برچسب: فشار خون بارداری

اگر بعد از هفته بیستم بارداری دچار افزایش فشار خون شدید ولی پروتئین در ادرار وجود نداشت تشخیص عبارتست از “افزایش فشار خون بارداری” که گاهی به نام “افزایش فشار خون به علت بارداری” خوانده می شود.

فشار خون یا پره اکلامپسی

خانم هایـی که بـعد از طـی نیمه اول بـارداری دچار افزایـش فشار خون می شوند و در ادرار پروتئین دارند دچار اختلال پیچیده ای هستند که پره کلاپسی نامیده می شود. کسانیکه قبل از بارداری دچار فشار خون هستند و یا قبل از هفته بیستم بارداری به آن مبتلا می شوند دچار اختلالی هستند که فشار خون مزمن نامیده می شود.

معمولاً افزایش فشار خون عبارتست از فشار برابر با 90/140 یا بیشتر حتی اگر یکی از این دو عدد افزایش یابد. این اختلال معمولاً هیچ علامت قابل توجهی ندارد مگر آنکه خیلی بالا رود.

خطرات فشار خون در بارداری

این امر بستگی به آن دارد که هنگام ابتلا به افزایش فشار خون چند ماه از بارداری گذشته است و فشار خون به چه میزان بالا می رود. هر چه فشار خون بالاتر باشد و هر چه زودتر شروع شود خطر بیشتر است. خوشبختانه کثر خانم هایی که دچار افزایش فشار خون در دوران بارداری میشوند، به نوع خفیف آن مبتلا می گردند و تا نزدیک به اواخر دوران بارداری یعنی هفته 37 این مشکل بوجود نمی آید. اگر شما نیز در این گروه قرار دارید، هنوز هم کمی خطر وجود دارد و ممکن است پزشک شما زایمان را القا کند و یا با سزارین جنین را بدنیا آورد ولی به غیر از آن شما و نوزادتان در معرض خطری بیش از آنچه با یک فشار خون طبیعی وجود دارد، نیستید.

با این حال از هر 4 خانم مبتلا به افزایش فشار خون یک نفر در دوران بارداری، زایمان و یا بلافاصله بعد از آن مبتلا به پره کلاپسی می شود. خطر ایجاد پره کلامپسی در شرایطی که افزایش فشار خون قبل از هفته 30 ایجاد شده باشد دو برابر است. ابتلا به افزایش فشار خون بارداری خطرات دیگری نیز بدنبال دارد از قبیل: عقب افتادن رشد در داخل رحم، زایمان زودرس، پاره شدن جفت، و مرده زایی. به همین دلیل پزشک یا ماما از شما و جنین مراقبت کامل بعمل خواهد آورد.

کنترل فشار خون بارداری

از آنجائیکه پرفشاری خون بر گردش خون جفت تأثیر می گذارد، هنگام تشخیص چنین علامتی پزشک یا ماما درخواست سونوگرافی می کند تا از رشد کافی جنین و میزان کافی مایع آمنیوتیک اطمینان حاصل کند. ممکن است یک سری آزمایشات بیو فیزیکی (BBP) نیز برای شما درخواست شود تا از سلامت جنین اطمینان حاصل گردد و در بعضی از موارد خاص درخواست سونوگرافی با داپلر می شود تا جریان خون جنین کنترل گردد. پزشک یا ماما ممکن است یک سری آزمایشات خون نیز درخواست کند و از شما بخواهد که ادرار 24 ساعته خود را جمع آوری کنید تا از نظر وجود پروتئین بررسی شود. (این آزمایش از آزمایش ادرار با نوارهای مخصوصی که هنگام مراجعه برای مراقبت های دوران بارداری انجام می شود، دقیق تر است). این آزمایشات به پزشک کمک می کند تا در صورت وجود پره کلاپسی آنرا تشخیص دهد و هر نوع تغییر دیگر در وضعیت شما را در آینده تحت نظر قرار دهد. علاوه بر این ارزیابی اولیه، رسیدگی به افزایش فشار خون بستگی به میزان فشار خون و وضعیت جنین و نیز میزانی که از بارداری شما گذشته است، خواهد داشت.

افزایش خفیف فشار خون

اگر در هفته 37 بارداری یا دیرتر به افزایش مختصر فشار خون مبتلا شده‌اید، احتمالاً پزشک زایمان شما را القا خواهد کرد (و یا در صورتیکه جنین نتواند مراحل زایمان را تحمل کند و یا به علل دیگری زایمان طبیعی برای شما غیر ممکن باشد، جنین را با سزارین بدنیا خواهد آورد). اگر هنوز به هفتۀ 37 بارداری نرسیده‌اید ولی افزایش فشار خون خفیف است، ممکن است به مدت چند هفته بستری شوید تا تحت نظر قرار گیرید. پس از آن اگر وضع شما و جنین مناسب بود ممکن است مرخص شوید تا زندگی روزمره را از سر گیرید و یا تا حدی در منزل در حال استراحت مطلق باشید.

‍ باید فواصل معاینات را کوتاهتر کنید تا فشارخون، وجود پروتئین در ادرار و هر گونه تغییر در وضع شما زود به زود کنترل شود. می‌توان وضع جنین را با اندازه‌گیری هفتگی و یا هر دو هفته یکبار BPP و تست‌های non stress از نزدیک کنترل کرد. با انجام تقریباً هر سه هفته یکبار سونوگرافی نیز می‌توان رشد جنین را زیر نظر داشت.

بعلاوه ممکن است پزشک یا ماما از شما بخواهد تا حرکات جنین را در هر روز بشمارید. این روش برای کنترل سلامت جنین در فواصل معاینات پیش از زایمان بسیار عمل مناسبی است. در صورتیکه متوجه شدید که تعداد حرکات کمتر از قبـل شده اسـت بلافاصـله به پزشک خود اطـلاع دهیـد.

اگر علائم پره کلامپسی (ورم، افزایش ناگهانی وزن، سردرد مداوم یا شدید، تغییرات دید، درد بالای شکم و یا حساسیت آن ناحیه و یا تهوع و استفراغ) و یا علائم پارگی جفت (لکه بینی یا خونریزی از واژن یا درد و حساس شدن رحم در لمس) در شما ایجاد شود باید فوراً مورد معاینه قرار گیرید. اگر شما یا جنین در معرض خطر جدی قرار گیرید احتمالاً در بیمارستان بستری خواهید شد و هر چه زودتر باید جنین بدنیا آید.

افزایش شدید فشار خون

اگر فشارخون شما شدیدا افزایش یافته است (110/160 یا بیشتر) تحت درمان داروئی قرار خواهید گرفت تا فشارخون پائین آید و تا زمانِِ تولدِ نوزاد بستری خواهید شد. اگر در هفته 34 بارداری یا بعد از آن قرار داشته باشید، زایمان را القا خواهند کرد و یا جنین را با سزارین بدنیا خواهند آورد. اگر هنوز به هفته 34 بارداری نرسیده‌اید به شما کورتیکوستروئید تجویز خواهد شد تا تکامل ریه‌ها و سایر اعضای بدن جنین تسریع گردد.

اگر وضعیت شما رو به وخامت می رود یا وزن جنین اضافه نمی شود احتمالا زایمان القا خواهد شد و یا با کمک سزارین جنین بدنیا خواهد آمد، حتی اگر هنوز نارس باشد. اگر زایمان فوری لازم نباشد شما را در بیمارستان بستری خواهند کرد تا هم خودتان و هم جنین تحت نظر باشید و در عین حال جنین فرصت بیشتری برای تکامل خواهد داشت.

فشار خون بارداری بعد از زایمان ماندگار است؟

بعد از زایمان فشارخون شما دقیقاً کنترل خواهد شد و پزشک یا ماما بدقت شما را از نظر وخامت فشار خون و یا بروز پره کلامپسی تحت نظر خواهد گرفت. در صورتیکه علائم پره کلامپسی را در خود مشاهده کردید، خواه در منزل هستید و یا در بیمارستان، حتماً به او اطلاع دهید. به احتمال قوی یک هفته پس از زایمان فشارخون شما به حد طبیعی می‌رسد.

با این حال، در بعضی از خانم‌ها فشارخون همچنان بالا باقی خواهد ماند. این بدان معناست که شما احتمالا همواره مبتلا به پرفشاری خون بوده‌اید ولی از آن بی خبر بوده‌اید. بارداری معمولاً باعث می شود که فشارخون در پایان سه ماهه اول و در طول سه ماهه دوم پائین رود؛ بنابراین فشار خون مزمن بطور موقت مخفی می شود. اگر قبل از بارداری فشار خون خود را کنترل نکرده‌اید و اولین معاینه دوران بارداری در اواخر سه ماهه اول صورت گرفته است ممکن است تا اواخر دوران بارداری متوجه افزایش فشارخون نشوید.

