نویسنده: مدیر

آیا گریه طولانی مدت نوزاد برای او مضر است ؟

تجربه می ‎گوید نوزادان زمانی که تنها هستند و از والدین خود دورند، دچار ترس و وحشت شده و گریه می ‎کنند. واقعیت این است که هنگام گریه کردن، هورمون های آدرنالین و کورتیزول در بدن و مغز نوزادان ترشح می ‎شود و در صورت ادامه دار بودن این وضعیت، سیستم عصبی آن ها متزلزل خواهد شد. آیا ممکن است نوزادانی که شب ها یا کلا در طول روز گریه می‎ کنند دچار عوارض عصبی خطرناک و پیامد های مضر طولانی مدت شوند؟ در این قسمت از بیا نی نی به ارائه پاسخی علمی به این سوال خواهیم پرداخت.

عدم تعادل شیمیایی و هورمونی در مغز

تحقیقات نشان می ‎دهد نوزادانی که به طور معمول از والدین خود دور هستند، دارای سطح بالا و غیر طبیعی هورمون استرس کورتیزول و همچنین میزان پایین هورمون رشد می ‎باشند. این عدم تعادل بین هورمون های بدن باعث تضعیف رشد بافت عصبی در مغز، سرکوب رشد و متزلزل شدن سیستم ایمنی بدن خواهد شد.

محققان دریافتند که استرس شدید در اوایل زندگی می‎ تواند سیستم های انتقال دهنده عصبی مغز را تغییر داده و باعث ایجاد تغییرات ساختاری و عملکردی در مناطقی از مغز شوند؛ همانند آنچه در بزرگسالان مبتلا به افسردگی مشاهده می ‎شود.

با توجه به تحقیقات به عمل آمده، کودکانی که تحت تاثیر گریه مداوم بوده اند، 10 برابر بیشتر از سایر کودکان دچار اختلالات ارتباطی و رفتار های ضد اجتماعی شده اند. محققان دریافتند که این یافته ها ممکن است به دلیل عدم توجه کافی والدین نسبت به نوزادان باشد.

محققان بر این باورند که استرس مزمن و بیش از حد باعث تحریک ساقه مغز (بخشی از مغر که کنترل تولید هورمون آدرنالین را بر عهده دارد) نوزادان و عدم پاسخ گویی به نیازهای جسمی و عاطفی آن ها خواهد شد. چنین کودکی در بزرگسالی پرخاش گر و خشن خواهد شد زیرا مقدار هورمون آدرنالین زیادی در ساقه مغز ترشح می‎ شود.

متخصصان اعتقاد دارند که هورمون استرس کورتیزول ( که در اثر گریه شدید و سایر وقایع استرس زا در مغز تولید می ‎شود)، اتصالات عصبی در بخش های مهم مغز نوزاد را نابود خواهد کرد و همچنین با عدم تحریک بخش های مربوط به دلبستگی و عاطفه در دوران نوزادی، بخش های مربوط به این نواحی رشد پیدا نخواهند کرد و رفتار خشونت آمیز در بزرگسالی کودک بیشتر بروز پیدا می کند. در نتیجه عدم مسئولیت پذیری والدین در پاسخ گویی به نیازهای عاطفی کودک دارای پیامد های شخصیتی منفی بر روی او خواهد بود.

تضعیف رشد فکری، عاطفی و اجتماعی کودک

دکتر مایکل لوئیس، متخصص رشد کودک بر این عقیده است که مهم ترین تاثیر رشد فکری کودک از طریق پاسخگویی مادر به نیازهای عاطفی او است. محققان دریافته اند کودکانی که در هنگام گریه کردن نادیده گرفته نمی ‎شوند، رشد مهارتی فکری و اجتماعی مناسبی کسب خواهند کرد. گریه طولانی مدت نوزادان باعث تضعیف ضریب هوشی آن ها نیز خواهد شد. نوزدانی که گریه های طولانی مدتی را تجربه می ‎کنند ، در کنترل احساسات خود مشکل بیشتری خواهند داشت و دیرتر از سایر کودکان دارای شخصیتی مستقل خواهند شد.

