دسته: شیرخوارگی تا …

 کودک 6 ساله شما در این مرحله
حتی کسانی که به راحتی خوابشان می گیرد هم گاهی اوقات دچار بی خوابی می‌شوند. ممکن است فرزندتان به محض این که سرش را بر بالش گذاشت، تمامی اضطراب های آن روز ذهنش را به خود مشغول کنند. آیا حتی وقتی که از خوابیدن می‌ترسد هم باید به جای خواب خود برود؟ اگر برادرش بفهمد که توپش را گم کرده است، چه می‌کند؟ این اضطراب را به بدن در حال رشد و روز پرمشغله اش اضافه کنید. اگر فرزندتان از رفتن به رختخواب امتناع می‌ورزد، دلیل این کار را ازش بپرسید. او ممکن است دلیل دیگری را بیاورد؛ شاید او خسته نیست یا از تاریکی می‌ترسد. فعالیت فیزیکی بیشتر، کم کردن مصرف کافئین یا برطرف کردن ترس  می‌تواند به او کمک کند تا به خواب برود. 
اغلب کودکان به خوبی به ساعت تعیین شده برای رفتن به رختخواب پاسخ می‌دهند. حدود یک ساعت مانده به وقت خواب فرزندتان، به او اجازه ندهید تلویزیون ببیند، بازی های رایانه ای بکند و فعالیت شدید داشته باشد؛ چرا که این چیزها به جای آرام کردن کودک موجب هیجان زدگی بیشتر و بی‌خوابی او می‌شوند. ممکن است فرزندتان ترجیح دهدبرایش کتاب بخوانید یا در آغوشش بگیرید و با او صحبت کنید. صحبت کردن روشی عالی برای درک کردن او و زمانی مناسب برای او است تا خود را از زیر بار نگرانی هایی که ممکن است بیدار نگهش داشته باشند، خارج کند. 

زندگی شما در این دوران
آیا می‌خواهید وقت بیشتری را در کنار خانواده سپری کنید؟ بعضی از خانواده ها در طول هفته یک شب را صرفاً به خانواده اختصاص می‌دهند و در آن همه مشغله های شخصی و کاری خود را کنار می‌گذارند. بعضی دیگر از خانواده ها در هفته شب های خاصی را به سینما یا رستوران می‌روند. شاید شما بخواهید شیوه مدرن را انتخاب کنید: شب بدون وسایل برقی؛ در این شب در حالی که اعضای خانواده با هم بازی می‌کنند یا قدم می زنند، کامپیوتر، تلویزیون،آیفون و هر نوع وسیله برقی دیگری باید برای مدت زمان مشخصی خاموش شود. 

کودک 6 ساله شما در این مرحله
حتی کسانی که به راحتی خوابشان می گیرد هم گاهی اوقات دچار بی خوابی می‌شوند. ممکن است فرزندتان به محض این که سرش را بر بالش گذاشت، تمامی اضطراب های آن روز ذهنش را به خود مشغول کنند. آیا حتی وقتی که از خوابیدن می‌ترسد هم باید به جای خواب خود برود؟ اگر برادرش بفهمد که توپش را گم کرده است، چه می‌کند؟ این اضطراب را به بدن در حال رشد و روز پرمشغله اش اضافه کنید. اگر فرزندتان از رفتن به رختخواب امتناع می‌ورزد، دلیل این کار را ازش بپرسید. او ممکن است دلیل دیگری را بیاورد؛ شاید او خسته نیست یا از تاریکی می‌ترسد. فعالیت فیزیکی بیشتر، کم کردن مصرف کافئین یا برطرف کردن ترس  می‌تواند به او کمک کند تا به خواب برود. 
اغلب کودکان به خوبی به ساعت تعیین شده برای رفتن به رختخواب پاسخ می‌دهند. حدود یک ساعت مانده به وقت خواب فرزندتان، به او اجازه ندهید تلویزیون ببیند، بازی های رایانه ای بکند و فعالیت شدید داشته باشد؛ چرا که این چیزها به جای آرام کردن کودک موجب هیجان زدگی بیشتر و بی‌خوابی او می‌شوند. ممکن است فرزندتان ترجیح دهدبرایش کتاب بخوانید یا در آغوشش بگیرید و با او صحبت کنید. صحبت کردن روشی عالی برای درک کردن او و زمانی مناسب برای او است تا خود را از زیر بار نگرانی هایی که ممکن است بیدار نگهش داشته باشند، خارج کند. 

