دسته: شیرخوار و نوپا

همه پدر و مادرها نسبت به رشد مناسب و طبیعی فرزندشان حساس هستند و می‌خواهند به ویژه در سالهای اول زندگی فرزندشان از رشد طبیعی او مطمئن شوند. اگر می‌خواهید مراحل رشد فرزندتان را از تولد تا دو سالگی دنبال کنید. به ادامه این مطلب توجه کنید.
اینفوگرافی را به صورت یکجا دانلود کنید.
 

مراحل رشد کودک از یک تا دو سالگی

• دستورات ساده را دنبال کند. ابتدا با صحبت‌ها و حرکات بزرگسال و بعد کلمات به تنهایی
• آوردن اشیا از اتاق دیگر به درخواست دیگران
• اشاره به بخش‌هایی از بدن به درخواست دیگران
• اشاره به اشیا جالب تا دیگران نیز به آنها نگاه کنند.
• آوردن برخی اشیا برای نشان دادن به والدین
• اشاره به اشیا و نام بردن آنها
• لذت بردن از تظار مانند وانمود کردن به آشپزی
• آموختن یک کله جدید هر یک هفته

تا دو سالگی بیشتر کودکان نوپا باید بتوانند کارهای زیر را انجام دهند:

• اشاره به بسیاری از قسمت‌های بدن
• اشاره به برخی عکسهای کتاب
• انجام درخواستهایی بدون اینکه حالت صورت و بدن را بداند. مانند اینکه «فنجانت را روی میز بگذار»
• قادر به گفتن 50 تا 100 کلمه
• ادای عبارات دو کلمه‌ای مانند «بابا برو»، « عروسک من»

آب و هوای بسیار خشک محیط پیرامون کودک باعث خشکی بیش از حد بینی و حتی در مواردی خونریزی نیز می‌شود. اگر کودکتان از ناحیه بینی دچار آسیب‌دیدگی نشده است ولی خونریزی بینی دارد، شک نکنید که آب و هوای خشک محیط عامل آن است. این خشکی حتی باعث ابتلای او به سرماخوردگی نیز می‌شود. در طول ماه‌های سرد زمستان، خشکی و گرفتگی بینی کودک بیشتر می‌شود.
 

گرفتگی بینی کودک چطور رفع می‌شود؟

مهمترین کاری که باید انجام دهید این است که بینی کودک خود را مرطوب کنید. کافی است قطره آب‌نمک (سالین) را از داروخانه تهیه کنید. کودک را به پشت بخوابانید. با یک دستمال نرم نوک بینی کودک را کمی رو به بالا نگه دارید تا قطره‌ها راحت‌تر داخل بینی وارد شوند.سه قطره از محلول را در هر یک از سوراخ‌های بینی بریزید. 60-30 ثانیه صبر کنید و بعد بینی کودک‌تان را تمیز کنید.
از مرطوب کننده هوا (دستگاه بخور) استفاده کنید. مرطوب کننده هوا باعث برطرف شدن خشکی و انسداد سوراخ‌های بینی و مجاری تنفسی می‌شود. دوش گرفتن در حمامی که در آن بخار است نیز تاثیر زیادی دارد مخصوصا اگر قبل از خواب باشد. در مورد کودکان کم سن و سال‌تر از وسیله مکش مخاط بینی استفاده کنید. تلمبه دستگاه را آرام فشار دهید و بعد آن را ول کنید تا مواد را بیرون بکشد. این روش فقط در مورد کودکان خردسال به کار می‌رود که قادر به فین کردن نیستند.برای رهایی از آلرژی‌هایی که باعث گرفتگی بینی می‌شوند، بهترین کار این است که در و پنجره‌ها را ببندید، دستگاه تصفیه‌کن هوا را روشن کنید تا آلرژی‌زاهای موجود در محیط اطراف را بگیرد. دستگاه بخور را نیز روشن کنید تا هوا مرطوب‌تر شود.
به کودک خود مایعات بیشتری دهید مثل آب میوه (آب سیب از همه بهتر است) یا حتی آب معمولی. سعی کنید علاوه بر مایعات نوشیدنی، غذاهای آب‌دار مثل سوپ نیز بیشتر به او بدهید.از قرار دادن کودک در محیط‌هایی که آلودگی هوا دارند، پرهیز کنید. دود سیگار می‌تواند عامل تحریک کننده بزرگی باشد.کودک باید استراحت کافی داشته باشد تا از نظر فیزیکی توانایی و قدرت لازم برای رویارویی با بیماری و مشکل را داشته باشد.

درمان‌های خانگی گرفتگی بینی

استفاده از روغن پونه کوهی: از زمان‌های قدیم، روغن پونه کوهی یک داروی گیاهی فوق‌العاده برای درمان گرفتگی بینی بوده است. روغن پونه کوهی باعث تقویت سیستم دفاعی بدن می‌شود. 3-2 قطره از این روغن را داخل آب میوه و یا سایر نوشیدنی‌های کودک بریزید و هر روز یک‌بار به او بدهید. در عرض 5-3 روز متوجه تغییرات خوب خواهید شد.

روغن بوته چای: روغن بوته چای ترکیبات فوق‌العاده‌ای دارد و یک درمان‌گر طبیعی فوق‌العاده محسوب می‌شود. عفونت‌های ویروسی، باکتریایی و قارچی را می‌توان با روغن درخت چای برطرف نمود. 4-3 قطره از روغن بوته چای را در یک فنجان ‌آب در حال جوشیدن بریزید و در بخار خارج شده از آن 10-5 دقیقه نفس بکشید. در مورد کودکان اینکار را با احتیاط بسیار زیاد انجام دهید.

مواد غذایی حاوی ویتامین C: هیستامین یک نوع پروتئین است که باعث گرفتگی بینی می‌شود. وقتی که سطح هیستامین در بدن بالا می‌رود، گرفتگی بینی بیشتر می‌شود. دریافت روزانه 3000 میلی‌گرم ویتامین C باعث کاهش سطح هیستامین می‌شود و بنابراین کمک زیادی به برطرف شدن گرفتگی بینی می‌کند.

