باز این چیه پوشیدی؟!

باز این چیه پوشیدی؟!

جام جم/ امروز هم وقتی از منزل بیرون می‌رفت، حرص خوردید؟ چند بار زیرلب غرولند کردید که چرا فلان لباس را پوشیده‌ای؟ یا چرا موهایت را این شکلی درست کرده‌ای؟ و چند بار فرزندتان غیرمستقیم و مستقیم رو‌در‌روی شما ایستاده و درنهایت با چشم گریان اما با لباس و سر و وضعی که دوست داشته، از خانه خارج شده‌است؟ بچه‌ها در سن نوجوانی در حال یافتن خودشان هستند و این سردرگمی‌ها طبیعی است. اما شما چطور فرزندتان را برای پیداکردن هویتش، همراهی می‌کنید؟ برای این‌که راهکارهای مؤثر گفت‌وگو با فرزند درباره لباس و آراستگی ظاهر را بدانیم، هشتم آبان، روز «نوجوان» را بهانه کردیم تا با آلا قپانچی، پژوهشگر دکتری روان‌شناسی بالینی و روان‌درمانگر تخصصی کودک و نوجوان صحبت کنیم که در ادامه می‌خوانید.
چند لحظه به گذشته برگردید… به سال‌ها قبل. به نوجوانی خودتان. نگویید که ما از والدین‌ اطاعت تمام و کمال می‌کردیم و جرأت ابراز وجود نداشتیم! حداقل از دو نسل قبل، رفتار والدین با بچه‌ها، با آنهایی که حالا پدر و مادر شده‌اند، فرق کرده بود. بنابراین به یاد بیاورید خودتان کدام بازیگر، فوتبالیست، نویسنده، شاعر و… را دوست داشتید و پنهان و آشکار سعی می‌کردید ظاهرتان شبیه به او باشد؟ قبول کنید فرزند شما هم رفتار عجیبی نمی‌کند. دکتر آلا قپانچی در‌این‌باره می‌گوید: «برای این‌که بتوانید فرزندتان را درست راهنمایی کنید، ابتدا باید وارد فضای ذهنی او شوید. به این معنی که او را زیرنظر بگیرید و ببینید او برای انتخاب لباس یا آراستگی ظاهر، تحت فشار چه عوامل یا نیروهایی قرار دارد.»
به دنبال پذیرش و شناسایی است
چند بار از این بابت که شما را از گروه دوستان کنار گذاشتند، غمگین شده‌اید؟ چند بار از تنهاشدن ترسیده‌اید؟ فرزند شما هم از تجربه این شرایط هراس دارد. دکتر قپانچی توضیح می‌دهد: «نوجوانان در طول سال‌های نوجوانی اعتماد به نفس خود را بیشتر از طریق ظاهری که دارند و تایید و پذیرش دیگران و به‌ویژه همسالان به‌دست می‌آورند. به همین دلیل زمان بیشتری را صرف رسیدگی به ظاهر خود و جلب نظر همسالان‌شان می‌کنند.» او ادامه می‌دهد: «از سوی دیگر نوجوانان در این سن در جست‌وجوی کیستی یا هویت خود هستند. بنابراین ممکن است بخواهند شخصیت و هویت‌های مختلف را امتحان کنند. این ویژگی‌های سنی در کنار قدرت رسانه‌ها در آشناکردن نوجوانان با ارزش‌ها و فرهنگ‌های سایر کشورها، انتخاب نوع پوشش و ظاهر را پیچیده‌تر کرده است.»
در ایران تفاوت دارد
در فرهنگ ما متأسفانه کار نوجوانان ــ متناسب با شأن و شخصیت آنها ــ تعریفی ندارد و همین امکان استقلال مالی نوجوانان را برخلاف سایر کشورها به‌تعویق می‌اندازد. بنابراین نوجوانان سعی در اثبات خود و اعلام استقلال از راه‌های دیگر دارند. اما از چه طریقی؟ این روان‌شناس این‌طور توضیح می‌دهد که: «با توجه به این‌که در کشور ما، استقلال مالی و سایر استقلال‌های فردی برای نوجوانان، دیرتر از سایر کشورها اتفاق می‌افتد، نوجوان ایرانی تحت فشار بیشتری برای نشان‌دادن استقلال خود هستند؛ از این‌رو برای جبران این کمبود، تلاش می‌کنند تا از مسیر انتخاب و به‌دست گرفتن کنترل نوع پوشش خود اعلام استقلال کنند.» قپانچی ادامه می‌دهد: «نادیده‌گرفتن این شرایط و درک‌نکردن نیازها و احساسات فرزند و متوسل‌شدن به روش‌های جبری و خشونت‌آمیز ــ از انتقاد، قهر و تمسخر گرفته تا برخوردهای فیزیکی ــ به فرزند ما و رابطه‌مان با او آسیب می‌زند. علاوه بر این‌که مسیر گفت‌وگو را بسته و باعث می‌شود نقش راهنما ــ که در این سن فرزندمان به آن بسیار نیاز دارد را از دست بدهیم.»

