دسته: بارداری و زایمان

چشم‌هایش به شما رفته، خنده‌اش عین همسرتان است. دماغ کوفته‌ای‌اش را از پدربزرگش گرفته و درست مثل بچگی خود شماست. این که چنین معجزه‌ای را در آغوش دارید بدون شک زیباست اما شاید با خودتان فکر کنید در حالی که اغلب اعضای خانواده کچل هستند هیچ امیدی هست که پسرتان موهایش را در بزرگسالی از دست ندهد؟ یا اینکه دخترتان صدای زیبایی مثل خودتان داشته باشد نه اینکه تن صدایش به پدرش برود؟! اصلا امکان دارد درصد زیبایی فرزندتان را بالا ببرید؟
درست است که دانشمندان نقشه ژنوم انسان را رمزگشایی کرده‌اند اما مسئول ژن‌های رنگ چشم، پوست و …. بسیار زیاد بوده و نحوه انتقالشان چندان روشن نیست. با وجود این با اطلاعاتی که در حال حاضر وجود دارد می‌توان حدس زد نوزاد در مجموع چه ظاهری خواهد داشت. دکتر مریم سبحانی، متخصص ژنتیک پزشکی دانشگاه تهران درباره باورهای اشتباهی که در زمینه زیبایی فرزند با رژیم غذایی خاص وجود دارد، توضیح می‌دهد.
 

همه چیز در 23 کروموزوم نهفته است!

سلول‌های بدن ما 46 کروموزوم دارند که 23 عدد آن را از اسپرم پدر و 23 عدد آن را از تخمک مادر می‌گیرند. هنگامی که اسپرم و تخمک لقاح می‌یابد یک سلول واحد با 46 کروموزم تشکیل شده که به سرعت تقسیم می‌شود و تبدیل به 100 تریلیون سلول خونی می‌شود. هر کروموزوم هم حاوی تعداد زیادی ژن است که به صورت جفت قرار دارند. از آنجا که نیمی از ژن‌های کودک از مادر و نیمی از پدر است، احتمال تولد نوزاد با یک ژن خاص مانند احتمال پرتاب کردن سکه است. به نظر می‌رسد تنها چند ویژگی مانند گروه خونی تنها با یک جفت ژن کنترل می‌شود و بیشتر صفات مانند رنگ پوست، رنگ مو و قد نتیجه ترکیب بسیاری از ژن‌هاست که با هم هستند و خیلی از آنها شناسایی نشده‌اند.

زیبایی با ژن، سلامت با تغذیه

واقعیت این است که اگر مادری پروتئین کمی مصرف کند یا ویتامین‌هایش در دوران بارداری کم باشد یا حتی اسید فولیکش ناکافی باشد بچه ناهنجار و در نهایت بد قیافه به دنیا می‌آید. دریافت اسید فولیک ناکافی موجب می‌شود طناب عصبی تشکیل نشده و قسمت‌های بیرون‌زده در چهره داشته باشد که بدشکلی ایجاد می‌کند.

مسئول رنگ چشم، 16 ژن

اگر دوست دارید فرزندی با رنگ چشم آبی داشته باشید در حالی که خودتان و همسرتان چشمهای مشکی دارید باید بدانید که رنگ چشم مسیرهای کلاسیک وراثت را ندارد و نفوذ ناقص در آن نقش دارد. 16 ژن مسئول رنگ چشم هستند که هرکدام از آنها ممکن است بروز کند و ربطی به تغذیه و ترفند خاصی ندارد.

انار خوشگل نمی‌کند

در بسیاری از سایت‌ها گفته می‌شود خوردن فلان میوه می‌تواند نوزاد را زیبا کند و بهمان خوراکی پوست کودک را روشن می‌کند در حالی که این گفته درست نیست. زمانی که به عنوان مثال در دوران بارداری توصیه می‌شود انار مصرف شود در اصل به این دلیل است که کبد مادر در این دوران تحت تاثیر سموم زیادی است و باید هم سموم بدن خود و هم جنین را دفع کند. خوردن انار خون را تصفیه کرده و به کبد کمک می‌کند و بیشتر در جهت سلامتی مادر است نه زیبایی جنین. این موارد به طور غیرمستقیم بر سلامت مادر و جنین اثر می‌گذارند و نه زیبایی او.

