برچسب: مصرف دارو در بارداری

عفونت قارچی و خارش در زنان باردار نیز اتفاق می‌افتد و بسیاری از زنان در معرض عفونت قارچی قرار دارند. نکته مهم آن است که زنان باردار همه داروهای ضدقارچ را نمی‌توانند مصرف کنند و بسیاری از این داروها برای زنان باردار مضر است. به همین دلیل باید بدانید مصرف کدام داروی ضدقارچ در دوران بارداری مجاز است!

عفونت قارچی چیست؟

لازم به ذکر است قارچ‌هایی که انسان را آلوده می‌کنند در دو فرم عمده قرار می‌گیرند؛ کاندیدا و تینا. کاندیدا یا مخمر اغلب در محیط‌های مرطوب مانند حفره دهان و واژن یا مقعد رشد می‌کنند. عفونت کاندیدا معمولا با قرمزی و خارش همراه است. عفونت‌های تینا شامل گروهی از عفونت‌های پوستی است که در هر کجای پوست از جمله ناخن و مو اتفاق می‌افتد. این عفونت علائم متفاوتی دارد اما اغلب با تغییر رنگ پوست به سفید، قهوه‌ای یا صورتی همراه است. داروهای مورد استفاده برای عفونت‌های قارچی به دو دسته تقسیم می‌شوند.

داروهای ضدقارچ ایمن در بارداری

داروهای ضد قارچ موضعی شامل نیستاتین، کلوتریمازول، میکونازول، تربینافین، سیکلوپیرکس و سولفید سلنیوم است.

داروهای ضدقارچ خوراکی در دوران بارداری

5 داروی خوراکی برای درمان عفونت قارچی وجود دارد که عبارت است از: گریزوفولین، تربینافین و سه نوع داروی ضد قارچ از رده آزول از جمله فلوکونازول، کتوکونازول و ایتراکونازول.

• گریزوفولین: یک داروی ضدقارچ خوراکی است که برای درمان عفونت‌های قارچی استفاده می‌شود. این دارو جزو رده C است.
• تربینافین: این داروی خوراکی برای درمان عفونت‌های قارچی انگشت و ناخن استفاده می‌شود. این دارو برای درمان عفونت واژینال به کار نمی‎رود. اگرچه گزارشی از اثرات مضر این دارو بر جنین ثابت نشده اطلاعاتی در مورد ایمنی مصرف در بارداری در دست نیست.
• داروهای رده آزول: برای درمان عفونت‌های دهان و واژن استفاده می‌شود. این داروها جزو رده C هستند. قرار گرفتن در معرض این داروها در سه ماهه اول بارداری می‌تواند در نوزادان مشکلات عصبی، قلبی، استخوانی و نقص صورت ایجاد کند. به همین دلیل باید در دوران بارداری از مصرف آنها خودداری کرد.

بدون شک برای استفاده از هرگونه داروی ضدقارچ در بارداری باید با پزشک متخصص مشورت کنید و به هیچ عنوان بدون تجویز از هیچ دارویی استفاده نکنید.

قرص زاناکس چیست؟

بهتر است قبل از هر چیز این قرص را بشناسید. زاناکس نام تجاری داروی آلپرازولام است. یک داروی آرام بخش از گروه بنزودیازپین ها. بنزودیازپین ها با افزایش تاثیرات ماده شیمیایی به نام گابا بر روی اعصاب تاثیر می‌گذارد و اثر آرامبخشی دارد. زاناکس متابولیسم کبدی دارد و افرادی که مشکلات کبدی دارند نباید از این دارو استفاده کنند. این دارو سریع آزاد و وارد خون می‌شود. این قرص برای درمان اختلالات اضطراب، وحشت و همچنین استرس ناشی از افسردگی فقط توسط پزشک متخصص مغز و اعصاب یا روانپزشک تجویز می‌شود.