همدلی و گفت‌وگو؛ اولین قدم
باید با آدم‌ها ــ فارغ از سن آنها ــ همدل شد تا بتوان از همان طریق، مسیر مشترکی را پیدا کرد. دکتر آلا قپانچی می‌گوید: «گفت‌وگو در کنار همدلی، قدرتمندترین ابزار والدین برای آموزش فرزندان، به‌ویژه در سن نوجوانی است. زمانی که والدین قانون‌هایی می‌گذارند که از دید فرزندشان منصفانه نیست، او با آن قواعد و قانون‌ها به‌وضوح مخالفت کرده یا سعی می‌کند آن قواعد را با دروغ گفتن و مخفی‌کاری اجرا نکند.برای داشتن گفت‌وگویی مناسب با فرزندتان، اول از خودتان بپرسید که چه انتظاراتی از فرزند خود دارید؟ از نظر شما، پوشیدن چه لباس‌هایی را نامناسب می‌دانید و چرا؟ ترجیح فرزندتان برای انتخاب لباس یا آراستگی ظاهر چیست؟ آیا ممکن است مخالفت با بعضی از سبک‌های پوشش ناشی از احساس ناامنی و تجربه‌های تلخ خودتان باشد و نگرانی موردنظر واقعی نباشد؟ آیا با ایرادگرفتن از ظاهر فرزندتان، به دنبال اعمال قدرت و کنترل فرزندتان هستید یا ایرادگرفتن شما واقعی است؟ چه نگرانی‌هایی در مورد نوع پوشش فرزندتان دارید؟ این نگرانی‌ها چه زمانی شدیدتر است؟ اینها پرسش‌های مهمی است که ابتدا باید والدین جواب آن را پیدا کنند.»

توضیح پیام؛ قدم دوم
هیچ‌کسی بدون این‌که دلیل کاری را بداند، راضی به انجام‌دادن یا دست‌کشیدن از آن نخواهد شد. فرزند شما هم از این قاعده مستثنا نیست. بنابراین باید با او صحبت کنید و بگویید انتخاب‌های او چه پیام‌هایی را بیان می‌کنند. دکتر قپانچی می‌گوید: «از این مسیر وارد شوید که فکر می‌کند دیگران چه واکنش‌هایی نسبت به نوع لباسی که پوشیده، داشته باشند؟ ممکن است او را چطور ببینند؟ او این واکنش‌ها را دوست دارد؟ دوست دارد دیگران چطور او را ببینند؟» وی ادامه می‌دهد: «با این روش این پیام را به فرزندتان می‌دهید که نوع لباس افراد در نوع پیامی که به دیگران منتقل می‌کنند، اثرگذار است. از سوی دیگر لباس باید مناسب محیط و مکانی باشد که قرار است وارد آن شوند.»