روغن اوکالیپتوس: روغن اوکالیپتوس نیز تاثیر زیادی در کاهش گرفتگی بینی دارد. 4-3 قطره از آن را در یک فنجان آب‌جوش بریزید و شروع به نفس کشیدن در بخار آن کنید. (در مورد کودکان جوانب احتیاط را رعایت کنید).

به تغذیه کودک خود اهمیت بیشتری دهید

در اغلب کشورها و فرهنگ‌ها، سوپ مرغ یک غذای خوب برای باز کردن گرفتگی و انسداد بینی است. اگر کمی پودر فلفل سیاه و قرمز نیز به سوپ مرغ بیفزائید، تاثیر آن را بیشتر می‌کند و باعث کاهش التهاب مجاری بینی می‌شود. نوشیدنی‌های داغ مثل چای سبز نیز کمک زیادی به باز شدن مجاری تنفسی می‌کنند. بخاری که از نوشیدنی‌های داغ بالا می‌آید، تاثیر زیادی در این زمینه دارد. یک حوله یا پارچه را با آب گرم، مرطوب کنید و آن را زیر چشم‌ها بگذارید. از کمپرس گرم می‌توانید تا چند بار در روز هم استفاده کنید.

سر کودک را کمی بالا نگه دارید

شب‌ها در زمان خواب همیشه سرفه‌ها و گرفتگی‌های بینی تشدید می‌شوند. اگر زیر سر کودکتان یک بالش دیگر بگذارید تا سرش کمی بیشتر بالا بیاید، نتیجه خوبی به دست می‌آورید.

از اسپری‌های خاص تجویز شده استفاده کنید

در صورتی که از هیچ‌یک از موارد بالا نتیجه نگرفتید و اگر گرفتگی بینی کودک‌تان بسیار شدید است، با توصیه و تجویز پزشک از اسپری بینی استفاده کنید. این داروها تاثیر زیادی در این نوع گرفتگی‌ها دارند. آنها عوارضی نیز به دنبال دارند مثل افزایش تپش قلب، گیجی، خشکی دهان، دلهره و حتی گاهی اسهال.

نکته مهم

برخی غذاها و فعالیت‌ها باعث تشدید  گرفتگی بینی کودک می‌شوند. از شنا کردن در استخرهایی که کلر بسیار زیاد دارند پرهیز کنید چرا که التهاب بینی را بیشتر می‌کند.

یکی از مهمترین و رایج‌ترین پرسش‌هایی است که معمولا پدر و مادرهایی که به تازگی صاحب فرزند شده‌‌اند از خود می‌پرسند این است : «آیا نوزادم به درستی نفس می‌کشید؟»معمولا وقتی تردیدها و نگرانی‌های والدین شدت می‌یابد به سراغ پزشک میروند تا بلکه پاسخی پیدا کرده و آرام شوند. در ادامه باید بدانید تنفس غیرطبیعی نوزاد نشانه چیست؟
 

بررسی تنفس نوزاد در شب و حین خواب

نگرانی والدین درباره نحوه تنفس نوزاد بیشتر به زمانی مربوط می‌شود که او در خواب است. با این حال توصیه می‌شود این بررسی را هر زمان که موجب آرامش و تسکین خاطرتان می‌شود، انجام دهید. اگر تازه پدر و مادر شده‌اید احتمالا در طول شب خواب درستی ندارید و به دفعات برخاسته و نحوه نفس کشیدن نوزاد را بررسی می‌کنید تا چیزی مانع از ورود هوا به سیستم تنفسی‌اش نشود. اگرچه این یک روند معمولا طبیعی در بین بسیاری از تازه پدر و مادر شد‌ه‌ها محسوب می‌شود اما تبعاتی نیز به همراه دارد. بیدار شدن‌های مکرر در طول خواب نه تنها موجب بدخوابی والدین و به دنبال آن احساس خستگی بیشتر در طول روز می‌شود بلکه ممکن است مشکلاتی را برای سایر افرادی که در آن اطراف به خواب رفته‌اند ایجاد کند.

تنفس غیرطبیعی یعنی سندرم مرگ ناگهانی نوزاد؟

شما به عنوان پدر و مادر نوزادی که تازه به دنیا آمده احتمالا چیزهایی درباره سندرم مرگ ناگهانی نوزاد یا همانیSIDS  معروف شنیده‌اید. این سندرم همواره مایه نگرانی و استرس بسیاری از والدین جوان و حتی آنهایی می‌شود که در سنین بالاتر برای نخستین بار صاحب فرزند می‌شوند. به بیان دیگر حتی اگر با مطالعه زیاد درباره این سندرم، اطلاعاتی درخصوص آن کسب کرده باشید اما وقتی صحبت از نوزاد به میان می‌آید گویی تمامی این نکات فراموش می‌شوند و ترجیح داده می‌شود که در طول شب بارها و بارها از خواب برخاسته و وضعیت نوزاد بررسی شود.

به یاد داشته باشید سندرم مرگ ناگهانی نوزاد بسیار نادر است به طوری که کمتر از یک مورد در هر یک هزار نوزاد تازه متولد شده روی می‌دهد. گذشته از آن، همواره راه‌کارهایی وجود دارد که خطر بروز این سندروم به حداقل برسد. مثلا از این نکته مطمئن شوید که نوزاد به پشت خوابیده است. همچنین اگر نوزاد شش ماه یا کمتر از آن سن دارد حتما در همان اتاقی بخوابید که او نیز می‌خوابد. بدین ترتیب اطمینان خاطر بیشتری از وضعیت نوزد در حین خواب پیدا می‌کنید.