زندگی شما در این دوران
آیا می‌خواهید وقت بیشتری را در کنار خانواده سپری کنید؟ بعضی از خانواده ها در طول هفته یک شب را صرفاً به خانواده اختصاص می‌دهند و در آن همه مشغله های شخصی و کاری خود را کنار می‌گذارند. بعضی دیگر از خانواده ها در هفته شب های خاصی را به سینما یا رستوران می‌روند. شاید شما بخواهید شیوه مدرن را انتخاب کنید: شب بدون وسایل برقی؛ در این شب در حالی که اعضای خانواده با هم بازی می‌کنند یا قدم می زنند، کامپیوتر، تلویزیون،آیفون و هر نوع وسیله برقی دیگری باید برای مدت زمان مشخصی خاموش شود.  

ور رفتن با موها، جویدن ناخن، فرو کردن انگشت در بینی و به دهان بردن پیراهن تنها معدودی از بی‌شمار عادتهای ناخوشایندی هستند که یک کودک 6 ساله ممکن است داشته باشد. فرزندتان قصد اذیت کردن شما را ندارد. چنین عادت هایی برای او شیوه مقابله با استرس است. گوشزد کردن مداوم به کودک برای ترک عادتی که دارد در واقع نتیجه عکس می‌بخشد. این کار تنها توجه منفی به عادت را در پی دارد که موجب می‌شود کودک بیشتر عصبی شده و بیش از پیش به آن عادت خو بگیرد. در عوض، می‌توانید با آرامش بیشتری با او صحبت کنید. عادات فرزندتان را برایش تشریح کنید و دلایل منطقی را که برای یک کودک 6 ساله واضح و قابل فهم باشد برای ترک آن ذکر کنید؛ مثلاً می‌توانید به او بگویید که « اگر انگشتj را در بینی ات فرو کنی مریض می‌شود » یا « موهایت را خیلی وقت است که کوتاه نکرده ای اما اگر زیاد باهاش وربری مجبور هستیم کوتاهش کنیم چون که این کارت مؤدبانه نیست».
لیستی از کارهایی را که می‌تواند به فرزندتان در کنترل عادت‌های ناخوشایندش کمک کند، تهیه کنید. به طور مثال، وقتی که کودکتان پیراهنش را به دهان می برد با چشمک زدن رمزی یا علامت دست او را از این کارش مطلع کنید یا او را مورد تشویق قرار دهید؛ « اگر بتونی یک ماه پیرهنت را به دهان نبری ، برات همان پیراهن ورزشی را که می‌خواستی می‌خرم». 
کودک وقتی که بزرگ تر می شود شیوه های جدیدی را برای مقابله با اضطراب فرا می‌گیرد و عادت های ناخوشایندش به مرور از بین می روند. فشاری که از جانب همسالان به کودک وارد می شود نیز مؤثر است. بسیاری از کودکان همکلاسی خود را که انگشت در بینی اش می کند مورد تمسخر قرار می دهند.

زندگی شما در این دوران
اکنون وسیع تر شدن دایره توجه فرزندتان به وی این امکان را می دهد که موضوع و محتوای یک بازی را در طی چند روز یا چندین ملاقات با همبازی هایش گسترش دهد. بنابراین، سعی کنید جایی را در خانه  برای فرزندتان در نظر بگیرید تا بتواند چیزهایی را که بر روی آنها کار می کند در آنجا جا بگذارد (به طور مثال، طراحی‌‌ها، قلعه یا خانه عروسکی و یا خانه‌سازی آجری)  

