افسردگی و جنون (سایکوز) بعد از زایمان

افسردگی و جنون (سایکوز) بعد از زایمان

افسردگی و جنون (سایکوز) بعد از زایمان

هرچند به خاطر تغییرات هورمونی، زنان باردار تغییرات زیادی را در خلق و خوی خود احساس می‌کنند، اما گاه برخی از این تغییرات آنقدر عجیب و گاه دور از انتظار است که نمی‌توان تشخیص داد که کدام نشانه طبیعی و کدام غیر طبیعی است. فیلم «تالی» «TULLY»، داستان زنی است به نام «مارلو» که بعد از به دنیا آوردن فرزند خود، دچار نوعی توهم می شود. البته شما با دیدن فیلم به صورت کاملا قطعی متوجه نخواهید شد که آیا وقایع فیلم واقعی است و یا در نتیجه توهم بازیگر زن به تصویر کشیده شده است.
داستان از آنجا شروع می‌شود که برادر«مارلو» که شخص بسیار ثروتمندی است برای کمک به خواهر خود از یک پرستار شبانه به نام «تالی» می خواهد تا به خواهرش در مراقبت از نوزاد تازه متولد شده کمک کند. اما نمی توان به درستی حدس زد که آیا «تالی» زاده توهم زن به‌خاطر علایم بعد از بارداری است و یا نه. در هر صورت «تالی» نمونه یک زن کامل و بدون نقص در پرستاری از نوزاد است.
اما جدا از مباحثی که در مورد زنان باردار وجود دارد، فیلم «تالی» وارد قلمروی می شود که در جامعه فعلی ما به ندرت در مورد آن بحث می‌شود. موضوع بر سر فشارهای روحی و روانی است که زنان باردار طی هفته‌ها و گاه ماه‌ها بعد از تولد نوزاد آن را تجربه می‌کنند. در واقع داستان «تالی»، در مورد بیماری‌های بسیار جدی روحی و روانی است که بعد از زایمان برای زنان اتفاق می‌‌افتد. اما بیایید ببینیم کدام یک از نشانه‌های بعد از زایمان طبیعی و کدام غیر طبیعی هستند. آگاهی از این موضوع می‌تواند در تشخیص بهنگام اختلالات روانی جدی کمک زیادی کند.

افسردگی بعد از زایمان چه حالتی دارد؟

چه نشانه‌هایی طبیعی است؟

75 درصد از زنان درطول هفته اول بارداری یا بعد از زایمان افسردگی و نگرانی را تجربه می کنند که با عنوان افسردگی زایمان شناخته می‌شود. در این حالات مادر ممکن است بدون هیچ دلیل مشخصی شروع به گریه کند. برای مثال فرد تنها به‌خاطر این فکر ساده که چرا هیچ‌کس به او زنگ نمی‌زند و یا به ملاقاتش نمی‌آید، ممکن است بغضش بشکند. این تغییرات که دلیل عمده آن تغییرات هورمونی است بعد از زایمان اتفاق می افتد و طبیعی نیز است.
تغییرات خلق و‌خوی اگر طبیعی باشد، از چند ساعت تا چند روز طول می‌کشد و توسط خود مادر قابل کنترل بوده و نیازی به مداوا ندارد.
احساساتی مانند گیجی، که نتیجه بی‌خوابی است، نگرانی ها و اضطراب‌هایی که به واسطه نگهداری 24 ساعته از نوزاد حس می‌شود و همچنین لحظاتی که مادر به خاطر نیاز بی وقفه نوزاد، دچار خشم و رنجش می‌شود، همه و همه موقتی است و به آسانی سرکوب می ‌شوند؛ یعنی حس غالب شادمانی و شگفتی از حضور نوزاد مجددا به مادر برمی‌گردد و جای هیچ نگرانی وجود ندارد.