همچنین بد نیست به این نکته توجه داشته باشید که نوزاد تازه به دنیا آمده نه تنها خواب عمیقی دارد بلکه معمولا سر و صدای زیادی از خود تولید می‌کند به طوری که ممکن است در شبهای نخست کنترل وضعیت او برای والدین کمی دشوار باشد. اما با گذشت زمان و همزمان با عادت کردن والدین به این شرایط، خیالشان از خواب نوزاد راحت‌تر شده و کمتر از خواب برمی‌خیزند تا وضعیت او را بررسی کنند. در واقع می‌توان گفت با گذشت زمان و بزرگتر شدن نوزاد، بسیاری از نگرانی‌ها و استرس های والدین درباره پایدار شدن وضعیت نوزاد از بین می‌رود.

نفس کشیدن طبیعی نوزاد چگونه است؟ 

بر اساس یک چرخه طبیعی که درخصوص تمام نوزادان صدق می‌کند، تنفس نوزاد ابتدا سریع و عمیق است و در ادامه آرام‎تر و سبک‌تر می‌شود. این چرخه‌ای است که هر روز و هر نوبت خواب طی می‌شود. این چرخه در اصطلاح «تنفس» دوره‌ای گفته می‌شود. در این فرآیند ممکن است تنفس نوزاد برای 5 ثانیه و حتی بیشتر هم متوقف شود اما در ادامه شاهد تنفس‌های عمیق‌تر خواهید بود. چنین فرآیندی کاملا طبیعی است و با گذر زمان و بزرگتر شدن نوزاد تغییراتی می‌کند.

اگر می‌خواهید مطمئن شوید که تنفس غیرطبیعی نوزاد صورت می‌گیرد یا نه، از سه شیوه زیر استفاده کنید:

گوش دادن: گوشتان را در کنار دهان و بینی نوزاد گذاشته و به صدای تنفسش با دقت گوش دهید.

دیدن: خم شده تا چشمانتان هم سطح با قفسه سینه نوزاد قرار قرار گیرد. در این لحظه تمرکز کرده و به بالا و پایین رفتن قفسه سینه نوزاد دقت کنید.

لمس کردن: گونه‌تان را در کنار دهان و بینی نوزاد قرار داده تا بتوانید جریان هوای ورودی و خروجی را بر روی پوست گونه احساس کنید. 

آیا تنفس همراه با سر و صدای نوزاد طبیعی است؟ 

جای هیچ‌گونه نگرانی در این خصوص نیست. در واقع تمامی نوزادان تازه به دنیا آمده در حین نفس کشیدن سر و صداهای خس خس مانندی نیز به همراه آن تولید می‌کنند که کاملا طبیعی است. زمانی که نوزاد را در حد فاصل 6 تا 8 هفتگی برای نخستین معاینه نزد پزشک می‌برید او صدای قفسه سینه و ضربان قلبش را با دقت بررسی می‌کند. به هر حال اگر نگران تنفس نوزاد و سر و صداهای همراه با آن هستید اکنون زمان مناسبی است که با پزشک در این باره صحبت کنید.

چه زمان به پزشک مراجعه کنید

• اگر تنفس نوزاد بیش از 60 بار در دقیقه باشد
• خس‌خس کردن‌های ادامه‌دار در پایان هر دم و بازدم
• برافروخته شدن حفره‌های بینی که نشان دهنده تلاش بیشتر نوزاد برای نفس کشیدن است
• حرکات اضافی و بیش از حد ماهیچه‌های قفسه سینه
• نفس کشیدن در حالی که وقفه های بیش از 10 ثانیه مابین آنها مشاهده می‌شود
• مشاهده ساختار مثلثی شکل آبی رنگی در پیشانی، بینی و لب‌ها که نشان می‌دهد خون اکسیژن کافی از شش‌ها دریافت نمی‌کند.

معمولا دوقلوها با چند دقیقه تاخیر به دنیا می‌آیند اما در یک اتفاق نادر، مادر 29 ساله‌ای فرزندان دوقلویش را با اختلاف 11 هفته به دنیا آورد. 
لیلیا کونوواوا از شهر اورالسک در شمال قزاقستان،  یک ناهنجاری نادر به نام «دیفلیس رحم» دارد که از هر 50 میلیون نفر یک نفر را درگیر می‌کند. در این ناهنجاری نادر فرد دارای دو رحم است. لیلیا که هفت سال پیش متوجه این مورد شده بود اما دختری سالم به دنیا آورده بود، این بار حاملگی دشواری در پیش داشت زیرا هر کدام از قل‌ها در رحمی جداگانه در حال رشد بودند. 
سه ماه پیش این مادر یک دختر نارس با وزن 850 گرم به دنیا آورد که فقط 25 هفته داشت و هفته‌ها در مراقبت ویژه به سر می‌برد. قل دیگر اما پسری بود که به فاصله 11 هفته از خواهرش به دنیا آمد. 
درست است که این اتفاق مادر قزاقستانی را حسابی شوکه کرد اما او با این جمله که «پسرم عجله‌ای برای به دنیا آمدن نداشته است.» خودش را آرام می‌کند. بیشترین نگرانی لیلیا در مورد نوزاد نارسش و ترس از زنده نماندنش بود که خوشبختانه با مراقبت‌های پزشکی هر دو نوزاد در نهایت با وزنی حدود 3 کیلوگرم از بیمارستان مرخص شدند.

آیا خواب زیاد نوزاد نگران کننده است؟ نوزاد چند ساعت باید در روز بخوابد؟ خواب زیاد نوزاد نشانه چیست؟ اگر تازه زایمان کرده اید و نگران زیاد خوابیدن نوزادتان هستید این مطلب را بخوانید.