تغییرات فیزیولوژیکی مضر

تحقیقات انجام شده بر روی حیوانات و انسان ها نشان داده است که جدا شدن نوزادان از والدین باعث ایجاد ضربان قلب غیر معمول و ناپایدار در آن ها خواهد شد. پیامد های دیگر جدایی نوزادان از والدین شامل افزایش فشار خون در مغز، افزایش هورمون استرس، جلوگیری از تخلیه خون از مغز و کاهش اکسیژن رسانی به آن خواهد شد و بنابراین داشتن توجه مداوم به نوزادان از اهمیت بالایی در سلامت سیستم عصبی، مغزی و قلبی نوزادان برخوردار است.

اثرات گریه طولانی نوزاد بر تارهای صوتی

چین های صوتی با ساختار های v شکل درو حنجره قرار داشته و نقش کنترل صوت را دارند. گریه ی عادی، به چین های صوتی کودک آسیب نمی رساند اما گریه بیش از حد و جیغ و فریاد بر چین های صوتی آسیب می رساند و موجب ایجاد ندول ها ( برجستگی ها ) می شوند . کودک دارای ندول صدای گرفته ای دارد . اما گرفتگی همیشه نشانگر حضور ندول نیست .همچنین گریه ی طولانی می تواند ممکن است مخاط محافظ چین های صوتی را موقتا از بین ببرد و باعث گرفتگی کوتاه مدت صدا شود . اگر گریه کردن کودک ادامه یابد ممکن است چین های صوتی او در بلند مدت دچار آسیب شود.

کولیک یا قولنج

اگر کودک زیر سه ماه گریه ناگهانی که حداکثر 3 ساعت طول بکشد را در 3 روز در هفته داشته باشد ، احتمالا او مبتلا به کولیک است.کولیک گذرا است و پس از مدتی بهبود می یابد. کودکان مبتلا به عفونت ادرار، گوش درد یا سرما خوردگی نیز ممکن است گریه های شبیه کولیک داشته باشند.

نشانه های قولنج (کولیک)

• پس از شیر خوردن بدتر می شود.
• ساعت مشخصی و اغلب در بعد از ظهر کودک شروع به گریه می کند.
• موقع شروع درد کودک سرخ شده و پاها را در شکم جمع کرده و پشتش را خم می کند.
• تا 4 ماهگی کولیک کاهش می یابد.

علل قولنج کولیک

کودک به علت سیستم عصبی نابالغ به صدا و نور و .. حساس است و با گریه سعی دارد استرس های محیطی را متوقف کند. کودک به علت مشکلات تغذیه ای مانند حساسیت به پروتئین شیر، عدم هضم غذا نیز دچار کولیک می شود.

درمان های کمکی قولنج

• ماساژ نوزاد
• صداهای آرام بخش
• سکوت
• حرکت و نوسان
• بیرون بردن
• تغییر وضعیت بدن
• پیچیدن کودک در یک تکه پارچۀ نخی خیلی نازک
• حمام کردن
• درمان نفخ