پره اکلامپسی اختلال پیچیده ای است که حدود 5 تا 8 درصد زنان حامله را درگیر می کند. تشخیص پره اکلامپسی بر فشار خون بالا و وجود پروتئین در ادرار (بطور طبیعی پروتئین در ادرار دیده نمی شود) بعد از هفته 20 حاملگی است. این اختلال در بیشتر موارد بعد از هفته 37 حاملگی شروع می شود ولی در هر زمانی از  نیمه دوم حاملگی و نیز در زمان زایمان و یا حتی بعد از زایمان (معمولا در 24 تا 48 ساعت اول بعد از زایمان) ممکن است دیده شود. بروز این اختلال قبل از هفته 20 حاملگی نیز در موارد نادری نظیر حاملگی مولار امکان دارد. پره اکلامپسی می تواند حفیف یا شدید باشد و نیز پیشرفت آن ممکن است آهسته یا سریع باشد. تنها راه بهبود بیمار زایمان است.

تأثیر پره اکلامپسی بر سلامت مادر و جنین

هر چه پره اکلامپسی شدید تر باشد و زودتر رخ دهد خطر آن برای مادر و جنین بیشتر است. بیشتر زنانی که دچار پره اکلامپسی می شوند دچار نوع خفیف آن در نزدیکی زمان زایمان می شوند و با مراقبت های مناسب خطری متوجه آنها یا جنینشان نخواهد بود. ولی در موارد شدید، این بیماری می تواند قسمت های مختلف بدن را درگیر کرده و مشکلاتی جدی و حتی خطر مرگ را برای بیمار به همراه داشته باشد. به همین دلیل در صورتیکه پره اکلامپسی شدید بوده و یا بدتر شود بیمار باید زایمان زودرس داشته باشد.

پره اکلامپسی باعت انقباض عروق و در نتیجه افزایش فشار خون و کاهش جریان خون می شود. کاهش جریان خون، بسیاری از اندام ها نظیر کبد، کلیه ها و مغز را تحت تأثیر قرار می دهد. کاهش جریان خون رحم می تواند سبب مشکلاتی نظیر کاهش رشد جنین، کاهش مایع آمنیوتیک، و پارگی جفت شود. بعلاوه، در صورتیکه نیاز به زایمان زودرس باشد جنین ممکن است نارس بدنیا بیاید.

تغییرات عروق خونی ناشی از پره اکلامپسی ممکن است سبب نشت مایع از مویرگ ها شده و در نتیجه باعث تورم یا ادم شود. همچنین نشت مایع از عروق کوچک کلیه ها سبب ورود پروتئین از جریان خون به ادرار می شود. (وجود مقادیر بسیار اندک پروتئین در ادرار طبیعی است ولی اگر از آن بیشتر شود نشان دهنده مشکل است.)

در بعضی موارد نادر، پره اکلامپسی می تواند منجر به بروز حملاتی شود که اکلامپسی خوانده می شود. در واقع پره اکلامپسی به این دلیل به این نام خوانده می شود که می تواند زمینه ای برای بروز اکلامپسی باشد (پیشوند “پره” به معنای “پیش” است). برای تمام زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا هستند سولفات منیزیم بعنوان ضد تشنج داده می شود. دلیل این مسئله این است که پیش بینی بروز تشنج بسیار مشکل است، هر چند اغلب قبل از بروز تشنج علائمی نظیر سردرد شدید یا مستمر، تاری دید یا دیدن نقاطی در میدان دید، یا درد شدید در قسمت های بالایی شکم دیده می شود.

حدود 20% زنان مبتلا به پره اکلامپسی شدید دچار وضعیتی بنام سندرم HELLP خواهند شد. نام این سندرم از حروف اول Hemolisis (همولیز: شکسته شدن گلبول های قرمز خون)، Elevated Liver enzymes (بالارفتن آنزیم های کبدی)، و Low Plateletes (کاهش تعداد پلاکت ها – سلول های خونی که وجود آنها برای انعقاد خون ضروری است) گرفته شده است. وجود این بیماری خطر را برای مادر و جنین نسبت به پره اکلامپسی بیشتر می کند. بیماران مبتلا به پره اکلامپسی مرتب از نظر علائم سندرم HELLP آزمایش خون می شوند.

تشخیص پره اکلامپسی

پره اکلامپسی بویژه در مراحل اولیه، اغلب علامت روشنی ندارد. بعلاوه، بعضی از علائم پره اکلامپسی نظیر ورم و افزایش وزن ممکن است شبیه عوارض معمول حاملگی باشند. بنابراین بیماری ممکن است قبل از اینکه در مراقبت های معمول حاملگی که فشار خون و میزان پروتئین ادرار اندازه گیری می شود مشخص شود تشخیص داده نشود. به همین دلیل مراجعه مرتب جهت مراقبت های حاملگی اهمیت دارد.

فشار خون سیستولیک بیشتر از 140 یا دیاستولیک بیشتر از 90 میلی متر جیوه فشار خون بالا تلقی می شود. از آنجا که فشار خون در طول روز نوسان دارد برای اطمینان از بالا بودن، فشار خون باید بیش از یک بار اندازه گیری شود. میزان پروتئین ادرار نیز نوسان دارد بنابراین اگر پزشک بعد از اندازه گیری پروتئین ادرار در یک نوبت، به پره اکلامپسی مشکوک باشد دستور آزمایش اندازه گیری پروتئین ادار 24 ساعته می دهد. در این آزمایش بیمار ادرار 24 ساعت را جمع آوری کرده و آزمایشگاه میزان پروتئین را در ادرار می سنجد.

پره اکلامپسی ممکن است بین زمان های مراجعه و بطور ناگهانی نیز اتفاق بیفتد. بنابراین آگاهی از علائم احتمالی بسیار مهم است. در صورتیکه متوجه تورم در صورت یا پف دور چشم شدید و یا تورم دستها بیشتر از مختصر بود و یا تورم زیاد یا ناگهانی در پاها یا قوزک پا مشاهده کردید بلافاصله با پزشک معالج خود تماس بگیرید. تورم بدلیل احتباس آب (که خود می تواند باعث افزایش وزن شود) رخ می دهد، بنابراین اگر در عرض یک هفته افزایش وزنی بیش از 1.5 کیلوگرم داشتید با پزشک خود تماس بگیرید. البته باید توجه داشت که تمام زنانی که به پره اکلامپسی مبتلا می شوند تورم نخواهند داشت. پره اکلامپسی شدیدتر علائم دیگری را نیز بدنبال خواهد داشت که عبارتند از:

• سردرد شدید یا مستمر

• تغییرات بینایی شامل دوبینی، تاری دید، دیدن نقاط شناور یا جرقه، حساسیت به نور، یا از دست دادن موقتی دید

• درد یا حساسیت شدید در قسمت بالای شکم

• تهوع و استفراغ

دلایل پره اکلامپسی

علی رغم تحقیقات وسیعی که انجام شده است، علت اصلی این بیماری هنوز کاملا مشخص نیست. احتمال دارد که دلیل واحدی برای این بیماری وجود نداشته باشد. خصوصیات ژنتیکی، بعضی بیماری های زمینه ای، چگونگی واکنش سیستم ایمنی بیمار به حاملگی، و فاکتورهای دیگر ممکن است در این میان نقش داشته باشند. بیشتر پزشکان بر این باروند که بسیاری از موارد پره اکلامپسی در اوایل حاملگی و قبل از اینکه علائم ظاهر شوند شروع می شوند.

یک نظریه این است که جفت به طرز مناسبی در دیواره رحم قرار نمی گیرد و شریان های این منطقه به اندازه ای که باید متسع نمی شوند، در نتیجه خون کمتری به جفت می رسد. در موارد دیگر، ابتلا به بیماری هایی نظیر فشار خون مزمن یا دیابت می تواند سبب کاهش جریان خون جفت شود. این مسئله می تواند سبب ایجاد زنجیره پیچیده ای از اتفاقات شود که عبارتند از انقباض عروق خونی (که سبب افزایش فشار خون می شود)، تخریب دیواره رگ ها (که سبب تورم و دفع پروتئین از ادرار می شود) و تغییر در انعقاد خون که خود می تواند سبب مشکلاتی دیگر شود.