خواب زیاد نوزاد خطرناک است؟

خواب زیاد و مداوم نوزاد برای خیلی از مادر و پدرها نگران کننده است. اما پزشکان متخصص معتقدند خواب زیاد نوزادان طبیعی است و معمولا نوزادان ۸۰ تا ۸۵ درصد از روز را خواب هستند، یعنی بین ۱۶ تا ۱۸ ساعت از شبانه روز را می‌خوابند. حتی ممکن است برخی از نوزادان تا ۲۰ ساعت در روز بخوابند. نوزادان هر دو تا سه ساعت برای شیر خوردن بیدار می‌شوند البته این ساعات ممکن است برای هر نوزاد متفاوت باشد.

چه زمانی خواب زیاد نوزاد نگران کننده است؟

اگر نوزاد همه ساعتهای روز خواب باشد و حتی برای شیر خوردن هم بیدار نشود حتما باید با پزشک متخصص مشورت کنید. باید سلامتی نوزاد بررسی شود، زیرا زردی نوزاد و برخی از عفونت‌ها می‌تواند باعث خستگی و خواب زیاد نوزاد شود. به این نکته هم توجه کنید که خواب طبیعی نوزاد نسبت به سن او متفاوت است یعنی با رشد نوزادان، خواب آن‌ها کمتر می‌شود. نوزاد پس از دو ماهگی، ساعتهای بیشتری در روز بیدار می ماند و ممکن است شب هم کمی طول بکشد تا بخوابد. خوابیدن کمتر به نوزاد مهارت‌های زیادی مثل خزیدن و نشستن و مهارت‌های پیچیده‌تر، مثل راه رفتن و حرف زدن می‌آموزد.

چه زمانی باید نوزاد را برای شیر خوردن بیدار کنیم؟

اگر نوزاد کمبود وزن داشته باشد یعنی به اندازه کافی تغذیه نمی‌شود. ممکن است پزشک به شما بگوید که نوزاد را هر ۳-۴ ساعت یک بار از خواب بیدار کنید و به او شیر بدهید تا نوزاد به وزن مطلوب برسد.

خواب نوزاد چه فوایدی دارد؟

• خواب به رشد مغز و سیستم عصبی نوزاد کمک می‌کند. خواب دیدن مغز نوزاد را تحریک می‌کند و باعث رشد مغز در کودک می شود. دانشمندان معتقدند خواب سبک یا rem باعث تحریک مغز در حال رشد نوزاد شده و تصاویر مفیدی را که برای رشد فکری نوزاد بسیار مهم است را در اختیار مغز می‌گذارد.
• خواب خوب برای یادگیری و گسترش مهارت های نوزاد تا سن ۶ ماهگی اهمیت زیادی دارد.
• خواب نوزاد در صورتی که مناسب و به اندازه باشد می‌تواند از بعضی بیماری‌ها و مشکلات عاطفی جلوگیری کند.

الگوی خواب نوزادان از یک ماهگی تا یک سالگی

• ماه اول: نوزاد در ماه اول ۸ ساعت در روز و ۸ تا ۹ ساعت در شب می‌خوابد.
• ماه دوم: ۶ تا ۷ ساعت در روز و ۸ تا ۹ ساعت در شب می‌خوابد.
• ماه سوم: در این دوره هوشیاری نوزاد نسبت به محیط بیشتر می شود. حدود ۴ تا ۶ ساعت در روز می‌خوابد. یکی دو بار هم در شب برای شیر خوردن بیدار می‌شود. بیشتر نوزادان در این سن شب‌ها می‌توانند ۶ تا ۸ ساعت متوالی بخوابند.
• شش ماهگی: در شش ماهگی نوزاد حدود ۱۴ ساعت در شبانه روز به خواب احتیاج دارد.
• نه ماهگی: نوزاد در این ماه حدود ۱۲ تا ۱۴ ساعت از کل شبانه روز را به خواب احتیاج دارد.
• دوازده ماهگی: در یک سالگی نیاز کودک به خواب حدود ۱۳ ساعت خواب در شبانه روز است. خواب او در شب هم چنان ۱۰تا ۱۱ ساعت است و دو وعده چرت در روز، البته با مدت زمانی کوتاه‌تر دارد.

اگر در حال ایفای اولین تجربه‌تان در نقش والدین هستید بهتر است اصول اولیه را در مورد ادرار نوزاد بدانید. شما باید هنگام تعویض پوشک نوزاد بفهمید چه چیزی عادی است و چه چیز غیرعادی. برخی اوقات ممکن است تغییر در ادرار نوزاد نشان دهنده مشکلی باشد. والدین زمانی که با نارنجی شدن ادرار نوزاد دچار ترس و اضطراب می‌شوند باید علت را بدانند و درصدد رفع آن باشند.

میزان ادرار نوزاد در هفته‌های اول تولد

در 24 ساعت اول بعد از تولد، نوزاد تازه متولد شده ممکن است فقط یک بار ادرار کند. یک هفته بعد از تولد، معمولا نوزاد هر یک تا 3 ساعت ادرار می‌کند. بعضی از نوزادان دفعات کمتری این کار را انجام می‌دهند و شاید فقط 4 تا 6 بار در روز ادرار کنند. اگر نوزاد بیمار بود یا تب داشته باشد ممکن است میزان ادرار وی به نصف کاهش یابد که همچنان طبیعی است.

رنگ ادرار نوزاد نشانه چیست؟

• رنگ ادرار نارنجی: رنگ ادرار جزو مواردی است که والدین باید به آن توجه کنند. در اولین روز زندگی ادرار یک نوزاد ممکن است به رنگ قرمز مایل به نارنجی باشد. با گذشت روزهای اول، ادرار او در نهایت به رنگ زرد تبدیل میشود. در یک نوزاد سالم رنگ طبیعی ادرار ممکن است از زرد روشن تا تیره تغییر کند. هرچه رنگ ادرار نوزاد تیره‌تر شود، غلظت آن نیز زیادتر میشود زیرا نوزاد مایعات کافی دریافت نمی‌کند. در صورت بروز این مشکل باید نوزاد را بیشتر شیر بدهید.
• رنگ ادرار صورتی: در برخی مواقع ممکن است متوجه شوید که پوک نوزاد صورتی رنگ است. نترسید، این احتمالا خون نیست. این لکه صورتی ممکن است نشانه ادرار غلیظ باشد. تازمانی که کودک شما حداقل چهار پوشک مرطوب در روز داشته باشید نباید نگران باشید. با این حال اگر متوجه رنگ مداوم صورتی در پوشک نوزاد شود باید به پزشک متخصص اطفال مراجعه کنید.
• رنگ ادرار قرمز: وجود لکه خون در پوشک نوزاد اصلا طبیعی نیست و باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه شود. وجود خون در ادرار نوزاد نشانه مشکل جدی است. با این حال گاهی اوقات به دلیل وجود بثورات پوشک ممکن است احساس درد و خونریزی پوستی ایجاد شود. با پزشک نوزاد تماس بگیرید تا مطمئن شوید مشکلی وجود ندارد.