قد فرزندتان ولی بلندتر می‌شود

اگر بر ظاهر و رنگ چشم و پوست فرزندتان اثری نداشته باشید در عوض با رژیم غذایی مناسب در دوران بارداری و بعد از زایمان می‌توانید بر قد فرزندتان تاثیر بگذارید. در صورتی که پروتئین و ویتامین به اندازه کافی به جنین برسد و کم وزن به دنیا نیاید قدش هم در نهایت کوتاه نخواهد بود. قد دختر معمولا میانگین قد مادر به علاوه قد پدر منهای 13 است و قد پسر میانگین قد پدر به علاوه مادر به علاوه 13 است. اما عنصر تغذیه هم در دوران بارداری و هم بعد از به دنیا آمدن نوزاد تا زمانی که صفحات رشدش بسته نشده تاثیر زیادی دارد. با ورزش و تغذیه می‌توان این عدد 13 را کم و زیاد کرد. فرزند پدر و مادری که کوتاه قد هستند و ژن بلند قدی در نسل‌های پیشین هم نداشته باشند می‌تواند با ورزش و تغذیه مناسب قد بلندتری به نسبت والدین داشته باشد.

سلامت مادر، ضامن سلامت کودک

آنچه بیش از همه خانم‌ها در دوران اقدام به بارداری و بارداری باید انجام دهند این است که به وضعیت بهداشت خودشان توجه ویژه داشته باشند. خانم‌ها باید ورزش کنند، سیگار و به ویژه قلیان نیز استفاده نکنند زیرا قلیان باعث تغییر شکل کروموزوم‌ها شده و بر بارداری‌شان اثر می‌گذارد. در صورتی که خانمی در دوران بارداری غذای کم کالری مصرف کند و رژیم بگیرد در زمام زایمان نوزاد با وزن کم به دنیا می‌آورد.

حالا که می‌خواهید تغییری به زندگی‌ خانوادگی‌تان بدهید و مادر شوید، بدانید که باید ماه‌ها قبل خودتان را آماده کنید. قرار نیست فقط در دوره بارداری به فکر سلامت خود و جنین‌تان باشید و زمانی که در تلاش برای بارداری هستید هم مهم است که در معرض برخی مواد غیرضروری که می‌تواند بر باروری شما اثر بگذارد، قرار نگیرید. در اینجا چند مورد از مهمترین‌ها را مرور می‌کنیم.

رنگ کردن خانه بدون حضور شما

قرار گرفتن در معرض رنگ‌های بر پایه روغن و رنگ‌های حاوی سرب و جیوه در دورانی که در تلاش برای بارداری هستید به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. طبق گفته انجمن آمریکایی بارداری رنگ‌های لاتکس با اتیلن گلیکول اتر و بیوسیاید را به هیچ عنوان نباید در رنگ‌آمیزی خانه استفاده کنید. قرار گرفتن در معرض این مواد شیمیایی خطر ابتلا به سو مصرف مواد را بالا می‌برد و کودک شما را در معرض خطر نقص جسمی و روحی قرار می‌دهد. با توجه به گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها مسمویت سرب می‌تواند از مادر به جنین منتقل شود و سقط جنین و زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، مشکلات یادگیری، مسائل رفتاری و آسیب مغز، کلیه یا عصب را باعث ‌شود. اگر فکر می‌کنید باید خانه را برای آمدن کوچولو آماده کنید این کار را به همسرتان بسپارید و خانه را ترک کنید تا رنگ خانه تمام شود و هوا سالم برای تنفس محیا شود.

غذای کنسروی ممنوع

برخی از خطرات در آشپزخانه نهفته است. BPA یک ماده شیمیایی است که در پلاستیک یافت می‌شود و می‌تواند به مواد غذایی برسد و در باروری و حتی رشد جنین موثر باشد. به جای غذاهای کنسروی حاوی BPA از میوه‌ها و سبزی‌ها استفاده کنید اما به خاطر داشته باشید که حسابی آنها را بشویید تا آفات آن دفع شود. نوع دیگری از پلاستیک که خطرناک است فتالات است اما هنوز اثرات بالقوه قرار گرفتن انسان در معرض فتالات توسط داروها و محصولات بهداشتی شناخته نشده و تحقیقات بیشتری لازم است.

بی‌خیال عطر شوید

وقت آن است درباره عطری که استفاده می‌کنید تجدید نظر کنید. عطر حاوی مواد شیمیایی است که ممکن است سطح هورمون را مختل کرده و بر باروری و ایجاد شیر مادر هنگام بارداری اثر بگذارد. از محصولاتی که فتالات دارند یا حاوی اسانس‌های مصنوعی هستند، استفاده نکنید. روی برچسب عطرها معمولا مواد شیمیایی به کار رفته در آن نوشته نمی‌شود بنابراین بهترین کار این است که در این دوران از زدن عطر خودداری کنید.

