آیا فصل ها با خود افسردگی می‌آورند؟

آیا فصل ها با خود افسردگی می‌آورند؟

بیا نی نی/ یک روانشناس در رابطه با افسردگی در فصل های بهار و پاییز و عمده دلایل آن توضیحاتی داد.
  افسردگی, موضوعی که گاهی با تغییر فصل ها رنگ بیشتری به خود می گیرد تا جایی که برخی عنوان می کنند از افسردگی بهاره, پاییزه و یا حتی هردو رنج می برند و کافی است که در این دو فصل نه چندان گرم و سرد سال با اتفاق تلخی روبرو شوند که همین بهانه ای برای تشدید افسردگی آن ها می‌شود.
اگرچه افسردگی در تمامی افراد دارای نقاط مشترکی است امّا در افراد مختلف هم می‌تواند به شیوه‌های متفاوتی بروز کند که اگر این معضل در اسرع وقت درمان نشود می‌تواند آسیب‌های جدّی نیز برای فرد و جامعه به همراه داشته باشد.
محبوبه قاسمی روانشناس, در گفت‌وگو با خبرنگار بیا نی نی جوان، در رابطه با افسردگی اظهار کرد: افسردگی به معنای غمگین بودن به مدت طولانی است که در این دوران, انسان‌های افسرده، تجربه غمگینی دارند که گاهی, مدت آن بیشتر هم می‌شود. امّا باید توجه داشت که هر حس ناراحتی و غمگینی، افسردگی به حساب نمی‌آید، چرا که همه ما انسان‌ها غمگین بودن را تجربه کرده‌ایم، اما باید بدانیم که افسردگی دارای علائم و نشانه‌های خاصی است که باید تمام آن نشانه‌ها در فرد باشد تا او را افسرده بدانیم.

وی بیان کرد: افسردگی یعنی بی علاقه بودن به تمام کارهایی که ما از آن‌ها لذت می‌بردیم و حالا آن لذت را تجربه نمی‌کنیم و علاوه بر این، باید بدانیم که افسردگی با غمگین بودن تفاوت زیادی دارد چون افسردگی با خود برخی از علائم جسمی را هم به همراه دارد که از آن جمله می توان به کاهش یا افزایش اشتها اشاره کرد چرا که ابتدا، روی اشتهای افراد تأثیر می‌گذارد به نحوی که ممکن است گاهی اوقات فرد پرخوری کرده و  گاهی اوقات کاملا بی اشتها شود که همین موضوع ممکن است علائم و عوارض جسمی برای فرد ایجاد کند.

 
این روانشناس با اشاره به اینکه افسردگی گاهی اوقات باعث اختلال خواب هم می‌شود، تصریح کرد: اختلال خواب ناشی از افسردگی به گونه‌ای است که ممکن است فرد زمان زیادی را خواب باشد و یا مدت‌زمان طولانی بی‌خواب بماند.بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که افسردگی با غمگین بودن متفاوت است چراکه  بخشی از هیجانات فرد در اثر افسردگی از بین می‌رود و علائم جسمی او کندتر می‌شود و گاهی اوقات، علائم جسمی و فیزیکی زیادی در فرد به وجود می‌آید.

قاسمی با اشاره به اهمیت درمان افسردگی در افراد گفت: هرچقدر زودتر به داد افسردگی برسیم، راحت‌تر درمان خواهد شد، اما اگر افسردگی طولانی‌تر شود، درمان آن نیز مانند تمام بیماری‌های دیگر سخت‌تر خواهد شد.

وی درباره نشانه‌های افسردگی ادامه داد: اولین نشانه‌ افسردگی که می‌توان به آن اشاره کرد، احساس پوچی و بی ارزشی است که فرد مبتلا به افسردگی به آن مبتلا می شود و دومین نشانه آن هم بی‌انرژی بودن است؛ به طوری که انسان‌های افسرده حتی برای انجام دادن کارهای روزمره خود نیز هیچگونه انرژی ندارند تا جایی که حتی برای خوردن وعده‌های غذایی هم نمی‌توانند از جای خود بلند شوند.