چه نشانه هایی غیر طبیعی است؟

اشکال متفاوتی از افسردگی وجود دارد که نوع خفیف آن تنها چند روز طول کشیده و در اثر همنشینی با دوستان مورد علاقه یا گوش دادن به یک موسیقی خوب و دلخواه از بین می‌رود. اما اختلال افسردگی عمده و حاد که در هفته ها یا ماه‌ها پس از زایمان یا در دوران بارداری شروع می‌شود، بسیار جدی و نگران کننده است. محققان هنوز دلیل بروز چنین اختلالاتی را اثبات نکرده‌اند، اما تخمین می‌زنند که این اختلالات از 1 تا 10 ماهگی اتفاق می‌افتد.
از آنجا که بسیاری از اختلالات افسردگی حاد مانند کمبود انرژی و نداشتن تمرکز، با علایمی که به صورت طبیعی بعد از زایمان رخ می‌دهد شبیه به یکدیگر است، نمی‌توان تنها با مشاهده چنین علایمی به داشتن اختلال افسردگی حاد در مادر مشکوک شد.
اما زمانی که این نشانه‌ها با یک افسردگی غالب که در تمام طول روز اتفاق می افتد همراه شود، مخصوصا زمان‌هایی که مادر احساس بی‌علاقگی، کمبود لذت و خوشی را تجربه کند و مهم تر از همه این نشانه ها حداقل 2 هفته طول بکشد، می‌توان پی برد که این حالات، پیامدهای طبیعی تولد نوزاد نیست.
بدون درمان (روان‌درمانی یا دارو)، افسردگی می‌تواند ماه‌ها یا سال‌ها ادامه داشته باشد.این حالات مانع توانایی مادر در برقراری ارتباط با نوزاد و ایجاد تعامل با او شده که متاسفانه تاثیر منفی را در رشد نوزاد برجای می‌گذارد.

عوارض افسردگی بعد از زایمان

روان‌پریشی بعد از زایمان

روان‌پریشی بعد از زایمان به صورت کلی با اختلالات افسردگی حاد متفاوت است. این حالات(روان‌پریشی) بسیار نادر است به طوری که از هر1000 تولد، یک یا دو زن به آن مبتلا می‌شوند. نشانه‌های روان‌پریشی خشن تر و با شدت بیشتری همراه است؛ همانند گیجی و سردرگمی عمیق، پریشانی ذهنی و آشفتگی، توهم، ناتوانی در تشخیص موقعیت، عدم تمرکز و ضعف حافظه. بر اساس تفکر امروزی این نوع اختلال دوقطبی است و باید به سرعت و با جدیت درمان شود.
علاوه بر فیلم «تالی» می توان از یک رمان نام برد که داستان یک زن را با اختلالات شدید روانی روایت می‌کند. نام این رمان «پایان معجزه» است. شخصیت اصلی داستان که نوزاد خود را از دست داده، دچار توهم بارداری می‌شود. او حرکت یک نوزاد در درون شکم خود را حس می‌کند. علاوه بر این صدای کودکانه‌ای را می‌شنود که به او می‌گوید: «مادر دوستت دارم». این زن به پزشک خود مراجعه می‌کند، اما با وجود اینکه پزشک متخصص بعد از معاینه فیزیکی و بررسی نتیجه آزمایش، او را از باردار نبودن مطمئن می‌سازد، اما زن همچنان توهم بارداری را در سرش می‌پروراند. اوحتی واقعیت موجود مبنی بر عدم بارداری و گزارش پزشک را نادیده می‌گیرد. داستان این زن نمونه‌ای از اختلالات روانی پس از زایمان است که نیاز به درمان جدی دارد.

خودکشی پس از زایمان؛ خطر پنهان

خودکشی پس از زایمان؛ خطر پنهان

خودکشی پس از زایمان؛ خطر پنهان

« پس از دو ماه عذاب کشیدن از حملات شدید عصبی و احساس افسردگی خیلی شدید که حتی قادر به گریه کردن نبودم و توان حرف زدن با کسی را نداشتم دیگر مطمئن شده بودم که دارم دیوانه می‌شوم. فقط دوست داشتم همه‌چیز زودتر تمام شود. فکر می‌کردم همسرم، نوزاد تازه متولدشده و دو فرزند دیگرم بدون من زندگی خیلی بهتری خواهند داشت. واقعاً نمی‌خواستم بمیرم اما از طرفی اگر قرار بود که همه‌چیز همین‌طور پیش می‌رفت دلیلی برای زنده‌بودن نمی‌دیدم. درخواست کمک می‌کردم اما کسی نبود که به من بگوید چه‌کاری باید انجام دهم و چطور باید از شر این شرایط خلاص شوم. من کاملاً حس زنانی را که به ‌واسطه این بیماری وحشتناک اما قابل‌درمان اقدام به خودکشی کردند را درک می‌کنم. احساس خوشبختی می‌کنم که در این مسیر کمکم را پیدا کردم.»

این حرف‌ها صحبت‌های یکی از بیمارانی است که پس از زایمان دچار افسردگی پس از زایمان می‌شود و فکر خودکشی به سراغش می‌آید. این حرف‌ها خلاصه خیلی خوبی از حرف‌های زنانی است که افسردگی پس از زایمان را تجربه کرده‌اند. بیشتر آن‌ها با تجربیانی نظیر این سروکار داشته‌اند. متأسفانه افسردگی پس از زایمان در بین ۱۰ تا ۱۵ درصد زنان رایج است و آن‌ها به نحوی آن را تجربه می‌کنند.