رنگ مو، فقط گیاهی

خوشبختانه تا زمانی که می‌خواهید اقدام به بارداری کنید می‌توانید موهای‌تان را رنگ کنید اما مطمئن شوید که حاوی مواد شیمیایی مضر نیست. بیشتر رنگ‌های مو در حال حاضر پایه گیاهی دارد و به این ترتیب رنگ کردن موها در طول بارداری نیز نگرانی ایجاد نمی‌کند زیرا از طریق پوست جذب نمی‌شود. توصیه می‌شود زنان از رنگ موهای با پایه گیاهی استفاده کنند. در صورتی که در بارداری بخواهید از رنگ مو استفاده کنید بهتر است بعد از هفته 10 بارداری این کار را بکنید تا ارگان‌های جنین تکمیل شده باشد.

کرم‌های ضد پیری، خطرناکند

هنگامی که می‌خواهید اقدام به بارداری کنید، از کیف لوازم آرایش‌تان لوازمی مانند پنکیک که حاوی رتینوئید بوده و چین و چروک را کاهش می‌دهد خارج کنید. رتینوئیدها یک دسته از ترکیبات مرتبط با ویتامین A هستند که وقتی به صورت خوراکی مصرف می‌شوند می‌توانند مانع رشد جنین شوند. بنابراین به مادرانی که در تلاش برای باردار شدن هستند توصیه می‌شود از این کرم‌ها استفاده نکنند. مواد جایگزین رتینول در این دوران اسید گلیکولیک و ویتامین C هستند.

مکمل‌ها را بدون نسخه مصرف نکنید

وقتی درباره داروهای بدون نسخه صحبت می‌شود به این معناست که این داروها روی زنان باردار آزمایش نشده و عوارض آن مشخص نیست. بنابراین بهتر است از محصولات زیبایی و بهداشتی بدون تجویز پزشک استفاده نکنید. بهتر است به محض اینکه متوجه بارداریتان شدید استفاده از هر نوع دارو و مکمل و محصولات بهداشتی را کنار بگذارید و به پزشکتان اطلاع دهید تا او رژیم غذایی را بررسی و تنظیم کنید و در صورت لزوم دارو تجویز کند.
 

اسکراب‌ها و صابون‌های بدون پارابن باشند

فراموش نکنید لیست مواد به کار رفته در شامپو، کاندیشنر و صابونتان را بخوانید. پارابن نوعی نگهدارنده به منظور جلوگیری از رشد باکتری‌هاست و توانایی این را دارد که تولید استروژن کند. در حالی که هر فردی چه مرد چه زن بدنش استروژن تولید می‌کند و تولید بیش از حد آن بر باروری اثر می‌گذارد. استروژن هورمون‌ها را در هر دو جنس تنظیم می‌کند و زمانی که هورمون‌ها از تعادل خارج شوند شانس ایجاد تخمک یا اسپرم سالم کاهش پیدا می‌کند. بنابراین در محصولاتی که تهیه می‌کنید حتما دقت کنید که موادی مانند پروپیل پارابن، اتیل پارابن و … وجود نداشته باشد و 6 ماه قبل از بارداری و بعد از آن از استفاده از آنها خودداری کنید.

(اذا حملت المراة کانت‏بمنزلة الصائم القائم المجاهد بنفسه و ماله فى‏سبیل الله…)
هنگامى که زن آبستن می‌شود، مانند کسى است که روزها روزه بگیرد و شبها در عبادت خدا شب زنده باشد…
معنویت یكی از ابعاد وجود انسانی است كه در مواقع بروز بحران و استرس به شكل بارزی نمود پیدا كرده، سبب خلق معنا در زندگی شده و در رویارویی با مشكلات راهگشای انسان می‌شود. تحقیقاتی كه در این زمینه در دنیا انجام شده نشان داده که معنویت ارتباط مثبتی با سلامت جسمی دارد و در موقعیت‌های تنش‌زا به‌ویژه مسائل مرتبط با سلامت، معنویت منبع مهم سازگاری به شمار می‌رود؛ زیرا افرادی كه از سلامت معنوی برخوردارند افرادی توانمند، قوی، دارای قدرت كنترل و حمایت اجتماعی بیشترند. در پی این تحقیقات سازمان جهانی بهداشت، معنویت را به‌عنوان یك اصل برای ارتقای سلامت افراد پذیرفته است و در تعریف سلامت، ابعاد معنوی را درنظر می‌گیرد و در برنامه‌های خود به استفاده از آن برای حفظ و ارتقای سلامت جسمی نیز توصیه می‌کند.

