بیا نی نی

او که با چهره‌ای غیرعادی به دنیا آمده بود و صورتی متفاوت داشت با درخواست ازدواج از سی پسر همسایه که همبازی دوران کودکی اش بود، غافلگیر شد. این دختر که خواستگاری پسر همسایه را با پاسخ منفی خود، ناموفق گذاشت؛ از کرده اش چندان راضی نبود.

عشق به پسر همسایه در وجود او بقدری زیاد بود که نمیخواست ادامه عمر پسر را با چهره غیر عادی خود تباه کند برای همین تصمیم گرفت بالاخره تن به انجام عمل های زیبایی سخت و دشوار داده و به زیبایی دلخواهش برسد.

کودی هیل، که به دلیل ابتلا به یک بیماری مادرزادی، چهره‌ای زخمی و آسیب دیده داشت و پزشکان در شهر نورتهامشایر قادر به درمان او نبودند؛ از بازگشت به شرایط عادی نا امید شده بود اما با اعلام آمادگی یک پزشک آمریکایی در شهر نیویورک، امید به زندگی بهتر برای کودی متولد شد.

درمان نقص های صورت کودی 14 سال طول کشید و پس از انجام 18 عمل جراحی پی در پی، چهره اش به تدریج به شرایط طبیعی و عادی بازگشت و بالاخره به چهره‌ای بدون زخم و زیبا دست یافت.

کودی پس از 14 سال با صورتی زیبا و طبیعی، به خانه بازگشت. خیلی چیزها تغییر کرده بود اما درخواست ازدواج پسر همسایه همچنان پابرجا بود و اینبار کودی به خواستگاری عاشق دلباخته اش پاسخ مثبت داد.

 «مراقب وقت‌ نماز باشید، انسان از حوادثی که مانع انجام نماز در وقت می‌شود، ایمن نیست.» 

*روش پیشنهادی امام رضا برای نمازخوان شدن فرزندانمان

چه بسیار خانواده‌های حتی مذهبی، که دغدغه بی‌اهمیتی فرزند یا نوه شان، سوهان روحشان شده است. حجت الاسلام هدایت در این باره می‌گوید: «یکی از نکات مهمی که باید در سبک زندگی مورد توجه قرار بگیرد، توجه دادن بچه‌ها به نماز است، نماز محور دین و نردبان رسیدن به خداست. و ما باید بچه‌های خود را از دوران کودکی با این فضا آشنا کنیم.امام رضا فرموده‌اند؛ بچه‌هایتان را از هفت سالگی امر به نماز کنید تا آشنا بشوند و عادت کنند. «حسن بن قارون» می‌گوید:« از امام رضا(ع) شنیدم که وقتی مردی گزارش داد که پسر من اهل نماز نیست و به نماز بی‌توجه هست، اصلا برایش مهم نیست بخواند یا نخواند، حضرت پرسیدند چند سالش هست، گفت هشت سال. امام رضا فرمودند سبحان الله، پسر تو باید اهل نماز باشد. گفت آقا اگر من به او بگویم گوش نمی‌کند. امام رضا فرمودند: در هر حالتی که هست، به هر صورتی که می‌تواند نماز بخواند. این جمله امام رضا یک جمله‌ی کلیدی تربیتی مهم هست برای آموزش نماز به بچه‌ها و تمرین کردن نماز.»

حجت الاسلام «محمد هادی هدایت»؛ دکتری کلام امامیه،  شاگرد نخبه آیت الله اراکی.

* یک تجربه در مواجهه با بی‌میلی فرزند برای نماز خواندن 

این روش امام رضا یعنی مجوز دادن برای خواندن نماز در هر حالتی که هست و به هر صورتی که می‌تواند، کار سختی نیست، اما شرطش اقدام به موقع و قبل از سن تکلیف فرزندمان است. تجربه شخصی حجت الاسلام هدایت در این زمینه خواندنیست: «من یک تجربه برای شما بگویم که این تجربه خیلی عملیاتی هم هست. من وقتی این روایت را از امام رضا در کتاب وسائل الشیعه جلد سیزدهم دیدم، گفتم آزمایش می‌کنم. یک موقعی دختر من در سنّ قبل از تکلیف، وقتی که هفت‌ساله بود، تلویزیون تماشا می‌کرد، اذان شد گفتم دخترم بلند شو نماز بخوان، گفت بابا الان حال و حوصله‌اش را ندارم، الان نمی‌توانم.
من گفتم: «اشکالی نداره حال نداری بلند شی، همین طور که جلوی تلویزیون خوابیدی نمازت را خوابیده بخون!‌ با تعجب گفت بابا میشه؟ گفتم آره چه اشکالی داره، نمازت را خوابیده بخوان.