مصرف زاناکس در بارداری خطرناک است؟

قرص زاناکس در گروه D رده بندی داروهای بارداری قرار دارد. یعنی مطالعات و نتایج حاصل از آن بیانگر وجود خطر برای جنین انسان است. اما وقتی استفاده از دارو برای زنان باردار اجتناب‌ناپذیر است و خطرات احتمالی پذیرفته شده‌است، پزشک دارو را تجویز می‌کند.
بیشتر بخوانید: داروهای ممنوعه دوران بارداری

مصرف زاناکس در بارداری خطر سقط را افزایش می دهد

محققان معتقدند مصرف داروهای ضد اضطراب مثل زاناکس در بارداری باعث افزایش ریسک سقط جنین می شود. نتایج پژوهش محققان دانشگاه سنت جاستین مونترال کانادا ثابت کرده ممصرف این نوع داروها در اوایل بارداری باعث افزایش ریسک سقط جنین در سه ماهه اول بارداری تا ۱۱ درصد می‌شود. در این مطالعه ۴۴۲ هزار زن باردار کانادایی از سال ۱۹۹۸ تا ۲۰۱۵ بررسی شدند. این مطالعه نشان داد ۶ درصد بارداری‌ها منتهی به سقط جنین شده بود. و از بین این سقط جنین‌ها، بیش از یک درصد آنها داروهای گروه بنزودیازپین ها را در اوایل بارداری مصرف کرده بودند. البته کارشناسان معتقدند همانقدر که بنزودیازپین ها تأثیر منفی بر بارداری دارند، اضطراب و بی‌خوابی هم می‌توانند تأثیرات مشابهی داشته باشند. به همین دلیل زنان نباید به طورخودسرانه مصرف داروهای ضد اضطراب و آرام بخش را قطع کنند و باید حتماً با پزشک متخصص مشورت داشته باشند.
داروهای خانواده بنزودیازپین ها عبارتند از: والیوم (دیازپام)، زاناکس (الپرازولام)، آتیوان (لورازپام) و کلونوپین (کلونازپام).

مصرف زاناکس در شیردهی بی خطر است؟

همانطور که گفته شد زاناکس خیلی سریع وارد جریان خون و شیر مادر می شود. به همین دلیل ممکن است عوارض جبران ناپذیری روی نوزادی که از شیر مادر تغذیه می‌کند، داشته باشد. پس مصرف زاناکس در دوره شیردهی به هیچ وجه توصیه نمی‌شود.
 

رده بندی دارو در دوران بارداری

• گروهA

به این گروه از دارو، داروهای مجاز در دوران بارداری می گویند. یعنی مطالعات کافی روی زنان باردار انجام شده‌است و نتایج مطالعات نشان داده این داروها هیچ خطری در سه ماهه اول بارداری بر روی جنین ندارند.

• گروه B

در این گروه از داروها، مطالعات روی حیوانات باردار نشان داد که دارو خطری برای جنین ندارد، اما مطالعات کافی روی زنان باردار برای میزان خطر روی جنین در سه ماهه اول بارداری انجام نشده است. به همین دلیل اطلاعات کافی درباره خطرات و عوارض احتمالی در دوران بارداری وجود ندارد و مصرف آنها فقط باید با تجویز پزشک انجام شود.

• گروه C

در این گروه از داروها مطالعات روی حیوانات باردار نشان داد که دارو روی جنین اثرات جانبی دارد، اما مطالعات کافی روی انسان‌ها در انجام نشده است. در صورتی که منافع استفاده از دارو برای زنان باردار از مضرات دارو بیشتر باشد، ممکن است دارو توسط پزشک متخصص تجویز شود.

• گروه D

در این گروه از داروها، مطالعات از وجود خطر برای جنین انسان خبر داده است. اما زمانی که استفاده از دارو برای زنان باردار اجتناب‌ناپذیر است و خطرات احتمالی پذیرفته شده‌است، پزشک دارو را تجویز می‌کند.زاناکس و خانواده بنزودیازپین ها در این گروه قرار دارد.