شناسایی زیرکانه؛ قدم سوم
پرسش و پاسخ، چه به شکل مستقیم و چه غیرمستقیم، از راهکارهای مهم آگاهی از تفکر طرف مقابل است. حالا طرف مقابل شما، فرزند شماست و با طرح پرسش‌های زیرکانه، می‌توانید به افکار او پی ببرید. به عقیده دکتر قپانچی، باید مسیر گفت‌وگو را اینچنین باز کرد: «از انتخاب‌هایش بپرسید و این‌که چه افراد دیگری شبیه این لباس‌ها را می‌پوشند؛ همکلاسی‌ها؟ افراد مشهور؟ اعضای گروه‌های خاص؟ انگیزه آنها چیست؟ منافع و مضرات این نوع لباس پوشیدن چیست؟ برای او پیش‌آمده که لباسی را بپوشد و احساس ناراحتی کند؟ چه زمانی بوده است؟ پیش آمده که لباس بسیار کوتاه یا بلندی را بپوشد و آرزو کند که ‌ای‌کاش چیز دیگری می‌پوشید؟ اتفاق افتاده است که با او و دوستش به‌خاطر نوع لباس برخورد متفاوتی شده باشد؟ برخوردی قضاوت‌گونه یا جنسیتی؟»  دکتر قپانچی ادامه می‌دهد: «نحوه برخورد شما به جواب‌های فرزندتان، بسیار مهم است. باید خونسردی خود را حفظ کنید و در مقابل خشم و اضطراب و هر نوع واکنش شدید مقاومت کنید. سعی کنید به جای هر واکنش ناگهانی و نادرست، آگاهی، مسؤولیت‌پذیری و پختگی او را افزایش دهید و بیشتر به افکار و راه‌‌حل‌های درست او توجه مثبت نشان دهید. ممکن است فرزندتان همچنان با شما مخالف باشد، اما به احتمال زیاد پیام شما را فهمیده است و به مرور و با تکیه بر ارتباط خوبی که با شما دارد، ارزش‌های مدنظر شما را درونی کند.»

میدان دادن؛ قدم چهارم
وقتی احساس کنید در زمینه‌های مختلف آزادی عمل یا گفتار و رفتار دارید، تمرکز شما از روی موارد منع و ممنوع برداشته می‌شود. درباره بچه‌ها هم همین مسأله صادق است. دکتر قپانچی دراین باره می‌گوید: «برای جلب نظر و همکاری بیشتر فرزندتان می‌توانید روی مواردی تمرکز کنید که نمی‌تواند بپوشد و انتخاب آنچه باید بپوشد را به خودش واگذار کنید. از سوی دیگر سعی کنید به نظرهای او در حوزه‌های دیگر زندگی، احترام بگذارید تا از این طریق احساس تسلط و کنترل بیشتری به او بدهید. درواقع در مواردی که امکان دارد، به او میدان بدهید تا احساس استقلال و آزادی را در او تقویت کنید تا منع موارد پوشیدن بعضی لباس‌ها یا آراستگی ظاهر، برای او به موضوعی برای ابراز قدرت و اعلام استقلال تبدیل نشود.» این روان‌شناس اضافه می‌کند: «امکان گفت‌وگو و برخورد جدی را برای مسائل بزرگ‌تر نگه دارید؛ ازجمله امنیت و برخورد فرزندتان با دیگران. اینها در زندگی از پوشیدن لباسی که شاید از نظر شما مناسب نیست، تعیین‌کننده‌تر است.»

چطور برای فرزندمان نام انتخاب کنیم؟

چطور برای فرزندمان نام انتخاب کنیم؟

جام جم/ انتخاب نام مناسب یکی از حقوق فرزندان بر والدین است که در تعالیم اسلامی هم بر آن تاکید شده است. انتخاب یک نام پرمعنا و خوش‌آهنگ از مهم‌ترین کارهایی است که می‌توانید برای فرزندتان انجام دهید و خوبی‌اش این است که خرجی هم ندارد و تنها نیازمند کمی سلیقه و صرف زمان است. خوشبختانه از دیرباز در جامعه ما به‌دلیل علاقه مردم به اهل‌بیت، اسامی اغلب ایرانیان نیکو و دارای معانی ارزشمندی بوده است. برای این‌که یک نام خوب انتخاب کنید، لازم است علاوه بر همفکری و خوش‌سلیقگی با قوانین هم آشنا باشید و بدانید که ثبت احوال چه محدودیت‌هایی در این زمینه اعمال می‌کند. در این گزارش نگاهی به ریزه‌کاری‌های انتخاب نام برای نوزادان می‌اندازیم و بعد به راهکارهای تغییر نام و نام خانوادگی هم می‌رسیم.