گفت باشه.اگر خوابیده میشه نماز خواند که من نماز می‌خوانم همین الان. همین طوری خوابیده گفت الله اکبر، یک دفعه گفت بابا خجالت می‌کشم بگذار بایستم، لااقل ایستاده نمازم را بخوانم. گفتم باشه خوبه، ایستاده بخوان. ایستاد و گفت الله اکبر، دوباره یک نگاهی به من کرد و گفت آخه وضو نگرفتم، گفتم حالا اشکال ندارد شما به تکلیف نرسیدی، گفت نه میرم وضو می‌گیرم. رفت وضو گرفت و آمد گفت الله اکبر، باز یکدفعه گفت بابا چادر هم سرکنم دیگه تا اینجا که آمدم.

این یک نمودی از روایت امام رضا بود که فرمودند فرزندت را امر به نماز کن به هر صورتی که می‌تواند نمازش را بخواند. چون هنوز آن پسر بچه هشت‌ساله هم به سن تکلیف نرسیده بود. ولی این که فرزند به هر صورت که می‌تواند و در هر حالتی که دوست دارد می‌تواند نماز بخواند او را آرام آرام آشنا می‌کند که بگوید من باید نمازم را بخوانم در هر صورتی که شده است. و حیای کودکان اجازه نمی‌دهد آن‌ها نماز را بی‌اهمیت کنند. یعنی یک وقتی که مثلا توی حالت بازی هست بگوید همین جوری من نمازم را می‌خوانم، آرام آرام خودش خجالت می‌کشد و سمت اقامه درست نماز می‌رود. ان شاء الله که بتوانیم با همین نکته زیبا و کاربردی از سیره امام رضا علیه السلام، کاری کنیم که بچه‌ها به نماز اهمیت بدهند.» 

امام رضا (ع) فرمود: «هر گاه سختی ای به شما رسید، به واسطه ما از خدا کمک بجویید.»

*به کار بگویید نماز دارم!

می‌گویند دوصد گفته چون نیم کردار نیست، حالا بخوانید روایت جالب حجت الاسلام هدایت را از اینکه امام رضا(ع) نماز اول وقت را بر هر کاری مقدّم می‌دانست: «می‌دانید که امام رضا(ع) به مناظره با فرقه‌های الحادی اهتمام ویژه‌ای داشت، عمران صابی اهل یکی از مکتب‌های انحرافی بود، آمد خدمت امام رضا و امام با ایشان مناظره و گفت‌وگو کردند، بحث به اوج خود رسید و چیزی به تحوّل درونی این دانشمند بزرگ صابئین نمانده بود که وقت نماز شد، امام فرمودند وقت نماز باید نماز خواند و مناظره را رها کردند تا بروند نماز بخوانند.

«عمران صابی» با التماس به امام گفت:« یاسیّدی! لا تَقطَع عَلَیَّ مَسئَلَتی فَقَد رَقَّ قَلبی؛ آقای من! گفت‌وگو و پاسخ به پرسش من را قطع نکن! قلب من آماده پذیرش حق شده است. حضرت فرمودند: نُصَلّی و نَعُود؛ نمازمان را می‌خوانیم؛ دوباره برای مناظره بر می‌گردیم. قطعا این نوع تربیت انسان را به اینجا خواهد رساند که آدم نگوید الان وقت کار است و نماز را عقب بیندازد، بلکه بگوید الان وقت نماز است و کارش را عقب بیندازد. »

خوب است بدانید بالاخره عمران صابی اسلام آورد و مسلمان شد، در واقع باید بپذیریم که عمل به وظیفه شخصیِ خود، نتایج مثبت اجتماعی را نیز به دنبال دارد. همین است که شیرینی برخی رفتارها به جان آدم می‌نشیند، مثلا وقتی همین چند روز پیش، در یک جلسه رسمی، با فرا رسیدن وقت نماز، مهمان اصلی جلسه می‌گوید: «از این جا به بعد جلسه برکتی ندارد.» و همان لحظه می‌رود برای نماز خواندن. سخت است؟ قطعا. می‌ارزد؟ حتما.