ادرار غلیظ نوزاد نشانه چیست؟

ادرار غلیظ نوزاد معمولا زرد تیره است و ممکن است بوی شدیدی داشته باشد. بعد از تغذیه با شیر مادر معمولا پوشک نوزاد دیگه غلیظ نخواهد بود اما اگر کودک شما همچنان پوشکش را کثیف میکرد اما ادرارش زرد تیره بود باید به پزشک مراجعه کنید.

ادرار همراه با بلورهای اسید اوریک

ادرار بسیار غلیظ در چند روز اول زندگی نوزاد حاوی بلورهای اسید اوریک است که میتواند ایجاد لکه های پودری صورتی، قرمز یا نارنجی در پوشک نوزاد کند. این ممکن است شما را نگران کند اما باید بدانید که این حالت طبیعی است. ادرار همراه با بلورهای اسید اوریک با تولید شیر بیشتر و تغذیه با شیر مادر طی روز پنجم و ششم از بین می‌رود.

رنگ نارنجی ادرار نوزاد خطرناک است؟

یکی از نشانه‌های رنگ نارنجی ادرار نوزاد کم آبی بدن اوست. به همین دلیل باید میزان شیردهی و تعداد دفعات آن افزایش پیدا کند تا رنگ نارنجی ادرار از بین برود. گاهی اوقات پوشاندن لباس زیاد به نوزاد منجر به تعریق بیش از حد او و در نتیجه کم آبی او می‌شود و در ادامه نوزاد ادرار نارنجی رنگ خواهد داشت. به همین دلیل توصیه می‌شود لباس زیاد به نوزاد نپوشانید. این نکته را به خاطر داشته باشید که تا زمانی که نوزاد 4 بار در روز ادرار میکند جای نگرانی وجود ندارد.

چه زمان به پزشک مراجعه کنید؟

هنگامی که نوزاد شما به اندازه کافی مایعات مصرف کند روزانه حداقل 6 تا 8 بار باید پوشکش را خیس کند. اما اگر کودک شما به اندازه کافی مایعات دریافت نکند میتواند کم آب شود و کم آبی برای نوزاد خطرناک است بنابراین در صورت بروز شرایط زیر به پزشک مراجعه کنید:

• بعد از روز چهارم تولد، بلورهای اسید اوریک در پوشک مشاهده شود.
• نوزاد بعد از روز پنجم تولد تنها مقدار کمی ادرار زرد تیره، غلیظ و با بوی زیاد دارد.
• نوزاد به خوبی تغذیه نمی‌کند.
• لکه نرم سر نوزاد به سمت سر او بالا آمده است.
• دهان و لب نوزاد خشک است.
• نوزاد به طور غیرمعمول خواب آلود است و بیدار شدن او دشوار است.

در این حالت پزشک وضعیت سلامت نوزاد را بررسی میکند و تشخیص لازم را انجام داده و مراحل درمانی را از سر می‌گیرد.

نفخ شکم نوزاد چه علائم و نشانه هایی دارد؟ برای درمان نفخ نوزادان چه کار باید کرد؟ آیا برای درمان نفخ شکم نوزاد می‌توان از عرق نعنا استفاده کرد؟

نفخ شکم نوزاد چه نشانه هایی دارد؟

نفخ معمولا در نوزادان تازه متولد‌شده بین هفته چهارم تا دوازدهم بیشتر دیده می شود. متخصصان اطفال معتقدند نوزادانی که نفخ دارند دچار بی‌خوابی و بی‌قراری شده و به شدت گریه می‌کنند. این نوزادان کاهش وزن ندارند. قرمزشدن صورت، گریه کردن و ناآرامی بعد از شیرخوردن، مشت کردن دست‌ها، جمع کردن و بالابردن پاها به داخل شکم از نشانه های نفخ شکم نوزادان است.

چه عواملی باعث بروز نفخ در نوزادان می شود؟

• وقتی نوزاد با عجله شیر می خورد

وقتی نوزاد باعجله شیر بخورد وحجم شیری که وارد دهانش می‌شود، بیشتر از ظرفیت دهان نوزاد باشد، هوای زیادی وارد معده‌ی نوزاد می‌شود. همین موضوع باعث نفخ شکم نوزاد می شود.

• حباب‌های محلول در آب

اگر به نوزادتان شیرخشک می دهید سعی کنید حبابهای هوای محلول در آب را از بین ببرید. قبل از مصرف چند دقیقه آن را در جایی ثابت بگذارید تا حباب‌های هوای محلول در شیر به‌طور کامل ازبین برود. هرچه شیشه‌ی شیر را بیشتر تکان بدهید، هوای بیشتری وارد شیر می‌شود که مصرف زودهنگام آن باعث نفخ و دل‌دردِ کودک می‌شود.

• مصرف غذاهای نفخ‌دار در دوران شیر دهی

غذایی که مادر می خورد تاثیر مستقیمی در نفخ نوزاد دارد. غذاهای نفاخ مهمترین عامل نفخ شکم نوزاد است.

