دسته: بانوان

چهار آذرماه دیگر که بیاید، یک قرن از تولد آذر اندامی در محله ساغری‌سازان رشت می‌گذرد. حتما در آن روز اهل خانه و بعدها اهالی محله دختر کوچک را که می‌دیدند، گمان نمی‌کردند روزی برسد که به علت کارهای ماندگار آذر، نامش تا آسمان هم برود و روی یکی از حفره‌های سیاره ناهید ثبت شود. می‌نویسم حتما چون وقتی آذر مدرک سال نهم را از دبیرستان فروغ رشت گرفت، پدرش با ادامه تحصیل او مخالفت کرد و قرار شد برود دانشسرا و بعد هم مثل بیشتر زنان درس‌خوانده آن دوره معلم شود. همین‌طور هم شد. آذر سال 1324 از دانشسرا فارغ‌التحصیل و در سال 1325معلم شد اما معلم نماند و داستانش همین‌جا تمام نشد. چهار سال بعد به صورت متفرقه امتحان داد و دیپلم طبیعی گرفت و سال 1331 وارد دانشکده پزشکی تهران شد. شش سال بعد، آذر اندامی خانم دکتری بود که می‌خواست تخصص زنان و زایمان بگیرد اما پس از گرفتن تخصص، وارد انستیتو پاستور شد. کمی بعد به پاریس رفت تا مدرک باکتری‌شناسی بگیرد. تا اینجا هنوز هم می‌شد داستان آذر اندامی ساده باشد، داستان تلاش بدون وقفه زنی برای یاد گرفتن. هنوز این داستان خاص نشده بود تا شروع سال‌های وبا در ایران. در سال‌های ۱۳۴۲ تا ۱۳۴۵ خورشیدی بیماری شبه وبای التور در ایران و بسیاری دیگر از کشورها شیوع پیدا کرد. در آن شرایط، تنها راه پیش‌گیری، تزریق واکسن وبا قبل از ابتلا به بیماری بود و در آن زمان تنها مرکز تهیه واکسن در ایران انستیتو پاستور بود که تمام امکانات آن در اختیار آزمایشگاه میکرب‌شناسی قرار گرفت. کارکنان مرکز با ریاست آذر اندامی شروع به کار کردند و سرانجام، او توانست واکسن وبای التور را بسازد. اینجا بود که داستان همه تلاش‌های او معنایی بزرگ یافت، معنایی بیشتر از یک زن موفق یا تحصیل‌کرده بودن، معنایی به اندازه جلوگیری از مرگ و میر هزاران انسان در ایران و سایر کشورهایی که این واکسن را دریافت کردند.