خطر ازدیاد سمیرامیس
اولین نکته برای انتخاب اسم این است که زودتر به فکر باشید. فرزندآوری یک حادثه ناگهانی نیست و ۹ ماه برای انتخاب گزینه نام پسرانه و دخترانه فرصت دارید.  اگر از سونوگرافی تعیین جنسیت هم حساب کنیم، حدود چهار پنج ماه برای انتخاب اسم نهایی وقت هست. بعد از این به موضوع مهم معنا می‌رسیم. بعد از تهیه فهرست نام‌های مورد علاقه‌تان، معنای هر کدام از آنها را در واژه‌نامه‌های معتبر ببینید تا بعدها پشیمانی به بار نیاید. بسیاری از نام‌ها معنای خوبی ندارند ولی بر اثر استفاده زیاد عادی به نظر می‌رسند.  
تناسب نام انتخابی با نام سایر اعضای خانواده و فامیلی فرزند هم برای بعضی از پدر و مادرها اهمیت دارد. اگر فرزند اولتان آرتمیس است، منطقا نمی‌توانید خواهرش را اعظم صدا کنید. انتخاب نام‌هایی با حروف اول یکسان مطمئن‌ترین شیوه است و به‌جز آن، بعضی‌ها برای فرزندانشان دواسمی‌هایی با یک جزء مشترک انتخاب می‌کنند.
 تناسب نام با فامیلی هم امکانی است که اخیرا برخی به آن توجه نشان داده‌ و سعی می‌کنند نامی انتخاب کنند که در ترکیب با فامیلی، خوش تصویر و خوش‌آهنگ باشد.
 تناسب نام با ویژگی‌های ظاهری خود نوزاد هم البته مهم است؛ نام «طلا» برای نوزادی با موهای مشکی یا نام‌های «رشید» و «رعنا» برای نوزادی با قد کوتاه چندان مناسب به نظر نمی‌رسد. به تلفظ نام هم دقت داشته باشید؛ بعضی اسم‌ها چند تلفظ مختلف دارند و فرد باید مدام شکل تلفظ نامش توسط دیگران را اصلاح کند.  همچنین حتما از این مطمئن شوید که کوتاه شده نام انتخابی‌تان چه آوایی دارد و تلفظ آن شکل بدی پیدا نمی‌کند. نکته آخر که شاید کمتر به آن توجه شود، طرز نوشتن نام به صورت فینگیلیش است که در انتخاب نام کاربری در شبکه‌های اجتماعی و مهاجرت احتمالی به خارج از کشور اهمیت دارد. اسمی انتخاب نکنید که بچه بی‌نوا مجبور باشد بارها توضیح بدهد که چطور با حروف انگلیسی نوشته می‌شود.
   منطقه ممنوعه
درست است که انتخاب نام فرزندتان حق شماست، اما کاملا هم دستتان باز نیست و نامی که انتخاب می‌کنید، باید از فیلتر سازمان ثبت احوال کشور رد شود. البته اگر به اسامی شگفت‌انگیز متولدان فامیل و دور و برتان نگاه کنید، حتما تأیید می‌کنید که این فیلتر چندان سفت و سخت نیست و بیشتر چیزهایی که به ذهنتان می‌رسد و حتی چیزهایی که به ذهنتان هم نمی‌رسد، از آن رد می‌شود. یکی از انواع نام‌های ممنوعه، القاب قدیمی با پسوندهایی مانند الدوله و السلطنه است که مظهر فرهنگ اشرافی و طبقاتی محسوب می‌شود.
 نام‌های مستهجن و زننده، دیگر گروه ممنوعه از نظر ثبت احوال هستند. همچنین نام‌هایی که موجب هتک حیثیت مقدسات اسلامی می‌شود، عناوین لشکری و کشوری و اسامی مرکبی که در عرف به عنوان اسم شناخته نمی‌شو‌د، نمی‌تواند به عنوان نام نوزاد ثبت شو‌د. 
نام‌های خارجی را هم نمی‌توانید برای فرزندتان انتخاب کنید، مگر این‌که آن نام در فارسی هم دارای معنا و مفهوم معقول باشد. کارن، رایان، رز و سوزان از این نوع محسوب می‌شو‌د.
 در نهایت بهترین راه برای این‌که مطمئن شوید نام مورد نظرتان در دسته ممنوع‌ها هست یا نه، مراجعه به سایت رسمی ثبت‌احوال است. در این سایت می‌توانید نام را جست‌وجو کنید و از ممنوع بودن یا نبودن آن باخبر شوید. اگر نامی که جست‌وجو کردید مورد تأیید نبود هم می‌توانید درخواست بررسی خود را به همراه توضیحاتی درباره نام ارسال کنید.
   راه میانبر شیک شدن
قواعد مربوط به نام‌های ممنوعه را که ملاحظه کردید؟ یکی از رایج‌ترین دلایل محکمه‌پسند برای تغییر نام این است که نامتان از ممنوعه‌هایی باشد که قبلا به هر دلیلی ثبت شده است. یعنی اگر اسم مستهجن و زننده، القاب سلطنتی، دواسمی نامتعارف یا اسم خارجی داشته باشید، برای تغییر آن کار سختی در پیش ندارید.
 اسامی نامتناسب با جنسیت، اسامی همنام با پدر یا مادر یا خواهر و برادر، اسامی ایام هفته و اسامی‌ای که با پیشوند عبد شروع می‌شو‌د اما به یکی از نام‌ها یا صفات خداوند ختم نمی‌شو‌د، شامل قوانین تغییر نام می‌شو‌د. 
همچنین کسانی که تغییر جنسیت می‌دهند، با داشتن حکم دادگاه می‌توانند نامشان را تغییر دهند. تغییر نام خانوادگی هم قواعد خودش را دارد و البته کمی ساده‌تر است.
 اگر نام خانوادگی‌تان نامتعارف و نامناسب، بیش از دو کلمه، خارجی با پسوندهایی مانند اُف یا دارای عناوینی مثل خان و سرهنگ باشد، به آسانی می‌توانید تغییرش بدهید. تغییر نام خانوادگی به‌منظور یکی شدن با دیگر اعضای خانواده و تغییر نام خانوادگی زن به نام خانوادگی همسرش هم ممکن است. 
حذف پیشوندها و پسوندهای فامیلی هم کار ساده‌ای است و اگر نام محل، ایل و طایفه، شغل و حرفه یا عدد و حرف زائد در نام خانوادگی‌تان دارید، می‌توانید حذفش کنید. فراموش نکنید که هم برای تغییر نام و هم برای تغییر نام خانوادگی می‌توانید به سایت ثبت‌احوال مراجعه کرده و درخواست‌تان را ثبت کنید.