• زیاد گریه کردن نوزاد

وقتی نوزاد گریه می کند هوای زیادی وارد معده‌ او می‌شود. اگر می‌خواهید نوزادتان کمتر دچار نفخ شود، سعی کنید او را آرام نگه‌دارید.

چگونه می توان از نفخ شکم نوزاد جلوگیری کرد؟

• نگذارید هوای زیادی وارد معده نوزاد شود

مهم‌ترین کار این است که نگذارید این هوای زیادی وارد معده‌ نوزاد شود. زمان شیردادن، نوزاد را در موقعیت مناسب قرار بدهید. بهترین حالت، قراردادن نوزاد روی دست و به شکلی است که سرش کمی بالاتر از بدن باشد. اگر نوزاد شیر خشک می‌خورد، شیشه را طوری در دهانش بگذارید که کمترین میزان هوا وارد معده‌ نوزاد شود. سوراخ سرشیشه هرچه ریزتر باشد، بهتر است. سوراخ بزرگ باعث می‌شود شیر با سرعت بیشتری وارد دهان نوزاد شود و در هنگام بلعیدن شیر هوای بیشتری وارد معده‌اش شود.

• رژیم غذایی مناسب مادر

تغییر رژیم‌غذایی مادر به کاهش نفخ نوزاد کمک زیادی می‌کند. بعضی از نوزادان ممکن است به برخی از غذاها مانند لبنیات، سویا، گلوتن، تخم‌مرغ، آجیل و مرکبات حساسیت داشته باشند.

• گرفتن آروغ نوزاد

بعد از شیر خوردن نوزاد سعی کنید با ضربه‌های آرام به پشتش امکان خروج هوا را از معده‌‌اش فراهم کنید. فرق نمی کند نوزاد شیر مادر می خورد یا شیر خشک ، حتما باید بعد از شیر خوردن نوزاد را روی شانه‌تان قرار بدهید تا آروغ بزند. اگر این روش مؤثر نبود، بهتر است او را از شکم روی دست خود قرار بدهید و آرام به پشتش بزنید.

برای درمان نفخ شکم نوزاد می توان از عرق نعنا استفاده کرد؟

پزشکان متخصص اطفال معتقدند عرق نعنا فقط باید برای درمان نفخ نوزاد بالای سه ماه استفاده شود،البته آن هم باید زیر نظر پزشک باشد. توصیه پزشکان این است که والدین سر خود به نوزاد عرق نعنا ندهند چون نمی توانند به خوبی دوز آن را اندازه بگیرند. معده نوزاد خیلی حساس است به همین دلیل باید حتما حواستان به اندازه و دوزی که از عرق نعنا استفاده می‌کنید، باشد. نکته مهم دیگر هم این است که دارویی که برای نوزاد استفاده می شود باید حتما استریل باشد.

نکات مهم درباره استفاده از عرق نعنا برای نوزادان

• اگر نوزاد زیر سه ماه است اصلا از عرق نعنا برای درمان نفخ استفاده نکنید.
• از عرق نعنا برای ماساژ شکم نوزاد استفاده نکنید. این کار در نوزادان می تواند بسیار خطرناک باشد.
•  در مصرف عرق نعنا برای کودکان و نوزادان زیاده روی نکنید، مصرف بیش از حد عرق نعنا بر سیستم گوارش، حرکات تنفسی و قلب کودک تاثیر منفی می‌گذارد.

موهای نوزادی، مسئله این است. اینکه چرا موی بعضی از نوزادان پر پشت است و بعضی ها با موی کم به دنیا می آیند؟ریزش موی نوزاد بعد از تولد طبیعی است؟ چرا بعضی از نوزادان با موهای زائد به دنیا می آیند؟

چرا بعضی از نوزادان پرمو هستند؟

بدن جنین در رحم مادر از نوعی کرک پوشیده شده است کرک‌هایی که معمولا قبل از تولد می‌ریزند. زمانی که نوزاد پیش از موقع متولد می‌شود بدنش هنوز پر از مو است، چون هنوز کرکهای جنینی فرصتی برای ریختن پیدا نکرده اند. البته این کرکها چند هفته بعد از تولد کم کم می ریزند و موهای جدید جایگزین می شوند. موی سر بعضی از نوزادان هم خیلی پر پشت تر از بقیه است که بیشتر به ژنتیک و نژاد مربوط است. مثلا نوزادان آسیایی از نوزادان اروپایی موهای بیشتری دارند.

رابطه پرمویی و سوزش سر دل در بارداری

اگر از ژنتیک و نژاد بگذریم یکی از دلایل پر موشدن نوزاد استروژن زیاد بدن مادر است. مطالعات جدید نشان می دهند بین سوزش سردل (ترش کردن) مادران باردار و پرمویی نوزادان رابطه عجیبی وجود دارد. در این پژوهش که توسط محققان دانشگاه جان هاپکینز آمریکا انجام شده است ۶۴زن باردار در دوران بارداری مورد پژوهش قرار گرفته اند. از این زنان خواسته شده است تا شدت نشانه های سوزش سردل خود را درجه بندی کنند. زمانی که این زنان نوزادان خود را به دنیا آوردند؛ دو ناظر مستقل انبوهی موی نوزادان را با استفاده و بررسی عکس هایی که هنگام تولد از آنها گرفته شده بود، درجه بندی کردند. از ۲۸ زنی که سوزش سردل متوسط تا شدید داشتند، ۸۲ درصد آن ها نوزادانی به دنیا آوردند که موی سرشان بیشتر از حد معمول بود. از ۱۲ زنی که سوزش سردل نداشتند، ۸۳ درصد آن ها نوزادانی با موی بسیار کم یا در حد هیچ به دنیا آورده بودند. محققان به این نتیجه رسیده اند زنانی که در بارداری سوزش سردل دارند، مقدار استروژن بدن آن ها کمی بیش از کسانی است که سوزش سردل ندارند. استروژن باعث شل شدن اسفنکتر انتهای مری به دستگاه گوارش شده و باعث می شود که اسید معده به مری برگردد و باعث سوزش سردل شود. استروژن همان هورمونی است که در دوران جنینی باعث رشد موها می‌شود.