بخواهید یا نخواهید، مسخره کردن و دست‌انداختن یکدیگر، واقعیت زندگی‌ یا دست‌کم زندگی پیش از بلوغ است. دیر یا زود، همه‌ی بچه‌ها خواهند آموخت که کلمات قدرت فوق‌العاده‌ای دارند، و همانطور که شاید خودتان تا کنون پی برده باشید، احتمال زود رخ دادن این قضیه بسیار است.
در حال حاضر کودک مهد‌کودکی شما سرگرم کشف موقعیت‌های اجتماعی و روابط دوستانه است. متاسفانه، مهارت‌های اجتماعی وی هنوز به بالاترین سطح خود نرسیده‌اند. برای مثال، کودک شما ممکن است به کودک دیگری بگوید «تو دیگه بهترین دوست من نیستی» یا «چه کفشای زشتی پات کردی»، زیرا که هنوز مهارت‌های پیچیده‌ی برقراری ارتباط را که برای بانزاکت بودن نیاز دارد به خوبی یاد نگرفته است. حتی ممکن است یکی از دوستانش را سرزنش کند که «تو احمقی»، در حالی که تنها می‌خواسته بگوید از اینکه وی زنگ تفریح را با کس دیگری بوده ناراحت شده است. مهدکودکی‌ها ممکن است طعنه‌های کلی چون «کله‌گنده» یا «خُل» را بی‌اختیار به زبان آورند، ولی همچنین روی برخی از صفات خاص نیز تمرکز دارند، مثل عینک‌زدن؛ و گاهاً برای تعریف گروه‌های اجتماعی از استهزا استفاده می‌کنند («بچه‌ننه، تو نمی‌تونی با ما بازی کنی»).
همچنین کودک 5 ساله‌ی شما ممکن است به این دلیل دیگران را مسخره کند که –هرچند به اشتباه- به او یاد داده‌اند اینطور با دیگران برخورد کند. اگر خانواده، دوستان، برادران و خواهران یا برنامه‌های تلوزیونی مورد علاقه‌ی وی ریشخند، استهزا و بی‌احترامی را به عنوان رفتارهایی قابل‌قبول و عادی نشان دهند، تعجبی نخواهد داشت که وی از آنها تقلید کند. و اغلب مهدکودکی‌ها خود را در دو سوی آزار می بینند – مسخره کننده و مسخره شونده.

چه کنیم اگر فرزندمان مورد تمسخر قرار گرفت ؟

کار زیادی از شما برای اجتناب از مسخره شدن فرزندتان از جانب دیگر کودکان بر نمی‌آید، امّا می‌توانید به وی بیاموزید که چگونه از پس این عبارات برخورنده بر بیایند:
در درد او شریک شوید. تصدیق کنید که مسخره شدن دردآور است. بگذارید کودک‌تان بداند که شما درکش می‌کنید –«وقتی اون پسره بهت گفت بچه‌ننه عصبانی شدی نه ؟»- و پیشنهاد کنید که به مسخره کننده بگوید که چقدر باعث جریحه‌دار شدن احساسات وی شده است. او را تشویق کنید با کودکانی بازی کند که با وی رفتار خوبی دارند و احساس خوبی در او به وجود می‌آورند.
هدایت‌اش کنید. به کودک 5 ساله‌ی خود بگویید گرچه نمی‌تواند آنچه را که دیگران می‌گویند کنترل کند، می‌تواند در مورد نحوه‌ی واکنش خود تصمیم‌ بگیرد. از وی بپرسید که آیا ایده‌ای درباره‌ی کنار آمدن با آن دارد، و توضیح دهید که گزینه‌های متعددی برایش وجود دارد. می‌توانید حتی یک نمایش راه بیاندازید – که در آن شما نقش فرزند خود و کودک نقش آزاردهنده‌اش را بازی می‌کند. برای مثال اگر او بگوید «تو نمی‌تونی اینجا با من غذا بخوری، چون خیلی احمقی!»، می‌توانید پاسخ دهید که «من احمق نیستم، تازه کلی دوست دیگه دارم که امروز غذا رو با اونا می‌خورم» یا می‌توانید به او بیاموزید که در پاسخ دادن گردن‌کلفتی نکند. اگر تمسخر موجب تحریک و عصبانیت کودک شما نشود، فرد مسخره کننده احساس قدرت یا لذت از اذیت کودک شما را نخواهد داشت. وقتی کودکتان را مسخره می‌کنند، او می‌تواند به کار خودش ادامه دهد و یا به سادگی راه خود را کشیده و برود. 
به او یاد بدهید که کمک بخواهد. از سر گذراندن تمسخر بلوغ زیادی می‌طلبد، پس از کودک خود انتظار نداشته باشید که بتواند با خونسردی با قضیه کنار بیاید. اگر وی از مسخره شدن در مدرسه به شدت ناراحت است – به خصوص اگر این وضعیت ادامه دار باشد- لازم است که (در کنار شما) با معلم خود دراین باره حرف بزند. به گفته ی شنک « معلم می تواند با تشویق مهارت های مثبت اجتماعی در کودک شما و کمک به ایجاد طیف گسترده ای از روابط دوستانه، از کودک تان حمایت نماید.» اگر فرزندتان به سبب این موضوع در وضعیت بغرنجی قرار گرفته است، به دنبال مشاوره حرفه ای بگردید.
برخلاف پند و توصیه ی خود عمل نکنید. چه بسا تمسخری که موجب ناراحتی کودتان شده است نه از جانب هم کلاسی هایش، بلکه از سوی شما باشد – و ممکن است شما اصلا متوجه آن نباشید. دست‌انداختن دلسوزانه روشی شگفت‌انگیز برای پرورش حس شوخ‌طبعی‌ست، ولی اجازه دهید کودک‌تان در این کار راهنما باشد. اگر به خوبی واکنش نشان نمی‌دهد، شاید موضوع مورد بحث از لحاظی تحریکش کرده است. پس در موضوعی که با آن درگیر است ، موضوعاتی چون ترس از تاریکی یا غلبه بر لکنت عصبی – که تنها موجب شرمندگی وی خواهد شد شوخی نکنید. و هیچ‌وقت لحن زننده به خود نگیرید: اسم‌گذاشتن و پوزخند مجاز نیستند. البته مهم‌ترین قاعده‌ این است که در ملاعام کودک خود را دست نیاندازید. خواندن وی با الفاظی چون «عروسک کوچولوی من» یا «تپل» در برابر هم کلاسی یا دوستانش مطمئناً موجب شرمندگی وی خواهد شد. با رعایت حدود شوخی، به کودک خود نشان خواهید داد که چطور بدون ناراحت کردن دیگران به شوخی و خنده بپردازد.