اسم های پرطرفدار از کجا می‌آیند؟
باز هم رد پای فیلمسازان!
یکی از معیارهایی که برخی پدر و مادرها برای انتخاب نام دارند، تک و خاص بودن اسم است. در نتیجه برای این دسته افراد اهمیت دارد که نام فرزندشان کمتر شنیده شده باشد و همین موضوع به خلق حماسه‌های عجیب و غریب در نامگذاری می‌انجامد. برای این‌که آمار دستتان باشد، بد نیست بدانید که در چهار ماه نخست سال ۹۹ کدام نام‌ها بیشترین فراوانی را در میان متولدین داشته است. نکته جالب درباره این آمار تأثیری است که نام شخصیت‌های فیلم‌ها و سریال‌ها بر آن می‌گذارد؛ در سال‌های گذشته شاهد رشد غیرعادی نام ستایش بودیم و امسال بعد از پخش یک سریال در شبکه نمایش خانگی، نام‌هایی مانند رستا و آوا رشد داشته‌اند.
نام‌های دختران: ۱-فاطمه ۲-زهرا ۳-حلما ۴-رستا ۵-آوا ۶-مرسانا ۷-بهار ۸-یسنا ۹- همتا
نام‌های پسران: ۱-امیرعلی ۲-محمد ۳-علی ۴-امیرحسین ۵-حسین ۶-ابوالفضل ۷-آراد ۸-سامیار ۹-آریا ۱۰-امیرعباس

روش عجیب عروس‌ و ‌داماد برای گرفتن هدیه از اقوام!

روش عجیب عروس‌ و ‌داماد برای گرفتن هدیه از اقوام!

