دسته: دانستنی‌های کودکان

چگونه گردن و سر نوزاد را در زمان در آغوش گرفتن، نگه داریم؟

در زمان بلند کردن نوزاد، از نحوه نگهداری او و در آغوش گرفتن کودک اطمینان حاصل کنید زیرا آسیب در مراحل اولیه رشد کودک منجر به آسیب مغزی، خفگی و یا آسیب شدید گردن و یا ستون فقرات می‌شود.

چه زمانی نوزاد برای گردن گرفتن توانایی پیدا می‌کند؟

البته این در تمامی کودکان یکسان نیست و ممکن است در برخی کودکان زودتر و یا دیرتر اتفاق بیفتد که در هر صورت اجازه دهید مراحل رشدی نوزاد تمام شود و نگران نباشید.

مراحل گردن گرفتن نوزاد و کنترل سر کودک

نشانه‌های مختلفی وجود دارد که نشان می‌دهد کودک گردن می‌گیرد و می‌تواند سر خود را کنترل کند:

• نوزادان تازه متولد شده ۰ تا ۱ ماهه: در نوزادان تازه متولد شده، عضلات گردن بسیار ضعیف است و نوزاد قادر نیست سر خود را نگه دارد و باید در زمان بلند کردن کودک و یا در آغوش گرفتن او، مراقب گردن و سر او باشید.

• نوزادان ۱ تا ۲ ماهه: پس از حدود یک ماه متوجه می‌شوید که عضلات گردن نوزاد شما شروع به تقویت و رشد کرده و کودک به شما و محیط اطراف نگاه می‌کند و هنگامی که صدای شما را می‌شنود حتی زمانی که به روی شکم خوابیده باشد، سرش را برمی‌گرداند و صدا را دنبال می‌کند. در دو ماهگی عضلات گردن کودک به اندازه کافی قوی شد‌ اند که زمانی که خوابیده است، سرش را به اطراف بچرخاند. در دو ماهگی کودک سعی می‌کند سرش را بچرخاند و اطراف را ببیند.

  

• نوزادان ۳ تا ۴ ماهه: در این سن یک جهش بزرگ در توانایی گردن گرفتن نوزاد و کنترل سر او می‌بینید. در این سن می‌بینید که کودک گردن خود را می‌گیرد و زمانی که بر روی شکم خوابیده است می‌تواند سر خود را برای مدتی بالا بگیرد.
• نوزادان ۵ تا ۶ ماهه: در شش ماهگی توانایی گردن گرفتن نوزاد به خوبی کامل شده است و کودک به راحتی گردن می‌گیرد و سر خود را کنترل می‌کند و به اطراف می‌چرخاند. در این سن شما متوجه می‌شوید که کودک براحتی سرش را به اطراف می‌چرخاند و بر روی گردن و سرش کنترل دارد.

چگونه می‌توانم به کودکم کمک کنم که سریعتر گردن بگیرد؟

• کودک را مدتی به روی شکم بخوابانید.

• با کودک بازی کنید.

• کودک را تشویق و حمایت کنید.

اگر کودکم گردن نگرفت، چه کنم؟

همه نوزادان با یکدیگر متفاوت هستند، شما اطمینان حاصل کنید که کودک شما هوشیار و کنجکاو است و برای حرکت کردن تلاش می‌کند.

به عنوان یک والد شما کودک را از همه چیز از جمله عفونت‌ها محافظت می‌کنید. ناخن گرفتن نیز یکی از وظایف والدین است که باید انجام دهند. آیا فکر می‌کنید گرفتن ناخن نوزاد خطرناک است و یا می‌ترسید که بدون هیچ آسیبی به نوزاد، ناخن‌های او را کوتاه کنید؟

ممکن است فکرهای ناخوشایندی درباره کوتاه کردن ناخن‌های نوزاد، به ذهن شما برسد ولی کوتاه کردن ناخن نوزاد، چندان هم دلهره آور نیست و شما باید ناخن‌های کودکتان را به طور مرتب کوتاه کنید تا از انباشته شدن کثیفی‌ها در زیر ناخن‌ها جلوگیری شود. کوتاه کردن ناخن‌های نوزاد می‌تواند از خراش به پوست نوزاد نیز جلوگیری کند.