توی مطبخ، عطر دارچین پیچیده و نفس سماور گرم است. زن با دامن چین‌دار روی ردیف کاشی‌های آبی پهن‌شده کنار پاشویه حوض می‌چرخد و یک لالایی غریب را زمزمه می‌کند، یک لالایی که در هیچ کتابی نیامده اما گمان می‌کند هزار سال است کسی آن را توی گوش‌هایش نجوا کرده است، آن‌قدر که دیگر نمی‌پرسد کی، کجا و چطور آن را یاد گرفتم. خیلی چیزها در زندگی مثل همین لالایی‌است. آدم نمی‌داند از کجا آمده است اما احساس می‌کند همه عمر با آن‌ها زندگی کرده است و این حس همان هویت و پیشینه است که انگار مثل خون، مثل دی‌ان‌ای، از نسلی به نسلی منتقل می‌شود. 
دکتر نوشین‌دخت نفیسی این لالایی را خوب از بر شده بود، زمزمه‌ای که از پدر نامدارش سعید به او رسیده و سعید از پدرش ناظم‌الأطبا به ارث گرفته بود. در این میان، دختر میراث‌دار خوبی برای هر دوی آنان شد، چندان که بعدها لقب «نخستین زن پژوهشگر ایران» را از آن خود کرد. نوشین‌دخت خودش در جایی می‌گوید روایت راه پدرش وتماشای عملکردش، مثل لالایی‌ای بوده که هر روز در سراسر دوران کودکی با چشم‌ها و گوش‌هایش در میان گذاشته می‌شده است. اما نخستین پژوهشگر زن ایران بهار 1309 در یکی از کوچه‌های زیباشده از اقاقی و اردیبهشت به دنیا آمد و بعدها پس از پایان دوره دبیرستان در سال ۱۳۳۱ خورشیدی از دانشگاه تهران در رشته باستان‌‌شناسی فارغ‌التحصیل شد. سپس به عنوان دانشجو به کلکته رفت تا پشت میز کلاس‌هایی بنشیند که استادانش دروس فرهنگ و تمدن باستانی را تدریس می‌کنند. بعد از پایان دوره دانشگاه و گرفتن دکترا در هند هم به فرانسه می‌رود تا در آنجا دانشجوی زبان و تمدن فرانسه باشد در دانشگاه پاریس. نوشین‌دخت هم‌چنین دوره تخصصی موزه‌شناسی و کتاب‌شناسی را در یونسکو، روابط‌ عمومی را در انگلستان و ادبیات فرانسه را در پاریس می‌گذراند تا با دست پر به ایران بیاید و بشود یکی از کارمندان وزارت فرهنگ و هنر. اما کنار همه این‌ها، نوشین‌دخت کاشف یک دنیای جدید بود. دنیایی که کنج کتابخانه‌ها و در تورق متون مختلف و اسناد متفاوت و بررسی آثار محققان پیدا کرده بود، گنجی که حکم گوهر شب چراغ را برایش داشت، در تاریکی‌های ندانستن، و چه چیزی زیباتر از رمزگشایی از کلمات برای پیدا کردن روایتی تازه از موضوعی ناشناخته؟ این سرآغاز پژوهش‌های اوست، پژوهش‌هایی که اغلب در حوزه تاریخ هنر و ویژه موزه و موزه‌داری رنگ می‌گیرند. این دامنه وسیع اطلاعات او را در کنار تدریس در دانشگاه‌های مختلف ایران مانند تهران، فارابی و هنر سبب می‌شود پانزده سالی را هم در موزه‌ ایران باستان به عنوان کارشناس موزه باقی بماند. «موزه‌داری»، «حضور طبیعت در مجموعه چینی‌‌های آبی و سفید آستان شیخ صفی‌الدین در اردبیل» و «ابن‌خلدون و تیمور لنگ» از تألیف‌های این پژوهشگر محسوب می‌شود.
او حالا 10 سال است که چشم‌های جست‌وجوگرش روی کتاب‌ها و اسناد و مقالات مختلف برق نمی‌زند و آن دو ستاره روشنش خاموش‌اند اما نامش مانده است، جاودان کنار همان کلماتی که سال‌ها برای پیدا کردن و کنار هم چیدنشان در مقاله‌های بسیار کوشید.

رایج‌ترین اشتباهات زن‌و‌شوهرها در حوزه مالی که به طلاق می‌انجامد
مدیریت مسائل مالی در زندگی‌مشترک، بخش مهمی از کیفیت سیستم خانواده را در برمی‌گیرد و گاهی می‌تواند باعث منازعاتی جدی و پردردسر بین زن‌و‌شوهر شود. شاید به نظر نرسد اما یکی از عوامل طلاق، حل نشدن مشکلات بر سر مسائل مالی بین زوج هاست. ناآشنایی زوج ها با مهارت‌های مالی، آثار مخربی بر زندگی زناشویی می‌گذارد از قبیل ابتلا به افسردگی و استرس تا اضطراب و حتی بحران در زمینه روابط جنسی. هرچند یکی از دلایل اصلی به وجود آمدن این مشکلات، شرایط اقتصادی کشور است اما برای این‌که در زندگی‌مشترک چنین چالش‌هایی کمتر به وجود بیاید، لازم است اشتباهات و خطاهایی که در باورها و رفتارهای بعضی از زن و شوهرهای امروزی رایج شده، شناسایی و بعد از آن سعی بر رفع کردن‌شان شود.