 «مراقب وقت‌ نماز باشید، انسان از حوادثی که مانع انجام نماز در وقت می‌شود، ایمن نیست.» 

*روش پیشنهادی امام رضا برای نمازخوان شدن فرزندانمان

چه بسیار خانواده‌های حتی مذهبی، که دغدغه بی‌اهمیتی فرزند یا نوه شان، سوهان روحشان شده است. حجت الاسلام هدایت در این باره می‌گوید: «یکی از نکات مهمی که باید در سبک زندگی مورد توجه قرار بگیرد، توجه دادن بچه‌ها به نماز است، نماز محور دین و نردبان رسیدن به خداست. و ما باید بچه‌های خود را از دوران کودکی با این فضا آشنا کنیم.امام رضا فرموده‌اند؛ بچه‌هایتان را از هفت سالگی امر به نماز کنید تا آشنا بشوند و عادت کنند. «حسن بن قارون» می‌گوید:« از امام رضا(ع) شنیدم که وقتی مردی گزارش داد که پسر من اهل نماز نیست و به نماز بی‌توجه هست، اصلا برایش مهم نیست بخواند یا نخواند، حضرت پرسیدند چند سالش هست، گفت هشت سال. امام رضا فرمودند سبحان الله، پسر تو باید اهل نماز باشد. گفت آقا اگر من به او بگویم گوش نمی‌کند. امام رضا فرمودند: در هر حالتی که هست، به هر صورتی که می‌تواند نماز بخواند. این جمله امام رضا یک جمله‌ی کلیدی تربیتی مهم هست برای آموزش نماز به بچه‌ها و تمرین کردن نماز.»

حجت الاسلام «محمد هادی هدایت»؛ دکتری کلام امامیه،  شاگرد نخبه آیت الله اراکی.

* یک تجربه در مواجهه با بی‌میلی فرزند برای نماز خواندن 

این روش امام رضا یعنی مجوز دادن برای خواندن نماز در هر حالتی که هست و به هر صورتی که می‌تواند، کار سختی نیست، اما شرطش اقدام به موقع و قبل از سن تکلیف فرزندمان است. تجربه شخصی حجت الاسلام هدایت در این زمینه خواندنیست: «من یک تجربه برای شما بگویم که این تجربه خیلی عملیاتی هم هست. من وقتی این روایت را از امام رضا در کتاب وسائل الشیعه جلد سیزدهم دیدم، گفتم آزمایش می‌کنم. یک موقعی دختر من در سنّ قبل از تکلیف، وقتی که هفت‌ساله بود، تلویزیون تماشا می‌کرد، اذان شد گفتم دخترم بلند شو نماز بخوان، گفت بابا الان حال و حوصله‌اش را ندارم، الان نمی‌توانم.
من گفتم: «اشکالی نداره حال نداری بلند شی، همین طور که جلوی تلویزیون خوابیدی نمازت را خوابیده بخون!‌ با تعجب گفت بابا میشه؟ گفتم آره چه اشکالی داره، نمازت را خوابیده بخوان.

گفت باشه.اگر خوابیده میشه نماز خواند که من نماز می‌خوانم همین الان. همین طوری خوابیده گفت الله اکبر، یک دفعه گفت بابا خجالت می‌کشم بگذار بایستم، لااقل ایستاده نمازم را بخوانم. گفتم باشه خوبه، ایستاده بخوان. ایستاد و گفت الله اکبر، دوباره یک نگاهی به من کرد و گفت آخه وضو نگرفتم، گفتم حالا اشکال ندارد شما به تکلیف نرسیدی، گفت نه میرم وضو می‌گیرم. رفت وضو گرفت و آمد گفت الله اکبر، باز یکدفعه گفت بابا چادر هم سرکنم دیگه تا اینجا که آمدم.

