عذرخواهی‌های غیرضروری در «روز جهانی عذرخواهی»

در روز جهانی عذرخواهی از نبایدها برای اظهار پشیمانی و ندامت بابت بیان احساسات، سوال کردن، از طرف دیگران به دلیل رفتار اشتباه‌شان و … گفتیم
عذرخواهی کردن هنگامی که ما با صراحت به کسی صدمه رسانده‌ایم، قانونی را نقض کرده‌ایم یا کاری را انجام می‌دهیم که می‌دانیم اشتباه است، گامی ضروری برای ترمیم ساختار جامعه‌ای است که با آن ارتباط داریم. حفظ رابطه یکی دیگر از انگیزه‌های عذرخواهی است. رابطه‌ها چه از نوع دوستانه و عاطفی و چه رابطه‌ کاری از مهم‌ترین سرمایه‌های ما هستند و حفظ بسیاری از این رابطه‌ها آن‌قدر ارزش دارد که فشار معذرت‌خواهی را تحمل کنیم. به جرئت می‌توان گفت «حفظ هر نوعی از روابط» بدون توانایی «عذرخواهی» عملاً غیرممکن است،  اما از آن طرف باید توجه داشته باشید که عذرخواهی غیرضروری از منظر روان شناسی اشتباه است چرا که اگر مرتب برای همه‌چیز خودتان را سرزنش کنید و مقصر بدانید، احساس شرمساری زیادی را تجربه خواهید کرد. نکته این نیست که خطاهای خودتان را درست بدانید یا بابت آن‌ها از دیگران عذرخواهی نکنید، نکته این است که نباید برای هر موردی از کلمه «ببخشید» استفاده کنید. فردا یعنی 8 سپتامبر، روز جهانی عذرخواهی است و بهانه‌ای شد تا از شش موقعیتی بگوییم که نیازی نیست عذرخواهی کنید.
  بیان احساسات
دانا فلگ نویسنده کتاب مکالمات نجات‌بخش می‌گوید: «این که به دیگران بگویید که به چه فکر می‌کنید و چه احساسی دارید، در هر رابطه‌ای جوابگو است. وقتی به یک نفر می‌گویید چه حسی دارید، در واقع به آن شخص کمک می‌کنید تا شما را درک کند». بنابراین لازم نیست از احساسات قلبی خود چشم‌پوشی کنید و بابت گفتن آن‌ها به دیگران، عذرخواهی کنید. واضح است که در بیان احساسات، نباید تهمت یا توهینی به طرف مقابل باشد و باید شما برای اصلاح یک رفتار، جمله تان را با «من احساس می‌کنم … » به جای گفتن دستوری، شروع کنید.
عذرخواهی کردن به خاطر ظاهر
وقتی ما به دیگران می‌گوییم که «تقصیر منه که خسته به نظر میام، موهای بد فرمی دارم، صورتم زیبا نیست، هیچ لباسی به من نمی‌آید و … » ما واقعاً داریم می‌گوییم که خودمان را دوست نداریم و این درست نیست. ما باید با ظاهرمان کنار بیاییم تا روان آسوده‌تری داشته باشیم و بتوانیم با انگیزه برای رسیدن به هدف‌های دیگرمان در زندگی تلاش کنیم.
 نیاز داشتن به زمان
نیاز افراد به فضای اختصاصی در طول روز با یکدیگر متفاوت است؛ بنابراین گاهی ما برای راحتی بیشتر نیازمند تنفس ذهنی هستیم حتی اگر به معنای رد کردن درخواست دوستی برای تمرین کردن، قرار ملاقات یا رفتن به این جا وآن جا باشد. خیلی راحت بگویید «من امشب می‌خواهم راحت باشم» یا «من می‌خواهم امشب برای خودم وقت صرف کنم». به طور کلی، چه برای استراحت و چه برای انجام یک سری امور که به شما محول می‌شود، نباید بابت نیاز داشتن به زمان از دیگران عذرخواهی کنید.
 سوال کردن
وقتی‌که برای سوال کردن عذرخواهی می‌کنیم، خودمان را بی‌ارزش می‌کنیم. بعضی از ما ممکن است این کار را برای حفظ غرورمان انجام دهیم از ترس این که مبادا همکاران‌مان به دلیل اطلاع نداشتن ما چشم‌غره بروند یا به ما پوزخند بزنند؛ اما اگر شما درخواست کمک یا توضیح می‌کنید، نباید عذرخواهی کنید. سوال کردن و یادگرفتن، بسیار بهتر از این است که یک کار را اشتباه انجام دهیم و برای خودمان یا دیگران، دردسر درست کنیم.
رفتار اشتباه دیگران
بعضی از افراد واقعاً تمایل دارند تا همه‌چیز را آرام کنند بنابراین اگر شخصی که مرتکب اشتباه‌شد عذرخواهی نکرد، فکر می‌کنند که خودشان باید عذرخواهی کنند و حتی ممکن  است تصور کنند که باید خودشان را سرزنش کنند. این باور و تصور اشتباه، هم ارزش شما را پایین می‌آورد و هم در عزت نفس شما موثر است.
شرایطی که تحت کنترل شما نیست
گاهی فردی به شما در موردی آزاردهنده در قانون، صاحب‌کار مشکل‌ساز یا یک رابطه ناخوشایند شکایت می‌کند. بهترین جملات در این موقعیت‌ها جملات همدلانه است، بگویید: «این خیلی بد است» یا «واقعاً برای شما سخت است». «من ناراحتم که آن اتفاق برای شما افتاد». اما این‌که از طرف مقابل بابت این مسائل، عذرخواهی کنید تا در ظاهر آرام شود، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند که حرف‌های شما را هم در نگاه دیگران بی ارزش می‌کند. البته اگر آدم شجاعی هستید و توانایی تغییر آن شرایط بد را دارید، بهتر است دست به کار شوید.