وقتی کودک مهد‌کودکی‌تان دیگران را دست می‌اندازد و مورد تمسخر قرار می‌دهد چه باید کرد ؟

از کوره در نروید. گرچه شنیدن طعنه‌هایی که از دهان کودک شما خارج می شود برایتان ناراحت کننده است، خونسردی خود را حفظ کنید و در مقابل میل به متوقف کردن او مقاومت کنید. به یاد داشته باشید که وی قطعاً به دنبال واکنشی می‌گردد. به عقیده‌ی شنک «شما ممکن است به اشتباه با از کوره در رفتن خود تمسخر را تقویت نمایید». با خونسردی کامل به او بفهمانید که استفاده از آن کلمات موجب ناراحتی دیگران می‌شود، و به یادش آورید که چه احساسی از مورد تمسخر قرار گرفتن یا طرد شدن از جمع دوستان خواهد داشت.
بر روان‌شناسی و تلقین تمرکز کنید. دلیل این طعنه زدن‌های کودک هرچه باشد، صحبت با کودک 5 ساله‌تان در مورد تبعات رفتارش به وی کمک خواهد کرد که بتواند خود را جای دیگران بگذارد. پس به یادش آورید که مثلا اگر کسی بگوید لحن او زننده بوده است، احساس بدی خواهد داشت. بگذارید بداند که اشاره به تفاوت‌های دیگران اشکالی ندارد، ولی به رو آوردن آنها درست نیست. تاکید کنید که شکل ظاهر یک نفر هیچ ربطی به این که در باطن چه‌طور آدمی‌ست ندارد. و دقت کنید که خودتان الفاظ منفی در مورد ظاهر دیگران به کار نبرید.
رقابت در تمسخر را کاهش دهید. اگر کودک مهدکودکی شما خواهر خود را دست ‌می‌اندازد، شاید به این معنا نباشد که از دست او ناراحت یا عصبانی‌ست، شاید تنها به این خاطر باشد که نیازمند توجه بیشتری از جانب شماست. برای کاهش طعنه‌های فرزند اول‌تان مطمئن شوید که به اندازه‌ی کافی وقت با او می‌گذرانید. اگر او خواهر کوچک‌ترش را اذیت می‌کند، سعی کنید با سپردن فرزند کوچک‌تر به او این وضعیت را اصلاح کنید. به یادش آورید که وی بزرگتر است و بازی‌های زیادی بلد است که می‌تواند به خواهر کوچک‌ترش بیاموزد. در مورد چیزهایی که  او خود وقتی کوچک‌تر بود دوست داشت، حرف بزنید؛ و تشویق‌اش کنید که آنها را به خواهر کوچک‌ترش بیاموزد. توانایی خنداندن خواهر کوچک‌تر به او حس اهمیت و مفید بودن خواهد داد، و نداشتن چنین حس‌هایی نخستین علل مسخره کردن است.