بارداری، مسئولیتی سنگینی و مقدس

بارداری یکی از نعمت‌های زیبای خداوند است که فرصت تجربیات تازه‌ای مانند احساس زیبای مادر شدن را برای شما به دنبال دارد. با این حال به علت تغییراتی که بدن و روان شما در این دوران پیدا می‌کند، ممکن است گاهی سختی‌های این دوران به نظرتان تحمل‌ناپذیر بیاید. سختی‌هایی که باعث شده مقام مادر به تعبیر پیامبر اکرم(ص) به مجاهد در راه خدا ارتقا یابد. تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که چرا پیامبر چنین تعبیری برای مادر باردار به کار برده است؟
مسئولیت شما به عنوان مادر بسیار سنگین است و باید در همه احوال خویش دقت کنید. زیرا روحیه شما روى جنین مؤثر است.
 

رسول اکرم(ص) می‌فرماید:
«السعید من سعد فى بطن امه و الشقى من شقى فى بطن امه‏»
زمینه نیکبختى یا بدبختى در دوران جنینى پدید می‌آید.
طبق قانون وراثت، صفات پدر و مادر به فرزند منتقل مى‏شود و جنین در رحم با روحیات مادر پرورش می‌یابد. اگر مادر از پرهیزگاری، محبت و سلامت برخوردار باشد، فرزند نیز با این صفات نیک بزرگ می‌شود.
گفته شده گوشت، پوست، استخوان و روح بچه از غذاى مادر می‌روید. مادر باید بسیار دقت کند تا غذایش حرام نباشد و از راه حرام به دست نیاید. پیامبراکرم(ص) می‌فرماید:«لایدخل الجنة من نبت لحمه من السحت النار اولى له‏»
«آن که گوشت و پوست و استخوانش از حرام روییده شود، آتش دوزخ برایش شایسته‌تر است. مادرى که غذاى حرام بخورد، جنینش دچار مسمومیت روحى می‌شود. پدر نیز باید مراقب غذا و درآمدى که به خانه می‌آورد، باشد.

بی‌احتیاطی ممنوع

لازم است بدانید رشد مغزى انسان در دوران جنینى از اهمیت‏ زیادی برخوردار است. به عقیده بعضى از دانشمندان دوران جنینى می‌تواند، به اندازه تمام مدت عمرى که بعدا بر فرد می‌گذرد، سلامت‌ساز یا مخاطره انگیز باشد .
بدین ترتیب، هرگونه بی‌احتیاطی از طرف مادر در دوره جنینى، زیان‌هاى جبران ناپذیر برکودکان (پدران و مادران فرداى جامعه) خواهد گذاشت. رفتار، کردار، روش زندگى و حتى کسب درآمد، وضعیت اخلاقى و روانى مادر بر جنین، کودک فرداى آنها و در نهایت جامعه آینده تاثیرى بسزا می‌گذارد.
برای اینکه بتوانید از پس مسئولیت‌های این دوران به خوبی بربیایید و شیرینی‌های آن را کامل درک کنید، لازم است به توصیه‌های زیر توجه کنید. با کمک این توصیه‌ها نه تنها مشکلاتتان در این دوران کمتر می‌شود بلکه آمادگی پذیرش مسئولیت‌های مادری را پیدا کرده و می‌توانید نوزاد سالمی به دنیا بیاورید.