این روانشناس افزود: با توجه به این شرایط، می‌توان نتیجه گرفت که افسردگی، شدیدتر از یک غمگین بودن ساده است و حتی ممکن است افسردگی باعث شود انسان از علایق و کارهایی که برایش لذت‌بخش بوده است، دیگر هیچ لذتی نبرد و حتی غذا خوردن نیز برایش بی‌تفاوت باشد.

قاسمی تصریح کرد: ممکن است افسردگی باعث نشخوار فکری نسبت به اتفاقاتی شود که برای افراد افتاده است و فرد به طور دائم، آن اتفاق های منفی و بد را در ذهن خود مرور‌کند.

وی درباره عواقب افسردگی گفت: گاهی اوقات، افراد افسرده به فکر این می‌افتند که به خودشان صدمه بزنند و حتی افکار خودکشی نیز به ذهن‌شان خطور می کند و حتی از زندگی کردن خود احساس خوبی ندارند. بنابراین، افسردگی علائم بارزی دارد.

این روانشناس، با اشاره به عوامل ژنتیکی به عنوان یکی از علل افسردگی ادامه داد: از علل ابتلا به افسردگی می‌توان گفت که بخشی از ابتلای افراد به این بیماری روانی، ژنتیکی است یعنی ممکن است برخی از خانواده‌ها و افراد نسبت به دیگران زودتر افسرده شوند. به همین دلیل، اگر یکی از اعضای خانواده فرد دچار افسردگی است، این احتمال وجود دارد که آن فرد هم دچار افسردگی شود که در این میان بخشی دیگر از علل افسردگی  هم نوروشیمیایی است.

قاسمی، فعالیت‌های هورمونی را از عوامل دیگر افسردگی برشمرد و افزود: برخی از فعالیت‌های هورمونی مغزی باعث افسردگی می‌شوند که اغلب اوقات برای درمان این افسردگی دارو تجویز می‌شود که در درمان این نوع افسردگی تأثیرگذار است، اما برای درمان افسردگی فقط دارو کافی نیست چون بخشی از درمان افسردگی به اطرافیان فرد افسرده بازمی‌گردد. به همین دلیل، اطرافیان فرد افسرده باید با شوخی کردن، کنار او بودن و پر کردن فضا از او حمایت کنند.

وی در رابطه با کمک به فرد افسرده تصریح کرد: خود فرد افسرده هم باید تشخیص دهد که او افسرده است و خودش به خودش کمک کند؛ به نحوی که برای خودش زمان پیاده‌روی بگذارد و ورزش کند، زیرا این فعالیت‌ها باعث می‌شود افسردگی درمان شود.

این روانشناس گفت: فرد افسرده باید تلاش کند تا فعالیت و روابط اجتماعی داشته باشد و هدفمند بودن می‌تواند به فرد بسیار کمک کند. چرا که انسان‌های افسرده عمدتاً هدفمند نیستند و انگیزه‌ای ندارند. بنابراین، بهتر است که این افراد از مشاوران روانشناسی کمک بگیرند، علاقمندی‌های قدیمی خود را پیدا کنند و قدم به قدم علائق خود را پیگیری کنند تا برایشان انگیزه ای  ایجاد کنند.

قاسمی با اشاره به اینکه افراد افسرده خیلی از افکار منفی را برای خود مرور می‌کنند، ادامه داد: افراد افسرده باید یک دفتر خاطرات مثبت داشته باشند و در خصوص احساس مثبتی که در لحظه به لحظه زندگی خود تجربه می کنند و همچنین میزان لذت خود از آن تجربه بنویسند. چون ما انسان‌ها اتفاقات مثبت را کوچک‌انگاری و تجربه‌های منفی را بزرگنمایی می‌کنیم و در واقع، با این کار، ما رویه را معکوس می‌کنیم.