آیا بالا بودن فشار خون قبل از حاملگی خطر ابتلا به پره اکلامپسی را افزایش می‌دهد؟

بلی. در صورتیکه بیمار قبل از حاملگی یا در طی نیمه اول حالگی فشار خون بالا داشته باشد مبتلا به فشار خون مزمن تلقی شده و باید از نظر فشار خون و همچنین علائم پره اکلامپسی و نیز عوارض دیگر تحت نظر باشد. زنان مبتلا به فشار خون مزمن که دچار پره اکلامپسی می شوند نسبت به زنانی که یکی از این دو عارضه را به تنهایی دارند در معرض خطرات بیشتری قرار دارند.

چه مشکلات دیگری خطر ابتلا به پره اکلامپسی را افزایش می‌دهند؟

بروز پره اکلامپسی برای بار اول، در حاملگی اول شایع تر است. ابتلا به پره اکلامپسی نیز احتمال بروز آن را در حاملگی های بعدی تشدید می کند. هر چه پره اکلامپسی شدیدتر باشد و زودتر اتفاق بیفتد، خطر آن بیشتر است. در واقع، شروع پره اکلامپسی قبل از هفته 30 حاملگی، خطر ابتلا مجدد را تا 40% افزایش می دهد. عوامل خطر دیگر عبارتند از:

• فشار خون مزمن (همانطور که در بالا گفته شد)

• بعضی از اختلالات انعقادی، دیابت، بیماریهای کلیوی، یا بعضی بیماریهای اتوایمون نظیر لوپوس

• سابقه خانوادگی ابتلا به پره اکلامپسی (مادر، خواهر، مادر بزرگ، خاله، عمه)

• چاقی (اندکس جرم بدن 30 یا بیشتر)

• حاملگی دو قلو یا چند قلو

• سن کمتر از 20 سال یا بیشتر از 40 سال

درمان پره اکلامپسی

درمان پره اکلامپسی به شدت بیماری، زمان گذشته از شروع حاملگی، و وضعیت جنین بستگی دارد. بیمار احتمال دارد حداقل برای ارزیابی اولیه و شاید برای بقیه حاملگی در بیمارستان بستری شود. علاوه بر اندازه گیری فشار خون و آزمایش ادرار، آزمایشات خون دیگری ممکن است برای ارزیابی شدت بیماری انجام شود. برای ارزیابی رشد و وضعیت جنین سونوگرافی، بیوفیزیکال پروفایل، و Non-Stress Test نیز انجام می شود.

در صورتیکه بیمار پره اکلامپسی خفیف داشته باشد و در هفته 37 حاملگی یا بعد از آن باشد روند زایمان بوسیله دارو به بیمار القاء می شود (بویژه اگر گردن رحم شروع به اتساع کرده باشد). در صورتیکه علائم دال بر این باشند که جنین ممکن است زایمان طبیعی را تحمل نکند بیمار سزارین خواهد شد.

در صورتیکه بیمار زیر هفته 37 حاملگی باشد و بیماری خفیف بوده و وضعیت بیمار به نظر پایدار برسد و نیز وضعیت جنین خوب باشد ادامه حاملگی امکان پذیر است. در چنین وضعیتی، بیمار ممکن است به خانه فرستاده شده و توصیه به استراحت شود و یا برای استراحت بیشتر و تحت نظر قرار گرفتن در بیمارستان بستری شود. هر چند مطالعات نشان نداده اند که استراحت مطلق سبب بهتر شدن وضعیت مادر و جنین می شود ولی به هر حال فشار خون در وضعیت استراحت پایین تر است. به همین دلیل، بیشتر پزشکان محدودیت فعالیت و استراحت را توصیه می کنند. (استراحت مطلق احتمالاً بدلیل اینکه ممکن است خطر انعقاد خون را افزایش دهد کمک کننده نیست.)

بیمار چه در خانه باشد چه در بیمارستان، تا آخر دوره حاملگی تحت نظر قرار می گیرد. در صورتیکه بیمار در خانه استراحت کند به این معنی است که باید مرتب جهت اندازه گیری فشار خون و آزمایش ادرار و همچنین سونوگرافی و Non-Stress Test به پزشک معالج خود مراجعه کند. همچنین باید روزانه تعداد دفعات ضربه زدن جنین را گزارش کند. چنانچه در هر زمانی علائم نشان دهنده بدتر شدن پره اکلامپسی و یا عدم رشد جنین باشند بیمار مجدداً در بیمارستان بستری شده و احتمالاً باید هر چه زودتر کودک خود را بدنیا آورد.

در صورتیکه پره اکلامپسی شدید باشد بیمار قطعاً باید بقیه دوران حاملگی را در بیمارستان بستری باشد. برای بیمار به منظور جلوگیری از تشنج احتمالی سولفات منیزیم و در صورتیکه فشار خون خیلی بالا باشد داروهای ضد فشار خون تجویز می شود. در صورتیکه حاملگی در هفته 34 یا بیشتر باشد زایمان در بیمار القاء شده و یا سزارین می شود. در صورتیکه سن حاملگی کمتر از 34 هفته باشد جهت کمک به تکامل سریع تر ریه های کودک از داروهای کورتیکواستروئیدی (کورتون) استفاده می شود. در صورتیکه اولین علامت از بدتر شدن پره اکلامپسی (شامل سندرم HELLP یا اکلامپسی) دیده شود و یا رشد جنین متوقف شود صرف نظر از سن حاملگی القاء یا سزارین انجام می گیرد.

بعد از بدنیا آمدن کودک، بیمار تا چند روز در بیمارستان تحت نظر قرار گرفته و از نظر فشار خون و سایر عوارض کنترل می شود. بسیاری از موارد اکلامپسی یا سندرم HELLP بعد از بدنیا آمدن نوزاد و معمولاً در 48 ساعت اول بعد از زایمان اتفاق می افتند. در بیشتر بیماران، بویژه مبتلایان به پره اکلامپسی حفیف، فشار خون ظرف حدوداً یک روز پایین می آید. در موارد شدیدتر فشار خون مدت بیشتری بالا می ماند. به این بیماران برای جلوگیری از تشنج تا 24 ساعت بعد از زایمان از راه وریدی سولفات منیزیم داده می شود. این بیماران ممکن است مجبور باشند تا مدتی از داروهای ضد فشار خون استفاده کنند.

پیشگیری

هیچ راه شناخته شده ای برای پیشگیری از پره اکلامپسی وجود ندارد، هر چند در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است. بعضی مطالعات بدنبال این هستند که شاید مصرف کلسیم بیشتر یا آسپیرین با دوز پایین بتواند در پیشگیری یا درمان پره اکلامپسی کمک کننده باشد ولی نتایج این مطالعات چندان مثبت نبوده و بیشتر متخصصین آنها را بصورت معمول برای زنانی که کمتر در خطر هستند توصیه نمی کنند. در یک مطالعه کوچک نشان داده شد که زنانی که ویتامین های C و E مصرف کرده بودند کمتر دچار پره اکلامپسی شده بودند. در این زمینه مطالعات وسیعی در انگلستان و آمریکا در جریان است. تا زمانیکه راهی برای پیشگیری از این عارضه پیدا شود بهترین کار مراجعه مرتب برای مراقبت های زمان بارداری است.

تفاوت پره اکلامپسی با فشار خون حاملگی

بالا بودن فشار خون بعد از هفته 20 حاملگی بدون وجود پروتئین در ادرار، “فشار خون حاملگی” (بالا بودن فشار خون ناشی از حاملگی) خوانده می شود. در صورتیکه در مراحل بعد پروتئین در ادرار دیده شود تشخیص به پره اکلامپسی تغییر می کند. این وضعیت تقریباً در یک چهارم زنانی که در ابتدا تشخیصشان فشار خون حاملگی است دیده می شود.

احتمال برگشت فشار خون به حالت طبیعی بعد از بدنیا آوردن کودک زیاد است. در صورتیکه فشار خون 3 ماه بعد از زایمان هنوز بالا باشد تشخیص، فشار خون مزمن است. البته این بدان معنا نیست که عامل ایجاد فشار خون مزمن فشار خون حاملگی بوده است بلکه احتمالاً بیمار از قبل به فشار خون مزمن مبتلا بوده و خود اطلاع نداشته و در مراقبت های حاملگی بالا بودن فشار خون تشخیص داده شده است. حاملگی معمولاً باعث کاهش فشار خون در اواخر سه ماهه اول و در طول سه ماهه دوم می شود و به همین دلیل فشار خون مزمن ممکن است موقتاً مخفی شود. بنابراین اگر اولین مراجعه برای مراقبت دوران حاملگی در اواخر سه ماهه اول یا بعد از آن باشد بالا بودن فشار خون ممکن است تا سه ماهه سوم حاملگی تشخیص داده نشود.