باورهای نادرست کلیشه‌ای
یکی از این باورهای غلط در زمینه مسائل مالی بین زوج ها ، اعتقادات کلیشه‌ای و نادرست است. مثلا این‌که یک خانم بگوید مشکلات مالی در زندگی‌مشترک به من مربوط نیست چون مسئول تامین مالی نیستم یا شوهری به همسرش بگوید که باید کل حقوقت را برای خرج‌های خانه خرج کنی، هر دو اشتباه و پرآسیب است. با همدلی و مسئولیت‌پذیری در این حوزه، پایه‌های زندگی‌مشترک تقویت خواهد شد.

 جیب پنهانی
اشتباه رایج دیگر این است که یکی از زوج ها، جیب پنهانی داشته باشد و نخواهد آن را رو کند. هرچند هرکسی حق دارد حساب مستقلی برای خودش داشته باشد؛ پس انداز کند و محل خرج آن را هم تصمیم بگیرد اما حساب مخفی که از خانواده پنهان شده باشد چیز دیگری است و نادیده گرفتن شرایط خانواده محسوب و باعث بی اعتمادی می شود.پنهان کاری شاید در مقطعی از زمان، مشکلی تولید نکند اما دیر یا زود افشا خواهد شد و برملا شدن آن حتما مشکلات بیشتری بین زن و شوهر ایجاد خواهد کرد. مثلا شوهری که به‌جای گفتن حقیقت از همسرش می‌خواهد فلان وسیله را نخرد چون پول ندارد اما بعدها  مشخص می‌شود که پول داشته، اعتماد همسرش را از دست می‌دهد که ضربه بزرگی به زندگی‌مشترک محسوب می‌شود.
 ناآگاهی از تفاوت‌های شخصیتی
نکته دیگر، درباره تاثیرات بی‌توجهی و ناآگاهی از تفاوت‌های شخصیتی زوج ها در امور مالی است. مثلا ممکن است در زندگی‌مشترک، یکی خیلی ریسک‌پذیر باشد ودیگری بسیار محافظه‌کار. بنابراین دو طرف  مدام با یکدیگر چالش خواهند داشت. پذیرفتن این مسئله باعث می‌شود تا طرف مقابل را بهتر و بیشتر درک کنند و مانع بسیاری از جروبحث‌ها خواهد شد.
 شفاف نبودن
برخی زوج ها درباره مسائل مالی، راحت و شفاف با هم صحبت نمی‌کنند. صحبت نکردن درباره خواسته‌ها و نیازهای خود و … باعث ایجاد کدورت‌های عمیق خواهد شد. توقع این که همسرمان متوجه نیازهای مالی و علایق‌مان هم شود، بی‌جاست و گفت‌و‌گو در این حوزه، ضروری است. همچنین دخیل نکردن همسر در تصمیمات مالی هم یکی دیگر از این اشتباهات است. دخالت ندادن همسر در چنین جمع‌بندی‌هایی باعث می شود ازنظرها آگاه نشود و در نتیجه درک و همکاری شکل نگیرد.
مشخص‌نکردن بودجه خانواده
تلاش برای کسب درآمد بیشتر و توکل بر خداوند، بسیار خوب و پسندیده است اما تعیین و مشخص نکردن بودجه خانواده هم یکی دیگر از اشتباهات رایج در حوزه مالی است. این مسئله، باعث می‌شود که زندگی زوج ها  در حوزه مسائل مالی با فراز و نشیب‌های زیادی روبه‌رو شود. همچنین ممکن است برای پس‌انداز هم دچار افراط و تفریط شوند. بنابراین باید زن‌و‌شوهر و حتی بقیه اعضای خانواده هر ماه یا حداقل هر سال درباره بودجه خانواده با یکدیگر صحبت کنند.
   نکته پایانی
با توجه به آن‌چه که در این مطلب درباره رایج‌ترین اشتباهات مالی زوج ها گفته شد، چیزی که کاملا مشخص بود، صمیمی‌نبودن و دور بودن زوج ها از یکدیگر علت اصلی بسیاری از آن‌ها بود. اگر زوج ها  نه به عنوان دو رقیب بلکه به عنوان دو یار در کنار هم به یکدیگر نگاه کنند حتما این قسم از پنهان‌کاری‌ها، مشورت نکردن‌ها، ندیدن همسر و … به وجود نمی‌آید یا به حداقل ممکن می‌رسد. الزاما پول بیشتر داشتن مشکل را حل نمی‌کند. خانواده‌هایی با درآمد متوسط هستند اما با مدیریت و همکاری بیشتر بین زوج ها بسیار عالی زندگی را می‌گذرانند. پس مثل همیشه بهتر است مهارت‌های ارتباط موثر را فرا بگیرید تا  بتوانید شنونده خوبی باشید و بدون کنایه زدن و شکایت پی‌در‌پی با یکدیگر گفت و‌گوی بهتری داشته باشید.
نویسنده : فریبا البرز| ‌ کارشناس‌ارشد مشاوره‌خانواده