چرا باید ناخن‌های نوزاد خود را کوتاه کنیم؟

چگونه اقدام به کوتاه کردن ناخن نوزاد کنیم؟

قبل از هر چیزی لازم است محیطی که می‌خواهید در آن ناخن‌های نوزاد را کوتاه کنید به اندازه کافی روشن باشد و همچنین کودک نباید خسته و یا در حال نق زدن باشد.

• کوتاه کردن ناخن نوزاد، زمانی که کودک خواب است.

• با یک سمباده ناخن‌ها را سوهان بکشید.

• از یک ناخن گیر کودکان استفاده کنید.

• کوتاه کردن ناخن نوزاد زمانی که آرام است.

• کمک از دیگران 

• کوتاه کردن ناخن ها بعد از حمام کردن نوزاد

• پوشاندن دست‌ها با دستکش

اگر ناخن نوزاد، آسیب دید، چه کنیم؟

برای آنکه کودک توالت رفتن را بیاموزد ابتدا باید مغز او تکامل یابد و سیستم عصبی بتواند مثانه او را کنترل کند. پیش از تکامل مغز، مثانه یا روده‌ها به محض پرشدن، خالی می‌شوند و به عبارت دیگر کودک بدون اختیار ادرار می‌کند. در اغلب کودکان مغز بعد از ۲۸ ماهگی تکامل پیدا کرده و توانایی کنترل ادرار در کودکان ایجاد می‌شود. این زمانی است که می‌توان توالت رفتن را به کودک آموزش داد.

بهترین زمان برای از پوشک گرفتن کودک چه سنی است؟

• کودک باید بتواند به راحتی راه برود، بدود، بنشیند و از پله‌ها بالا و پایین برود.
• زمان دفع مشخص و منظمی داشته باشد و بتواند حرکات روده‌ای را تا حدودی کنترل کند.
• بتواند بیش از ۳ یا ۴ ساعت خشک بماند. این امر به شما نشان می‌دهد ماهیچه‌های مثانه به قدری قوی شده‌اند که بتوانند ادرار را برای مدت مشخصی نگه دارند.
• بتواند چند دقیقه آرام بنشیند و بازی کند، بدون این‌که راه بیفتد و بهانه بگیرد.
• بتواند شلوارش را به تنهایی بالا و پایین بکشد.
• نیاز به تعویض پوشک را احساس و ابراز  کند و اگر پوشکش خیس یا کثیف بود، احساس ناراحتی کرده و اعتراض کند.
• بتواند رفتارهاى دیگران را تقلید کند.
• وقتی شکمش کار می‌کند از ظاهرش مشخص باشد، مثلا سکوت کند، جای خلوتی برود یا حالت چهره‌اش تغییر کند. این نشان می‌دهد او نسبت به کاری که می‌کند تا حدودی آگاه است.

برای از پوشک گرفتن کودک چه کارهایی انجام دهیم؟

۱- جذاب کردن محیط دستشویی برای کودک

محیط دستشویی را برای کودک جذاب کنید تا روند از پوشک گرفتن کودک راحت‌تر شود. بیشتر کودکان از دستشویی می‌ترسند، ابتدا باید محیط توالت را برایش جذاب کنید و با گذاشتن چند عروسک کوچک یا عکس در دستشویی او را تشویق کنید.

۲- استفاده از یک لگن

۳- استفاده از شورت آموزشی

۴- عادت دادن کودک به اعلام نیازش به توالت رفتن 

از یک لفظ خاص برای دستشویی و توالت رفتن استفاده کنید که آن کلمه را در زمان استفاده، هم شما هم کودک متوجه شوید. با کودک تمرین کنید زمانی که نیاز به توالت دارد، آن کلمه را بیان کند و این گونه خودش سریعاً به سمت لگن می‌رود.