در هنگام گریه کردن نوزاد چه اقداماتی انجام دهیم؟

1. کودک خود را درون پتو نازک قرار داده و در آغوش بگیرید که بغل کردن نوزاد نقش به سزایی در ایجاد آرامش در او دارد .
2.  بعد از اتمام شیر خوردن او، سرش را بر روی شانه خود قرار داده و پشت او را مالش دهید تا آروغ بزند.
3. هنگام خواب ، کودک خود را درون گهواره ای در نزدیکی خود قرار دهید و او را نوازش کنید تا حضور شما را در کنار خود احساس کند .
4. برای او موسیقی آرامش بخش بگذارید .
5.  شنیدن صدای ضربان قلب مادر، کمک زیادی به ایجاد حس آرامش در نوزاد خواهد کرد.
6. در حین انجام فعالیت های روزمره خانه با استفاده از پارچه های مخصوص، فرزندتان را به خودتان ببندید .
7. قبل از ایجاد حس گرسنگی در فرزندتان ، او را تغذیه کنید و از خوراندن غذای بیش از حد به آن خودداری کنید.
8. در استفاده از مواد غذایی برای کودک خود مراقب باشید تا از بروز هرگونه حساسیت در او جلوگیری شود .
9. برای جلوگیری از ایجاد ناراحتی در کودک خود ، از خوردن مواد غذایی کافئین دار و یا گاز دار خودداری کنید .
10. برای تشخیص علت گریه های کودک خود با پزشک مشورت کرده و از او در این زمینه راهنمایی بخواهید .
11. نوزاد نیازمند خوابیدن بیش از 3 ساعت در طول روز است و بنابراین شرایط مناسب برای خواب فرزند خود را فراهم کنید و از ایجاد سر و صدای زیاد بپرهیزید.

شدت، شکل و مدت گریه نوزاد

کودک در سه ماه اول زندگی به خصوص از بدو تولد تا 6 هفتگی بیشتر گریه می کند و پس از آن تقریبا مدت گریه نصف می شود . 40% شیر خوران گریه هنگام عصر دارند. متوسط زمان گریه کردن کودکان از 2 ساعت در شبانه روز در سه ماه اول زندگی تا یک ساعت در روز در 4 تا 12 ماهگی متفاوت است.

به طور کلی دلایل مختلف مربوط به گریه کردن نوزاد عبارت است از

•  گرسنگی
•  خستگی
•  دمای نامناسب محیط
• پوشک نا مناسب
•  رفلاکس معده و مشکلات از این دست
•  قولنج
•  سرگیجه
•  تب یا سایر بیماری ها

در صورت عدم توانایی برای پایین آوردن تب نوزاد سریعا او را به بیمارستان منتقل کنید.

لازم به ذکر است که از اقدامات خشونت آمیز با کودک خود در صورت عدم موفقیت در تسکین گریه های او خودداری کنید زیرا این امر باعث ایجاد حس نا امنی در او شده و گریه اش را تشدید خواهد کرد و در صورت نیاز، از فردی با تجربه در این زمینه راهنمایی بخواهید. 

راههای از بین بردن نفخ شیر مادر در نوزاد

نوزادتان از درد جیغ می کشد و پاهایش را به سمت شکمش جمع می کند، به احتمال زیاد یکی از دلایل بی تابی او دل درد است. دل درد ناشی از نفخ در کودکان یک نگرانی عمومی برای اغلب خانواده ها و از دلایل رایج مراجعه به پزشک است. درد ناشی از نفخ شکم در سه ماه اول زندگی نوزادان شایع است. حباب های گاز وقتی در دستگاه گوارش کودک شما به دام می افتند، می توانند فشار دردناکی را ایجاد کنند. از آنجا که علت و نشانه های ناراحتی ناشی از گاز از یک کودک به کودک دیگر متفاوت است، درمان این مشکل می تواند چالش برانگیز باشد و به اندازه کافی کودک شما را تسکین دهد. در این بخش از بیا نی نی با علل شایع ناراحتی گاز در نوزادان و از بین بردن نفخ شیر مادر آشنا خواهید شد.