وی در پایان خاطرنشان کرد: افسردگی‌ها ممکن است در برخی از فصل‌ها بیشتر اتفاق بیفتند؛, به طوری که  ممکن است در فصل های پاییز و بهار باز‌گردد، اما عمده علت آن به عوامل جوی و فصلی، میزان نور و یا اتفاقات ایجاد شده در آن فصل مربوطه است، بنابراین، بهترین کار برای برطرف کردن مشکل افسردگی، ورزش کردن، فعالیت‌های اجتماعی و تغذیه خوب است

اوج افسردگی خانم ها در پاییز چه زمانی است؟

اوج افسردگی خانم ها در پاییز چه زمانی است؟

ایران/ زمان آن رسیده که جشنواره رنگ‌های پاییزی بر پا و هر روز بر تنوع رنگ هایش افزوده شود اما چه حیف که این فصل سراسر زیبایی، در نظر همه افراد یکسان جلوه نمی‌کند مخصوصا خانم ها که روح لطیف و حساس تری دارند. از بیماری‌های جسمی متفاوتی که محصول این فصل است بگذریم؛ آزردگی روح، احساس کرختی، پوچی و ناامیدی حالت‌هایی است که برخی افراد با آغاز فصل پاییز، کوتاه شدن روزها و تاریک شدن زودهنگام آسمان تجربه می‌کنند، غافل از اینکه رنگ‌های روح بخش همین فصل و هوای دلنواز آن بهترین راهکار برای حس سرزندگی و لمس لحظه‌های ناب زندگی است و کمی درایت و توجه کافی است تا براین احساسات ناحوشایند غلبه کرد.
افسردگی فصلی خانم ها در پاییز و راهکارهای رهایی از آن را در گفت‌و‌گو با دکتر فدایی روانپزشک، زیر ذره بین قرار داده‌ایم.

افراد با چه خلق و خویی در پاییز بیشتر افسرده می‌شوند؟
برخی افراد به صورت زیست شناختی مستعد بروز افسردگی در پاییز هستند که تحت عنوان «نابسامانی عاطفی فصلی» قابل طبقه‌بندی است. البته باید در دو سال گذشته دست کم دو دوره افسردگی عمده در پاییز در این افراد دیده شده باشد که ارتباطی با رویدادهای محیطی نداشته باشد. به علاوه بهبود کامل نیز در یک زمان مشخص سال روی ‌دهد (برای نمونه، در بهار).

برای کاهش بی‌حوصلگی و تنگ شدن خلق و خو در پاییز چه باید کرد؟
اگر افسردگی عمده و شدید در اثر پاییز روی دهد طبعاً باید به روانپزشک مراجعه کرد. اما اگر افسردگی خفیف باشد در آن صورت داشتن برنامه منظم زندگی که شامل سحرخیزی، خوابیدن در ابتدای شب، ورزش، داشتن هدف و برنامه در زندگی، معاشرت با دوستان و انجام کارهای خیر باشد در رفع افسردگی خفیف مؤثر است.

هر سال از چه زمانی باید برای کاهش مشکلات افسردگی فصلی، روند پیشگیری و درمان را آغاز کرد؟
برای تشخیص افسردگی فصلی، باید دست کم دو دوره افسردگی عمده در فصل معین روی داده باشد. به این ترتیب با توجه به زمان آغاز این دو دوره افسردگی، می‌توان از دو تا سه هفته پیش از موعد احتمالی، درمان دارویی را به منظور پیشگیری آغاز کرد.

چه توصیه‌هایی برای کاهش افسردگی فصلی برای مادران باردار دارید؟
رابطه صمیمانه شوهر با زن باردار بسیاری از فشارهای روانی زن باردار را کم می‌کند. کمک در کارهای منزل، مراقبت از فرزندان، نمایش عشق و علاقه به زن باردار چه در کلام و چه در عمل با کاهش فشار روانی (استرس) در زن، احتمال بروز افسردگی را می‌کاهد. زنان باردار نیز خود با برنامه‌ریزی جهت بارداری و پرهیز از بارداری ناخواسته، با داشتن برنامه مرتب روزانه که شامل ورزش، دیدار دوستان و خویشان باشد می‌توانند احتمال افسردگی فصلی را در خود بکاهند.

نقش رنگ‌ها در کاهش افسردگی پاییزی چیست؟
پژوهش‌ها حاکی است که رنگ‌های طیف سرخ سبب احساس برانگیختی و هیجان و تحرک می‌شود و برعکس رنگ‌های طیف آبی با احساس آرامش و سکون همراه می‌شود. امکان دارد این امر ناشی از تأثیر رنگ‌ها بر میانجی‌های عصبی باشد که پیام‌های عصبی را انتقال می‌دهند. تاریکی و سیاهی عموماً معادل با افسردگی شناخته می‌شود و افراد افسرده هم در رنگ‌های تیره و سیاه خود را احاطه می‌کنند. طبعاً با این اطلاعات می‌توان نتیجه گرفت که کاربرد رنگ‌های طیف سرخ در کاهش علائم افسردگی نقش دارد.