از کجا بفهمیم دچار پرفشاری خون هستیم؟

اگر فشار خون شما در دو نوبت با فاصله 4 ساعت اندازه‌گیری شده و دستگاه فشارسنج هر بار عدد 140 روی 90 را نشان داد، یعنی فشار خون شما به صورت غیر طبیعی بالاست و نیاز به بررسی دارد.

انواع پرفشاری خون در بارداری

گاهی اوقات مادر پیش از باردار شدن نیز دچار پرفشاری خون بوده و این بیماری طی دوران بارداری ادامه دارد. در حالت دوم مادر بدون هیچ‌گونه سابقه قبلی، در این دوران دچار پرفشاری خون می‌شود.
پرفشاری خون در بارداری معمولا پس از 20 هفتگی ایجاد می‌شود اما هیچ نشانه‌ای از دفع پروتئین در ادرار یا آسیب به ارگان وجود ندارد. در حالی که بعضی از زنان مبتلا به پرفشاری خون بارداری در نهایت دچار پره اکلامپسی یا مسمومیت حاملگی می‌شوند.
پر فشاری خون مزمن ممکن است قبل از بارداری وجود داشته یا از هفته 20 بارداری به بعد به وجود بیاید اما چون معمولا نشانه خاصی ندارد بنابراین نمی‌توان به طور دقیق مشخص کرد که بیماری از چه زمانی شروع شده است.

پرفشاری خون مزمن همراه با پره اکلامپسی در زنانی دیده می‌شود که پیش از بارداری دچار پرفشاری خون بوده و در این دوران فشار خون‌شان بالاتر رفته و دچار دفع پروتئین در ادرار یا سایر عوارض مرتبط با فشار خون بالا شده‌اند.
پره اکلامپسی همراه با فشار خون بالا از هفته 20 بارداری به بعد اتفاق می‌افتد و باعث آسیب به سایر بافت‌ها از جمله کبد، کلیه، مغز و خون می‌شود. پره اکلامپسی اگر درمان یا کنترل نشود هم برای مادر و هم برای جنین عوارض خطرناک و حتی کشنده‌ای را به دنبال خواهد داشت. در گذشته فقط مادران بارداری که دچار پرفشاری خون و دفع پروتئین در ادرار بودند در محدوده تشخیص پره اکلامپسی قرار می‌گرفتند اما امروز تشخیص این وضعیت حتی بدون دفع پروتئین در ادرار نیز ممکن است.

چرا پرفشاری خون در بارداری خطرناک است؟۲۷

پرفشاری خون در بارداری می‌تواند منجر به بروز عوارض خطرناک زیر شود:

• کاهش جریان خون به جفت: اگر جفت خون کافی دریافت نکند، اکسیژن و مواد مغذی کمتری به جنین شما می‌رسد و این مساله می‌تواند باعث محدودیت رشد، تولد نوزان با وزن کم یا زایمان نوزاد نارس شود. زایمان پیش از موعد نیز به خودی خود با عوارض مختلفی مانند مشکلات تنفسی، افزایش ریسک ابتلا به عفونت و… همراه است.
• دکولمان جفت: یکی از عوار مهم پره اکلامپسی در بارداری جدا شدن جفت از دیواره داخلی رحم پیش از زمان زایمان است. دکولمان‌های شدید می‌تواند منجر به خونریزی زیادی شود که هم جان مادر و هم جنین را تهدید می‌کند.
• محدودیت رشد داخل رحمی: یکی دیگر از عوارض پرفشاری خون در بارداری محدود شدن رشد جنین در رحم مادر است.
• آسیب به سایر ارگان‌ها: فشار خون بارداری اگر به درستی کنترل نشود می‌تواند به ریه‌ها، مغز، کلیه‌ها، کبد و سایر ارگان‌های اصلی و مهم بدن آسیب بزند که در موارد شدید جان مادر را نیز به خطر می‌اندازد.
• زایمان زودرس: اگر فشار خون مادر در دوران بارداری خیلی بالا باشد، زایمان زودرس می‌تواند تا حدی از بروز عوارض مربوط به پرفشاری خون پیشگیری کند.
• احتمال بروز بیماری‌های قلبی و عروقی در آینده: مادری که در دوران بارداری دچار پره اکلامپسی شده در آینده ریسک بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی خواهد داشت و ریسک زمانی که مادر در بیش از یک بارداری این شرایط را تجربه کرده یا به دلیل پره اکلامپسی دچار زایمان زودرس شده باشد، به مراتب بیشتر خواهد بود.

آیا من در معرض خطر پره اکلامپسی هستم؟

در کنار فشار خون بالا سایر علائم پره اکلامپسی شامل موارد زیر است:

• دفع پروتئین در ادرار یا سایر نشانه‌های مشکلات کلیوی
• سردردهای شدید
• تغییر در بینایی شامل از دست دادن موقت دید، تاری دید، یا حساسیت به نور
• درد در قسمت بالای شکم (معمولا زیر قفسه سینه در سمت راست شکم)
• تهوع و استفراغ
• کاهش تعداد پلاکت‌ها در خون
• نقص در عملکرد کبد
• تنگی نفس که به دلیل تجمع مایعات در ریه ایجاد می‌شود
• افزایش وزن ناگهانی و ادم یا ورم به خصوص در ناحیه صورت یا دست‌ها

یادتان باشد که افزایش وزن و ورم ممکن است در بارداری‌های طبیعی نیز اتفاق بیفتد بنابراین نمی‌توان آن‌ها را به تنهایی نشانه ابتلا به پره اکلامپسی دانست.

آیا می‌توانم در بارداری داروی فشار خون بخورم؟

مصرف هر دارویی در بارداری می‌تواند روی جنین تاثیر داشته باشد. اگرچه مصرف بعضی از داروهای کاهنده فشار خون در بارداری مجاز است اما داروهایی مانند بازدارنده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین و… نباید در این دوران مصرف شوند. با این حال درمان پرفشاری خون در بارداری اهمیت زیادی دارد زیرا می‌تواند مادر را در معرض سکته و حملا قلبی و… قرار داده و برای جنین نیز خطرناک باشد.

برای بارداری آماده شوید؟

اگر در حال حاضر دچار پرفشاری خون هستید و قصد بارداری دارید، باید قبل از قطع روش جلوگیری، با پزشک معالجی که تحت نظرش هستید، مشورت کنید و در صورت لزوم توسط پزشک متخصص قلب و عروق نیز ویزیت شوید. در ضمن اگر اضافه وزن دارید بهتر است شروع به رژیم گرفتن کنید تا وزنتان قبل از بارداری چند کیلویی پایین بیاید.

در دوران بارداری برای پیشگیری از عوارض پر فشاری خون چه کنم؟

1. ویزیت‌های منظم پزشکی داشته باشید.
2. داروهایی که برای کنترل فشار خونتان تنظیم شده، به دقت و مطابق نسخه مصرف کنید و دارو را سر خود کم یا زیاد نکنید.
3. فعالیت بدنی‌تان را قطع نکنید.
4. از یک رژیم غذایی سالم و متنوع پیروی کنید.
5. از مصرف الکل یا کشیدن سیگار جدا خودداری کنید.

آیا می‌توانم به طور طبیعی زایمان کنم؟

این تصمیم کاملا بستگی به شرایط شما در دوران بارداری دارد. اگر فشار خون شما در بارداری خیلی بالا رفته یا ریسک مبتلا شدن به عوارض ناشی از پرفشاری خون زیاد باشد، ممکن است پزشک‌تان تصمیم بگیرد که زودتر از موعد زایمان کنید. در ضمن ممکن است به مادرانی که دچار پره اکلامپسی هستند در طول فرایند زایمان برای پیشگیری از خطر تشنج داروهای خاصی داده شود.

آیا می‌توانم به نوزادم شیر بدهم؟

بیشتر وقت‌ها به مادرانی که فشار خون بالا دارند و حتی آن‌هایی که دارو مصرف می‌کنند توصیه می‌شود که نوزاد را با شیر خودشان تغذیه کنند. البته ممکن است نوع داروهای مصرفی با توجه به شرایط شیردهی تغییر کند.

چرا فشارخونتان پایین است؟

فشار خون پایین در دوران بارداری یک اتفاق طبیعی است. نوسانات هورمون‌های شما، سبب ایجاد تغییراتی در گردش خونتان می‌شود و به همین دلیل است که اغلب مادران باردار، در سه ماهه اول و دوم بارداری (معمولا تا هفته 24)، خبر از کاهش فشار خون‌شان می‌دهند. فشار خون پایین در بارداری، اغلب مشکل خاصی را ایجاد نمی‌کند و بسیاری از زنان، با آن می‌سازند، اما گاهی هم مادران به دلیل پایین بودن بیش از اندازه فشارخون، علایم آزار دهنده‌ای را تجربه می‌کنند که حتی اگر تهدید کننده نباشد، آزار دهنده و گاه نگران کننده به نظر می‌رسد.