منظورتان را واضح بیان کنید و سعی کنید درخواست‌هایتان واقع بینانه باشد. اطمینان حاصل کنید که درخواستتان مشخص و قابل انجام دادن است. اگر بگویید «پارکینگ رو تمیز کن»، کودکتان ممکن است خرت و پرت ها را کمی مرتب کند. اما اگر بگویید « پارکینگ رو جارو بزن و روزنامه ها رو مرتب یک جا بچین »، در آن صورت فرزندتان می‌داند که دقیقاً چه کار باید بکند. همچنین سعی کنید چیزی را که می‌خواهید، از نظر زمانی هم واضح و مشخص باشد. بهتر است به او بگویید که ساعت 9 در رختخواب باشد تا اینکه به او هشدار دهید که تا دیروقت بیدار نماند.
از آنجایی که برخی کارها هنوز برای کودکان در این سن و سال ترسناک به نظر می رسند، بهتر این است که کودکتان را بار اول در انجام کارهای بزرگ راهنمایی کنید. اگر او قبلاً هرگز باغچه را آب نداده است، به او نشان دهید چگونه دقیقا این کار را انجام دهد. این کار نه تنها باعث نزدیکی بیشتر شما به فرزندتان می شود، بلکه دفعه بعد که از او می خواهید باغچه را آب دهد، دیگر نگران این که چطور انجامش دهد نخواهد بود.
درخواست های خود را به صورت ساده و قابل فهم بیان کنید. فرزندتان ممکن است شما را نادیده بگیرد، به این دلیل که نمی فهمد از او چه چیزی می خواهید. سعی کنید دستوراتتان تا حد ممکن ساده باشد و بیشتر از سه یا چهار مرحله نباشد.
تا به آخر کارهای کودکتان را دنبال کنید. اگر از کودک مهد کودکی تان می خواهید که برای رفتن به مهد لباس هایش را بپوشد، هر گامی را که او برای رسیدن به هدف مورد نظر بر می‌دارد با تشویق خود مورد حمایت قرار دهید. هنگامی که از او می خواهید که با توپش در خانه بازی نکند و او همچنان به کار خود ادامه داده و از دیوار به عنوان تخته بسکتبال استفاده می‌کند، توپ را از دستش درآورید تا اینکه حاضر به همکاری شود.
به کودک مهد کودکی خود انگیزه بدهید. واقعیت این است که همه ما وقتی که فرزندمان چندین بار لجمان را در می‌آورد  وسوسه می شویم که بگوییم، «چون که من می‌گم!». اما راه های بهتری وجود دارد که فرزندتان را به همکاری با خواست‌های خود تشویق کنید. یادتان باشد قرار نیست که او خواست شما را انجام دهد به این دلیل که از انجام ندادن آن می ترسد. شما از فرزندتان می‌خواهید که کار صحیح را انجام دهد، چون که او خودش می خواهد. کودکان مدرسه ای عاشق این هستند که کسی را خشنود کنند، بنابراین تمجید و تشویق می‌تواند در پیروی فرزندتان از خواست های شما بسیار موثر باشد. («علی جان، خیلی ممنون از این که خودت صبحانه را درست کردی» یا «خدای من، تو واقعاً دیگه بزرگ شدی، مگه نه؟»)
همچنین می توانید به فرزندتان برای انجام آنچه که از او می خواهید، انگیزه بدهید: «وقتی قطعات پازل رو در جعبه اش گذاشتی، می ریم پارک بازی می کنیم» (نکته: نگویید «اگه قطعات پازل رو در جعبه بگذاری»). همچنین کودکان در این سن و سال ممکن است از نوشتن قرارداد خوششان بیاید. به طور مثال قراردادی که می‌گوید: سارا هر بار که دوش می‌گیرد حوله اش را آویزان می‌کند و لباس هایش را در سبد می‌گذارد. وقتی او این کار را به مدت یک هفته به طور مرتب انجام داد، مامان او را همراه یک دوست به استخر می‌برد. قرارداد را امضا کنید و اجازه دهید که کودک نیز آن را رنگ آمیزی کند. سپس آن را در جایی قرار دهید که در معرض دید او نیز باشد. فرزندتان نه تنها احساس می‌کند که او در این ماجرا دخیل است، بلکه از آن میزان مسئولیتی که قرارداد به او محول کرده است نیز راضی و خوشنود است. 