رایحه‌های خوش مانند اسطوخودوس تا چه حد در کاهش افسردگی مؤثر است؟
با توجه به رابطه لب‌های بویایی با مراکز قشری مغز، به نظر می‌رسد بوها در تنظیم هیجانات و عواطف مؤثر باشند. برخی پژوهش‌ها حاکی از رابطه روایح خوش با احساس شادمانی است.

ورزش و پیاده‌روی و نیز شب‌نشینی درشب‌های طولانی پاییز آیا موجب کاهش افسردگی پاییزی می‌شود؟
همان‌گونه که فرد شاد تمایل به تحرک و جست‌وخیز دارد، می‌توان انتظار داشت که اگر فرد افسرده نیز خود را مجبور به تحرک و ورزش کند، روحیه بهتری پیدا کند. تجارب متعددی به نفع این فرضیه انجام شده است. از سوی دیگر یک شب بیدار ماندن سبب بهبود قابل توجه در علائم افسردگی می‌شود، اما این امر در شب‌های بعد عملی نیست. اصولاً خواب در آغاز شب و برخاستن صبح زود روش بهتری برای غلبه بر علائم افسردگی است.

نورپردازی درون خانه‌ها در پاییز چگونه باشد؟
پنجره‌ها را باز کنید، پرده‌ها را کنار بزنید، بگذارید نور آفتاب همه چیز را روشن کند. احتمال دارد یکی از علل افسردگی فصلی در پاییز، روزهای کوتاه و ابری باشد، بنابراین بهره‌گیری بیشتر از نور طبیعی یا مصنوعی برای کاهش چنین نوع افسردگی مفید است.

اطرافیان و دوستان در کاهش پژمردگی پاییزی چه نقشی دارند؟
پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد افسردگی در افراد مجرد و اشخاص منزوی و گوشه‌گیر بیشتر است. وجود همسر و فرزند و ارتباط با خویشان (صله رحم) سبب کاهش افسردگی می شود. دستگیری از بینوایان سبب احساس رضایت می‌شود. حمایت از جانوران و دادن آب و غذا به آنان در کاهش افسردگی مؤثر است. به طور کلی هر چیز که سبب افزایش ارتباط‌های عاطفی شود افسردگی را می‌کاهد. پرورش گیاهان و آب دادن به آن‌ها نیز احساس خوبی در فرد پدید می‌آورد.
روزهای کوتاه‌تر و آسمان تیره و ابری در افزایش حس افسردگی تأثیر دارد.

افسردگی فصلی چیست؟

افسردگی فصلی چیست؟

حامی هنر زندگی/ آیا می‌دانید افسردگی فصلی چیست؟ افسردگی فصلی یکی از انواع افسردگی است که به آن اختلال عاطفی فصلی (Seasonal Affective Disorder) نیز گفته می‌شود. علائم این اختلال معمولا در اواخر فصل پاییز و اوایل فصل زمستان در فرد ظاهر می‌گردد. در واقع در این ایام شخص به صورت بالینی دچار افسردگی و کج خلقی بارز، خواب آلودگی شدید، تحریک پذیری و خستگی مفرط می‌شود. البته نوع نادری از افسردگی فصلی نیز وجود دارد که علائم افسردگی در تابستان ظاهر می‌گردد. خوشبختانه روش‌های درمانی مختلفی برای این نوع از افسردگی وجود دارد که به فرد کمک می‌کند تا بتواند خلق و خوی خود را در این فصل بهبود بخشد. در این مقاله قصد داریم تا در مورد علائم و نحوه درمان افسردگی فصلی به طور کامل بحث کنیم پس همراه ما باشید. 