این یک نمودی از روایت امام رضا بود که فرمودند فرزندت را امر به نماز کن به هر صورتی که می‌تواند نمازش را بخواند. چون هنوز آن پسر بچه هشت‌ساله هم به سن تکلیف نرسیده بود. ولی این که فرزند به هر صورت که می‌تواند و در هر حالتی که دوست دارد می‌تواند نماز بخواند او را آرام آرام آشنا می‌کند که بگوید من باید نمازم را بخوانم در هر صورتی که شده است. و حیای کودکان اجازه نمی‌دهد آن‌ها نماز را بی‌اهمیت کنند. یعنی یک وقتی که مثلا توی حالت بازی هست بگوید همین جوری من نمازم را می‌خوانم، آرام آرام خودش خجالت می‌کشد و سمت اقامه درست نماز می‌رود. ان شاء الله که بتوانیم با همین نکته زیبا و کاربردی از سیره امام رضا علیه السلام، کاری کنیم که بچه‌ها به نماز اهمیت بدهند.» 

امام رضا (ع) فرمود: «هر گاه سختی ای به شما رسید، به واسطه ما از خدا کمک بجویید.»

*به کار بگویید نماز دارم!

می‌گویند دوصد گفته چون نیم کردار نیست، حالا بخوانید روایت جالب حجت الاسلام هدایت را از اینکه امام رضا(ع) نماز اول وقت را بر هر کاری مقدّم می‌دانست: «می‌دانید که امام رضا(ع) به مناظره با فرقه‌های الحادی اهتمام ویژه‌ای داشت، عمران صابی اهل یکی از مکتب‌های انحرافی بود، آمد خدمت امام رضا و امام با ایشان مناظره و گفت‌وگو کردند، بحث به اوج خود رسید و چیزی به تحوّل درونی این دانشمند بزرگ صابئین نمانده بود که وقت نماز شد، امام فرمودند وقت نماز باید نماز خواند و مناظره را رها کردند تا بروند نماز بخوانند.

«عمران صابی» با التماس به امام گفت:« یاسیّدی! لا تَقطَع عَلَیَّ مَسئَلَتی فَقَد رَقَّ قَلبی؛ آقای من! گفت‌وگو و پاسخ به پرسش من را قطع نکن! قلب من آماده پذیرش حق شده است. حضرت فرمودند: نُصَلّی و نَعُود؛ نمازمان را می‌خوانیم؛ دوباره برای مناظره بر می‌گردیم. قطعا این نوع تربیت انسان را به اینجا خواهد رساند که آدم نگوید الان وقت کار است و نماز را عقب بیندازد، بلکه بگوید الان وقت نماز است و کارش را عقب بیندازد. »

خوب است بدانید بالاخره عمران صابی اسلام آورد و مسلمان شد، در واقع باید بپذیریم که عمل به وظیفه شخصیِ خود، نتایج مثبت اجتماعی را نیز به دنبال دارد. همین است که شیرینی برخی رفتارها به جان آدم می‌نشیند، مثلا وقتی همین چند روز پیش، در یک جلسه رسمی، با فرا رسیدن وقت نماز، مهمان اصلی جلسه می‌گوید: «از این جا به بعد جلسه برکتی ندارد.» و همان لحظه می‌رود برای نماز خواندن. سخت است؟ قطعا. می‌ارزد؟ حتما.

فصل امتحان؛ یک بازه زمانی کوتاه و نیازمند برنامه ای مدوّن و منظّم 

*یک بازه زمانی، پر از اضطراب

 بسیاری از خانواده‌ها این روزها، شاهد هیجانات حاصل از نگرانی فرزندانشان هستند.  دل‌شوره‌هایی که با گرفتن برنامه‌ امتحانی آغاز می‌شود و تا گرفتن نتیجه تلاش‌ها و به اصطلاح «کارنامه»، پایان می‌یابد. یک بازه زمانی نه‌چندان کوتاه که با نداشتن برنامه مدوّن و منظّم می تواند سرشار از اضطراب‌هایی شود که بدون شک بسیار مخرب و سوهان روح بوده و با تنش و آشفتگی‌های فراوان می تواند محیط گرم خانواده را آلوده کند. 

* وای به حال «شب امتحانی» ها!