نشانه های معمول ناراحتی نفخ معده در نوزاد

• بلعیدن هوا زمان خوردن شیر
• با عجله شیرخوردن
•  آرام نوشیدن شیر
• گریه بیش از حد و پر شدن هوا در شکم
• هاضمه نابالغ 
• یبوست 
• خوردن یک پروتئین خاص در شیر خشک یا شیر مادر
• تکان دادن بیش از حد شیشه شیر و حباب های محلول در آب
• مصرف غذاهای نفخ دار توسط مادر
• قرمز شدن صورت
• گریه کردن زیاد
• ناآرامی نوزاد بعد از شیرخوردن
• مشت کردن دست ها
• جمع کردن و بالابردن پاها به داخل شکم
• آروغ بیش از حد
• تف کردن 
• سرخی صورت
• باد شکم ( گاز فشرده و نفخ شکم)
• شکم بزرگ و شکم سخت (نفخ)
• مشکل در خوابیدن
• خودداری از غذا خوردن 
• صدای شکم 

اگر نوزادتان با این علائم پس از خروج گاز احساس بهتری پیدا کرد، مشکل نفخ است و شما باید به او کمک کنید اما  اگر نوزادتان به گریه پس از گاز ادامه می دهد، کودک شما دچار ریفلاکس یا یبوست است. 

برای درمان نفخ نوزاد بر اثر خوردن شیر مادر چه باید کرد

اعمال فشار ملایم به شکم کودک:

برای کاهش نفخ کودک فشار ملایمی بر شکم او وارد کنید و به بیرون راندن گاز به دام افتاده کمک نمایید یا یک حرکت پیشرفته تر را امتحان کنید و شکم کودک خود را روی یک توپ ورزشی بگذارید و به آرامی او را روی توپ حرکت دهید.

نگه داشتن کودک روی بازو:

نیم ساعت پس از شیر دادن به کودک بدن نوزاد را روی ساعدتان قرار دهید، سر کودک را بچرخانید تا از مسدود شدن بینی یا دهان او جلوگیری شود. حمل کودک در این وضعیت رو به پایین فشار ملایمی را بر شکم او وارد می کند. 

آروغ زدن بچه بعد از شیردهی:

یک استراحت بین هر اونس شیر انجام دهید تا آروغ کودکتان را بگیرد. در بیا نی نی گفته ایم که اگر کودک سریع شیر را بخورد و یا زمان هر وعده شیردهی به نوزاد کوتاه باشد، کودک خیلی سریع هوا را قورت خواهد داد. 

متخصصین اطفال توصیه می کنند که نوزاد را شیر دهید و سپس به بالای شانه کودک بزنید و آروغ کودک را بگیرید. صبور باشید زیرا ممکن است مدتی طول بکشد تا حباب های گاز به سطح برسد. سعی کنید ا برای یک یا دو دقیقه به پشت کودک ضربه بزنید تا آروغ بزند اگر آروغ نزد کودک را بخوابانید و پس از چند ثانیه دوباره تلاش کنید آروغ بزند. برای آروغ گرفتن تا پایان غذا خوردن او صبر نکنید و وقتی سینهٔ خود را برای شیر دادن عوض می کنید یا در حین تغذیه با شیشه شیر، هر چند دقیقه یک بار، پشت او را عمودی نگه دارید و او را آروغ دهید.

دقت به نحوه شیردادن کودک:

زمانی که به نوزادتان شیر می دهید،  او باید در وضعیت نشسته بگیرد. همچنین او را به یک زاویه باز نگه دارید و مطمئن شوید که سر و گردن او کمی بالاتر از شکمش باشد. زمانی که کودک در طول تغذیه به حالت ایستاده تری باشد، شیر خشک یا شیر مادر  راحت تر به شکم کودک می رسد. اگر نوزاد جمع شده یا قوز کرده است، بیشتر احتمال دارد که هوا همراه با شیر یا مواد غذایی در شکم او گیر بیفتد.

صبر و گذشت زمان:

سیستم گوارشی نوزادان هنوز نابالغ است و زمان بیشتری برای بلوغ نیاز دارد. با گذر زمان و طی شدن دوره سه ماهه سیستم گوارشی نوزاد بالغ شده و تا حدود زیادی نفخ و دل درد کودک تسکین می یابد.

