دسته: پس از زایمان

زایمان طبیعی در کدام کشورها رایج تر است؟ زنان کدام کشورها ترجیح می دهند که زایمان طبیعی داشته باشند؟ چرا آمار زایمان طبیعی در ایران نسبت به کل جهان پایین تر است؟ وقتی بحث زایمان طبیعی پیش می آید آمارهای جهانی نشان می دهد که ایران در کنار چند کشور دیگر پایین ترین آمار دنیا را در اختیار دارند و میزان عمل سزارین در ایران نسبت به متوسط جهانی بالاست. اما فکر می کنید کدام کشورها بیشتر آمار زایمان طبیعی را دارند؟

زایمان طبیعی در اروپای غربی طرفدار بیشتری دارد

بعضی از کشورهای اروپایی و بویژه کشورهای اروپای غربی درتلاش هستند تا همچنان آمار و ارقام زایمان طبیعی را بالا نگه دارند. به این ترتیب خانم های باردار را به زایمان طبیعی تشویق کرده و شرایطی را فراهم می‌کنند تا زایمان طبیعی با سهولت و آرامش بیشتری انجام شود.
کشورهایی مانند فنلاند، ایسلند و نروژ در این زمینه پیشتاز هستند و آمار زایمان طبیعی در این کشورها بسیار بالاست. بطوریکه بیش از 80 درصد از زایمان ها به صورت طبیعی انجام می‌شود. این در حالی است که سن بارداری در این کشورها بالاست و زنان با مشکلاتی از جمله دیابت بارداری و… روبرو هستند. در این کشورها قوانین سفت و سختی برای کاهش انجام عمل سزارین وضع شده و اقداماتی از جمله دسترسی سریع و آسان به ماما وجود دارد که به سهولت زایمان طبیعی کمک می کند.
یکی دیگراز کشورهایی که در زمینه آمار زایمان طبیعی در کشورهای مختلف در صدر جدول قرار دارد، هلند است. آمارها نشان می دهد که فقط 15 درصد عمل سزارین در هلند انجام می‌شود. شاید برایتان جالب باشد بدانید که سیاستگذاران هلند در تلاش هستند تا زنان باردار به کمک ماما در خانه زایمان طبیعی داشته باشند و تا حد امکان شرایط را هر چه طبیعی‌تر برای زایمان طبیعی فراهم می کنند؛ البته شرایط لازم برای زایمان طبیعی مادر در خانه فراهم می‌شود و از اوایل بارداری خانم ها در این زمینه آموزش می بینند تا هنگام زایمان طبیعی نگرانی کمتری داشته باشند.

سایر کشورهای مدافع زایمان طبیعی

آمارهای زایمان طبیعی نشان می‌دهد که در این کشورها بین 70 تا 75 درصد از زایمان ها به صورت طبیعی است:

• نیوزلند
• جمهوری چک
• انگستان
• کانادا
• ایرلند
• لوکزامبورگ
• اتریش
• ارمنستان
• آرژانتین

زایمان طبیعی در کدام کشورها کمتر رایج است؟

در این کشورها 43 تا 54 درصد از زایمان ها به صورت طبیعی انجام می شود و در واقع آمار سزارین در این کشورها نسبت به استاندارد جهانی بسیار بالاست:

• دومنیکا
• برزیل
• مصر
• ترکیه
• ایران
• چین

دلایل ترس از زایمان طبیعی

تحقیقات پژوهشگران بر روی بیش از 150 کشور دنیا نشان می‌دهد که در هر حال حاضر به طور متوسط از هر 5 خانم باردار، 1 نفر از آنها به عمل سزارین گرایش دارند.
بعضی از خانم ها بنابه دلایل مختلفی از زایمان طبیعی می ترسند و به همین دلیل به دنبال عمل سزارین هستند. از جمله مهمترین دلایل ترس از زایمان طبیعی عبارتند از:

• درد زایمان: یکی از دلایل عمده ترس و هراس از زایمان طبیعی، درد زیاد هنگام زایمان است. البته این روند طبیعی است و در صورتیکه مادر در مورد شرایط و روند درد زایمان و روش های کنترل آن آگاهی داشته باشد، تحمل این دردها برایش راحت تر می شود. بطور مثال یادگیری تکنیک های تنفسی مخصوص زایمان می‌تواند در کاهش این دردها تاثیر داشته باشد. اما بعد از تولد نوزاد این دردها کاملاً از بین می روند.
• ترس از خطرات زایمان طبیعی: گاهی اوقات بعضی از خانم ها به دلیل اینکه از دوست و آشنا در مورد زایمان طبیعی حرف‌هایی شنیده‌اند، از این زایمان می‌ترسند و این نگرانی را پیدا می‌کنند که اگر فرزندشان به موقع نچرخد و نتوانند زایمان طبیعی را انجام دهند، آن وقت چه می‌شود؟ به همین دلیل به عمل سزارین اصرار می‌کنند. این ترس بیشتر به سراغ افرادی می‌آید که برای اولین بار می‌خواهند زایمان انجام دهند. انتخاب پزشک حاذق و اطمینان از وضعیت جنین می تواند در کاهش و از بین بردن این ترس تاثیر داشته باشد.
• ترس از آسیب رسیدن به جنین: بعضی از مادرها فکر میکنند که زایمان طبیعی و عبور از کانال زایمان ممکن است به اعضای بدن جنین و به‌ویژه سر او آسیب وارد کند. در صورتیکه این شرایط به صورت عادی نگران کننده نیست

 

چرا کاهش آمار زایمان طبیعی نگران کننده است؟

شاید این سوال برایتان پیش بیاید که چرا در دنیا زایمان طبیعی طرفدار بیشتری دارد و پزشکان با بالارفتن آمار سزارین و کاهش زایمان طبیعی مشکل دارند؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که عمل سزارین خطرات و عوارض زیادی را برای مادر و نوزاد به همراه دارد و می‌تواند در بارداری‌های بعدی مشکلاتی را ایجاد کند.
بطور کلی این موارد مهمترین عوارض سزارین عبارتند از:

• عوارض بیهوشی مادر
• بالارفتن فشار خون
• مشکلات احتمال تنفسی
• واکنش بدن نسبت به داروهای بیهوشی
• ایجاد عفونت یا بروز چسبندگی رحم
• خونریزی بیشتری نسبت به زایمان طبیعی
• اقامت بیشتر در بیمارستان
• صدمه به بعضی از اندام های بدن حین جراحی

البته در شرایطی که پزشک تشخیص دهد زایمان طبیعی برای مادر خطرناک است، پزشکان برای نجات جان مادر و فرزند زایمان سزارین را تجویز می کنند. این مواقع بطور معمول عبارتند از:

• بارداری دوقلو یا چند قلو
• سابقه سزارین در بارداری قبلی
• چاق بودن بیش از حد جنین
• وضعیت غیرطبیعی قرار گرفتن جنین در رحم مادر

بخیه بعد از زایمان طبیعی بسیار رایج است و بیشتر مادرهای شکم اولی (کسانی که برای اولین بار مادر شدن را تجربه می‌کنند) بخیه را هم تجربه می‌کنند.
به گفته متخصصان زنان و زایمان، در طول زایمان طبیعی دیواره واژن معمولا دچار پارگی‌هایی می‌شود. بنابراین، بخیه‌ها برای جلوگیری از پارگی بیشتر دیواره و هر نوع عفونت ضروری است.
بخیه‌ها در زایمان طبیعی در ابتدا کمی سوزش ایجاد کرده و با شروع روند ترمیم، شروع به خارش می‌کنند.
بخیه‌ها در زایمان طبیعی به مراقبت بیشتری نیاز دارند تا مبادا عفونی شده و مشکلات دیگری را برای مادر پیش بیاورند. بعد از زایمان طبیعی، واژن به طور کلی دردناک و متورم است. بنابراین مراقبت‌های دقیقی لازم است تا واژن و بخیه‌ها به طور کامل ترمیم شده و بهبود یابند.