برادر مجرد ۵۱ ساله‌ای دارم که تا دو هفته پیش با مادر خدا بیامرزم زندگی می‌کرد. حالا تنها شده. تا 2 هفته پیش، من به‌عنوان تنها دختر هر روز به مادر پیرم سر می‌زدم اما الان دیگر دلیلی نمی‌بینم که هر روز بروم. می‌خواهم به زندگی‌ام برسم اما برادرم خیلی اصرار می‌کند. به نظرم افسرده و بسیار وابسته شده به هر روز رفتن من و شوهرم به آن جا. می‌ترسم مثل قبل هم من و همسرم برویم، بیشتر وابسته شود و با تنهایی اش کنار نیاید. چه کنم؟
 
پاسخ مشاور
با سلام خدمت شما خواننده گرامی و عرض تسلیت بابت درگذشت مادر گرامی‌تان. قاعدتا هر شخصی مسئول زندگی خود است اما تغییر هم برای برادرتان سخت است. باتوجه با توضیحاتی که در پیامک‌تان گفتید، چند توصیه به شما دارم.
  به مرور سرزدن‌هایتان را کم کنید
گفته‌اید تا 2 هفته پیش، من به‌عنوان تنها دختر هر روز به مادر پیرم سر می‌زدم اما الان دیگر دلیلی نمی‌بینم که هر روز بروم. در این شرایط، بهترین کار به مرور کم کردن بازدید‌های‌تان از آن جاست. قطع کردن ناگهانی سرزدن به خانه مادرتان، توصیه نمی‌شود چون حس بسیار بدی به برادرتان خواهد داد. با شوهرتان برنامه‌ریزی کنید که ابتدا هفتگی و سپس ماهانه، این سرزدن‌ها را کاهش دهید.
  به برادرتان برای رفع تنهایی پیشنهاد دهید
در ادامه، پیشنهاد دادن یا ایجاد شرایطی برای رفع تنهایی برادرتان را باید مورد توجه قرار دهید. مثل ایجاد حلقه دوستی با همکاران و افراد هم سن و سال او، تشویق به فعالیت‌های اجتماعی بیشتر مثل عضو شدن در گروه‌های کوهنوردی و امثال آن‌ها، انجام خدمات عام المنفعه برای نیازمندان و … . این اتفاق باعث می‌شود که هم حس مفید بودن در ایشان افزایش پیدا کند و هم به حضور و توجه شما کمتر نیاز داشته باشد.
  شرایط محیطی را تغییر دهید
اطلاعات کافی درباره خانه مادرتان و این‌که خانواده شما چند نفر هستند، ندارم و برنامه برادرتان برای آینده را هم نمی‌دانم. با این حال، تغییر شرایط محیطی هم می‌تواند برای تغییر وضعیت برادرتان کمک کننده باشد، مثل تغییر محل سکونت. اگر امکانش هست می‌توان با تغییر خانه، عادت‌های جدیدی در خانه نو شکل داد. اگر این ممکن نیست، تغییر دکور و لوازم خانه هم می‌تواند موثر باشد.
  برادرتان را درک کنید
تنها 2 هفته از فوت مادرتان گذشته است و باید دقت کرد که سوگ فوت مادر برای ایشان بزرگ تر است چون با مادر زندگی می‌کردند. پس ابتدا مراحل سوگ باید سپری شود که این مسئله، نیاز به گذشت زمان دارد. باز هم اگر نگران حال ایشان هستید، ارجاع او به درمانگر باتجربه هم مفید خواهد بود.
نویسنده : دکتر مهدی سودآوری| روان شناس و مدرس دانشگاه