ده فرمان معنوی در بارداری

1. شاید بد نباشد که در ابتدای بارداری – و حتّی از آن زمان که تصمیم به بارداری می‌گیرید – از گناهان گذشته خود توبه کنید و از خدای متعال بخواهید که آثار گناهان گذشته شما بر نسل آینده را پاک کند. اگر در این دعا صادق باشید مطمئن باشید خداوند متعال نیز رحمت خاص خود را نصیب شما و فرزندتان خواهد کرد.
2. مهمترین نیاز زندگی معنوی همه ما انسان‌ها، ترک گناه است و انجام واجبات. پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) فرموده‌اند:«قالَ اللهُ عزّ وجلّ: ما تَقَرّبَ الیَّ عَبدٌ بشَیءٍ احَبَّ الیَّ مِمّا افْتَرَضْتُ علَیه: خداوند فرموده است: هیچ بنده‏‌ای با چیزی محبوب‏تر از واجبات به من نزدیک نشده است.» یادتان باشد این وظیفه اگر چه در دوران بارداری اهمیتی دو چندان می‌یابد، اما تنها مختص این دوران نیست. به خاطر داشته باشید همچنان که گذران امور عادی زندگی، مشترکا بر عهده زن و مرد است؛ مراقبت از سلامتی روحانی خانواده نیز همراهی هر دوی والدین را می‌طلبد.
3. در انجام اعمال مستحبی، نشاط، شرط اصلی است. از تحمیل حجم زیادی از اعمال مستحبی به خود بپرهیزید.
4. مراقبت از نماز اول وقت را فراموش نکنید.
5. اگر اوایل بارداری با ماه مبارک رمضان مصادف شد سعی کنید با دقت بیشتری با مساله روزه‌داری برخورد کنید و اگر وضعیت جسمانی شما اقتضای روزه گرفتن حتی به صورت متناوب را داشت از این رحمت بی‌دریغ محروم نشوید.
6. بهتر است روزانه تعداد صفحات ثابتی از قرآن را متناسب با وضعیت روحی خود تلاوت کنید؛ به نحوی که نشاط روحی کافی برای ادامه کار داشته باشید. تداوم در تلاوت منظم حجم کمی از قرآن بسیار بهتر از آن است که یک روز به مدتی طولانی قرآن بخوانید.

7. با کودک خود گفتگو کنید؛ سعی کنید در طول بارداری همه روزه وقتی را به گفتگو با کودکی که در رحم دارید اختصاص دهید و به تدریج، اصول عقاید خود را برای او مرور کنید. آنچه از توحید و خداشناسی می‌دانید به زبان ساده برایش توضیح دهید.
8. سعی کنید در این دوران همیشه با وضو باشید چرا که انجام این مستحب، نورانیت وجود شما و فرزندتان را به دنبال خواهد داشت. علاوه بر این، در روایات تصریح شده است که زن و مرد به هنگام رابطه زناشویی در دوران بارداری حتما با وضو باشند.
9. از خوردن لقمه حرام دوری کنید. بدیهی است لقمه حرام تنها شامل مال حرامی که وارد دهان می‌شود، نیست. اگر به کسی بدهی دارید، بدهی او را پرداخت کنید یا حداقل با او در مورد بازپرداخت آن به توافق برسید. توصیه می‌شود در این دوران، حقوق شرعی مال – از جمله خمس و احیانا زکات – ادا شود. اگر از قبل هم نسبت به آنها بی‌توجّهی شده، می‌توان با مشورت یک روحانی امین و عالم، به روش مناسب آنها را جبران کرد. در ضمن اگر چه جستجو در زندگی مردم از نظر اسلام جایز نیست؛ ولی اگر مطمئن هستید که شخصی حلال و حرام را در زندگی خود رعایت نمی‌کند یا خمس نمی‌دهد حداقل در این دوران رفت و آمد با او را قطع کنید. طبیعتا وضعیت جسمانی زن باردار، می‌تواند بهانه مناسبی برای طفره رفتن از این رفت‌و‌آمدها باشد. اگر به هر دلیل هم مجبور به این کار شدید با مشورت یک روحانی خبره نسبت به انجام کارهایی که اثرات سو این رفت و آمد را به حداقل می‌رسانند، اقدام کنید.
10. تنش‌های روحی بین اعضای خانواده به حداقل برسانید. اندکی گذشت و کمی محبت، این زمینه را فراهم خواهد کرد. بسیاری از استرس‌ها در خانواده‌ها بر سر مسایل مادی است. کم کردن سطح توقعات طرفین و افزایش اعتماد و توکل به خدای متعال در اداره امور مادی زندگی، هم زندگی را زیباتر می‌کند و هم شما و فرزندتان را به خدای تعالی نزدیک‌تر می‌سازد. به ویژه توصیه می‌شود در صورت بروز تنش، مرد سعی کند که از همسر خود کدورتی به دل نگیرد و اگر هم از دست همسر خود ناراحت شد، فورا آن را از دل خود بیرون کند. کمی لبخند، چند کلمه محبت‌آمیز و در آغوش گرفتن همسر، معمولا اثری خارق‌العاده در دفع آنی کدورت بین طرفین دارند.