برچسب: عزاداری زن

شهرآرا آنلاین/ امسال به دلیل شیوع بیماری کرونا برگزاری مراسم محرم حسینی با محدودیت‌های زیادی روبه‌رو شد. پروتکل‌های دقیق و سخت بهداشتی برای برگزاری این مراسم‌ وضع شد. شرایط جدید و نگرانی‌هایی که بیماری کرونا برای حضور در اجتماعاتی مانند مجالس عزاداری ایجاد کرد، بسیاری از افراد را برای عزاداری به فضای مجازی کشاند به این معنا که آن‌ها سعی کردند به جای حضور در مراسم عزاداری در دنیای واقعی، در مجالس آنلاین شرکت کنند و اصطلاحا عزاداری مجازی برای خود ترتیب بدهند.

برخـی‌افـراد، هیئت‌ها و مؤسسات به صورت لایو (زنده) در اینستاگرام سخنرانی‌های مرتبط با محرم راه انداختند که افراد می‌توانند از طریق گوشی موبایل خود در هر جایی که هستند در این مراسم شرکت کنند. به طور کلی، می‌توان گفت محرم امسال، در کنار مراسم‌ سنتی و همیشگی‌اش شاهد شکل‌های تازه‌ای از عزاداری مجازی نیز هست
عزاداری و مناسک مذهبی از قدیم کنشی جمعی محسوب می‌شده‌اند. افراد در محلی دور هم جمع می‌شدند و روضه و مصیبت‌نامه اباعبدا…الحسین(ع) را برپا می‌کردند. در عصر شبکه‌های اجتماعی، آن‌ها نیز به یاری این مناسک آمده‌اند. شبکه اجتماعی اینستاگرام هم بستری است که می‌تواند جمعی از افراد را گرد یکدیگر آورد. لذا افراد می‌توانند در این شبکه نیز گرد هم آیند و سوگواری‌های خود را داشته باشند.
در این میان، زنان نیز که حضور گسترده‌ای در اینستاگرام دارند، در شکل‌گیری عزاداری‌های مجازی نقش ایفا می‌کنند. عزاداری‌های زنانه در اینستاگرام به 2 صورت انجام می‌شود. صورت اول، شکل‌هایی از عزاداری است که بین زنان و مردان مشترک است. صورت دوم، شکل‌های زنانه‌تر عزاداری است که بیشتر مختص زنان است. در ادامه به شرح این 2 دسته عزاداری زنانه در اینستاگرام می‌پردازیم.
صورت اول عزاداری‌های اینستاگرامی همان‌طور که گفته شد هم توسط مردان انجام می‌شود هم توسط زنان به این صورت که مداحی‌‌های مرتبط با محرم را که متناسب با هر روز از آن نا‌م‌گذاری شده است در صفحات خود منتشر می‌کنند که می‌تواند برای دیگران حال و هوای هیئت و مراسم حسینی را تداعی کند. برخی از زنان و مردانی که دستی در نوشتن دارند از قلم خود برای نوشتن روضه‌های کوتاه عاشورایی استفاده می‌کنند. هر شب محرم، متنی کوتاه که در واقع روضه‌ای به زبان امروزی و دلی است می‌نویسند و نوشته‌های روضه‌گونه آن‌ها توسط افراد مختلف در شبکه دست‌به‌دست و بازنشر می‌شود. برخی دیگر که تخصص علمی و تاریخی دارند در قالب متن‌های کوتاه در استوری به تحریفات عاشورا یا واقعه نگاری‌های عاشورایی می‌پردازند و به ابهامات و سؤالاتی که درباره عاشورا و قیام امام‌حسین(ع) وجود دارد پاسخ می‌دهند. افراد معمولی‌تر نیز هستند که با انتشار یک عکس و متن کوتاه ابزار علاقه و ارادت خود را به سردار شهیدان ابراز، و از این طریق، صفحه خود را عزادار حسینی می‌کنند.
صورت دوم عزاداری‌ها که فقط در صفحات زنان دیده می‌شود شکل‌گیری هیئت‌های خانگی توسط زنان را نشان می‌دهد. برخی زنان در خانه خود هیئتی کوچک درست می‌کنند که فرزندان و همسرشان عضو آن هستند. زنان از این طریق کودکان خود را که ممکن است نتوانند به مجالس عزاداری ببرند در معرض آموزه‌های عاشورایی قرار می‌دهند. آن‌ها با نصب پرچم در خانه و پخش مداحی و غیره، فضایی عاشورایی را در منزل فراهم می‌کنند. سپس عکس‌ها و فیلم‌هایی از این عزاداری خانگی را در اینستاگرام نیز قرار می‌دهند. برخی دیگر از زنان، قصه‌های عاشورایی کودکانه را در صفحات خود قرار می‌دهند تا مادران دیگر نیز بتوانند از آن‌ها استفاده کنند و برای فرزندان خود بخوانند. گروهی دیگر زنان حاضر در عاشورا و رشادت‌های آن‌ها را معرفی می‌کنند و درباره‌شان می‌نویسند. به طور کلی، زنان به تمام شیوه‌های ممکن در شکل‌گیری عزاداری‌های مجازی نقش ایفا می‌کنند.
امسال از ابتدای محرم شاهد هستیم که یک نوع سوگواری جمعی در شبکه اینستاگرام شکل گرفته است و هر کس به فراخور توانمندی‌های خود در این سوگواری سهیم شده است. این فرم‌های تازه عزاداری که مخاطبان آن بیشتر زنان و مردان نسل جوان هستند، از تغییراتی در شیوه عزاداری در سال‌های آینده خبر می‌دهد. احتمالا در دوران پساکرونا نیز به موازات سبک‌های قدیمی، سبک‌های مجازی عزاداری به صورت جدی فعالیت خواهند کرد.
دکتر زهرا اردکانی – پژوهشگر مطالعات رسانه ای زنان