• گروه X

این گروه از داروها، نشان دهنده ایجاد اختلالات، آسیب‌ها و ناهنجاری‌های روی جنین ‌است. به دلیل آسیب به جنین و خطر بالای مصرف دارو، مصرف این داروها در دوران بارداری ممنوع است و به آن‌ها داروهای ممنوعه در بارداری می گویند.

آسنترا چیست؟

قرص آسنترا یا سرترالین دارویی است که توسط پزشک متخصص با دوز مشخص با توجه به میزان افسردگی تجویز می‌شود. آسنترا علایم افسردگی مثل اضطراب را کم می کند. آسنترا در درمان اختلالات افسردگی همراه یا بدون اضطراب، اختلالات پانیک یا وحشت زدگی (دوره های کوتاه اضطراب شدید یا حملات پانیک)، اختلالات وسواسی اجباری تفکرات اجباری، رفتارهای تکراری مانند شستن مداوم دستها هم استفاده می‌شود. این قرص باعث افزایش سروتونین در مغز می‌شود. سروتونین در حفظ تعادل روحی نقش مهمی دارد. این دارو در گروه c داروهای بارداری قرار دارد یعنی اگر واقعا مصرف آن برای بیمار حیاتی باشد می‌توان مصرف کرد و گرنه بهتر است مصرف نشود.
بیشتر بخوانید: داروهای مجاز دوران بارداری

مصرف آسنترا در بارداری برای جنین مضر است؟

قرص آسنترا یا سرترالین در گروه C داروهای بارداری قرار دارد. یعنی اگر مصرف آن برای بیمار حیاتی باشد با تجویز پزشک می توان از آن کمک گرفت، در غیر این صورت می‌تواند با عوارضی مثل کم وزنی جنین و البته زایمان زودرس همراه باشد. همچنین محققان در مطالعاتی به این نتیجه رسیده‌اند که مصرف دار‌وهای) SSRIs مهارکننده‌های بازجذب سروتونین)در دوران بارداری باعث بروز فشار خون ریوی در نوزادان تازه متولد شده، می‌شود. این مطالعات ثابت کرد ۳۳ نوزاد از ۱۱۰۰۰نوزادی که در اواخر دوران بارداری تحت تاثیر داروی SSRIsمصرفی توسط مادر بودند، دچار فشار خون ریوی شدند. به گفته پژوهشگران این تحقیق مکانیسم ایجاد این عارضه مشخص نیست،اما گفته می‌شود SSRIs در ریه جمع می‌شود. سروتونین باعث انقباض عروق شده و می‌تواند دلیلی برای تکثیر سلول های عضله صاف سرخرگ ششی شود.

نکات مهم درباره مصرف آسنترا

• مصرف این دارو در دوران بارداری می‌تواند علائم افسردگی را شدیدتر کند و باعث بروز افسردگی شدید بعد از زایمان شود .
• مصرف داروی آسنترا احتمال بروز خونریزی‌های سنگین در دوران پس از زایمان را به همراه دارد.
• اگر مشکل کبدی دارید حتما باید در این باره با پزشک متخصص مشورت کنید.
• اگر در دوران شیردهی هستید چون این دارو خیلی سریع وارد جریان خون می‌شود بهتر است قبل از نصرف با پزشک معالج مشورت کنید.
• اگر برای بارداری اقدام می‌کنید بهتر است با پزشک متخصص زنان و زایمان درباره مصرف این دارو مشورت کنید.
• در صورت ابتلا به بیماری‌های مزمن، اختلالات متابولیک، داشتن حساسیت بیش از حد به داروها و مصرف سایر داروها حتما به پزشکتان اطلاع بدهید.

رده بندی داروها در دوران بارداری

• گروهA

مصرف داروهای این گروه مجاز است. یعنی مطالعات نشان داده این داروها هیچ خطری برای جنین ندارند.