اگر کودک سه ساله، هنوز با در آوردن پوشک مضطرب می‌شود، چه کنیم؟

اگر سن فرزندتان از سه سال گذشته اما هنوز هم به محض جدا شدن از پوشکش مضطرب می‌شود و به‌خاطر این اضطراب از اجابت مزاج طفره می‌‌رود، با یک روانشناس کودک در مورد مشکلش صحبت کنید. شاید اضطرابی که فرزندتان به آن دچار شده، به او اجازه این کار را نمی‌دهد و قبل از هر تلاشی، لازم است با کمک متخصصان این اضطراب را از او بگیرید.

بیشتر بدانید: اضطراب کودکان و روش صحیح برخورد با آن

نکات مهم برای مادرانی که درصدد از پوشک گرفتن کودکشان هستند:

1. صبر و تحمل داشته باشید.
2. بهترین فصل برای از پوشک گرفتن کودک فصل بهار وتابستان است.
3. او را در مدت از پوشک گرفتن، در خانه حبس نکنید و بهتر است مواقعی که بیرون از خانه هستید بیشتر مراقب باشید و به او یادآوری کنید که در مواقع لازم به شما بگوید.
4. اگر از کودکتان خواستید روی صندلی توالت یا لگن بنشیند، اما بعد از گذشت چند دقیقه، او کاری نکرد، او را از توالت بیرون ببرید و بعد از چند دقیقه دوباره او را به توالت بازگردانید.
5. مراقب باشید تا با سرزنش او، کار را خراب نکنید، زیرا ممکن است کودک برای چند روز اختیار مدفوع و ادرارش را به دست بیاورد اما بعد از آن دوباره نتواند خود را کنترل کند. در این صورت او را سرزنش نکنید و فقط مرتباً توالت رفتن را به او یادآور شوید.
6. کودکان در ۳ سالگی تقریبا کنترل ادرار و مدفوع را می‌آموزند، اما باز هم کنترل این مساله طی شب کار آسانی نیست و بیشتر کودکان یا آنقدر هوشیار نیستند که خود را کنترل کنند یا توانایی برخاستن از خواب را ندارند، بنابراین بهتر است شب‌ها کودکتان را پوشک کنید.

علل سندروم مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟

فاکتورهای فیزیکی

• نقص مغزی

برخی از نوزادان زمانی که متولد می‌شوند، با مشکلاتی روبرو هستند که در نهایت منجر به مرگ ناگهانی کودک می‌شود. در بسیاری از نوزادان آن بخش مغز که تنفس را در زمان خواب کنترل می‌کند به اندازه کافی رشد نیافته است.

• وزن کم نوزاد در زمان تولد

در نوزادان نارس به احتمال زیاد مغز به طور کامل رشد نکرده است و بنابراین کنترل کامل بر تنفس و ضربان قلب نوزاد ندارد.

• عفونت‌های تنفسی

بسیاری از نوزادانی که بر اثر مرگ ناگهانی، فوت شده‌اند، دارای سرماخوردگی بوده‌اند که منجر به مشکلات تنفسی شده است.

فاکتورهای محیطی در خواب

موقعیت کودک در تختخواب و یا گهواره، می‌تواند خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی را در کودکان افزایش دهد که این فکتورها شامل موارد زیر است:

• خوابیدن بر روی معده یا پهلو

کودکانی که بر شکم یا پهلو خوابانده می‌شوند (دمر خوابیدن نوزاد)، نسبت به کودکانی که به سمت پشت می‌خوابند، تنفس مشکل‌تری دارند.

• خوابیدن روی یک سطح نرم

خواباندن نوزاد، روی یک سطح بیش از حد نرم و پنبه‌ای، می‌تواند راه تنفسی نوزاد را مسدود کند.

• در کنار والدین خوابیدن

در صورتی که نوزاد در یک تخت در کنار والدین بخوابد خطر ایجاد این سندروم افزایش می‌یابد.

• بیش از حد گرم شدن

گرم شدن بیش از حد اتاق می‌تواند خطر این سندرم را افزایش دهد.

عوامل خطرساز مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟

اگرچه سندرم مرگ ناگهانی نوزاد، ممکن است برای هر نوزادی اتفاق بیفتد ولی محققان چند عامل را شناسایی کرده‌اند که این سندرم را افزایش می‌دهد:

• جنس

پسران بیشتر از دختران در معرض سندرم مرگ ناگهانی قرار می‌گیرند.