افسردگی بعد از زایمان

علائم افسردگی پس از زایمان

زنان، اغلب دو هفته پس از زایمان این افسردگی را تجربه می‌کنند. با این‌حال، علائم ممکن است تا یک سال پس از زایمان ظاهر نشود.
علائم افسردگی و خودکشی بعد از زایمان عبارت‌اند از:

  • غم و اندوه شدید
  • نوسان شدید در خلق‌وخو
  • فکر خودکشی
  • گریه زیاد
  • زودرنجی
  • اعتمادبه‌نفس پایین
  • احساس خستگی
  • ناتوانی در تمرکز
  • کنار کشیدن از خانواده و دوستان
  • احساس ناامیدی
  • از دست دادن علاقه به فعالیت‌ها
  • حملات عصبی
  • سردرد و درد قفسه سینه
  • تپش قلب
  • خوردن بیش‌ازحد یا خیلی کم
  • خواب بیش‌ازحد یا خیلی کم

 

علائم افسردگی بعد از زایمان

اغلب زنانی که افسردگی پس از زایمان را تجربه می‌کنند دقیقاً نمی‌دانند مشکلشان چیست و به همین دلیل به دنبال کمک برای درمان نیستند. از طرفی دیگران مشکل آن‌ها را می‌بینند اما از آنجایی‌که حس می‌کنند شاید مشکلشان روانی باشد میل چندانی به پیگیری آن ندارند و به همین دلیل ترجیح می‌دهند تا آن را پنهان کنند. افسردگی پس از زایمان با اندوه تازه مادران به‌شدت متفاوت است.۷۰ تا ۸۰ درصد مادران به اندوه تازه مادران دچار می‌شوند که در چهار روز نخست پس از زایمان شکل می‌گیرد. علائم اندوه تازه مادران شامل اندوه، حساس شدن، گریه زیاد و خستگی است اما این علائم معمولاً چند روز بیشتر دوام ندارند. اگر فکر می‌کنید که دچار اندوه تازه مادران شده‌اید ولی علائم آن همچنان باقی است بلافاصله به دکتر مراجعه کنید.
لازم به ذکر است که در میان بیماری‌های پس از زایمان، یک مورد نادر نیز وجود دارد که به آن روان‌پریشی پس از زایمان می‌گویند این بیماری خیلی جدی‌تر از افسردگی پس از زایمان است.
از میان هر هزار زن یکی دچار این بیماری می‌شود که علائم آن معمولاً در عرض دو هفته اتفاق میفتد. علائم این بیماری شامل انواع وهم و خیال و نوسانات خیلی شدید در خلق‌وخو است. در کل باید بگوییم کسی که دچار روان‌پریشی پس از زایمان می‌شود ارتباطش با دنیای واقعی را از دست می‌دهد. آن‌ها به‌شدت در معرض خطر خودکشی یا فرزند کشی قرار دارند.

خود کشی بعد از زایمان

برای جلوگیری از افسردگی پس از زایمان چه کنیم؟

اقداماتی که زنان باردار برای جلوگیری یا به حداقل رساندن مشکلات مربوط به افسردگی پس از زایمان مانند خودکشی و یا سایر اختلالات پس از زایمان بهتر است انجام دهند به‌قرار زیر است:

  • اطلاعاتتان را در خصوص افسردگی پس از زایمان و سایر اختلالات پس از زایمان افزایش دهید.
  • به‌طور مرتب قبل و بعد از زایمان با پزشکتان در ارتباط باشید.
  • علاوه بر پزشک عمومی، قبل و بعد از زایمان به یک پزشک متخصص نیز مراجعه کنید. یک پزشک متخصص می‌تواند به‌خوبی علائم بیماری را تشخیص دهد. فراموش نکنید که اختلالات پس از زایمان بسیار شایع هستند و بهترین استراتژی پیشگیری از آن‌هاست.
  • یک رژیم غذایی سالم داشته باشید
  • به‌طور منظم ورزش کنید
  • میزان استرس را تا آنجا که می‌توانید پایین بیاورید
  • یک جمع پشتیبان قوی از اعضای خانواده و دوستان داشته باشید تا در هر شرایطی آماده کمک به شما باشند.
  • پس از زایمان در خصوص احساساتتان با جمع پشتیبان قوی که به آن اشاره کردیم خیلی صادق باشید.
  • اگر فکر می‌کنید که دچار افسردگی پس از زایمان یا سایر اختلالات شده‌اید بلافاصله درخواست کمک کنید

هرگز فراموش نکنید که افسردگی درمان‌نشده، بخصوص در این مورد افسردگی پس از زایمان درمان‌نشده می‌تواند عامل اصلی خودکشی باشد. پس فراموش نکنید که اگر به کمک نیاز دارید بلافاصله آن‌ را درخواست کنید.
 