نویسنده: زهرا متقی‌شکیب| ‌ کارشناس‌ارشد روان شناسی   

۹ قانون عذرخواهی درست

خیلی مهمه که مراقب رفتارمون باشیم و سعی کنیم با درک کردن احساسات اطرافیانمون و یادگیری مهارت‌های برقراری ارتباط درست، در بهبود روابط اجتماعی و شغلیمون موفق عمل کنیم.

از زنان عذرخواهی کنید تا سکته نکنند!

از زنان عذرخواهی کنید تا سکته نکنند!

بیا نی نی/ عذرخواهی کردن در زندگی زناشویی کاری است که بیشتر مردان انجام نمی دهند و این تنها زنان هستند که در زندگی شان باید از شوهرشان عذرخواهی کنند.
وقتی اشتباهی بین زوجین صورت می گیرد، معمولا زنان زودتر از مردان عذر خواهی می کنند. شاید گفتن جمله « من را ببخش» یا « معذرت می خواهم» از جملاتی است که مردان کمتر از آن استفاده می کنند.
نتایج یک مطالعه نشان می‌دهد که زنان در مقایسه با مردان بیشتر عذرخواهی می‌کنند. زنان در مواجهه با برخوردهای توهین‌آمیز، آستانه تحمل پایین‌تری دارند و به همین دلیل مجبور می‌شوند بیشتر عذرخواهی کنند. همچنین محققان معتقدند، مردان کمتر تمایل به چنین کاری دارند زیرا اغلب حس می‌کنند، فردی که عذرخواهی می‌کند در موضع پایین‌تری قرار می‌گیرد. آقایان ممکن است به دلیل ترس از اعتراف به اشتباه خود، کمتر رغبتی به عذرخواهی کردن داشته باشند.
 شاید گفتن کلمه متاسفم سخت‌ترین کار برای مردان باشد ، تحقیقات نشان می‌دهد عذرخواهی کردن از زنان می‌تواند سلامت آن‌ها را بهبود ببخشد. زنانی که در قبال رفتار بی‌دابانه یا آزاردهنده دیگران عذرخواهی دریافت نمی‌کنند، فشار خونشان بالا می‌رود و این موضوع می‌تواند خطر ابتلا به حمله قلبی و سکته را در آن‌ها افزایش دهد. برخلاف مردان که پس از شنیدن اقرار به اشتباه دیگران، فشارشان بالا می رود و بیش تر تههیج می شوند. به طور کلی، زنان بعد از شنیدن عذرخواهی سریع‌تر آرام می‌شوند ، در حالی که مردان برعکس زنان بیش‌تر برآشفته می‌شوند.
 