چه اتفاقی در انتظارتان است؟

در دوران بارداری، درست مانند قبل از آن، عوامل مختلفی بر وضعیت بدنی و البته فشارخونتان تاثیر می‌گذارند و در عین حال، فشارخون شما هم بر جسم و روانتان تاثیرات قابل توجهی می‌گذارد. عصبی بودن یا آرامش، پرانرژی بودن یا احساس ضعف و احساس گرفتگی و تنگی خلق یا احساس سرخوشی، از عواملی هستند که بسته به سطح فشارخون افراد، آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهند.
سردرد، سرگیجه و تهوع، از مشکلاتی است که می‌تواند شما را از افت فشارخونتان باخبر کند. تنگی نفس، تشنگی با وجود نوشیدن آب، رنگ‌پریدگی یا تاری دید، از دیگر نشانه‌های پایین بودن فشارخون هستند.

چه کسانی مبتلا به فشار خون پایین بارداری می‌شوند

گرچه بسیاری از زنان باردار در هفته‌های ابتدایی، با کاهش فشارخون درگیر می‌شوند اما کسانی که بدنشان به وضعیتی خاص واکنش آلرژیک نشان می‌دهد، از عفونت رنج می‌برند، زیاد در تخت‌خواب می‌مانند، بدنشان کمبود آب دارد، سوء تغذیه دارند، کم‌خون هستند، از بیماری‌های قلبی رنج می‌برند یا به اختلالات مربوط به غدد درون‌ریز دچار هستند، بیشتر در معرض این اتفاق قرار دارند.

با فشار خون پایین چه باید کرد؟

اگر فشار خون شما در ماه‌های بارداری پایین باشد، با قرار گرفتن در برخی از موقعیت‌ها، احساس آزردگی بیشتری خواهید کرد. برای مثال وقتی که بیش از اندازه سر پا می‌ایستید، بعید نیست که احساس ضعف و ناتوانی بیشتری کنید، یا وقتی که در حمام آب گرم را برای مدت طولانی باز می‌کنید، ممکن است افت فشار بیشتری پیدا کرده و دچار سرگیجه شوید.

خطری شما را تهدید می‌کند؟

یکی از بزرگترین خطرات پایین بودن فشار خون برای زنان باردار، غش کردن، سقوط به زمین و آسیب دیدن جنین به این دلیل است. گذشته از این، نوسانات کنترل نشده فشارخون در بارداری، ممکن است سیستم گردش خون در بدن مادر را با مشکلاتی مواجه کند و به این دلیل، سلامت مادر و جنین را به خطر بیندازد. آیا فشار خون بالا در بارداری نیز خطرناک است؟ 

فشار خون پایین در بارداری و مشورت با پزشک

در دوران بارداری، پزشکتان را باید از هر تغییری در شرایط جسمی‌تان باخبر کنید و پایین بودن فشارخون، یکی از همین تغییرات است. فشارخون پایین، ممکن است واکنشی به مصرف برخی داروها باشد، به همین دلیل درصورتی که داروی خاصی را مصرف می‌کنید، حتما باید پزشکتان را از آن موضوع باخبر کنید.
گذشته از این، فشار خون بسیار پایین در ابتدای بارداری، ممکن است عارضه یکی از مشکلات خاص باشد. حاملگی خارج از رحم یا مشکلاتی از این دست، می‌تواند افت فشار خون را شدیدتر کند.

فشار خون بالا در بارداری چیست؟

فشار خون بالا در بارداری یکی از شایعترین عوارض این دوران است. فشار بیشتر از 14 روی 9 میلیمتر جیوه 9/14 در دو نوبت به فاصله حداقل 6 ساعت تا 1 هفته به‌عنوان فشار خون بالا در نظر گرفته می‌شود. فشار خون در بارداری به دو صورت است.
فشار خون مزمن به فشار خونی گفته می‌شود که قبل از بارداری وجود داشته باشد یا قبل از هفته 20 تشخیص داده شود یا فشار خون بالایی که تا 12 هفته پس از زایمان برطرف نشود.
فشارخون بارداری که بعد از هفته بیستم تشخیص داده شود، می‌تواند به شکل خفیف باشد که این نوع خطرناک نیست و فقط نیاز به پیگیری بیشتر دارد اما اگر از نوع شدید باشد همراه با دفع پروتئین در ادرار(پره‌اکلامپسی) یا تشنج (اکلامپسی) بروز می‌کند و در این صورت باید حتماً تحت مراقبت‌های ویژه قرار بگیرد.

لازم است بدانید در گذشته‌های دور چون دستگاه فشار سنج اختراع نشده بود، حرفی هم از فشار خون بالا در کتب طب سنتی ایران نیامده اما جالب است بدانید که علائم همراه آن در این متون آورده شده و درباره علت و روش‌های کنترل و درمان آن بحث شده است.
در منابع طب ایرانی اختلال هضم غذا و انباشتگی مواد زاید در رگ‌ها و کاهش خاصیت انعطاف پذیری جدار عروق از مهمترین دلایل فشار خون به حساب می‌آیند. اگر چه فشار خون بالا عارضه‌ای نیست که تنها در بارداری رخ دهد اما از آنجا که در بارداری و قطع عادت ماهانه، دفع مواد زاید کمتر می‌شود؛ اگر خانم باردار دچار یبوست و بی‌تحرکی هم باشد احتمال انباشتگی مواد و فشار خون افزایش پیدا می‌کند. ضمن اینکه برای تامین نیازهای جنین حجم مایع درون رگها هم به طور طبیعی افزایش می‌یابد. بنابراین فشار خون بالا در بارداری از شایعترین‌ عارضه‌ها به حساب می‌آید.
با توجه به علت فشار خون بالا که مهم‌ترینش انباشتگی مواد در بدن است، تغییر سبک زندگی در پیشگیری و درمان فشار خون اهمیت زیادی دارد.

تغییرات تغذیه و آداب آن برای پیشگیری از فشار خون بالا

• سعی کنید از پرخوری و درهم خوری دوری کنید.
• قبل از احساس سیری دست از غذا خوردن بکشید.
• غذا را خوب بجوید.
• این تفکر که خانم باردار باید به اندازه 2 نفر غذا بخورد کاملاً غلط است. پرخوری و در نتیجه افزایش وزن یکی از مهمترین عوامل خطر افزایش فشار خون به حساب می‌آید.
• اگر فشارتان کمی بالا است سعی کنید در هفته حداقل 2 تا 3 نوبت غذایی که حاوی سبزیجات پخته و حبوباتی مانند ماش و چاشنی آلو یا آبغوره یا تمبر هندی است را بدون اضافه کردن گوشت بخورید. این به پاکسازی بیشتر بدن شما کمک می‌کند.
• سعی کنید به جای گوشت‌های با هضم سخت مثل گوشت گاو و شتر، گوشت‌های لطیف‌تر مثل کبک و بلدرچین یا گوشت بره را در رژیم غذایی‌ خودتان قرار دهید. به‌خصوص این توصیه در کسانی که اختلالات گوارشی دارند، اهمیت بیشتری دارد. چون این نوع گوشت‌ها قابلیت هضم بهتری دارند و بنابراین مواد زائد کمتری در بدن ایجاد می‌کنند.

درمان های گیاهی فشار خون

برخی گیاهان دارویی کم کننده فشار خون هستند که از این دسته می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
سبزیجاتی مانند کدو، ترخون، ریحان، شوید، جعفری، گشنیز، شنبلیه ونعنا، سیر و موسیر، کاسنی، کنگر و ریواس.
از میوه‌ها مرکبات به ویژه گریپ‌فروت، انگور، خیار، هندوانه، زالزالک، سرخ ولیک، انجیر، زیتون
سماق، خاکشیر، عناب و قره‌قات هم فشار را کم می‌کنند و شما می‌توانید از آنها به عنوان چاشنی غذاهایتان استفاده کنید.
همواره به یاد داشته باشید که زیاده‌روی در مصرف هر ماده غذایی و یا گیاه دارویی حتی اگر بی‌ضرر هم باشد می‌تواند مشکل‌ساز شود. مصرف سیر، جعفری، گشنیز، شنبلیله، نعناع و حتی خاکشیر و کاسنی هم از این قاعده پیروی می‌کنند. مصرف زیاد این گیاهان مفید می‌تواند باعث سقط جنین در 3 ماهه اول بارداری شود.

