دسته: بارداری و زایمان

سوال : در آی وی اف حتما بارداری دوقلویی اتفاق می افتد؟

پاسخ : امروزه بسیاری از زوجین تصمیم به باردار شدن و تمایل به فرزند دوقلو داشتن دارند. هر چند که بارداری دوقلویی دارای مزایایی نیز می باشد ( مثلا بسیاری ترجیح می دهند که سختی دوران بارداری و زایمان را یک بار تحمل کنند)، با این حال بارداری دو قلویی جزو بارداری پرخطر محسوب شده و می تواند با خطرات بیشتری برای مادر و جنین همراه باشد. بنابراین در صورت تمایل به داشتن بارداری دوقلو و آگاهی از خطرات آن، حتما با پزشک خود مشورت نمایید.

برای آگاهی بیشتر از بارداری دوقلویی در آی وی اف به سراغ مرکز باروری و درمان ناباروری مام رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به مرکز باروری و درمان ناباروری مام یا دریافت نوبت از مرکز باروری و درمان ناباروری مام کلیک کنید.

چندقلوزایی

بیشتر بارداری ها منجر به تولد یک فرزند می‌شود اما درصد کمی نیز باعث چند قلوزایی خواهند شد. بارداری که منجر به تولد دو یا تعداد بیشتری فرزند شود چندقلوزایی نامیده می‌شود. جنین‌های متولد‌شده ممکن است چندقلوهای همسان یا چندقلوهای ناهمسان باشند. دو یا چند قلوهای همسان از یک تخمک لقاح یافته با یک اسپرم ایجاد می‌شوند که به دلایل نامشخصی تخمک لقاح‌یافته طی مرحله‌ی اول تکوین به دو یا چند جنین تقسیم می‌شود. این درحالی است که چندقلوهای غیرهمسان از لقاح تخمک‌های متعدد با اسپرم‌های مختلف ایجاد می‌شوند. چندقلوها شامل دوقلو، سه‌قلو، چهارقلو و در موارد معدودی تعداد بیشتری فرزند که هم زمان متولد شده‌اند می‌باشد. با این وجود در چند دهه‌ی اخیر درصد چند قلوزایی افزایش یافته است که بیشتر به دلیل داروهایی است که به زنان نابارور داده می‌شود و منجر به تخمک‌گذاری‌های متعدد می‌شود. زنانی که از روش‌های کمک باروری (ART) استفاده می‌کنند شانس بیشتری برای بارداری‌های چندقلویی دارند. افزایش این احتمال با توجه به نوع درمان‌های بارداری مورد استفاده می‌تواند متفاوت باشد. در روش لقاح آزمایشگاهی (IVF) چندین جنین در رحم قرار داده می‌شود. سایر درمان‌های دارویی مانند کلومید می‌تواند باعث تحریک رهایی چندین تخمک شود. با این حال بسیاری از درمان‌های بارداری اثری بر افزایش احتمال چندقلوزایی ندارند. حدود 25 درصد درمان‌های لقاح آزمایشگاهی به بارداری چند قلویی منجر می‌شوند. از دیگر علت‌های این امر افزایش سن باروری در زنان بوده که موجب چند قلوزایی می‌شود. تولد دوقلوها و قل‌های بیشتر یک فرآیند بارداری منحصر به فرد است که بر روی نظام خانواده، توسعه جامعه و تکوین شخصیت افراد اثرگذار می‌باشد. از آنجایی زایمان چندقلوها متفاوت تر است، زنانی که بارداری چندقلویی را تجربه می‌کنند بیشتر از بارداری‌های معمولی نیازمند توجه و مراقبت می‌باشند.
آمارها نشان می‌دهد که از هر ۳۰ فرد در اروپا و یا آمریکا، یک نفر از آن‌ها دارای یک خواهر و یا برادر دو قلو می‌باشد. این نرخ در آسیا به یک نفر در ۷۰ نفر می‌رسد.
کم‌ترین نرخ شیوع چندقلوزایی در کشور هاوایی، ژاپن و تایوان بوده که حدوداً دو تا هفت نفر از هر ۱۰۰۰ نفر می‌باشد. بر اساس نتایج گزارش شده آمار چندقلوزایی به علت استفاده از تکنیک‌های کمک باروری (ART) در حال افزایش می‌باشد، در سال ۲۰۱۱ در آمریکا ۳۶ درصد تولدهای حاصل از IVF، دوقلو و ۷۸ درصد سه قلو بوده است. طول بارداری در انسان برای یک جنین در حدود۴۰ هفته می‌باشد. اما این زمان برای چندقلوزایی به طور متوسط کاهش می‌یابد. برای دوقلوزایی طول دوره‌ی بارداری ۳۶ هفته، برای سه قلوزایی ۳۲ هفته و برای چهارقلوزایی ۳۰ هفته می‌باشد. از آنجایی که تولدهای زودرس در نهایت برای سلامت کودکان عواقبی در پی دارد، تولد دوقلوها با راهکارهای خاصی نسبت به تولدهای معمول کنترل و هدایت می‌شود.
برخی چندقلوهای همسان از یک جفت استفاده می‌کنند با این حال به طور معمول در کیسه‌های آب مجزایی در رحم رشد می‌کنند. در موارد محدودی چندقلوهای همسان در یک کیسه‌ی آمنیوتیک قرار می‌گیرند. دو یا چند قلوهای غیرهمسان دارای جفت ها و کیسه های آمنیوتیک مجزایی هستند.

