید باشد.

برای بچه دار شدن شغلی با امنیت و درآمد کافی داشته باشد

بر سر آینده فرزند خود با همسرتان همراه شوید

نتایج این مطالعه همچنین نشان داد که هیچ تفاوتی در مرگ و میر یا بیماری در این گروه مشاهده نشد به جزکاهش 14 درصدی در شیوع تب در اثر مصرف مجموعه مکملها.

منبع: رژیم درمانی نوین