سایر تغییرات سبک زندگی

استرس یکی از عوامل تشدید کننده فشار خون بارداری به حساب می‌آید. سعی کنید با انجام تمرینات کششی بدن همراه با تنفس عمیق، آرامش خود را بالا ببرید. مصرف فالوده سیب، شیر بادام و فندق (مخلوط بادام یا فندق، گلاب، آب و کمی عسل)، چای به لیمو، عرق نسترن یا بهار نارنج و اضافه کردن هل و میخک به چای علاوه بر اینکه باعث آرامش بیشتر می‌شود، خاصیت کاهنده فشار خون نیز دارد.
انجام پیاده روی منظم روزانه حداقل 20 دقیقه یا انجام تمرینات ملایم یوگا برای کنترل بهتر فشار خون توصیه می‌شود.
ماساژ ملایم هم به آرامش، دفع مواد زاید و کاهش فشار خون کمک می‌کند. اگر 2 حبه سیر را له کرده و 3 قاشق سوپ خوری روغن زیتون به آن اضافه کنید و به کف پا بمالید در کاهش فشار خون موثر است.
یبوست یکی از عوامل مهم تشدید کننده فشار خون است. آش‌های ملین، انجیر، آلو، گوجه کبابی، دمنوش عناب همراه با میوه خشک شده هلو یا زردآلو، و مصرف میوه های پخته با اندکی شکر به صورت کمپوت شده می‌تواند در رفع مشکل یبوست و کنترل فشار خون کمک کند.

علائم خطر در فشارخون بارداری

• یادتان باشد در صورتی که دچار یکی از علائم زیر شدید حتما به پزشک مراجعه کنید:
• فشار خون بالای 9/16
• سردرد
• احساس تاری دید
• درد وسط جناغ یا زیر دنده‌های سمت راست همراه با حالت تهوع و استفراع
• کم شدن حجم ادرار
• احساس تنگی نفس پیشرونده

برخی خانم‌ها پیش از بارداری دچار بیماری‌های مزمن هستند و برخی دیگر هم ممکن است حین بارداری دچار مشکلات و بیماری شوند و عوارض بارداری مشکلاتی در سلامتشان در این دوران ایجاد کند. بارداری همراه با بیماری می‌تواند سلامت مادر و جنین را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل خانم‌هایی که بیماری دارند باید پیش از اقدام به بارداری با پزشک مشورت کنند تا راه‌های مدیریت این مشکلات را در دوران بارداری پیدا کنند. در ادامه بیماری‌های بارداری را با هم مرور می‌کنیم.

1. دیابت و بارداری

2. بیماری قلبی در بارداری

بیماری قلبی قبل از بارداری: اگر چه بروز بیماریهای قلبی در میان زنان در سنین باروری آنها در سال‌های اخیر به طور چشمگیری کاهش یافته است هنوز هم یکی از علل عمده مرگ و میر در زنان باردار است. اکثر زنان مبتلا به بیماری قلبی بدون هیچ مشکلی قادر به بارداری هستند. با این حال در برخی موارد که ماهیچه‌ها یا دریچه‌های قلب مشکل دارند ممکن است بارداری منجر به نارسایی قلبی و حتی مرگ شود. به همین علت هر زنی که دچار مشکل قلبی است باید پیش از بارداری با پزشک مشورت کند.

بیماری قلبی در بارداری: شیوع بیماری‌های قلبی در بارداری حدود یک درصد است. تغییرات سیستم قلبی عروقی در بارداری در بسیاری از موارد مشابه بیماری‌های قلبی است و همین امر موجب شده تا در بسیاری از موارد پزشکان این علایم را طبیعی تلقی کرده و آن را نادیده می‌گیرند. اما تنگی نفس در زمان فعالیت، ورم اندام تحتانی، خستگی علائمی هستند که در مادران باردار طبیعی نشان دهنده ابتلا به بیماری قلبی است و باید توسط پزشک بررسی شود.

3. بیماری کلیوی و بارداری

بیماری کلیوی قبل از بارداری: زنان مبتلا به بیماری کلیوی قبل از بارداری ممکن است در طول بارداری مشکلات جدی داشته باشند. فشار خون بالا و نارسایی کلیه عوارض خطرناکی برای مادر و جنین دارد. در برخی زنان مبتلا به بیماری کلیوی شدید ممکن است توصیه شود بارداری صورت نگیرد.

بیماری کلیوی در بارداری: شایعترین بیماری کلیوی در بارداری پیلونفریت یا عفونت باکتریایی کلیه است. این مشکل زمانی رخ می‌دهد که یک عفونت مثانه به باکتری‌ها اجازه می‌دهد خود را به کلیه برسانند. علائم این بیماری شامل تب، کمردرد شدید و لرز است. مهم است که درمان پیلونفریت به سرعت انجام شود چون ممکن است زن باردار به زایمان زودرس مبتلا شود. همه موارد شدید کمردرد و تب باید بلافاصله به پزشک ارجاع داده شود.

4. مشکلات گوارشی در بارداری

مشکلات گوارشی قبل از بارداری: در صورت داشتن زخم معده یا ریفلاکس پیش از بارداری باید در صورتی که تصمیم به باردرای دارید با پزشک در این مورد مشورت کنید چون ممکن است داروهایی که برای درمان این مشکلات گوارشی استفاده می‌کنید با تصمیمتان برای بارداری تغییر کند.
مشکلات گوارشی در بارداری: شایع ترین مشکل گوارشی در بارداری استفراغ شدید حاملگی است. در این شرایط خانم باردار مبتلا به استفراغ بیش از حد یا غیرطبیعی است. این استفراغ از آن چیزی که تهوع صبحگاهی نامیده می‌شود و بعد از چند ماه از بین می‌رود، جدی‌تر است. در این حالت منجر به گرسنگی، از دست دادن آب و عدم تعادل در مایعات بدن می‌شود. علائم شامل کاهش وزن و کم آبی بدن است. این مشکل در بیمارستان و از طریق استفاده از داروهای ضدانعقادی و تغذیه وریدی درمان میشود. از جمله دیگر مشکلاتی گوارشی در بارداری حالت تهوع بارداری است که در سه ماهه اول بارداری شایعتر بوده و بعد از گذشت این مدت رو به بهبود می‌گذارد. سوزش معده نیز در بارداری بسیار شایع است و بسیاری از زنان باردار هنگامی که محتویات معده شان به سمت بالا یعنی مری باز میگردد احساس سوزش در گلو و قفسه سینه می‌کنند. علت اصلی این مشکل افزایش هورمونهای بارداری است که باعث انبساط دریچه بین مری و معده می‌شود.

5. بیماری ریه و بارداری

بیماری ریه پیش از بارداری: جدیترین بیماری ریه پیش از بارداری آسم است. در خانم‌هایی که قبل از بارداری حملات آسم خفیف دارند، ممکن است آسم باقی بماند یا بهبود یافته و یا حتی بدتر شود. در زنان مبتلا به آسم شدید قبل از بارداری علائم معمولا در دوران بارداری بدتر می‌شود. در این خانمها احتمال زایمان زودرس و تولد نوزاد کم وزن نیز بیشتر است به همین دلیل خانم مبتلا به آسم شدید پیش از بارداری حتما باید با پزشک مشورت کند.
بیماری ریه در بارداری: بیماری ریه در بارداری غیرمعمول است و به جز موارد ناگهانی سرفه و احتقان ناشی از آنفلوآنزا یا سرماخوردگی مشکلی ایجاد نمی‌کند.

6. بیماری کبد و بارداری

بیماری کبد پیش از بارداری: در صورت وجود هرگونه بیماری کبد پیش از بارداری از جمله کبد پرچرب باید پیش از اقدام به بارداری درمان لازم انجام شود چون ممکن است عوارض جبران ناپذیری بر مادر و جنین داشته باشد.
بیماری کبد در بارداری: بیماری کبد چرب و سندرم هلپ که هر دو بر کبد تاثیر می‌گذارد، نادر است. بیماری کبد چرب به طور کلی با پره اکلامپسی همراه است و در سه ماهه سوم بارداری اتفاق می افتد. علت این مشکل ناشناخته است اما نشانه‌هایی مانند تهوع، استفراغ، درد شکمی و زردی است.

7. تیروئید و بارداری

تیروئید پیش از بارداری: اگر کم کاری تیروئید داشته و تصمیم به بارداری گرفته باشید حتما باید با پزشک در این باره مشورت کنید تا پزشک سطح هورمونهای تیروئید را بررسی کند و مطمئن شود شما آمادگی بارداری را دارید. اگر سطح هورمونها بسیار پایین باشد شما احتمالا به میزان کافی تخمک گذاری ندارید. مصرف دوز مناسبی از تیروکسین میتواند باروری را به شما برگرداند.