چرا بخیه در زایمان طبیعی لازم است؟

در زمان زایمان، بچه از در طول کانال زایمان یا واژن حرکت می‌کند. با وجودی که این ناحیه انعطاف‌پذیر است و می‌تواند خود را با اندازه بچه تطبیق دهد، گاهی ممکن است یک بچه نیاز به فضای بیشتری داشته باشد.
در چنین مواردی، ممکن است پرینه (فضای بین مقعد و فرج) بیش از ظرفیتش گسترش یافته و در این فرآیند دچار پارگی‌هایی شود. بعضی از پارگی‌ها سطحی هستند و به طور طبیعی ترمیم می‌شوند.
اما بعضی پارگی‌ها مثل پارگی بافت ماهیچه‌ای، می‌تواند شدید باشد و منجر به خونریزی شدید و درد زیاد شود. این پارگی‌ها نیاز به بخیه شدن دارند.
در بعضی موارد، باید اپیزیوتومی برای زائو انجام شود. اپیزیوتومی نوعی برش جراحی است که باعث بازتر شدن پرینه برای خروج راحت‌تر بچه از کانال زایمان است تا از پارگی بافتی در زمان زایمان جلوگیری شود. در چنین مواردی هم، نیاز به بخیه وجود دارد.

چه زمانی پارگی نیاز به بخیه دارد؟

پارگی بافت معمولا در زایمان طبیعی به خصوص در اولین زایمان مادر رخ می‌دهد. پارگی‌ها ممکن است شدت‌های مختلفی داشته باشد و از لحاظ بزرگی، به ۴ درجه تقسیم می‌شوند:

• پارگی درجه یک: بعضی از پارگی‌ها به قدری کوچک هستند که به خودی خود و بدون نیاز به درمان خوب می‌شوند. این پارگی‌ها سطحی بوده و معمولا در حد پوست پرینه یا لایه خارجیِ دهانه واژن اتفاق می‌افتد. این نوع پارگی نیازی به بخیه نداشته و سریع ترمیم می‌شوند.
• پارگی درجه دو: بعضی پارگی‌ها عمیق‌ترند و تا عضلات زیر پوست هم پیش می‌روند. این نوع پارگی‌ها نیاز به بخیه لایه‌های پوست دارند. این نوع پارگی‌ها هم ظرف یکی دو هفته بهبود می‌یابند.
• پارگی درجه سه: بعضی پارگی‌ها شدیدترند و ممکن است تا عمق بیشتری از بافت و ماهیچه‌های پرینه و اسفنکتر مقعد (عضلات تنگ کننده مقعد) پیش بروند. این نوع بخیه‌ها در زایمان طبیعی قطعا نیاز به بخیه داشته و تا یکی دو ماه یاعث درد زیادی می‌شوند. این نوع پارگی‌ها ممکن است مادر را در معرض خطر بی‌اختیاری مقعدی (دفع غیرعمدی مدفوع) قرار دهد.
• پارگی درجه چهار: این نوع پارگی بسیار جدی است و در عمق ماهیچه‌های اطراف مقعد و بافت زیر آن تا ناحیه رکتوم (راست روده) اتفاق می‌افتد. برای ترمیم و بخیه این نوع پارگی ممکن است به جراحی کوچکی نیاز باشد.

در بعضی موارد پارگی ممکن است تا بالای واژن و نزدیک مجرای ادرار پیش بیاید. این نوع پارگی‌ها معمولا کوچک هستند و نیاز به بخیه‌های کمی داشته یا اصلا بخیه نمی‌خواهد. این پارگی‌ها معمولا عضله و بافت را درگیر نمی‌کند و به همین خاطر سریع ترمیم می‌شوند. اما موقع ادرار کردن احساس ناخوشایند و سوزش ایجاد می‌کنند.

پارگی‌های زایمان طبیعی چطور بخیه می‌شوند؟

اگر پارگی کوچک باشد، در همان اتاق زایمان، کار بخیه زدن انجام می‌شود. متخصص زنان و زایمان یا ماما بعد از تزریق ماده بی‌حسی، برای بی‌حس کردن ناحیه‌ای که به بخیه نیاز دارد، پارگی را با بخیه‌های ریز و کوچک می‌دوزد. اما در بیشتر موارد بخیه‌های جذبی استفاده می‌شوند که بعد از بهبود پارگی، نیازی به کشیدن بخیه وجود ندارد.
در موارد اپیزیوتومی یا پارگی‌های درجه دو و سه، که پارگی یا برش عمیق‌تر از سطح پوست است و به ماهیچه‌ها رسیده، معمولا زائو را به بخش جراحی منتقل می‌کنند. حتی ممکن است متخصص زنان و زایمان بعد از یک بیهوشی عمومی، پرینه را بخیه کند.
حتی ممکن است یک لوله نازک (کاتتر) در مثانه قرار گیرد تا ادرار بیمار تخلیه شود؛ با این کار پرینه سریع‌تر ترمیم می‌شود.
معمولا، بخیه‌های اپیزیوتومی از نوع جذبی یا جذب شدنی هستند.