افسردگی فصلی چیست؟
افسردگی فصلی که به آن اختلال عاطفی فصلی (SAD) نیز می‌گویند، نوعی اختلال خلقی است که مشابه افسردگی اساسی می‌باشد. با این تفاوت که این نوع افسردگی در طول ماه‌های زمستان و پاییز زمانی که نور خورشید کمتر است ظاهر می‌شود و معمولا سالی یک بار برای فرد رخ می‌دهد. این اختلال باعث نوسانات خلقی فرد می‌شود و گاهی ممکن است تا بهار و یا تابستان هم ادامه پیدا کند. 
در برخی اقلیم‌ها علائم خلقی اختلال افسردگی فصلی تبدیل به یک اختلال جدی می‌شود؛ که شکل خفیف‌تر آن در مناطق دارای چهار فصل اقلیمی (بهار، تابستان، پاییز و زمستان) با نام “افسردگی زمستانی” طبقه بندی می‌شود. علائم افسردگی زمستانی از اواخر پائیز و هنگامی که مدت روشنایی روز کمتر می‌شود، بروز می‌کند و تا اواخر زمستان و اوایل بهار پا برجا می‌ماند و با نزدیک شدن به تابستان کاهش می‌یابد.

علائم افسردگی فصلی
اختلال افسردگی فصلی بیشتر در مناطقی از کره زمین که دارای عرض جغرافیایی بالاتری هستند و نور آفتاب کمتری دارند وجود دارد. علائم افسردگی فصلی در زمستان به شرح زیر است.
1- پایین بودن سطح انرژی
2- مشکل در تمرکز و هوشیاری
3- احساس کسالت، خستگی و کاهش کارایی در روز
4- افزایش اشتها، وزن و میل به مصرف کربوهیدرات
5- تمایل بیشتر به‌ تنهایی
6- افزایش خواب‌آلودگی و بهم خوردن ریتم خواب
7- کاهش علاقه و عدم لذت بردن از انجام کارهای روزانه

علاوه بر اختلال افسردگی فصلی در زمستان، نوع دیگر اختلال افسردگی فصلی وجود دارد که در تابستان رخ می دهد اما شیوع آن بسیار اندک است. علائم افسردگی فصلی در تابستان به شرح زیر است.
1- اضطراب و بی قراری
2- بی خوابی
3- کاهش اشتها و کاهش وزن
4- پرخاشگری و رفتار خشونت آمیز

عوامل تاثیر گذار بر افسردگی فصلی
در ادامه عواملی که خطر ابتلا به افسردگی فصلی را افزایش می‌دهند، آورده شده است.
جنسیت: زنان بیش از مردان در خطر ابتلا به این بیماری هستند.
سن: احتمال ابتلا به این بیماری در جوانان بیش از میانسالان است.
منطقه جغرافیایی: افرادی که در مناطق سردسیر و در عرض جغرافیایی بالاتر زندگی می‌کنند، به دلیل اینکه کمتر در معرض نور خورشید هستند احتمال بیشتری دارد که دچار این اختلال شوند.
سابقه خانوادگی و فردی: وجود بیماری افسردگی اساسی و یا اختلال دوقطبی در خود فرد یا خانواده او احتمال ابتلا به این نوع افسردگی را نیز افزایش می‌دهد چراکه هم نقش ژنتیک و هم نقش خانواده افسرده پرور پررنگ می‌شود.

علل بروز افسردگی فصلی
اگر چه دلایل افسردگی فصلی همچنان ناشناخته است، اما تحقیقات دلایل زیست شناختی نشانه‌های این اختلال را یافته است.
سروتونین: سروتونین نوعی ماده انتقال دهنده عصبی در مغز است که منجر به انتقال پیام‌های عصبی می‌شود. این ماده در بسیاری از فعالیت‌های بدن به خصوص حالت عاطفی افراد تاثیر دارد. هنگامی که نور از طریق چشم‌ها عبور می‌کند و به مغز می‌رسد، ماده سروتونین در بافت عصبی رها می‌شود. در طول پاییز و زمستان، روشنایی روز کمتر از بهار و تابستان است و این امر باعث پایین آمدن سطح سروتونین در بدن می‌شود. برای آشنایی بیشتر با سروتونین کلیک کنید.
ملاتونین: ملاتونین هورمونی است که در شب ترشح می‌شود و در به خواب رفتن ما تاثیر بسزایی دارد. افزایش تاریکی در زمستان باعث افزایش ترشح ملاتونین در بدن شده و منجر به خواب آلودگی، بی حوصلگی و کسل شدن می‌شود. به نظر می‌رسد این دو ماده در تعامل با هم، یعنی کمبود سروتونین که باعث هماهنگی و همکاری سلول‌های عصبی می‌شود و افزایش ملاتونین که بدن را به حالت خواب می‌برد، باعث اختلال افسردگی فصلی می‌شوند.

