برچسب: نارسایی دهانه رحم

وقتی حاملگی به آخر خود می‌رسد، (بین هفته‌ 37 تا 42) دهانه رحم شروع به نازک شدن و باز شدن می‌کند تا نوزاد بتواند به دنیا بیاید. وقتی دهانه رحم بدون انقباضات و زودتر در سه ماهه‌ دوم شروع به باز شدن می‌کند، به عنوان ضعف دهانه رحم شناخته می‌شود. این موضوع می‌تواند باعث سقط یا زایمان زودرس شود.
وقتی به زنان گفته می‌شود دهانه رحمی ضعیف یا ناقص دارند، معمولا باعث می‌شود فکر کنند بدنشان درست کار نمی‌کند و باعث احساس شکست و ناراحتی در آن‌ها شود. اما اینطور نیست. اگر برای شما نارسایی در سرویکس یا دهانه رحم گزارش شده است، اطلاع درباره‌ آن می‌تواند کمک کند تا به درستی با آن کنار بیایید.

چه کسانی در معرض خطر نارسایی دهانه رحم قرار دارند؟

نارسایی دهانه رحم یک درصد است. یعنی از هر 100 حاملگی، یک زن به این مشکل مبتلا می‌شود. این مشکل 25 درصد از تمام سقط‌های سه‌ماهه‌ دوم را تشکیل می‌دهد. زنانی که این وضعیت را تجربه می‌کنند می‌خواهند بدانند چه چیزی باعث بروز این مشکل شده و چطور می‌توان در بارداری‌های آینده از آن جلوگیری کرد؟
برای بعضی زنان هیچ دلیلی برای نارسایی دهانه رحم وجود ندارد. برای دیگران نارسایی دهانه رحم می‌تواند به یکی از این عوامل خطر مربوط شود.

• آسیب رسیدن به دهانه‌ رحم در اثر زایمان سخت
• جراحی‌های قبلی دهانه‌ رحم، برای مثل نمونه برداری از آن
• آسیب یا ضربه به دهانه‌ رحم (برای مثال در کورتاژها)
• قرار گرفتن در معرض DES، یک هورمون مصنوعی که از سال 1938 تا اواخر دهه 1980 برای جلوگیری از سقط و پیچیدگی‌های حاملگی تجویز می‌شد. بیش از 30 درصد دختران افرادی که DES را در دوران حاملگی مصرف کرده‌اند مشکل دستگاه تناسلی دارند.
• یک یا چند سقط جنین قبلی در سه‌ماهه‌ دوم با دلیل ناشناخته
• ناهنجاری در رحم یا دیواره‌ رحم
• حاملگی قبلی با نارسایی سرویکس

علایم نارسایی دهانه‌ رحم چیست؟

بسیاری از زنان از تغییرات دهانه‌ رحم خود آگاه نمی‌شوند یا ممکن است علایم خفیف را به مسایل عادی حاملگی مربوط بدانند و پیگیری نکنند. علایم خفیف نارسایی دهانه‌ رحم از هفته‌ 14 تا 20 شروع می‌شود و شامل موارد زیر است:

• کمردرد
• احساس فشار در پایین لگن
• گرفتگی خفیف، شبیه درد قاعدگی
• ترشح غیرطبیعی از واژن

اگر شما هرکدام از این نشانه‌ها را تجربه کردید، به سرعت با پزشک تماس بگیرید. او یک معاینه واژینال انجام می‌دهد و اگر تغییری در دهانه‌ رحم شما روی داده بود، شما را مطلع می‌کند.
اگر شما در خطر نارسایی دهانه‌ رحم قرار دارید، ممکن است پزشک سونوگرافی منظم را از هفته 16 برایتان آغاز کند. این سونوگرافی‌ها طول دهانه‌ رحم را اندازه می‌گیرند و علایم شروع نازک شدن و باز شدن را بررسی می‌کنند.
در طول سه‌ماهه‌ دوم بارداری این اسکن‌ها هر دوهفته یک‌بار انجام می‌شوند. اگر دهانه‌ رحم شما تغییر مشخصی داشته باشد شما در معرض خطر زایمان زودرس قرار دارید و ممکن است لازم باشد درمان‌هایی انجام دهید.