با افسردگی پس از زایمان چه کنیم؟

با افسردگی پس از زایمان چه کنیم؟

با افسردگی پس از زایمان چه کنیم؟

افسردگی پس از زایمان اصطلاحی است که اکثر مادران باردار یا تازه زایمان کرده درباره‌ آن شنیده‌اند. با این‌که فقط ۱۵ درصد زنان پس از زایمان دچار افسردگی می‌شوند، بیشتر مادران درباره‌ این موضوع نگرانی و سوال دارند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع نخست باید بدانیم افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان یا postpartum، که معمولاً ۳ تا ۶ ماه بعد از تولد فرزند رخ می‌دهد، نشانه‌هایی مشابه افسرگی در هر زمان دیگری دارد. این نشانه‌ها را می‌توان به سه دسته‌ جسمی، روانی و رفتاری تقسیم کرد:

  • نشانه‌های جسمی:

تپش قلب، نفس‌تنگی، درد قفسه‌ سینه، سردرد، تعرق شدید، احساس گرما و سرما، سرگیجه، کاهش یا افزایش وزن، کاهش میل جنسی،‌ بدخوابی و بی‌خوابی، کرختی و بی‌حوصله‌گی می‌توانند تاثیرات افسردگی پس از زایمان بر جسم و بدن مادر باشند.
 

علائم افسردگی بعد از زایمان

 

  • نشانه‌های روانی:

احساس نارضایتی و خشم، نوسان در احساسات، لذت نبردن از چیزهایی که قبلاً خوشایند بودند، ترس و اضطراب، احساس بی‌ارزش بودن، احساس تنهایی، بدبینی و ناامیدی از نشانه‌های عمومی افسردگی هستند که در مادران افسرده هم دیده می‌شوند. به این شکل خاص از افسردگی می‌توان علائمی مانند نگرانی وسواس‌گونه درباره‌ سلامتی فرزند، احساس ناتوانی در مراقبت از او یا فکر آسیب رساندن به خود یا فرزند را اضافه کرد.

  • نشانه‌های رفتاری

زود رنجی و پرخاشگری، گریه‌ زیاد و بی‌دلیل، دوری کردن از خانواده و دوستان، مشارکت نکردن در فعالیت‌های اجتماعی، گیجی و نداشتن تمرکز، ناتوانی در تصمیم‌گیری، بی‌توجهی به ظاهر و بهداشت فردی و از بین رفتن یا کم شدن اعتماد به نفس در صورتی که پرتکرار و مداوم باشند، می‌توانند نشانه‌های افسردگی به حساب بیایند.

دلایل افسرگی پس از زایمان

اغلب مادرانی که دچار افسردگی پس از زایمان هستند از این‌که نمی‌توانند از به دنیا آمدن فرزندشان شاد باشند، احساس گناه می‌کنند و خود را مسبب این حال می‌دانند. اما عوامل گوناگونی می‌توانند زمینه‌‌ بروز افسرگی پس از زایمان را به وجود می‌آورند که فرد توانایی کنترل بسیاری از آن‌ها را ندارد؛ عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی. این عوامل گاهی مشخص و قابل شناسانی هستند و گاهی نه. هیچ عاملی به تنهایی نمی‌تواند باعث افسردگی باشد اما می‌تواند بر احتمال وقوع افسردگی و میزان آن اثر بگذارد.

  • عوامل زیستی:

تغییرات هورمونی پس از زایمان ناگهانی و شدید هستند. تغییر در سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون باعث حساس شدن مادر می‌شود و همین موضوع می‌تواند بستری مناسب برای افسردگی شود. علاوه بر تغییرات هورمونی عواملی مثل کم‌خونی و پایین بودن قند خون، کم‌‌بود پتاسیم و ویتامینD می‌توانند احتمال بروز افسردگی را افزایش ‌دهند.