بسیاری از دانش‌آموزان در طول سال تحصیلی گام‌به‌گام با معلمان و مباحث درسی پیش می‌روند و سؤالات و اشکالاتی را که در مسیر یادگیری و مطالعه با آن‌ها مواجه می‌شوند به وقت خود، حل‌وفصل می‌کنند. این قبیل دانش‌آموزان دغدغه یادگیری ندارند و با مرور کردن و تمرین مباحث درسی به نتیجه ایده‌آل می‌رسند. اما عده‌ای به «شب امتحانی» ها معروفند! عنوان و اصطلاحی که چندان خوشایند نیست و صاحبانش برای نتیجه ایده‌آل فشار و نگرانی زایدالوصفی را بر دوش می‌کشند. حجم فراوان از اطلاعات علمی که در زمانی کوتاه باید به حافظه دانش‌آموز سپرده شود و این گنجاندن اجباری و پرفشار اطلاعات در یکی دو شب و زمان محدود قطعاً اضطراب آور خواهد بود و ماندگاری زیادی هم نخواهد داشت. در نهایت هم متأسفانه یکی از بهترین سال‌های عمر دانش‌آموز قربانی بی‌توجهی، شیطنت، قصور در توجه و یادگیری و امثال این‌ها خواهد شد؛ عمری که حتی یک ثانیه از آن، هرگز برنخواهد گشت.

 باید شب قبل از آزمون به اندازه کافی استراحت کرد 

* سر جلسه امتحان خواب آلود نباشیم!

مادر برای نماز صبح بیدار شد. چراغ اتاق «یاسین» روشن بود، اما صدایی نمی‌آمد! در را باز کرد. شک نداشت، خوابش برده است. به بهانه نماز صبح دستی به سر و صورتش کشید و آهسته صدایش زد. پسر با اضطراب از جا پرید. نفس‌نفس می‌زد. کتاب را تندوتند ورق می‌زد و درحالی‌که اشک‌هایش روی صفحه‌های کتاب می‌ریخت مدام پشت‌سرهم، غُر می‌زد و می‌گفت: چرا خوابیدم؟! چرا کسی مرا صدا نزد؟! چرا… . کم خوابی این روزها که به جای خود! شیر، بیسکویت، چای، خرما و لقمه صبحانه را هم  مثل شام شب گذشته رد کرد و سعی می‌کرد به سرعت محفوظاتش را همراه با ورق زدن صفحه‌های کتاب ورق بزند. فقط خدا می‌داند که با این همه ضعف و خواب آلودگی، در جلسه امتحان چه خواهد گذشت!

دکتر «سمیرا غیبی»، مشاور و دبیر آموزش و پرورش 

«سمیرا غیبی» دکترای مشاوره و دبیر آموزش و پرورش، معتقد است شب امتحان زمان درس خواندن نیست، بلکه فرصتی برای مرور دروس است و دانش‌آموز در این فرصت باید تنها به تَورّق کتاب‌های درسی و یادداشت‌برداری نکات مهم بپردازد؛ یادداشت‌هایی که به‌عنوان چکیده‌ای از مهم‌ترین مطالب کتاب درسی می‌تواند در زمان محدودِ شب امتحان آن‌ها را مطالعه کند و مطالب کتاب به‌ اصطلاح برایش جا بیفتد. او شب امتحان را شب درس خواندن و حفظ کردن مطالب جدید نمی‌داند و تأکید می‌کند دانش‌آموز نباید در شب امتحان تازه به سراغ مطالبی برود که آن‌ها را بلد نیست و هرگز نباید فکر کند که در این زمان می‌تواند چیزی را از صفر یاد بگیرد. 

*شب امتحان در پرس و جوی پیشرفت تحصیلی فرزندمان نباشیم

غیبی در پاسخ به این سوال که پرس‌وجوی خانواده‌ها از وضعیت یادگیری و محفوظات دانش‌آموز در شب امتحان چه محاسن و معایبی دارد می‌گوید:« وقتی بچه‌ها درس را خواندند و کتاب را کنار گذاشتند هرگز نباید راجع‌به امتحان با آن‌ها حرف بزنیم. سؤالاتی همچون خواندی؟ نخواندی؟ بلدی؟ بلد نیستی؟… این‌ حرف ها دیگر برای شب امتحان نیست.»او می‌گوید:« دانش‌آموزان مقطع دبستان صبح روز امتحان نباید کتاب را باز کنند. اینکه دانش آموزی بگوید صبح بیدار می‌شوم و یک دور دیگر می‌خوانم ممنوع است و برای مرور و رفع نگرانی کافیست قبل‌از آزمون، وقتی در مدرسه با دوستانشان دور هم جمع می‌شوند، مباحثه داشته باشند.»