عذرخواهی کردن را یاد بگیریم
اشتباهاتی که از نظر عاطفی در روابط خود مرتکب می شویم اغلب اثرات ماندگارتر و زیان آوری بر روابط ما با دیگران می گذارد. این خطاها به تدریج بر روی هم انباشته می شود و بعد از چند سال، رابطه ما را با دیگران سرد می کند و حتی می تواند موجب قطع رابطه با آنها شود.پس قوانین یک معذرت خواهی را یاد بگیریم.
 
عذرخواهی با شیوه ای درست
هر معذرت خواهی شامل دو بخش است : 1- معذرت خواهی، 2 – پاسخ آن. برای آنکه معذرت خواهی موثر واقع شود، باید به طور کامل و درست بیان شود، مورد تعمق قرار گیرد و در آخر به آن پاسخ داده شود.
وقتی کسی دیگری را آزرده می سازد و سپس به شیوه ای سطحی عذرخواهی می کند و عذرخواهی او مورد پذیرش نیز واقع می شود، علاوه بر اینکه مشکل حل نمی شود، ممکن است اثرات زیان بار آن برای همیشه باقی بماند و در طولانی مدت، رابطه را به سوی قهقرا بکشاند و این نوع عذرخواهی، هیچ نتیجه مثبت و سازنده ای به بار نیاورد. بنابراین پذیرش معذرت خواهی نباید به سرعت و بدون تامل و تعمق صورت گیرد.

اشتباه کاملا مشخص شود
معذرت خواهی زمانی موثر واقع می شود که عمل اشتباه فرد در آن کاملا مشخص شود. بعضی اوقات مردم به خاطر عملی که چندان مشکل آفرین نبوده به عذرخواهی می پردازند و عامل اصلی رنجش را فراموش می کنند. لازم است هر مشکلی دقیقا و با موشکافی مورد تحلیل قرار گیرد تا معذرت خواهی به خاطر اصل عمل (نه ظاهر آن) انجام پذیرد.
 
از تاثیر اشتباه تان آگاه شوید
در هنگام معذرت خواهی از عمل اشتباه خود، باید از شدت تاثیر آن بر دیگران آگاه باشیم. اگر میزان ناراحتی و رنجش افراد از عملکرد دیگران را به سه بخش «خفیف، متوسط و شدید» تقسیم کنیم، لازم است میزان عذرخواهی ما دقیقا متناسب با میزان یا درجه رنجش طرف مقابل باشد.

به یک عذرخواهی لفظی ساده بسنده نکنید
به کار بردن کلماتی مانند «ببخشید»، «معذرت می خواهم» یا «وای؛ اشتباه کردم» و غیره، به هیچ وجه عذرخواهی واقعی محسوب نمی شود. این نوع عذرخواهی ها شاید در زمانی که ناخواسته به کسی تنه می زنیم یا به میان حرف کسی می پریم مثمر ثمر باشد اما اگر احساسات فردی را شدیدا جریحه دار کرده ایم، به هیچ وجه موثر نیستند.
 
سریع نبخشید
سریع بخشیدن افراد، دقیقا به همان اندازه خطرناک است که نبخشیدنشان، زیرا اگر عذرخواهی دیگران را بدون هیچ واکنشی فورا بپذیرید در روابط عاطفی خود با او به هیچگونه تغییر مثبت یا بهبود عاطفی دست نمی یابید. او ظاهرا آرام است. انتخاب با شماست و هیچ اجباری در کار نیست. اگر فکر می کنید عذرخواهی او از صمیم قلب و واقعی نیست، آن را رد کنید.

مردانه عذرخواهی کنید
در اتفاقات مهم ناتوانی در عذرخواهی ممکن است به همه روابط مان صدمه بزند، چه روابط کاری و چه شخصی. اینکه یاد بگیرید چطور به درستی عذرخواهی کنید، قدمی مهم در عاقل شدن تان است. گاهی غرور، شرم و خشم نمی گذارد جمله «معذرت می خواهم» بر زبانمان جاری شود. همه ما گاهی اشتباه می‌کنیم. باید نواقص خود را جزء بخشی از زندگی خود قبول کنیم. سرکوب نکردن آن، شما را از دیگران دور می‌کند و پذیرفتن آن به رشد فکری شما کمک می کند.