تیروئید در بارداری: پرکاری تیروئید میتواند برای مادر باردار خطرناک باشد و مشکلات سلامت مانند بیماری قلبی و سوتغذیه جنین را به همراه داشته باشد. کم کاری تیروئید نیز سلامت مادر را تحت تاثیر قرار داده و میتواند باعث معلولیت مادرزادی شود.

8. بیماری پوستی و بارداری

بیماری پوستی پیش از بارداری: در صورت استفاده از دارویی خاص به دلیل بیماری پوستی بهتر است پیش از بارداری با پزشک مشورت کنید چون اغلب این داروها در بارداری ممنوع هستند و ممکن است آسیب جدی به جنین و مادر وارد کند.
بیماری پوستی در بارداری: انواع مختلفی از تغییرات پوستی در زنان باردار رایج است و عمدتا ناشی از تغییرات هورمونی است. تیره شدن پوست به خصوص در صورت، شکم، دهان، ران و اطراف نوک سینه رایج است. با پیشرفت بارداری کف دستان اغلب قرمز میشود و رگهای عنکبوتی کوچکی ممکن است روی دست و صورت ظاهر میشود. علائم کشیده شدن پوست در قسمت پایین شکم معمولا در دوران بارداری پیشرفت می‌کند. انواع مختلفی از بیماری‌های پوستی تنها در دوران بارداری رخ می‌دهد.

9. بیماری عفونی و بارداری

بیماری عفونی پیش از بارداری: ویروس هرپس مسئول زخمهای مکرر و دردناک است که ممکن است در ناحیه تناسلی مردان و زنان رخ دهد. این ویروس با تماس مستقیم با دستگاه تناسلی پخش می‌شود. اگر چه این عفونت به ندرت باعث ایجاد مشکلات جدی در خانم‌ها می‌شود اما ممکن است نوزاد تازه متولد شده مبتلا شده و در صورت تماس با هرپس در حین زایمان از بین برود. به همین علت اگر خانمی مبتلا به تبخال تناسلی باشد باید زایمان سزارین انجام دهد. سفلیس یکی دیگر از بیماریهای منتقله جنسی است که ممکن است به طور جدی بر نوزاد تاثیر بگذارد. اگر مادر عفونت فعال سفلیس پیش از در بارداری داشته باشد باکتریها ممکن است به جریان خون نوزاد وارد شده و موجب اختلالات مختلف از جمله ناهنجاریهای قلب، چشم، استخوانها و دهان شود. به عنوان بخشی از آزمایش خون روتین قبل از زایمان برای تشخیص سفلیس انجام می‌شود.
بیماری عفونی در بارداری: اگرچه شایع‌ترین بیماریهای عفونی مانند سرخوردگی و آنفلوآنزا بر بارداری تاثیر ندارد برخی از بیمارهای واگیر دار از سوی افراد دیگر ممکن است اثرات جدی بر نوزاد داشته باشد. اگر زن باردار فکر می‌کند ممکن است طی بارداری دچار سفلیس یا هرکدام از بیمارهای منتقله جنسی شده باشد باید بلافاصله به پزشک مراجعه کند.

10. سرخجه و بارداری

سرخجه پیش از بارداری: سرخجه یک بیماری عفونی رایج است که معمولا کودکان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بثورات و تب ناشی از سرخجه معمولا بعد از چند روز از بین می‌رود و عفونت کاملا بهبود پیدا می‌کند. از آنجا که عفونت سرخجه در بارداری خطرناک است پیش از بارداری باید آزمایش انجام شود تا مشخص شود فرد به سرخجه ایمن است یا خیر. در صورت ابتلا به سرخجه در کودکی این عفونت دوباره ظاهر نمی‌شود. اگر زنی ایمنی نسبت به این عفونت نداشته باشد پزشک توصیه می‌کند قبل از بارداری واکسیناسیون سرخجه انجام شود.
سرخجه در بارداری: عفونت سرخجه در دوران بارداری ممکن است اثرات جدی بر نوزاد داشته باشد به ویژه اگر عفونت در اوایل بارداری ایجاد شود که ارگانهای جنین در حال تشکیل است. عوارض این بیماری بر نوزاد شامل میکروسفالی، عقب ماندگی ذهنی، تشنج، نقص در چشم، نارسایی قلبی و ناشنوایی است. اگر یک زن باردار مشکوک به سرخجه باشد باید با پزشک تماس بگیرد. پزشک پس از انجام آزمایش خون درمان را آغاز می‌کند.

11. توکسوپلاسموز و بارداری

توکسوپلاسموز در بارداری: توکسوپلاسموز عفونت دیگری است که ممکن است جنین را تحت تاثیر قرار دهد. ممکن است مادر با ارگانیسم توکسوپلاسما یا گوشت خام و یا در ارتباط با مدفوع گربه مبتلا شود. نوزادان مادران آلوده ممکن است بسیاری از نقصهای جدی زایمان از جمله میکروسفالی، تشنج و سایر اختلالات مغز و شرایطی که شامل نقص کبد، خون، ریه و کلیه ها را داشته باشد. برای پیشگیری از این عفونت خانم باردار باید از گوشت خام و تماس با مدفوع گربه اجتناب کند.

12. فشار خون و بارداری

فشار خون پیش از بارداری: چنین بیماری را فشار خون مزمن میگویند. زنان مبتلا به فشار خون پیش از بارداری اغلب نیاز به مصرف داروهای ضد فشار خون دارند. آزمایشهای عملکرد کلیه و سونوگرافی اغلب در زنان باردار مبتلا به فشار خون بالا به منظور بررسی سلامت مادر و رشد جنین انجام می‌شود.
فشار خون در بارداری: اگر فشار خون در بارداری ایجاد شود پره اکلامپسی نامیده میشود و اغلب در زنان جوانی که برای اولین بار باردار میشوند، رخ می‌دهد. این شرایط در بارداریهای دوقلو و زنانی که در بارداری قبلی فشار خون داشته‌اند بیشتر است. فشار خون بالا می‌تواند به عوارض جسمی منجر شود و رشد جنین را کند کند. اگر فشار خون درمان نشود ممکن است باعث تشنج و حتی مرگ مادر و جنین شود. زنان مبتلا به پره اکلامپسی ممکن است نیاز به بستری داشته باشند. پره اکلامپسی متوسط یا شدید نیاز به بستری و دارو دارد.

13.مسمومیت غذایی و بارداری

مسمومیت غذایی پیش از بارداری: در صورت ابتلا به هرگونه مسمومیت غذایی پیش از بارداری قطعا درمان لازم انجام شده و اثری برای بارداری به جا نمی‌گذارد.
مسمومیت غذایی در بارداری: یک زن باردار باید از خوردن غذاهای خام به دلیل خطر مسمومیت غذایی اجتناب کند. مسمومیت غذایی میتواند مادر را کم آب کرده و تغذیه جنین را با مشکل مواجه کند. علاوه بر این، مسمومیت غذایی می‌تواند مننژیت و پنومونی در جنین ایجاد کند در نتیجه ممکن است منجر به مرگ شود. مهمترین نکته در پیشگیری از مسمومیت غذایی خودداری از مصرف گوشت خام، سبزیجات خام، نوشابه، شیر غیرپاستوریزه و در نهایت خودداری از دست زدن به چاقو و تخته برش است.

14. کم خونی در بارداری

علائم کم خونی در بارداری عبارت است از:

• خستگی
• تنفس کوتاه
• رنگ پریدگی
• سرگیجه
• سبکی سر
• بی حسی اندامهای تحتانی

حین بارداری ممکن است مادر دچار کمبود گلبول‌های قرمز خون شود که با علائمی همچون خستگی، تنفس کوتاه و رنگ پریدگی خود را نشان میدهد. درمان علت اصلی کم خونی در بارداری میتواند گلبولهای قرمز خون را افزایش دهد. زنان با کم خونی بارداری با مصرف مکمل آهن و اسید فولیک می‌توانند این کم خونی را تا حدود زیادی جبران کنند. پزشک در تمام دوران باردرای سطح آهن را بررسی می‌کند تا مطمئن شود کم خونی ندارید.