بهبود بخیه‌ها در زایمان طبیعی چقدر طول می‌کشد؟

معمولا مدت زمان ترمیم بخیه‌ها در زایمان طبیعی کمتر است به خصوص اگر خوب از آنها مراقبت شود. در اپیزیوتومی طبیعی که برش کوچکی ایجاد می‌شود، پروسه درمان تنها ۲ تا ۳ هفته بعد از زایمان طول می‌کشد.
اما این روند در هر فرد با فرد دیگر متفاوت است. همچنین بزرگی پارگی هم باعث افزایش مدت زمان ترمیم می‌شود. البته درد ناشی از آن بعد از یک هفته کاهش می‌یابد اما احساس ناراحتی تا یک ماه یا کمی بیشتر ادامه خواهد داشت.
پارگی‌های جدی‌تر که بخیه‌های عمیق‌تری می‌خورند، به مدت زمان بیشتری برای ترمیم نیاز دارند؛ ممکن است ۶ تا ۸ هفته درمان کامل‌شان طول بکشد. خوب است حوالی هفته ۶ بعد از زایمان‌تان برای چکاپ به پزشک‌تان مراجعه کنید تا وضعیت بخیه‌ها را بررسی کند.

روش‌هایی برای آرام کردن درد بخیه‌ها

بخیه‌ها در زایمان طبیعی دردناک هستند و بسته به شدت و عمق‌شان، درد کمتر یا بیشتری دارند. اما چند راهکار برای آرام کردن این درد دارید:

• نشستن در وان آب سرد: این کار نه فقط درد بخیه که ورم‌شان را هم کمتر می‌کند. فقط یادتان باشد با یک حوله خشک و نرم و تمیز، بخیه‌ها را به صورت ضربه‌ای و آرام خشک کنید و حوله را روی بخیه‌ها نکشید. کمپرس سرد یا پک ژل سرد هم می‌تواند کمک کننده باشد.
• اگر موقع نشستن درد دارید، می‌توانید از تشک‌های رینگ یا حلقه‌ای استفاده کنید که طراحی خاصش، نشستن را برایتان راحت‌تر می‌کند.
• برای کاهش فشار پرینه موقع دفع، یک تکه دستمال تمیز را آرام روی بخیه‌هایتان فشار دهید.
• اگر موقع ادرار کردن احساس ناراحتی دارید، می‌توانید با استفاده از آب ولرم سوزش ناحیه بخیه‌ها را کاهش دهید.
• یادتان باشد ناحیه پرینه و واژن را کاملا تمیز و خشک نگه دارید تا بخیه‌هایتان عفونت نکند.
• شاید برای تحمل درد نیاز به مسکن داشته باشید اما بهتر است اولین بار، پزشک‌تان نوع مسکن را برایتان تعیین و تجویز کند.

بهبود سریع‌تر بخیه‌ها

با این کارها روند بهبود بخیه‌ها سریع‌تر طی می‌شود:

• مقداری روغن اسطوخودوس روی بخیه‌هایتان بمالید تا کمی دردشان کم شود. ضمن اینکه روغن اسطوخودوس مقدار قابل توجهی ماده ضدعفونی کننده دارد.
• بعد از هر بار دفع، ناحیه تناسلی را با آب، از سمت جلو به عقب شسته و تمیز کنید.
• روزی ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بخیه‌ها را در معرض هوای آزاد قرار دهید تا سریع‌تر خشک شوند.
• یادتان باشد بخیه‌ها را با آب ولرم و صابون ملایم بدون عطر تمیز کنید.
• روزی ۲-۳ بار بین ۱۵-۲۰ دقیقه در وان آب ولرم بنشینیدتا دردتان کمتر شود.
• اگر رژیم غذایی‌تان سرشار از فیبر باشد و وعده‌های غذایی متناسب میل کرده، به اندازه کافی آب بنوشید، مشکل یبوست نخواهید داشت.
• برای جلوگیری از فشار اضافه به بخیه‌ها، بهتر است به جای توالت زمینی از توالت فرنگی استفاده کنید.
• پیاده‌روی‌های کوتاه و انجام ورزش‌های مخصصوص عضلات کف لگن (مثل ورزش کگل) می‌تواند گردش خون را بهبود بخشیده و فرآیند بهبود را تسریع می‌کند.
• شستن دقیق دست‌ها بعد از هر بار استفاده از توالت و قبل از هر بار تعویض پدهایتان، کمک زیادی به جلوگیری یاز بروز عفونت می‌کند.
• از بلند کردن اشیاء سنگین و انجام حرکات شدید ورزشی بپرهیزید تا بیش از حد به بخیه‌هایتان فشار نیاید.
• رعایت بهداشت فردی نقش موثری در جلوگیری از بروز عفونت بخیه‌هایتان دارد. بنابراین ناحیه واژن را همیشه خشک و تمیز نگه داشته، پدهایتان را مرتب عوض کنید و مراقب باشید بخیه‌ها به خاطر ساییدن به آن، اذیت نشده و عفونت نکنند.

بخیه در زایمان طبیعی قابل پیشگیری است؟

در زایمان طبیعی بیشتر پزشکان ترجیح می‌دهند اپیزیوتومی انجام دهند به خصوص برای مادرانی که اولین تجربه زایمان‌شان است. با این وجود اگر باز هم نمی‌خواهید بخیه داشته باشید، بهتر است با پزشکان در مورد گزینه‌های ممکن مشورت کنید و مثلا روش‌هایی مثل زایمان در آب را انتخاب کنید.
همچنین روش‌هایی برای جلوگیری از پارگی‌های شدید در طول زایمان وجود دارد مثل ماساژ آرام و روزانه پرینه در طول دوران بارداری و قرار دادن کمپرس ولرم روی پرینه در زمان زایمان.
شما همچنین می‌توانید از پزشکتان بخواهید تا نوعی از حرکت اسکات و ورزش‌های مخصوص عضلات کف لگن یا یوگا را به شما آموزش دهد تا عضلات لگنی را تقویت کرده و قدرت کشسانی پوست را افزایش دهید.

بخیه‌ها در زایمان طبیعی مشکل‌سازند؟

مهم است که بعد از زایمان از بخیه‌ها خوب مراقبت شود تا ترمیم درست و کاملی داشته باشند. بعضی خانم‌ها ممکن است هنگان نزدیکی درد داشته باشند. در چنین مواردی، بهتر است مدتی صبر کنید تا بخیه‌ها به طور کامل درمان شوند.
در بعضی موارد هم ممکن است درد ناحیه پرینه ادامه‌دار شده یا فرد برای کنترل ادرار و مدفوعش مشکل داشته باشد. این دست از مشکلات با مراقبت دقیق و درست، رژیم غذایی سالم و ورزش منظم قابل پیشگیری هستند.
اگر مشکل‌تان همچنان ادامه پیدا کرد، با پزشک‌تان مشورت کنید.
با پزشک مشورت کنید
گاهی با وجود مراقبت صحیح، بعضی افراد با بخیه‌هایشان دچار مشکل می‌شوند. در صورت مشاهده موارد زیر، به متخصص زنان و زایمان خود مراجعه کنید:

• درد مداوم و شدید به خاطر بخیه در زایمان طبیعی
• استشمام بوی عفونت و ناخوشایند از ناحیه واژن
• تب بالا و لرز
• احساس سوزش شدید هنگام دفع ادرار
• عدم کنترل مدفوع
• خونریزی غیرقابل کنترل، به خصوص لخته خون
• قرمزی بسیار زیاد یا نورم بخیه‌ها
• خروج ترشحات غیرمعمول از بخیه‌ها

اینکه خیلی از خانم‌ها دوست ندارند موقع زایمان طبیعی بخیه بخورند، قابل درک است اما بعضی پارگی‌های بافت موقع وضع حمل غیر قابل پیشگیری هستند و به عنوان بخشی از پروسه زایمان حساب می‌شود. نکته مهم، استراحت کافی و سالم ماندن است تا روند درمان سریع‌تر طی شود و مادر سلامت کاملش را به دست آورد.