موی پیشانی نوزاد

خیلی از نوزادان روی پیشانی، گوشه و شانه هایشان مو دارند. این موها نازک و بور یا تیره هستند. خبر خوب این است که این موها هم مثل بقیه موهای بدن نوزاد کرک هستند و بعد از چند روز می ریزند. بعضی از مادران نگران زیبایی فرزندانشان هستند و ممکن است اقدام به تراشیدن و برداشتن موی پیشانی نوزاد خود کنند، این کار به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود، کرکها معمولا تا یک ماهگی می‌ریزند. فقط باید کمی صبر داشته باشید.

ریزش موی نوزاد طبیعی است؟

موهای نوزاد از دو تا چهار هفته بعد از تولد شروع به ریزش می کند. تغییرات هورمونی پس از تولد باعث می‌شود که فولیکول های مو نوزاد وارد یک دوره استراحت شود و دوباره شروع به رشد مجدد کند. در این زمان بالش و کلاه نوزادی پر از موهای کرک مانندی است که ممکن است خیلی از مادر و پدرها را نگران کند. اما هیچ جای نگرانی نیست چون این کرکها باید بریزند و موهای جدید جای آنها را بگیرند. این ریزش مو تا شش ماهگی ادامه دارد.

چه زمانی ریزش موی کودک خطرناک است؟

همانطور که گفته شد ریزش موی نوزاد از چند هفته بعد از تولد تا شش ماهگی طبیعی است. اگر ریزش موی نوزاد از ۶ ماهگی به بعد ادامه داشت و کمی بیشتر از حد معمولی بود حتما باید با پزشک مشورت کنید. مشکلاتی مثل کم خونی شدید، مشکلات تیروئید و بیماریهای خود ایمنی باعث ریزش موی کودکان می‌شود.

نفخ شکم نوزادان دلایل زیادی دارد،اما آیا مکیدن پستانک می تواند یکی از دلایل نفخ شکم در نوزادان باشد؟

چه زمانی می توان به نوزاد پستانک داد؟

متخصصان معتقدند استفاده زودهنگام از پستانک باعث به هم خوردن نظم در شیرخوردن نوزاد می‌شود. وقتی نوزاد خیلی زود با پستانک آشنا می شود ، به دلیل شبیه بودن پستانک به سینه مادر ممکن است به آن وابسته شود و باعث کاهش مدت زمان و دفعات شیرخوردن نوزاد از سینه مادر ‌شود. به همین دلیل باید بعد از اینکه نوزاد به شیر خوردن از سینه مادر عادت کرد از پستانک استفاده کنید. یعنی از هفته ۴ تا ۶ بعد از تولد. اینگونه نوزاد زمان لازم برای یادگیری و تغذیه با شیر مادر را خواهد داشت.

آیا پستانک باعث نفخ نوزاد می‌شود؟

هوای اضافی که وارد معده نوزاد می شود مقصر اصلی نفخ شکم است. زمانی که نوزاد پستانک می‌مکد ممکن است هوای اضافه وارد بدنش شود و همین موضوع ممکن است باعث دل درد یا نفخ نوزاد شود. به همین دلیل توصیه می شود که استفاده از پستانک برای نوزاد را محدود کنید.یا اگر نوزادتان به پستانک عادت کرده به سوراخها و اندازه سوراخهای سر پستانک دقت کنید.هر چه تعداد سوراخها بیشتر باشد هوای بیشتری وارد معده نوزاد می شود.

برای استفاده از پستانک برای نوزاد به این نکات توجه کنید:

• پستانک نوزاد را مرتب بشویید و استریل کنید.
• به هیچ وجه پستانک را به گردن نوزاد آویزان نکنید. چون ممکن است باعث خفگی نوزاد شود.
• سعی کنید پس از خواب نوزاد پستانک را از دهان او خارج کنید.
• وقتی نوزاد گرسنه است به او پستانک ندهید. نوزاد به پستانک عادت می‌کند و ممکن است پیوند نوزاد با سینه مادر کم شود.
• به شکل ظاهری پستانک توجه کنید. پستانک‌های دو تکه ممکن است از هم جدا شوند و قطعات جدا شده سلامت نوزاد را به خطر بیندازند.
• تا قبل از ۶ ماهگی و کامل شدن سیستم ایمنی بدن نوزاد، مدام پستانک را بشویید و استریل کنید.
• پستانک نوزاد را با آب دهان خودتان تمیز نکنید چون با این روش میکروبهای بیشتری وارد بدن نوزاد می‌شود.
• پستانک نوزاد را با شکر یا آبمیوه خوش طعم نکنید.

استفاده از پستانک چه عوارضی برای نوزاد دارد؟

• روند شیردهی به مشکل می خورد

ممکن است تولید شیردر سینه های مادر با تاخیر مواجه شود. وقتی نوزاد سینه مادر را می‌مکد به تولید شیر کمک می‌کند. اما وقتی نوزاد به مکیدن پستانک عادت می‌کند ممکن است تولید شیر در سینه مادر سخت تر از همیشه انجام شود.

• احتمال عفونت گوش بیشتر می‌شود

متخصصان معتقدند نوزادانی که پستانک می‌خورند بیشتر از بقیه نوزادان به عفونت گوش مبتلا می‌شوند.

• مشکلات گوارشی بیشتر می‌شود

نوزاد همراه با مکیدن پستانک هوای زیادی وارد معده اش می‌کند، این هوای اضافی باعث به وجود آمدن مشکلات گوارشی از جمله نفخ و دل درد می‌شود.

• شکل فک و دندان تغییر می‌کند

پزشکان معتقدند استفاده از پستانک باعث می‌شود که رشد فک و دندان نوزاد دچار مشکل شود. اگر کودک به پستانک عادت کند و تا سه چهار سالگی دست از آن بر ندارد ممکن است روند رشد دندانهایش با مشکل روبرو شود.