مشورت با یک مشاور شیردهی:

گاهی شیردهی اشتباه مادر به کودک سبب ایجاد نفخ و دل درد کودک می شود. اگر مادر نتواند به کودک اصولی و درست شیر دهد هنگام شیرهی بیش از حد هوا قورت داده می شود. همچنین شیردهی به کودک به حالت دراز کشیده سبب بروز برخی مشکلات در کودک می شود. مشاور شیردهی می تواند شما را با نحوه شیردهی درست آشنا کند.

استفاده از شربت هایی مثل سمیتیکون:

قطره سمیتیکون در کاهش کل مقدار گاز موثر است زیرا سمیتیکون حباب های نفخ به دام افتاده در معده و روده را می شکند. توسط بدن جذب نمی شود و در نتیجه برای نوزادان ایمن است اما مثل همیشه بیا نی نی توصیه می کند که هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک و متخصص کودکتان به او ندهید.

کوتاه کردن زمان شیردهی:

معده نوزاد کوچک است پس بیش از اندازه به او شیر ندهید. کودک را قبل از اینکه خیلی گرسنه شود تغذیه کنید. اگر او از گرسنگی به گریه افتاده باشد، بیشتر احتمال دارد که هوا را همراه با غذا ببلعد. سعی کنید به او در یک محیط آرام شیر یا غذا بدهید. روشنایی را کم کنید، موسیقی آرامی پخش کنید. 

انجام حرکت دوچرخه:

حرکت دوچرخه در یک حرکت دایره ای می تواند به حرکت روده ها و گاز رها شده در شیار شکمی کمک کند. کودک خود را به پشتش دراز کنید، پاهایش را به دست بگیرید و آن ها را به آرامی به عقب و جلو بچرخانید، انگار که سوار بر دوچرخه است. لحظه ای استراحت کنید و بعد هر دو زانو را به آرامی در شکم اش فشار دهید تا فشار بیشتری ایجاد شود و گازها خارج شود.

ماساژ شکم نوزاد:

با کف دست خود، قفسه سینه نوزادتان را بگیرید، کف دست تان را در جهت عقربه های ساعت بچرخانید، به آرامی فشار دهید. این کار را 5 بار تکرار کنید. در ناحیه ناف در جهت عقربه های ساعت با حرکت دایره ای شکم نوزاد را ماساژ دهید. این کار را همیشه در جهت عقربه های ساعت انجام دهید، چون این کار به روده هایش کمک می کند که مواد زائد را از بین ببرند.

به آرامی زانوهای کودک خود را به طرف شکمش فشار دهید، این کار به بیرون راندن بیشتر گاز کمک می کند.

ماساژ دادن پشت نوزاد:

نوزاد را روی دستتان قرار دهید و پشتش را به آرامی ماساژ دهید. چندین باراین کار را تکرار کنید تا به انتقال گاز به دام افتاده کمک کنید. به یاد داشته باشید که از ماساژ شکم و بدن نوزاد و شیرخوار مبتلا به ریفلاکس معده جداً خودداری کنید.

بررسی شیشه شیر:

اگر نوزاد شما با شیشه شیر تغذیه می شود، لازم است در خرید شیشه شیر دقت کنید. سوراخ نوک پستانک یا سرشیشه در شیشه شیر  را بررسی کنید تا خیلی بزرگ و کوچک نباشد زیرا یک سوراخ بسیار کوچک او را خسته خواهد کرد و باعث می شود برای خوردن شیر بیشتر تلاش کند و در نتیجه هوا را ببلعد و یک سوراخ بیش از حد بزرگ نیز باعث می شود که مایع با سرعت زیادی وارد دهان او شود.

برای این کودکان شیشه شیری بخرید که به طور خاص برای کاهش بلعیدن هوا طراحی شده اند. برخی از شیشه شیرها انحناهایی دارند و برخی دیگر دارای منافذ داخلی یا پوششی هستند که مانع از شکل گیری حباب های هوا در مایع و مانع از خرابی نوک پستانک می شود.