• گروه B

مطالعات روی حیوانات باردار نشان داده که دارو خطری برای جنین ندارد، اما مطالعات کافی روی زنان باردار برای میزان خطر روی جنین در سه ماهه اول بارداری انجام نشده است. به همین دلیل مصرف آنها فقط باید با تجویز پزشک انجام شود.
گروه C
مطالعات روی حیوانات باردار نشان داد که مصرف این گروه داروها روی جنین اثرات جانبی دارد، اما مطالعات کافی روی انسان‌ها در انجام نشده است. اگر استفاده از دارو برای زنان باردار از مضرات دارو بیشتر باشد، دارو توسط پزشک متخصص تجویز می شود.
گروه D
مطالعات نشان داده مصرف این گروه از داروها برای جنین خطر دارد.زاناکس و خانواده بنزودیازپین ها در این گروه قرار دارند.
گروه X
داروهای ممنوعه در بارداری در این گروه قرار دارند.این گروه از داروها، نشان دهنده ایجاد اختلالات، آسیب‌ها و ناهنجاری‌های روی جنین ‌است.

داروهای مجاز بارداری

• مصرف ویتامین در بارداری: ویتامینهایی که پیش از بارداری مصرف می‌کردید در بارداری نیز قابل تجویز بوده و استفاده از آنها مطمئن است. ویتامینها جزو داروهای مجاز بارداری به حساب می آیند اما از پزشک خود در مورد ایمنی مصرف ویتامین‌ها، داروهای گیاهی و مکمل‌ها در دوران بارداری سوال کنید. داروهایی که در ادامه می‌خوانید در طول بارداری اثرات مضر شناخته شده‌ای ندارند. اگر می‌خواهید در مورد ایمنی سایر داروها بدانید باید از پزشکتان کمک بگیرید.
• مصرف داروهای آلرژی در بارداری: داروهای مجاز آلرژی در دوران بارداری شامل دیفن هیدرامین، لوراتادین، استروئید اسپری بینی است اما پیش از مصرف دیفن هیدارمین در سه ماهه اول بارداری بهتر است با پزشک مشورت شود.
• مصرف داروی سرماخوردگی در بارداری: در صورت بروز سرماخوردگی و آنفلوآنزا در بارداری داروهایی مانند استامینوفن، اسپری بینی، قرقره آب گرم و نمک مجاز است. در این موارد نیز بهتر است پیش از مصرف استامینوفن در بارداری به ویژه در سه ماهه اول بارداری با پزشک مشورت کنید.
• مصرف داروهای رفع یبوست در بارداری: یبوست در بارداری با داروهایی مانند سیتریکل، کولوس، متاموسیل و شیرمگنزیا و سنوکات درمان میشود.
• مصرف داروی اسهال در بارداری: در صورت بروز اسهال در بارداری بیش از 24 ساعت و بعد از هفته 12 بارداری میتوان از ایمودیوم، پارپکتولین و کائوپکتات استفاده کرد.
• مصرف داروی سردرد در بارداری: اگر در بارداری دچار سردرد هستید بهترین داروی مسکنی که میتوانید استفاده کنید استامینوفن است.