  • عوامل محیطی:

بچه‌دار شدن اتفاق شیرینی است که تغییرات بزرگ به همراه دارد. این تغییرات زندگی مادرها را بیشتر متاثر می‌کند. زنان پس از بچه‌دار شدن با زندگی متفاوتی رو‌به‌رو هستند. محدود شدن زندگی اجتماعی و خانه‌نشینی و در مواردی از دست دادن شغل و موقعیت اجتماعی می‌تواند احساس بی‌ارزش بودن در زن‌هایی که تازه مادر شده‌اند را تقویت کند و آن‌ها را به سمت افسردگی سوق دهد.
 

افسردگی بعد زایمان و راه های درمان

نگهداری از نوزاد، شیردهی بیست و چهار ساعته، بی‌خوابی یا کم‌خوابی، بیماری و مشکلات نوزاد، مسئولیت زیاد و اضطراب‌آور، تغییر در عادت‌ها و سرگرمی‌ها، نداشتن رابطه‌ جنسی و … دیگر عوامل محیطی موثر در افسرگی پس از زایمان هستند. علاوه بر این‌ها مواردی مثل شرایط سخت زندگی، فقر و مشکل و درگیری با همسر که می‌توانند همه‌ افراد را در معرض افسردگی قرار دهد، احتمال افسردگی پس از زایمان مادرانی را که به دلیل تغییرات هورمونی حساس‌تر از حالت عادی هستند افزایش می‌دهد.

  • ژنتیک:

افسردگی می‌تواند ریشه‌ ژنتیکی هم داشته باشد. به همین دلیل فردی که پیش از بارداری و زایمان زمینه‌های ارثی افسردگی را داشته است، بیشتر از سایرین احتمال ابتلا به افسردگی پس از زایمان دارد.

درمان افسردگی پس از زایمان

بی‌توجهی به افسردگی پس از زایمان می‌تواند باعث طولانی شدن آن شود و زندگی مادر، نوزاد و اطرافیان را تحت تاثیر قرار دهد. افسردگی مادر برآورده شده نیازهای نوزاد را با مشکل روبه‌رو می‌کند و مانع شکل‌گیری رابطه‌ای نزدیک و محبت‌آمیز میان مادر و فرزند می‌شود. برای جلوگیری از مزمن شدن افسردگی ابتدا باید آن را به رسمیت شناخت و پس از آن به راه‌های مقابله‌ با آن فکر کرد. راه‌های درمان با توجه به سطح‌ افسردگی متفاوت هستند:

  • تغییرهای کوچک در محیط و رفتارها:

کمک خواستن از دیگران برای نگهداری و مراقبت از نوزاد، فرصت استراحت و خواب مناسب را برای مادر فراهم می‌آورد تا توان جسمی و روحی خود را بازیابد. همراهی پدر می‌تواند بسیار موثر باشد و علاوه بر برداشتن باری از دوش همسر،‌ احساس تنهایی را کم و حال روحی او را درک کند.
توجه به فعالیت‌های اجتماعی، سرگرمی و تفریح، خارج شدن از خانه، دیدن بستگان و دوستان و تلاش برای برگشتن به روند عادی زندگی می‌تواند به خروج فرد از شرایط افسردگی کمک قابل توجهی کند.

دلایل افسردگی پس از زایمان و مراجعه به پزشک

 

  • توجه به تغذیه و سلامت:

بدن سالم راحت‌تر با افسردگی مقابله می‌کند. بعضی مواد مغذی می‌توانند برای پیش‌گیری و درمان افسردگی مورد استفاده قرار گیرند مصرف مکمل‌های غذایی مانند آهن، ویتامین‌D و روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، استرس و در نتیجه افسردگی را کاهش می‌دهند.
ورزش و فعالیت بدنی منظم هم می‌تواند نقش زیادی در مقابله با افسردگی داشته باشد. هنگام ورزش بدن ‌اندورفین آزاد می‌کند. تاثیر اندورفین بر گیرنده‌های مغز، کم شدن احساس درد و ایجاد حس مثبت است.

  • کمک گرفتن از مشاور:

در صورتی که افسردگی شدید باشد، باید از متخصص کمک گرفت. مشاور می‌تواند با گفت‌وگو با مادر یا زوج و ارايه‌ راه‌کار‌ها و تمرین‌هایی کمک کند فرد دوران افسردگی را زودتر و راحت‌تر پشت‌سر بگذارد.

  • مصرف دارو:

اگر کمک مشاور کافی نبود، می‌توان با تجوز روان‌‌پزشک از قرص‌های ضد افسردگی استفاده کرد. مصرف بعضی داروهای ضدافسردگی در حین شیردهی بی‌خطر است و میزان دارویی که از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود، اندک است و به نوزاد آسیبی نمی‌رساند.