استفاده از روغن گیاهی:

برای آرام کردن کودک و کمک به درمان نفخ از روغن های گیاهی استفاده نمایید. روغن های گیاهی را با یک رقیق کننده یا روغن حامل رقیق کنید. 1 قطره روغن گیاهی را با 15 میلی لیتر (1 / 2 اونس) روغن حامل مخلوط کنید. سپس روغن های گیاهی را با یک حوله به شکم کودک بمالید و از تکنیک ماساژ گاز در متن بالا استفاده کنید.

بابونه رومی برای آرامش بسیار عالی است و می تواند به مشکلات شکمی کمک کند. بابونه و اسطوخودوس می توانند به روغن بادام شیرین (روغن حامل) اضافه شوند. کندر نیز می تواند از تشکیل گاز جلوگیری کند. برای تسکین نفخ و می توانید یک قطره اسطوخودوس را با 1 قطره روغن پرتقال وحشی و روغن نارگیل مخلوط و استفاده کنید.

نکات استفاده از روغن های گیاهی :

از روغن های گیاهی خالص استفاده نمایید زیرا دیگر روغن ها می توانند حاوی حلال ها، مواد مصنوعی، آفت کش ها، و مواد شیمیایی دیگر باشند.

هیچ گونه روغن های گیاهی را به صورت داخلی اعمال نکنید.

هرگز روغن گیاهی را در داخل یا اطراف چشمان کودک خود نزنید.

در دوران شیردهی به غذاهایتان توجه کنید

تهیه یک ژورنال غذایی:

اگر فکر می کنید که نوزاد شما ممکن است نسبت به چیزی در رژیم غذایی خود و یا غذای شما حساس باشد، سعی کنید غذاهای خود را به مدت چند روز دنبال کنید و از غذاهای نفاخ استفاده نکنید زیرا هر چیزی که می خورید روی شیر سینه شما و به نوزادتان تاثیر می گذارد.

غذاهای ممنوع برای مادران شیرده

غذاهای لبنی:

مصرف محصولات لبنی توسط مادر باعث ایجاد حساسیت در نوزاد می شود زیرا شیر گاو یک مجرم رایج برای ایجاد گاز است. همچنین ممکن است کودک نسبت به شیر گاو آلرژی داشته باشد. حذف محصولات لبنی از رژیم غذایی شما بین پنج تا هفت روز می تواند به شما کمک کند تا دریابید که آیا مصرف شیر، پنیر و ماست موجب ایجاد نفخ در نوزاد می شود یا خیر؟

جو و حبوبات:

جو و حبوبات غذاهایی غنی از فیبر هستند که باعث ایجاد گاز در نوزادتان می شوند. اگر نوزادتان دچار نفخ و دل درد است ، غذاهایی مانند پاستای تازه گندم, جو, برنج و نان کامل گندم مصرف نکنید. سه روز طول می کشد تا غذا به طور کامل سیستم شما را ترک کند. 

میوه ها و سبزیجات :

مصرف برخی میوه ها و سبزیجات توسط مادر موجب نفخ و دل درد در نوزادان می شود. مادران دارای این کودکان باید از خوردن کاهو، سبزی خوردن، هندوانه، بروکلی، حبوبات و … اجتناب کنند. بعضی از نوزادان ممکن است به مرکبات حساسیت داشته باشند. پس بهتر است بهتر است به مدت دو تا سه هفته آن ماده ی غذایی را از رژیم خود حذف کنید و ببینید آیا حذف آن تأثیری در بهبود نفخ نوزاد داشته است یا خیر.

نکات تغذیه ای مهم برای مادران شیرده

از کافئین و نوشیدنی های کربناته اجتناب کنید.

بعضی از نوزادان ممکن است به برخی از غذاها مانند سویا، گلوتن، تخم مرغ، آجیل و غذاهای ادویه دار و گوجه فرنگی  و کره بادام زمینی حساسیت داشته باشند.