از کلمات دیگری به جای «نه» استفاده کنید. اگر وقتی به فرزندتان نه می گویید توجهی نمی کند، شاید به این خاطر باشد که آن را به کرات شنیده است. راه های دیگری را برای نه گفتن امتحان کنید. به جای این که فریاد بزنید، «نه! با توپ تو آشپزخونه بازی نکن»، به طور مثال بگویید، «لطفاً برو تو حیاط توپ بازی کن». و به جای این که به کودک بگویید، «نه، نمی تونی الان آب نبات بخوری»، بگویید، «می تونی از یخچال میوه برداری بخوری» یا «می تونی بعد از ناهار میوه بخوری». هنگامی که به کودک حق انتخاب می‌دهید، در حقیقت به او این فرصت را می‌دهید که به شیوه‌ای قابل قبول به ابراز وجود بپردازد.
همچنین در صورت امکان به جای «نه» ، «بله» بگویید و از هر فرصتی برای تشویق کودک به جای منصرف کردنش استفاده کنید. به طور مثال، اگر کودک از ایده نقاشی کردن اتاقش به وجد آمده است، با جمله «حتماً می تونی امتحان کنی!» یا «بابا کمکت می کنه» به او پاسخ دهید که به نظر می رسد به مراتب مثبت تر از عبارت «این طور فکر نمی کنم» باشد.
طبیعتاً بسیاری اوقات لازم است با قاطعیت کودک را از خوردن شیرینی قبل از شام یا بازی کردن با کامپیوتر تا نیمه شب منع کنید. نکته این است که فقط هنگامی که مجبور هستید، این کار را بکنید. اگر محیطی را ایجاد بکنید که هم امن و هم مهیج باشد، فرزندتان می‌تواند استقلال فردی اش را تجربه کند در حالی که بسیار کم از انجام کاری منع می شود. 
سعی کنید قابل فهم باشید. تصور کنید که در حال خواندن یک رمان هستید یا با دوستی صحبت می‌کنید که یکدفعه کسی از شما می خواهد از کاری که انجام می دهید دست بکشید، چون که همین الان باید کار دیگری را انجام دهید. واقعیت این است که همیشه فرصت نداریم فرزندانمان را برای سوار شدن به اتومبیل یا آماده شدن برای مدرسه تشویق کنیم. اما هروقت امکان داشت، قبل از این که ناگهان به فرزندتان بگویید کاری را انجام دهد، او را مطلع کنید؛ این می تواند بسیار مفید باشد. همچنین می توانید بگویید: «عزیزم تا 10 دقیقه دیگه میریم، پس کارت رو تموم کن.» اگر فرزندتان مثل اکثر کودکان باشد در صورتی که به او بگویید  بساط اسباب بازی را جمع کند یا مهمانی را ترک کند، بر آشفته نمی شود. اما لا‌اقل به او گفته شده که وقت رفتن است.
اگر فرزندتان به جای اینکه به حرفتان گوش دهد غالباً به شما بی توجهی می کند، راجع به این مشکل با پزشک کودک صحبت کنید. پزشک ممکن است که تست شنوایی یا آزمونهای رشد را توصیه کند.
برای در میان گذاشتن افکار و نگرانی های خود درمورد رفتار فرزندتان با سایر والدین هم مشورت کنید.