• سن

در نوزادان دو تا چهار ماهه این سندرم بیشتر دیده شده است.

• سابقه خانوادگی 

کودکانی که خواهر و یا برادری داشته‌اند که بر اثر این سندرم فوت شده‌اند، بیشتر در معرض این سندرم قرار می‌گیرند.

• دود سیگار

نوزادانی که در معرض دود سیگار هستند، بیشتر در معرض سندروم مرگ ناگهانی نوزاد، قرار می‌گیرند.

• نوزادان نارس

زایمان زودرس و وزن کم نوزاد می‌تواند سندرم مرگ ناگهانی نوزاد را افزیش دهد.

مادر باید چه نکاتی را رعایت کند؟

در دوران بارداری، مادر هم می‌تواند خطر ابتلا به این سندرم را افزایش دهند، به خصوص در موارد زیر:

• مادر زیر ۲۰ سال باشد
• سیگار کشیدن مادر
• استفاده از مواد مخدر یا الکل
• نداشتن مراقبت‌های لازم قبل از زایمان

روش‌های پیشگیری از سندرم مرگ ناگهانی نوزاد چیست؟

هیچ راه تضمینی برای جلوگیری از سندرم مرگ ناگهانی وجود ندارد، ولی با رعایت نکات زیر، می‌توان کودک را در امنیت بیشتری قرار داد:

• بررسی شکل خوابیدن نوزاد

هر زمان که کودک به سمت شکم و یا پهلو غلتیده شد، او را به پشت برگردانید.

• تختخواب را تا حد ممکن خالی نگه دارید.

از یک تشک خوب و سفت برای تختخواب کودک استفاده کنید و از تشک‌های نرم و پشمالو استفاده نکنید. اسباب بازی‌ها و عروسک‌های خزدار و پشم دار در تخت کودک قرار ندهید زیرا اگر صورت کودک با آن تماس پیدا کند، به کودک اجازه تنفس درست را نمی‌دهد.

• کودک را بیش از حد گرم نکنید.

کودک را گرم نگه دارید ولی از پوشاندن لباس‌های بیش از حد و اضافی به کودک جلوگیری کنید. نیازی نیست که سر کودک را بپوشانید.

• کودک را در اتاق خودتان بخوابانید.

کودک را در اتاق خود بخوابانید ولی در یک تخت جداگانه، زیرا تخت‌های بزرگسالان برای کودکان امن نیست. ممکن است کودک در فضای بین تشک‌ها و یا بین دیوار و تشک به دام بیفتد و خفه شود و یا ممکن است والدین ناخود آگاه مسیر بینی و تنفس کودک را بگیرند.

• در صورت امکان کودک را از شیر مادر تغذیه کنید.

تغذیه با شیر مادر، برای حداقل شش ماه، خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد را کاهش می‌دهد.

• عدم استفاده از مانیتورهای کودک یا دستگاه‌های تجاری دیگر

از مانیتورهای کودک یا دستگاه‌های تجاری دیگر که ادعا می‌کنند، خطر مرگ ناگهانی کودک را کاهش می‌دهند، استفاده نکنید زیرا این دستگاه‌ها دارای امنیت لازم نیستند.

• از پستانک استفاده کنید.

• برنامه واکسیناسیون کودک را فراموش نکنید.

شواهد نشان داده‌اند، که واکسیناسیون خطر ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد را کاهش داده است.

اگر کودکی دچار مرگ ناگهانی شد … 

والدینی که کودک خود را بر اثر مرگ ناگهانی از دست داده‌اند، باید خونسردی خود را حفظ کنند و سعی کنند این سندرم را برای دیگر والدین توضیح دهند، تا از مرگ کودک دیگری جلوگیری شود. همچنین در صورت غم و اندوه بسیار، بهتر است پدر و مادر با یک مشاور صحبت کنند. این پدر و مادرها برای بهبود روحی و روانی خود نیاز به زمان دارند.

برگرفته از: mayoclinic