• مصرف داروی سوزش معده در بارداری: سوزش معده در بارداری بسیار شایع است و برای رفع آن از داروهایی مانند شربت معده گاویسکان، شربت آلومینیوم ام جی، میلانتا، ریوپان و تیترالاک میتوان استفاده کرد. مصرف شربت آلومینیوم ام جی در بارداری نیز باید با مجوز پزشک باشد.
• مصرف داروی هموروئید در بارداری: همورئید در بارداری ممکن است ایجاد شود و داروهایی که میتوان برای درمان آن مصرف کرد شامل شیافت آنوسول، نارون کوهی و Preparation H است.
• مصرف داروی تهوع در بارداری: مصرف ویتامین B6 در بارداری جزو داروهای مجاز رفع تهوع در بارداری است. از جمله داروهای دیگر میتوان به ایمیترکس، ایمیترول اشاره کرد.
• مصرف داروی راش در بارداری: برای خارش و راش در بارداری میتوان از پمادهای موضعی مانند بنادریل، کالادریل و هیدروکورتیزون استفاده کرد.
• مصرف داروهای ضدافسردگی در بارداری: داروهای ضدافسردگی به ویژه بازدارنده های بازجذب سروتونین مانند پاروکستین معمولا در بارداری استفاده میشود. حدود 7 تا 23 درصد از زنان باردار افسردگی دارند. برای زنان باردار درمان افسردگی بر خطرات زندگی با افسردگی ارجحیت دارد. اما به نظر میرسد این دارو خطر ابتلا به نقصهای قلبی را افزایش میدهد. بنابراین اگر زن باردار پاروکستین مصرف میکند باید قلب جنین با اکوکاردیوگرافی ارزیابی شود. در صورت مصرف داروهای ضدافسردگی نوزاد ممکن است علائمی مانند تحریک پذیری از خود نشان دهد. برای جلوگیری از این علائم پزشکان ممکن است به تدریج میزان دوز داروهای ضدافسردگی را در سه ماهه سوم کاهش دهند.
• مصرف پنی سیلین در بارداری: در صورت بروز عفونت مانند عفونت گلو و همچنین عفونت ناشی از بیمارهای مقاربتی مطمئن ترین آنتی بیوتیکی که میتوانید مصرف کنید پنی سیلین است. هیچ گونه مشکل ناشی از نقایص از هنگام تولد با مصرف پنی سیلین در بارداری گزارش نشده است.

داروهای ممنوعه هنگام بارداری

• مصرف داروهای گیاهی در بارداری: در مورد بیشتر داروهای گیاهی و مکمل‌ها هنوز ثابت نشده که مصرفشان در بارداری ایمن است. به طور کلی نباید داروهای بدون تجویز را در دوران بارداری مصرف کنید مگر اینکه لازم باشد. بسیاری از زنان باردار معتقدند محصولات طبیعی میتوانند به راحتی حالت تهوع، کمردرد و سایر علائم آزاردهنده بارداری را از بین ببرند اما بسیاری از این محصولات به اصطلاح طبیعی روی زنان باردار آزمایش نشده و بنابراین قبل از مصرف داروهایی گیاهی در بارداری بهتر است با پزشک مشورت کنید.

• مصرف داروهای مربوط به اختلالات قلبی عروقی در بارداری: زنان بارداری که فشار خون بالا قبل از بارداری دارند یا در دوران بارداری به آن مبتلا شده اند ممکن است از داروهای کاهنده فشار خون استفاده کنند. هر دو نوع فشار خون بالا، ریسک مشکلات زنان از جمله پره اکلامپسی را افزایش می‌دهند. اما این داروها به طور قابل توجهی جریان خون را به جفت کاهش میدهند بنابراین زنان بارداری که از این داروها مصرف میکنند باید مرتب تحت نظر باشند. چندین نوع داروی ضدفشار خون مانند مهارکننده های آنزیم تبدیل آنژیوتانسین و دیورتیکهای تیازید معمولا به زنان باردار توصیه نمیشود. این داروها میتواند مشکلات جدی در جنین ایجاد کند که از جمله آنها میتوان به آسیب کلیه، رشد نامناسب قبل از تولد و نقایص زایمان اشاره کرد. اسپیرونولاکتون نیز در بارداری تجویز نمیشود این دارو ممکن است باعث ایجاد ویژگیهای زنانه در جنین شود. داروی دیگوکسین که برای درمان نارسایی قلبی و ریتم غیرطبیعی قلب استفاده میشود به آسانی از جفت عبور می‌کند. اما در دوزهای معمولی دیگوکسین تاثیرات کمی قبل و بعد از تولد نوزاد دارد.
• مصرف ایبوپروفن در بارداری: اغلب به خانمهای باردار توصیه میشود در مصرف مسکن احتیاط کنند و ایبوپروفن مصرف نکنند. زمانی که خانم باردار در هفته سی بارداری قرار دارد به هیچ عنوان نباید ایبوپروفن مصرف کند. به این دلیل که در این دوره مصرف این دارو میتواند مشکلات قلبی جدی و کاهش مایع آمنیوتیک را به دنبال داشته باشد. حتی پیش از هفته 30 نیز مصرف این دارو میتواند خطر سقط جنین را به دنبال داشته باشد.
• مصرف تتراسایکلین در بارداری: در صورت بروز عفونت گلو یا هر نوع عفونت ناشی از بیماریهای مقاربتی مصرف تتراسایکلین و داکسی سایکلین باعث بی رنگ شدن دندانهای جنین بعد از ماه چهارم بارداری میشود، زیرا این داروهای موجب کلسیفیکاسیون یا سخت شدن آنها میشود. درست است که این اتفاقا تنها عارضه زیبایی دارد اما بهتر است از خوردن این نوع آنتی بیوتیک خودداری شود.
• مصرف ویتامین A در بارداری: مشتقات ویتامین A مانند ایروترتینوئین به علت بروز ناهنجاریهایی قلبی، مغزی و نخاعی نباید در دوران بارداری مصرف شود.
• داروهای ضدسرطانی و اصلاح سیستم ایمنی: مصرف داروهایی که برای درمان آرتریت روماتوئید یا بیماری التهاب روده استفاده میشود در دوران بارداری ممنوع است زیرا میتوانند رشد سلولی را تحت تاثیر قرار دهند.
• مصرف داروهای ترکیبی در بارداری: در دوران بارداری مصرف داروهای ترکیبی میتواند بسیار خطرناک باشد. این داروها میتواند جنین را به خطر بیندازند به عنوان مثال داروهایی که همزمان برای رفع سرماخوردگی و حساسیت مصرف میشوند.