درمان اختلال افسردگی فصلی
برای درمان اختلال افسردگی فصلی چند روش متفاوت وجود دارد که هر کدام به تنهایی و یا در تعامل با هم مورد استفاده قرار می گیرند. از جمله روش های درمان افسردگی می‌توان به موارد زیر اشاره داشت.

دارو درمانی
داروهای ضد افسردگی مانند SSRI در درمان این اختلال به کار می‌رود و می‌تواند باعث بهبود خلق فرد شود. با توجه به این که هر دارویی عوارض خاص خودش را دارد و از طرفی نحوه پاسخدهی هر شخص به داروها متفاوت است، مشاوره افسردگی گزینه مناسبی برای یادگیری مهارت‌هایی است که خودتان به صورت فعال به مبارزه با افسردگی بپردازید.

شناخت-رفتار درمانی
هدف اصلی درمان شناختی رفتاری افسردگی، تمرکز بر مشکلات جاری فرد، تغییر افکار و رفتارهای ناکارآمد اوست. طی این درمان به افراد کمک می‌شود تا نگاهی واقع بینانه تر به وقایع زندگی داشته باشند و به دنبال راه حل مساله خود باشند. این تغییر نحوه تفکر باعث بهبود خلق و رفتار افراد می‌شود و امید از دست رفته آن‌ها را برمی‌گرداند.

نور درمانی مصنوعی
همان طور که در قسمت‌های قبل ذکر شد افسردگی فصلی، نوعی افسردگی است که در طی زمستان که روزها کوتاهتر است و نور آفتاب کمتری وجود دارد، ظاهر می‌شود. بنابراین ارتباط نزدیکی بین این اختلال و کمبود در معرض نور مستقیم خورشید قرار گرفتن وجود دارد. در این نوع درمان برای کاهش علائم خلقی اختلال افسردگی فصلی، فرد در معرض نور آفتاب و یا طول موج خاصی از نور با استفاده از لیزر، لامپ‌های فلورسنت، لامپ‌های دی کرونیک و یا لامپ‌های بسیار روشن قرار می‌گیرد. قرار گرفتن در معرض نور یا برای یک مدت زمان خاص و یا در برخی موارد، در یک زمان خاص از روز تجویز می‌شود. درمان با نور یکی از رایج‌ترین درمان‌ها در این نوع اختلال است.

مراجعه به روانشناس
اگر احساس کردید ممکن است علائم اختلال افسردگی فصلی را داشته باشید، مشاوره روانشناسی این امکان را فراهم می‌کند تا تحت جلسات درمان حرفه‌ای قرار بگیرید زیرا افسردگی، اختلالی است که در صورت عدم درمان امکان مزمن شدن آن وجود دارد. عاملی که اثرات منفی آن زندگی‌تان را به شدت مختل می‌کند.

ما نیز در مرکز مشاوره حامی هنر زندگی شرایطی را برای شما فرآهم آورده‌ایم تا بتوانید از هر کجای کشور با مشاوران ما به صورت تلفنی و حضوری در ارتباط باشید. این مرکز با داشتن مشاورانی برجسته و با دانش به شما تضمین خواهد داد تا در کمترین زمان ممکن به درمان مشکلات و مسائل خود بپردازید. همچنین در صورتی که در اطرافیان شما کسی از این اختلال رنج می‌برد با دریافت راهکارها و روش‌های گوناگون به درمان او کمک نمایید.

سوالات متداول
چگونه می‌توان از بروز افسردگی فصلی جلوگیری کرد؟
سعی کنید در فصل زمستان روزها زمان بیشتری را در خارج از منزل بگذرانید و در صورتی که هوا ابری هم بود بازهم به بیرون بروید. همچنین برنامه غذایی سرشار از ویتامین و مواد معدنی داشته باشید و ارتباط خود را با دیگران نیز حفظ کنید. در کنار این مسائل می‌توانید در این فصل با یک مشاور در ارتباط باشید.