15. سردرد در بارداری

سردرد پیش از بارداری: برخی خانمهای باردار پیش از بارداری نیز دچار میگرن هستند اما حدود 16 درصد از مادرانی که برای اولین بار باردار میشوند ممکن است در معرض میگرن قرار بگیرند. این درد متفاوت با سردرد تنشی است. در سردرد میگرنی اغلب درد ضربان‌ دار در یک طرف سر ایجاد میشود و میتواند همراه با تهوع و استفراغ و حساسیت شدید به نور و صدا باشد. خانمهای بارداری که پیش از بارداری دچار سردرد میگرنی بوده اند و در دوران قاعدگی نیز میگرنشان تشدید میشود، در دوران بارداری نیز با این مشکل مواجه خواهند بود.
سردرد در بارداری: سردرد در دوران بارداری ممکن است علل متعددی داشته باشد اما مهمترین دلیل آن تغییرات هورمونی و تغییرات فیزیکی است که بالتبع آن ایجاد میشود. به همین دلیل میتوان گفت این سردردها غیرطبیعی نیست و ممکن است از همان سه ماهه ابتدایی بارداری ایجاد شود. از جمله مواردی که ممکن است سردرد در بارداری را باعث شود استرس، کم شدن آب بدن، افزایش مصرف کافئین، آلرژی به برخی غذاها و فصل و حتی سرماخوردگی است.

16.خونریزی در بارداری

خونریزی در بارداری اتفاق شایعی است به ویژه در سه ماهه اول بارداری و نمیتواند خطرناک کباشد. اما از آنجا که خونریزی گاهی اوقات میتواند نشانه مشکل جدی از جمله سقط جنین باشد باید علت آن مشخص شود. خونریزی یا لکه بینی در سه ماهه اول بارداری اغب به دلیل لانه گزینی اتفاق می افتد اما از سوی دیگر چون سقط جنین اغلب در سه ماهه اول اتفاق می افتد، میتواند نشانه جدی سقط جنین هم باشد. بارداری خارج رحمی یکی دیگر از علل خونریزی در بارداری آن هم در سه ماهه اول بارداری است. خونریزی در سه ماهه دوم و سوم بارداری نیز بیشتر بعد از رابطه جنسی بروز میکند. اما از سوی دیگر میتواند نشانه قطع جفت یا زایمان زودرس نیز باشد و به همین دلیل با هر نوع لکه بینی یا خونریزی در بارداری باید به پزشک مراجعه شود چون ممکن است نشانه جدی باشد.

17. تنگی نفس و بارداری

در بارداری با افزایش ترشح هورمون پروژسترون ممکن است تنگی نفس در مادران باردار بروز کند. با بالا رفتن سطح این هورمون بدن مجبور به خارج کردن دی اکسید کربن بیشتر شده و در نتیجه تنگی نفس ایجاد میشود. تنگی نفس در بارداری معمولا طبیعی بوده و خطرناک نیست اما برخی مادران ممکن است به دلیل کم خونی این مشکل را بیشتر احساس کنند. بهتر است بدانید که تنگی نفس مشکلی برای جنین ایجاد نمیکند و اغلب در هفته سی و ششم بارداری که جنین وارد لگن میشود این مشکل برطرف میشود. 

همه ما به کمی نمک نیاز داریم چون به به بدن کمک می‌کند که از مواد مغذی استفاده کرده و سطح مایعات بدن را کنترل کند. اما مقدار زیاد نمک موجب افزایش فشار خون، حملات قلبی، سکته مغزی و همچنین پوکی استخوان و بیماریهای کلیوی می‌شود. به همین دلیل باید بدانید نمک در طول دوران بارداری چطور ممکن است سلامت شما را تحت تاثیر قرار دهد.

چرا مصرف نمک در بارداری مهم است؟

نمک منبع اصلی سدیم در رژیم غذایی ماست. حتما میدانید که مقدار کم سدیم در دوران بارداری میتواند برای جنین خطرناک باشد. در نبود نمک، اعصاب، عضلات و اندام شما در طول بارداری قادر به انجام وظایف خود نیستند. در دوران بارداری مایعات بدن به منظور حمایت از رشد جنین افزایش پیدا می‌کند و به همین دلیل سدیم نقش مهمی در آن ایفا می‌کند. حضور ید در نمک برای رشد مغز و سیستم عصبی کودک ضروری است. کمبود ید در دوران بارداری ممکن است منجر به رشد غیرطبیعی مغز، سقط جنین و سایر عوارض پزشکی شود. در یک مطالعه مشخص شد که مصرف نمک ناکافی در دوران بارداری موجب کاهش وزن نوزادان در هنگام تولد می‌شود. مصرف نامناسب نمک در دوران بارداری احتمال مرده زایی جنین را افزایش می‌دهد. بنابراین نمک در دوران بارداری برای بدن شما مهم است اما مقدار مناسب آن را باید در نظر داشته باشید.

چقدر نمک کافی است؟

توصیه میشود که روزانه 6 گرم یا یک قاشق چای خوری نمک در رژیم غذایی دوران بارداری گنجانده شود این شامل نمک موجود در غذا هم هست. در غذاهای آماده مقدار نمک بیشتر و حدود 1.5 گرم در هر 100 گرم است. در حالی که باید 0.3 گرم در هر 100 گرم باشد. بنابراین باید عادت به خواندن برچسبهای غذایی داشته و از مصرف غذاهایی که پرنمک هستند خودداری کنید. توجه داشته باشید که در غذاهای زیادی نمک وجود دارد که ممکن است شما متوجه آن نباشید مانند نان و غلات صبحانه و همچنین غذاهای آماده.

تاثیر مصرف نمک در بارداری

در گذشته تصور می‌شد که نمک باعث ایجاد ادم یا انباشت مایع در پاها می‌شود. اما این در واقع نتیجه افزایش تولید استروژن و وجود حجم بیشتری از خون است. مصرف نمک با پره اکلامپسی مرتبط است و به همین دلیل توصیه می‌شد نمک از رژیم غذایی روزانه حذف شود با این حال تحقیقات کافی برای اثبات این نکته که قطع مصرف نمک میتواند مانع مسمومیت بارداری یا پره اکلامپسی شود هنوز انجام نشده است. این به آن معنا نیست که شما می‌توانید هرچقدر دلتان خواست نمک بخورید. پزشکان توصیه می‌کند که در بارداری مصرف نمک بیش از 6 گرم در روز نباشد.

عوارض مصرف زیاد نمک در بارداری

ضرب المثل قدیمی که میگوید اندازه نگهدار که اندازه نکوست در مورد مصرف نمک هم صدق میکند. عوارض جانبی مصرف بیش از حد نمک در بارداری میتواند جبران ناپذیر باشد. مصرف نمک زیاد در بارداری ممکن است موجب نفخ و کاهش آب بدن شود. نمک بیشتر در رژیم غذایی ممکن است تورم بیش از حد مچ پاها و پاها را ایجاد کرده و منجر به افزایش فشار خون و پره اکلامپسی به ویژه در ماه نهم از هفته سی و هشتم بارداری  به بعد می‌شود. مصرف زیاد نمک می‌تواند باعث از دست رفتن کلسیم از طریق ادرار در بدن شود.

غذاهای حاوی نمک در بارداری

شاید به نظرتان عجیب بیاید اما نوشیدنیهای شیرین حاوی مقدار زیادی سدیم هستند که مصرف آن در بارداری می‌تواند عوارض ایجاد کند. پس حواستان باشد از مصرف نوشیدنیهای انرژی زا که بیش از 200 میلیگرم سدیم در آنهاست خودداری کنید. غلات صبحانه هم دارای میزان زیادی سدیم هستند. جودوسر و بلغور ممکن است بیش از 200 میلیگرم سدیم داشته باشند. انواع سس کچاپ و سویا و … حدود 150 تا 200 میلیگرم در هر وعده ممکن است به راحتی بیش از حد مجاز مصرف روزانه سدیمتان باشد. علاوه بر این یک تکه نان اغلب حدود 150 میلیگرم سدیم دارد بنابراین باید حواستان به میزان مصرف نان روزانه تان باشد.

منابع مناسب نمک در بارداری

نمک تنها منبع تامین سدیم در طول بارداری نیست و بسیاری از غذاهای مفید از جمله آجیل، ماهی، میوه هایی مانند سیب، ماست، تخم مرغ، شیر و سبزیجاتی مانند هویج و چغندر نیز حاوی سدیم مناسب است.

ویار نمک در بارداری

زنان اغلب در دوران بارداری دچار ویار نمک می‌شوند و این امر ناشی از افزایش حجم خون در بدن شماست. اگر تمایل زیادی برای یک میان وعده غذایی دارید سراغ چیپس پر نمک نروید و در عوض سوپ سبزیجات و ترشی‌ها را امتحان کنید این خوراکیها ممکن است نیاز شما را به نمک برطرف کنند.