انواع بارداری دوقلویی

بارداری دوقلویی بر اساس تعداد تخمک لقاح یافته، دارای دو نوع اصلی می باشد:

• مونوزیگوت (دوقلوی همسان): در این نوع دوقلویی ممکن است یک تخمک با یک اسپرم بارور شود و سپس زیگوت (سلول تخم) تشکیل شده به دو قسمت تقسیم گردد.
• دی زیگوت (دوقلوی غیرهمسان): اگر دو تخمک توسط دو اسپرم مختلف بارور شوند، بارداری به صورت دوقلویی دی زیگوت ایجاد می شود. بنابراین دوقلوهای دی زیگوت، دوقلوهای حاصل از دو جنین متفاوت هستند که فقط در یک زمان متولد می شوند.
• یک نوع دیگر تقسیم بندی بارداری دوقلویی بر اساس ساک بارداری است. ساک بارداری از دو قسمت تشکیل شده است؛ کوریون و آمنیون. کوریون لایه خارجی ساک بارداری است و آمنیون لایه داخلی کیسه بارداری است که مایع آمنیوتیک را در بر می گیرد.

عوارض بارداری دوقلویی:

همانطورکه گفته شد بارداری دوقلویی دارای عوارضی برای مادر و نوزاد می باشد. از مهمترین عوارض بارداری دوقلویی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• زایمان زودرس؛
• تولد نوزاد با وزن کم؛
• مرده زایی؛
• ابتلای نوزاد به اوتیسم؛
• مسمومیت بارداری؛
• دیابت بارداری.

سوال : مصرف مکمل در بارداری ضروری است؟

پاسخ : اگر قصد بارداری دارید و یا باردار هستید، احتمالأ اسم مکمل های مولتی ویتامین دوران بارداری (مولتی ویتامین پریناتال) به گوشتان خورده است. مصرف این مکمل ها تا چه حد لازم است؟ این مکمل ها حاوی چه موادی هستند و نخوردن آن ها چه ضرری برای مادر و نوزاد خواهد داشت؟

برای آگاهی بیشتر از ضرورت مصرف مکمل در بارداری به سراغ سیده مهدیه علوی کارشناس مامایی رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به سیده مهدیه علوی کارشناس مامایی یا دریافت نوبت از مطب سیده مهدیه علوی کارشناس مامایی کلیک کنید.

بهره گرفتن از یک تغذیه سالم شرط موفقیت در بارداری و تأمین سلامت مادر و نوزاد است و استفاده از مکمل های مولتی ویتامین دوران بارداری ایده عاقلانه و مناسبی است تا هرگونه کمبود مواد مغذی در رژیم غذایی مادر به کمک آن ها برطرف گردد.

اسید فولیک، آهن، ید و کلسیم 4 ماده مغذی مهم و پر فایده هستند که برای تأمین مقادیر کافی از آن ها در بارداری، علاوه بر رژیم غذایی مناسب، مصرف مکمل های مولتی ویتامین پریناتال هم ضروری است. این مواد نقش بسیار مهمی در رشد و تکامل صحیح کودک در دوران بارداری ایفا می کنند.