نارسایی دهانه‌ رحم چطور درمان می‌شود؟

درمان اصلی ضعف دهانه‌ رحم با دوختن آن انجام می‌شود که به آن سرکلاژ می‌گویند. یک بخیه در اطراف دهانه‌ رحم زده می‌شود تا آن را بسته نگه‌دارد. این کار در اتاق عمل انجام می‌شود. هنگامی که این کار انجام می‌شود از شما می‌خواهند که برای چند روز بعد از سرکلاژ استراحت کنید. ممکن است چند روز بعد از عمل کمی خونریزی داشته باشید. ممکن است لازم باشد از داشتن رابطه‌ی جنسی یا ورزش برای مدتی یا در طول دوره‌ بارداری اجتناب کنید.
اگر هر نشانه‌ای از عفونت مثل تب، سوزش، داشتن ترشحاتی با بوی بد، خونریزی شدید یا خارش را تجربه کردید، حتما با پزشک خود تماس بگیرید.

چه کسانی می‌توانند سرکلاژ داشته باشند؟

بیشتر زنانی که سرکلاژ داشته‌اند می‌توانند جنین را تا انتهای حاملگی نگه دارند. در موارد نادر، این عمل از سقط جلوگیری نمی‌کند.
بعضی از زنان هم به خاطر مشکلاتی که می‌خوانید، نمی‌توانند سرکلاژ داشته باشند:

• دهانه‌ رحم بیشتر از 4 سانتی‌متر باز شده است
• غشا آسیب دیده یا پاره شده است
• سوزش دهانه‌ رحم افزایش پیدا کرده است

اینکه بدانید دهانه‌ رحم‌تان دچار نارسایی است ممکن است شما را ناراحت و نگران کند و بترسید که جنین را از دست بدهید و احساس گناه کنید. اما لازم است بدانید این مشکل به هیچ وجه تقصیر شما نیست. بسیاری از دلایل نارسایی دهانه‌ رحم ناشناخته هستند. از پزشک، همسر یا دوستان مورد اعتماد خود صحبت کنید تا بتوانید این افکار بد را از خود دور کنید.
 

گـردن رحم قسمت باریک، لـوله شکل و تحتانـی رحم است که به طـرف مهبل کشیده می شود. ممکن است برخی خانم‌ها دچـار نارسایی گردن رحم باشند و این موضوع مشکلاتـی را در بارداری ایجاد کند. به همین دلیل در روند اقدام برای بارداری باید در معاینه و آزمایش‌هایی که توسط پزشک انجام می‌شود گردن رحم بررسی شود تا در صورت بروز نارسایی به سرعت نسبت به درمان آن اقدام شود. 

گردن رحم چطور عمل می‌کند؟

در شـرایط غیر حاملگـی، گــردن رحم به میران کمی باز است تا اسپرم داخـل رحـم شود و نیز خون قاعدگـی خارج شود. در زمان حاملگـی ترشحاتی این لـوله را پر میکنند و سد محـافظی به نام پلاک موکوسـی تشکیل میدهند. در طـی یک حاملگـی طبیعی، گـردن رحم تا اواخر سه ماهه سـوم حاملگـی قوامی سفت داشته، طـول آن بیشتر است و بسته میمـاند و در سـه مـاهـه معمولا نرمتر، کوتاهتر و متسع شده و برای زایمان آماده میشود.

نارسایی گردن رحم به چه معناست؟

اگر در شروع حامگی گردن رحم نرمتر، ضعیفتر یا کوتاهتر از حالت عادی باشد ممکن است بدون ایجاد انقباضات حاملگی، در سه ماهـه دوم و یا اویل سه ماهه سـوم بر اثر افزایش وزن جنین و افزایش فشـار به آن کوتاه و متسع شود. این وضعیت که به عنوان “نارسـایی گردن رحـم” شناخته میشود میتوانند سبب سقط جنین در سه ماهـه دوم، پاره شدن زودرس کیسه آب یا زایمـان زودرس (قبل از هفته 37) شود.

تشخیص نارسایی گردن رحم چگونه است؟

در گذشته نارسایی گردن رحم بعد از چندین سقط در سه ماهه دوم و یا زایمان زودرس تشخیص داده می شد. امروزه، اگر شما در معرض این عارضه باشید پزشکتان ممکن است از هفته های 16 تا 20 به طــور مرتب برای شما سونوگرافی واژینال (Transvaginal Ultrasound) درخواست کند. این ســونوگرافی ها به پزشک در اندازه گیری طــول گردن رحم و کنترل علائم کوتاه شدن زودرس آن کمک می کند. در صورتیکه در سونوگرافیهای متوالی تغییرات قابل ملاحظه ای مشاهده شود، بیمــار ریسک بیشتری برای زایمان زودرس دارد و هر چــه گردن رحـم کـوتاه تر باشد ریسک بیمـار بیشتر است. البته باید توجه داشت که تشخیص این عارضـه کمی مشکل است و در مورد اینکه درمانهای موجود به جلوگیری از سقط یا زایمان زودرس کمک میکنند یا خیر اختلاف نظـر وجود دارد. اما یک فایده هشـدار زودرس این است که به بیمار فرصت میدهد از داروهای کـورتیکواستروئیدی استفاده کند. این داروها مشکلات را در نوزادان نـارس به حداقل میرسانند. در صورتی که هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید بلافاصله با پزشک خود تماس بگیرید:

• تغییر در مقدار یا وضعیت ترشحات مهبلی بویژه ترشحات چسبناک یا آبکی

• لکه بینی یا خونریزی

• دردهای شبیه به دردهای قاعدگی

چه کسانی در معرض خطر نارسایی گردن رحم هستند؟

افرادی که بیشترین خطر متوجه آنهاست عبارتند از:

• کسانی که سابقه سقط بدون علت در سه ماهه دوم و یا زایمان زودرسی که ناشی از علل دیگر مانند دردهای زود هنگام و پارگی جفت نبوده دارند. در صورتی که این سابقه بیشتر از یک بار تکرار شده باشد احتمال خطر بیشتر است.

• کسانی که اعمالی تشخیصی یا درمانی مانندcone biopsy یا LEEP بر روی گردن رحم آنها انجام شده است.

• کسانی که در زمان بارداری مادرشان از داروی DES استفاده می کرده است. (در گذشته پزشکان برای جلوگیری از سقط این دارو را تجویز می کردند ولی استفاده از آن در دهه 1970 بدلیل بی اثر بودن و عوارضی که بر دستگاه تولید مثل جنین داشت متوقف شد.)

• کسانی که گردن رحم در آنها در طی زایمان های قبلی یا مواردی نظیر کورتاژ صدمه دیده و یا چندین بار سابقه ختم حاملگی دارند.

• کسانیکه گردن رحم در آنها بطور غیر عادی کوتاه است.

بیمار چه اقداماتی باید انجام دهد؟

اگر سونوگرافی نشان دهنده کوتاه بودن گردن رحم باشد و حاملگی قل از هفته 24 باشد، پزشک ممکن است سرکلاژ را پیشنهاد کند. در این روش دور گردن رحم با نخ مخصوصی بسته می شود و این سبب تقویت شدن گردن رحم و بسته ماندن آن می گردد. البته در مورد بکارگیری این روش اختلاف نظرهایی وجود دارد.

بعضی تحقیقات جدید مؤثر بودن این روش را در جلوگیری از سقط، PPROM، و زایمان زودرس جز در موارد معدود زیر سوال بردهاند. این روش میتواند مشکلاتی ایجاد کند که خود سبب زایمان زوردس هستند. از جمله این مشکلات میتوان به عفونت رحمی، پارگی کیسه آب، و انقباضات رحمی ناشی از التهاب رحم اشاره کرد.

متخصصین هنوز به این سؤال پاسخی نداده اند که آیا فواید سرکلاژ در موارد خاص به خطراتش می ارزد یا خیر؟ زنانی که به نظر میرسد از این روش فایده ببرند آنهایی هستند که سه بار یا بیشتر بدون پیدا شدن دلیل خاصی سقط یا زایمان زودرس داشتهاند. در این بیماران معمولا در هفته های 13 تا 16 و قبل از شروع تغییرات گردن رحم، سرکلاژانجام می شود. به نظر می رسد سرکلاژ در این زمان نسبت به هفته های بالاتر حاملگی و زمانی که گردن رحم شروع به تغییر کرده است خطرات کمتری دارد.

سرکلاژ زیر بیهوشی عمومی، نخاعی و یا اپی دورال انجام میشود و بیمار میتواند همان روز یا روز بعد به خانه برگردد. به بیمار توصیه میشود که چند روزی استراحت کند و در این چند روز ممکن است خونریزی خفیف و یا انقباضات رحمی داشته باشد. بهتر است بیمار برای مدتی (و یا احتمالا تا آخر حاملگی) آمیزش جنسی نداشته باشد. پزشک ممکن است برای جلوگیری از عفونت یا زایمان زودرس داروهایی تجویز کند و همچنین بیمار تا زمان برداشتن بخیه های سرکلاژ که معمولا هفته 37 بارداری خواهد بود از نظر علائم تحت نظر باشد. بیمار معمولاً بعد از هفته 37 نگرانی نداشته و باید منتظر زایمان باشد.

بعضی پزشکان به جای سرکلاژ استراحت مطلق را تجویز میکنند. هر چند شواهد محکمی مبنی بر اینکه استراحت مطلق و ماندن در تخت خواب مؤثر است وجود ندارد ولی از نظر تئوری این کار برای برداشتن وزن از روی رحم ممکن است کمک کننده باشد. بیمار ممکن است از آمیزش جنسی هم منع شود.