خراسان/ از چند ماه دیگر، حضور کرونا در جهان و ایران یک ساله می‌شود و همه ما تا حدودی از تاثیرات آن بر جامعه و تغییر رفتارهایمان با خبر هستیم. یکی از تاثیرات کرونا بر جامعه را می‌توان کمرنگ شدن یک سری تعارف‌ها یا عادت‌ها دانست، مانند دست‌دادن، روبوسی کردن، برگزاری مراسم مختلف که بعضی‌هایشان به دلیل چشم‌و ‌هم چشمی هزینه های زیادی بر دوش برگزارکنندگان می‌گذاشت و هدیه دادن. در واقع حضور کرونا در جامعه باعث حذف چرخه‌ای از رفتارهایی شده است که بعضی‌هایشان قبلا بدون هیچ فکری همواره وجود داشتند بنابراین می‌توان به آن‌ها عادت گفت. جالب است که بدانید با حذف این چرخه‌ها اکنون درباره بعضی از آن عادت‌ها شروع به تفکر کردیم. در این بین و به تازگی در فضای‌مجازی، کارت عروسی در حال انتشار است که در آن شماره کارت بانکی ذکر و  تاکید شده است بعد از واریز وجه هدیه با فلان شماره تماس بگیرید و اطلاع دهید. این رفتار ممکن است دارای علت‌های مختلف باشد که تصمیم داریم آن‌ها را بررسی کنیم تا بدانیم زمانی که با چنین کارتی روبه‌رو می شویم، واکنش مناسب چیست و از طرف دیگر، چاپ چنین کارتی درست است یا خیر؟

 هدیه دادن خوب است اما …
قبل از هر چیز باید بدانید که منظور از رفتار سالم، رفتاری است که به خودمان و دیگران آسیب وارد نکند، چه در زمان حال و چه در آینده، با فکر انجام شود. بعضی از ما به واسطه تعارفات، همواره وارد بازی‌هایی شدیم که به دلیل عادت انجام می‌شود و پشت آن‌ها تفکری وجود ندارد. این رفتارها باعث شده‌اند برای خودمان و دیگران اختلال ایجاد کنیم. برای مثال بعضی افراد عروسی می‌گیرند و یک به یک هدیه‌هایی را که در آن مراسم داده می‌شود روی یک کاغذ می نویسند که چه فردی، چقدر هدیه داده است و حتی فیلم‌برداری می‌کنند تا در مراسم دیگری جبران کنند. این رفتار مشخصا سالم نیست چون همیشه یک طرف باید منتظر باشد تا مراسمی برگزار کند تا بلکه دیگری هدیه‌ای را که قبلا پرداخت کرده است، جبران کند. این‌که چشمی منتظر وجود دارد، به مرور زمان خسته کننده است و زمانی که حس کنیم دیگری به اندازه کافی جبران نکرده است، باعث عصبانیت خواهد شد. بنابراین هدیه دادن و هدیه گرفتن قطعا ایرادی ندارد و حتی توصیه هم می‌شود اما داشتن چنین نگاهی به این موضوع ، ناسالم به نظر می‌رسد.
 باید با قلب‌مان هدیه بدهیم
بعضی از ما گاهی دست به تعارفات می‌زنیم چون نمی‌توانیم نه بگوییم یا برای‌مان نگران کننده است که وقتی اسم افرادی که هدیه می‌دهند خوانده می‌شود، جزو آن‌ها نباشیم. می‌ترسیم در نگاه دیگران دوست‌داشتنی به نظر نرسیم. وقتی با قلب‌مان هدیه نمی‌دهیم بلکه فقط برای نگاه دیگران است، منتظر می‌مانیم تا روز دیگری آن را جبران کنند که همین موضوع برای‌مان دردسرساز خواهد شد. با انجام چنین رفتارهایی از هم دور می‌شویم و صمیمیت بین افراد کمتر می‌شود. وقتی انرژی  را که باید صرف صمیمیت و لذت بردن کنیم صرف دو دو تا چهارتا می‌کنیم یعنی فاصله را انتخاب کردیم. به طور کلی، عبارت‌هایی که روی این کارت عروسی نوشته شده است، حس خوبی به دیگران منتقل نخواهد کرد و توصیه نمی‌شود.
 اطرافیان هدیه‌شان را بدهند
چقدر زیباست شما به عنوان فامیل، دوست و آشنا، برای عروس و دامادی که  به  دلیل کرونا نتوانسته اند مراسم برگزار کنند، هدیه‌ای  را در نظر بگیرید تا در این شرایط سخت اقتصادی، کمک مالی هم به آن‌ها شود. قطعا آن‌ها هم این لطف شما را فراموش نخواهند کرد.

اسما صابری | کارشناس روان‌شناسی و نوروتراپیست