بیا نی نی/ سبک عزاداری فعلی به شدت مردانه و برای مردان طراحی شده است. در این سبک از عزاداری نه علایق زنانه گنجانده شده، نه خود زنان جایگاهی در فرایند عزاداری دارند. همین مسئله باعث می شود زنان و مردان دو مسیر متفاوت را در فرایند عزاداری طی کنند.
مردان در بخش مردانه کوچه می زنند (سال ها طول کشید تا من فهمیدم کوچه زدن که مداح می گوید دقیقا یعنی چه کار!)، چند دسته می شوند، سینه می زنند و همخوانی می کنند اما زنان در بخش زنانه در تاریکی روی زمین نشسته اند و فقط گوش می دهند و در این فرایند، مشارکت فعالی ندارند جز سینه زدن هایی آرام و نامنظم، چرا که آنها خود را جزء رسمی و جدی این مراسم نمی یابند. 
زنان عضو منفعل این عزاداری هستند. از آن فرایند بدنیِ پرشور سهمی ندارند. البته بنظرم همین مشارکت نداشتنِ آنها در فرایند هیجانی سینه زنی و همخوانی باعث می شود که آنها عزاداری را به عمق جان خود ببرند و در آن تاریکی مجلس فرصت تفکر بیشتری پیدا کنند. آنها سعی می کنند حسین را، عباس را، رباب را، زینب را در زندگی روزمره شان پیدا کنند و با آنها ارتباط درونی برقرار کنند. 
زنان به دلیل فرم متفاوتی که عزاداری برایشان دارد، تجربه و درک متفاوتی از آن دارند. عزاداری های فعلی، زنان را در حکم حاشیه ای در مقابل متن مردانه ترسیم می کند. این فرم ماهیتا به نوعی است که عزاداری را به درون زنان منتقل می کند. آنها در جمع هستند اما در واقع سیری فردی را طی می کنند چرا که با جمع تعامل پویا ندارند (مثلا خودشان را با بقیه برای سینه زنی هماهنگ نمی کنند). برعکس برای مردان عزاداری، بیشتر یک سیر بیرونی و جمعی است (البته ممکن است به درون انها هم نفوذ کند اما به لحاظ فرم بیشتر بیرونی است).

نویسنده: زهرا اردکانی

بیا نی نی/متن کامل لالایی علی اصغر سریال مختارنامه از صدیقه بحرانی

لا لا لا لای عزیزم لا لا لا لا لا لای علی اصغرم لا لا لا لا جونم لا لا لا لای
چرا مادر نمی خوابی عزیزم گمانم تشنه ابی علی رود علی رود
لا لا ی لا لا ی لا لای لا لا مادر چه سر داری علی دودم علی رود
چرا مادر علی اصغر گلوی خون فشان داری
عزیزم چرا چشمان پر آب تبسم بر لبان داری علی رود
عزیزم لا لای لا لا لا لای جونم لا لا رودم لا لا لا لا ی علی لا لا لا لای