 صبح امتحان شرایط را برای مرور کوتاه مهیا کنید 

البته این دکترای مشاوره تأکید می‌کند توصیه مذکور مربوط به دانش‌آموزان مقطع دبستان است و درباره مقاطع بالاتر این مسئله متفاوت است. آن‌ها مرور صبح را نیاز دارند و چه‌بسا خوب و لازم است که حتماً قبل‌از امتحان یک ساعت به آن بپردازند .

شب امتحان باید دانش آموز را با کتابش تنها گذاشت

* سین جیم کردن دانش آموز در شب امتحان ممنوع

دکتر غیبی که در کارنامه شغلی خود، تجربه سال‌ها تدریس دارد، درباره پیگیری خانواده‌ها و رصد کردن فرزندان محصّل توسط والدین می‌گوید:« تمام پیگیری‌های والدین برای شب امتحان و تا قبل‌از رسیدن تاریخ آزمون است. یعنی از همان زمانی‌که برنامه‌ آزمون از طرف مدرسه به دانش‌آموز و خانواده او اعلام می‌شود، مادر و پدر باید وضعیت درسی فرزندشان را بررسی کنند. محک بزنند که چقدر خوانده یا نخوانده است. چقدر به مطالب درسی اشراف دارد و برای امتحان آماده است. به او گوشزد کنند که هر چقدر آمادگی داشته باشد به همان اندازه نتیجه خواهد گرفت، اما شب امتحان که فرا رسید، باید فرزندان را با کتابشان تنها بگذارند، چراکه هرچقدر فشار شب امتحان بیشتر شود اندوخته‌های ذهنیِ طول سال، از بین خواهد رفت.» او معتقد است سین جیم کردن فرزندان توسط والدین در شب امتحان معنا ندارد، زیرا بچه‌ها در این زمان تمرکز و تسلط کافی و توانایی جمع‌بندی افکار خود را ندارند و گاه دچار اضطراب می‌شوند. حتی فکر می‌کنند آن چیزهایی را که بلد هستند فراموش کرده‌اند و پرس‌وجوی خانواده این فشار و حجم نگرانی را زیاد می‌کند و هرگز نباید اتفاق بیفتد. بنابراین بررسی و رصد کردن خانواده مربوط به پیش‌از شب امتحان است.

«جلسه آزمون»؛ ساعاتی آرام اما پر هیاهو

*امتحان روز قبل را فراموش کنید
 غیبی همچنین تأکید دارد؛ از آنجا که معمولاً فاصله بین امتحانات  یکی دو روز است و یا فاصله‌ای وجود ندارد، امتحان قبلی نباید به چالش کشیده شود، زیرا اگر دانش‌آموزی از نتیجه امتحان قبل ناراضی باشد، خاطرات او باعث می‌شود در امتحان بعدی نیز خلل وارد شود. بنابراین پرس‌وجو در این‌جا هم جایز نیست و چنانچه دانش‌آموز امتحانش را خوب داده باشد قطعاً خودش آن را به خانواده اعلام می‌کند.

* سر امتحان قبراق باشید 

در پایان این دکترای مشاوره و دبیر آموزش و پرورش، به دانش‌آموزان توصیه می کند:« شب امتحان غذای سنگین میل نکنید و تا می‌توانید زودتر به رختخواب بروید تا قبراق و سرحال، سر جلسه امتحان حاضر شوید.»

*با یاد خدا دلها آرام می گیرد

در آیه 28 از سوره مبارکه رعد می‌خوانیم: «اَلا بِذِکرِ الله تَطمَئنُّ القُلوب؛ آگاه باشید، تنها با یاد خداوند دل‌ها آرام می‌گیرد.» چقدر خوب است که دانش‌آموزان عزیز پیش‌از شروع پاسخ‌گویی به سوالات، با استعانت از خداوند متعال وجودشان را سرشار از آرامش کنند. به امید موفقیت همه فرزندان ایران اسلامی.