داروهای جایگزین ایمن در بارداری

بعضی از روشهای جایگزین که زنان باردار می‌توانند در دوران بارداری آنها را امتحان کنند به شرح زیر است:

• تهوع در اوایل بارداری: طب سوزنی، طب فشاری، ریشه زنجبیل، ویتامین B6 میتوانند تهوع بارداری را تا حدود زیادی برطرف کنند.
• کمردرد در بارداری: درمانهای کایروپرکتیک و فیزیوتراپی در دوران بارداری ایمن به حساب می آیند.
• تسکین درد در زمان زایمان: تزریق آب استریل در نزدیکی نخاع میتواند تا حدود زیادی در تسکین درد موثر باشد. تکنیکهای آرامش بخش و هیپنوتیزم نیز میتوانند در تسکین درد زایمان کمک کنند.

دریافت واکسن در بارداری

ایمن سازی در زنان باردار مانند زنان غیرباردار مهم است. اما واکسنهایی که با ویروس زنده ساخته می‌شود مانند سرخجه را نباید برای زنانی که باردار هستند، داده شود. واکسنهای دیگر مانند واکسن هپاتیت، هاری، تیفوئید را در صورتی که زنان باردار در خطر ابتلا به آنها باشند، میتوان استفاده کرد. با تمام اینها تمام زنان بارداری که در سه ماهه دوم و سوم قرار دارند میتوانند واکسن آنفلوآنزا دریافت کنند.

رده بندی داروهای مجاز و غیرمجاز بارداری

• داروهای گروه A: در سه ماهه اول بارداری این گروه از داروها برای مادر و جنین بی خطر هستند و مجاز به حساب می آیند. از جمله داروهای این گروه میتوان به اسید فولیک و لووتیروکسین اشاره کرد.
• داروهای گروهB: در این گروه از داروها اطلاعات کافی در مورد خطرات و عوارض احتمالی در دوران بارداری وجود ندارد و مصرف آنها فقط باید با تجویز پزشک انجام شود. از جمله این داروها میتوان به متفورمین و آموکسی سیلین اشاره کرد.
• داروهای گروه C: این داروها عوراض جانبی نامطلوبی بر روی حیوانات دارد اما اثرات آنها در جنین انسان ثابت نشده است از جمله این داروها گاباپنتین است که مصرف آن در دوران بارداری بدون تجویز پزشک ممنوع است و جزو داروهای ممنوعه بارداری به حساب می آیند.