اسید فولیک

میزان مناسب اسید فولیک به طور ویژه ای مانع از ایجاد نقایص لوله عصبی هنگام تولد (مادرزادی) که بر روی مغز و نخاع اثر می گذارند، می شود. نقایص لوله عصبی در 28 روز نخست پس از لقاح و پیش از اینکه مادر متوجه بارداری اش شده باشد، رخ می دهند. از آنجا که در اغلب مواقع برنامه ریزی دقیقی برای بارداری صورت نمی گیرد و بسیاری از بارداری ها بدون برنامه قبلی اتفاق می افتند، بنابراین توصیه ما و پزشکان این است که برای پیشگیری از بروز مشکلاتی نظیر نقایص لوله های عصبی، هر خانمی که احتمال باردار شدن دارد (تمام زنان متأهل در سنین باروری)، مصرف روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک را آغاز نموده و تا 12 هفته اول بعد از بارداری اش به مصرف آن ادامه دهد.

البته خانم هایی که فرزندی با نقص لوله عصبی داشته اند در رابطه با تعیین دوز مصرفی اسید فولیک می بایست است با پزشک خود مشورت نمایند. اما تحقیقات نشان داده است که مصرف دوز بالای اسیدفولیک (بیش از 4000 میکروگرم) حداقل یک ماه قبل از بارداری و در طی سه ماهه اول بارداری برای این زنان می تواند مفید باشد.

سبزیجات با برگ های سبز، آجیل خصوصد گردو و بادام، انواع لوبیاها، مرکبات و غذاهای غنی شده حاوی اسید فولیک هستند و بهتر است در رژیم غذایی روزانه زنان باردار مقادیری از این مواد گنجانده شود. با این وجود استفاده از مکمل های حاوی مقادیر مناسب از اسیدفولیک برای پشتیبانی از مادران باردار و کودک شان ضروری است.

کلسیم

کلسیم از آن جهت مهم و ضروری است که هم نوزاد برای رشد استخوان هایش به میزان مناسبی از آن نیاز دارد و هم می تواند مانع از دست رفتن تراکم استخوان مادر شود.

ید

وجود ید برای عملکرد صحیح تیروئید مادر در حین بارداری لازم است. کمبود ید در بدن مادر می تواند منجر به بروز مشکلات جدی مانند ناشنوایی، توقف رشد فیزیکی و ناتوانی ذهنی شدید در نوزادان شود و در موارد کمبود شدید حتی سقط جنین و تولد نوزاد مرده را در پی داشته باشد.

آهن

وجود مقادیر کافی از آهن به اکسیژن رسانی مناسب هم در مادر و هم در جنین کمک می کند.

از آن جهت که خانم های باردار برای حفظ سلامت خود و کودک شان در حین بارداری می بایست از کافی بودن میزان ویتامین مصرفی اطمینان حاصل نمایند، بنابراین بهتر است تا از میزان مواد معدنی و ویتامین های موجود در مکمل های مولتی پریناتال آگاه شوید.

مقادیر ویتامین ها و مواد معدنی موجود در مکمل های مولتی ویتامین دوران بارداری

• 400 میکروگرم اسیدفولیک
• 400 واحد ویتامین D
• 70 میلی گرم ویتامین C
• 3 میلی گرم تیامین (ویتامین ب 1)
• 2 میلی گرم ریبوفلاوین (ویتامین ب2)
• 20 میلی گرم نیاسین (ویتامین ب3)
• 6 میکروگرم ویتامین ب 12
• 10 میلی گرم ویتامین E
• 15 میلی گرم روی
• 200 تا 300 میلی گرم کلسیم
• 17 میلی گرم آهن
• 150 میکروگرم ید

البته در رابطه با مصرف این مکمل ها چند نکته مهم را به خاطر داشته باشید:

1. مصرف این مکمل های به تنهایی کافی نیستند، بلکه رعایت یک رژیم غذایی متعادل و متنوع به همراه مصرف مکمل های مولتی ویتامین دوران بارداری تأمین کننده نیاز مادران باردار خواهد بود.
2. چنانچه مصرف این مکمل ها باعث ایجاد حالت تهوع می شود، می توان با نظر پزشک نوع و میزان مصرف آن ها را تغییر داد. اما به هیچ عنوان نباید به طور خودسرانه مصرف آن ها را قطع نمود.