این که بدانید چه داروهایی را می‌توانید به نوزادتان بدهید و کدام‌ها می‌تواند عوارض جدی برایتان داشته باشد، قطعا سخت است. نکته مهم اینجاست که قبل از دادن هرگونه دارویی به نوزاد به خصوص اولین بار، با پزشک مشورت کنید. نوزادان بسیار بیشتر از نوزادان دچار عوارض جانبی دارو می‌شوند. اگر نوزاد شما بعد از مصرف دارو دچار بثورات شد، به پزشک فورا اطلاع دهید.
در این میان داروهایی وجود دارد که به هیچ عنوان نباید به نوزاد بدهید. با هم برخی از این داروهای خطرناک برای نوزاد را مرور می‌کنیم.

• داروهای سرفه و سرماخوردگی بدون نسخه

انجمن اطفال کانادا توصیه میکند که از داروهای سرفه و سرماخوردگی بدون نسخه برای نوزاد استفاده نکنید. مطالعات نشان میدهد که این قبیل داروها در این سن واقعا علائم نوزاد را تسکین نمی‌دهند و حتی می‌توانند مضر باشند. به ویژه اگر دوز مصرفی بیش از حد باشد.
علاوه بر عوارض جانبی مانند خواب آلودگی یا بی‌خوابی، ناراحتی معده، کهیر و بثورات، نوزادان ممکن است دچار عوارض جدی مانند ضربان قلب سریع، تشنج و حتی مرگ شوند. همه ساله هزاران کودک بعد از مصرف زیاد داروی سرفه و سرماخوردگی به اورژانس مراجعه می‌کنند.
اگر نوزاد دچار سرماخوردگی شده باشد بهتر است از یک بخور در خانه استفاده کنید و درمانهای خانگی به کار ببرید.

 

• آسپرین

هرگز آسپرین یا داروی حاوی آسپرین به نوزاد ندهید مگر اینکه پزشک تجویز کرده باشد. آسپرین میتواند نوزاد را مستعد ابتلا به سندرم ریه کند. این بیماری نادر به طور بالقوه کشنده است. به جای آسپرین در مورد استفاده از استامینوفن یا ایبوپروفن برای نوزاد از پزشک سوال کنید.

• داروهای ضدتهوع

مصرف داروهای ضدتهوع بدون تجویز پزشک به هیچ عنوان توصیه نمی‌شود. بیشتر مشکلات گوارشی و استفراغ در دوره کوتاه مدتی برطرف شده و اغلب بدون نیاز به درمان بهبود پیدا میکند. علاوه بر این، داروهای ضدتهوع خطرات و عوارض احتمالی دارد. اگر نوزاد دچار استفراغ شد و شروع به کم آبی کرد، بهتر است برای مشاوره به پزشک مراجعه کنید.

استفاده از داروهای بزرگسالان برای نوزادان

دوز دارو در نوزادان بسیار با بزرگسالان متفاوت است و به همین دلیل استفاده از داروهای بزرگسالان برای نوزادان خطرناک است. اگر برچسب دارو دوز مناسب دارو را برحسب وزن و سن فرزند نداشته باشد، به هیچ عنوان دارو را به نوزاد ندهید.

• داروی دیگر اعضای خانواده را به نوزاد ندهید

داروهای تجویز شده برای افراد دیگر مانند خواهر و برادر را برای معالجه بیماری نوزاد استفاده نکنید. زیرا ممکن است این کار بی اثر یا حتی خطرناک باشد. فقط داروهای تجویز شده برای او را در شرایط مشخص به نوزاد بدهید.

• داروی تاریخ گذشته به نوزاد ندهید

به محض انقضای دارو، چه دارویی با نسخه تجویز شده باشد چه بی‌نسخه خریداری کرده باشید، باید آن را کنار بگذارید. همچنین از داروهای تغییر رنگ داده یا فاسد شده هم دوری کنید. اساسا هر دارویی که به نظر شما در رنگ و بو تغییراتی داشته را به هیچ عنوان استفاده نکنید. پس از گذشت تاریخ مصرف داروها دیگر تاثیر ندارند و حتی می‌توانند مضر باشند.

• بیش از حد به نوزاد استامینوفن ندهید

برخی از داروهای حاوی استامینوفن برای کاهش تب و درد هستند بنابراین مراقب باشید در صورت استفاده از چنین داروهایی، دوز مصرفی مجزای دیگری از استامینوفن را به او ندهید. اگر مطمئن نیستید داروی خاصی حاوی استامینوفن است یا نه با پزشک یا داروساز مشورت کنید و تا تایید پزشک سرخود استفاده نکنید.

 

• دادن داروی جویدنی به نوزاد ممنوع!

قرص‌های جویدنی یا هر دارویی به شکل قرص خطر خفگی برای نوزاد دارد. اگر نوزاد غذای کمکی و جامد میخورد و می‌خواهید از قرص برای بیماری او استفاده کنید از پزشک در این باره که امتحان له کردن قرص و مخلوط کردن آن با ماست در قاشق و سپس خوراندنش وجود دارد یا خیر! البته باید مطمئن شوید که دوز کامل را میتوانید در قاشق غذاخوری به او کامل بدهید یا نه.

• شربت های خواب آور به نوزاد ندهید

مصرف شربت‌هایی که برای جلوگیری از مسمومیت مفید هستند در نوزادان به هیچ وجه توصیه نمیشود. در واقع برخی از سموم در صورت استفراغ به دلیل مصرف شربت باعث آسیب بیشتر می‌شوند. بهترین راه برای جلوگیری از مسمومیت با مواد شوینده این است که آنها دور از دسترس نوزاد قرار داده شوند و در صورت مصرف اتفاقی هر نوع مواد مشکوکی به سرعت به مرکز کنترل سموم مراجعه شود.