سوال : داروهایی که برای آی وی اف استفاده می شود، چه عوارضی دارد؟

پاسخ : لقاح آزمایشگاهی یا آی وی اف یکی از رایج ترین روش های کمک باروری (ART) است. ای وی اف فرآیند بارورسازی است که در آن سلول تخمک و سلول اسپرم در آزمایشگاه به صورت دستی لقاح می یابند و سپس جنین ایجاد شده به رحم منتقل می شود و به افراد دچار نازایی کمک می کند تا تجربه داشتن فرزند را داشته باشند.
برخی از خانم ها بعد از طی کردن تمامی مراحل IVF می توانند فعالیت های روزمره خود را بعد از یک روز از سر بگیرند ولی بهتر است کمی استراحت کنند.
ممکن است مانند بسیاری از تکنیک های پزشکی، IVF هم با عوارض و مشکلاتی همراه باشد.

برای آگاهی بیشتر از عوارض داروهای آی وی اف به سراغ مرکز باروری و درمان ناباروری مام رفتیم. از شما دعوت میکنیم ویدئو زیر را تماشا کنید. برای مراجعه به مرکز باروری و درمان ناباروری مام یا دریافت نوبت از مرکز باروری و درمان ناباروری مام کلیک کنید.

عوارض آی وی اف ناشی از مصرف داروهای کمک باروری

داروهای کمک باروری می توانند عوارض جانبی مانند سردرد، تغییرات خلق و خوی، انقباضات خفیف شکمی، درد شکم، گرگرفتگی، نفخ مختصر، یبوست و حساس شدن پستان ها را در کنار دیگر عوارض ای وی اف ایجاد کنند. داروهای کمک باروری ممکن است به ندرت باعث ایجاد سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) شوند. از علائم سندرم تحریک بیش از حد تخمدان می توان به درد های شکم، احساس نفخ، احساس تهوع یا استفراغ، کاهش دفعات ادرار، تنگی نفس، غش و افزایش وزن ناگهانی در عرض سه تا پنج روز اشاره کرد.
در صورت مشاهده هر کدام از علائم بالا به پزشک مراجعه کنید.

عوارض ای وی اف مربوط به عمل تخمک گیری یا پانکچر

عمل تخمک گیری، تخمک کشی یا پانکچر نیز ممکن است با عوارض و مشکلاتی همراه باشد. بعد از پانکچر بهتر است علائمی مانند خون ریزی شدید واژینال، درد در ناحیه لگن، وجود خون در ادرار و تب بالای 38 درجه سانتیگراد (100.5 درجه فارنهایت) را جدی بگیرید و در صورت مشاهده این علائم حتما با پزشک خود تماس بگیرید. همچنین در موارد نادری امکان آسیب به مثانه یا روده و همچنین عفونت و خون ریزی در حین عمل تخمک گیری وجود دارد اما این مشکلات بسیار به میزان تجربه و مهارت پزشک متخصص و نیز مجهز بودن مرکز ناباروری به تجهیزات و دستگاه های به روز، بستگی دارند.

عوارض ای وی اف مربوط به انتقال جنین

پس از انتقال جنین لقاح یافته ممکن است متوجه خروج مقادیری مایع و ترشحات شفاف و یا آغشته به خون شوید. همچنین در مرحله انتقال جنین در صورتی که بیش از یک جنین به داخل رحم منتقل شود، احتمال چندقلوزایی افزایش پیدا می کند. چندقلوزایی نیز عوارضی مانند افزایش خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم در پی دارد.

استرس، از دیگر عوارض ای وی اف

روش کمک باروری (ART) تعهد فیزیکی، احساسی و مالی مهمی را از سمت زوج ها می طلبد. استرس های روانی و مشکلات احساسی در جریان انجام IVF، شایع هستند به خصوص زمانی که آی وی اف با شکست روبه رو شود. همچنین روش های کمک باروری پرهزینه هستند و اغلب بیمه ها این هزینه ها را پوشش نمی دهند. در نتیجه در روند ای وی اف داشتن حمایت و پشتیبانی خانواده و نزدیکان می تواند بسیار یاری دهنده باشد.