آغوز اولین ترشحاتی است که بعد از زایمان از سینه مادر خارج می‌شود و در انسان، گاو و سایر پستانداران مشترک است. آغوز بسیار مغذی بوده و سرشار از آنتی بادی‌های مختلف است و به همین خاطر هم درست مثل نوعی واکسن 100 درصد طبیعی عمل می‌کند که می‌تواند با انواع عفونت‌ها و باکتری‌هایی که نوزاد تازه متولد شده شما در معرض آنهاست، مقابله کند. اگرچه آغوز فقط در چند روز اول زایمان ترشح می‌شود و شاید حتی خیلی هم دیده نشود، اما این مایع طلایی رنگ، بسیار مغذی بوده و می‌تواند یک سیستم ایمنی قوی را به نوزاد شما هدیه کند.

آغوز با بدن نوزاد چه می‌کند؟

آغوز اولین ابرغذای کودک شماست. دکتر جوان یانگر مییک، پزشک و متخصص تغذیه و عضو آکادمی متخصصان اطفال آمریکا می‌گوید: آغوز دقیقا همان چیزهایی را که نوزاد شما در روزهای اول پس از تولد نیاز دارد، در بهترین مقدار در اختیار او قرار می‌دهد. اگرچه آغوز قند کمی دارد، اما سرشار از پروتئین است و اغلب این پروتئین‌ها فاکتورهای ایمنی مانند ایمونوگلوبین A هستند که مانع از فعالیت باکتری‌های مضر در روده نوزاد می‌شوند. اما این همه فایده آغوز نیست. آغوز همچنین منبع خوب ویتامین‌های محلول در چربی و انواع آنتی اکسیدان‌ها محسوب می‌شود که به رشد باکتری‌های مفیدی مانند لاکتوباسیلوس در دستگاه گوارش نوزاد کمک می‌کنند که باعث می‌شود نوزدا دفع بهتر و منظم‌تری داشته باشد.
با توجه به همه فوایدی که آغوز برای نوزادان دارد، عجیب نیست که خیلی‌ها اسم آن را طلای مایع گذاشتند. در حقیقت به گفته دکتر میک بهتر است آغوز به جای یک وعده غذایی به عنوان یک دارو برای کودکان در نظر گرفته شود که می‌تواند سیستم ایمنی کودک را تقویت کند. مغذی بودن تنها بخشی از همه خاصیت‌هایی است که آغوز در خود دارد. آغوز همچنین مثل یک ملین عمل می‌کند تا نوزاد بتواند مدفوع تیره اولیه را دفع کند و مانع از بروز یا تشدید زردی و افت قند در نوزادان می‌شود.

اگر نتوانم به نوزادم شیر بدهم چطور؟

بعضی از مادرها هستند که در روزهای اول به هر علتی نمی‌توانند به نوزادشان شیر بدهند که در این حالت خارج کردن آغوز از سینه کمی مشکل خواهد بود و در این حالت ماما یا پرستار یا پزشک باید به شما یاد بدهد که چطور در بهترین حالت شیردهی قرار بگیرید. اگر نوزاد سینه شما را نمی‌گیرد، آغوز را در یک قاشق کوچک بریزید و بعد با آن نوزادتان را تغذیه کنید. یادتان باشد که بچه‌ها در روزهای اول به مایعات زیادی نیاز ندارند و چون حجم معده‌شان خیلی کوچک است در هر وعده شیر خودن فقط مقدار کمی آغوز دریافت می‌کنند. حتی اگر برنامه‌ای برای شیردادن طولانی به نوزادتان ندارید، بهتر است روزهای اول این کار را انجام دهید چون حتی شیردهی کوتاه مدت هم می‌تواند به افزایش قدرت سیستم ایمنی نوزاد کمک کند.

ترشح آغوز تا کی ادامه پیدا می‌کند؟

تا حدود 5-2 روز بعد از زایمان و پس از آن ترشح شیر شروع شده و شیر به رنگ کرمی معمولش در می‌آید و رقیق‌تر می‌شود.

اگر شما در حال شیردهی به نوزادتان هستید باید غذاهای سالم را به رژیم غذایی خود اضافه کنید تا مواد مغذی مورد نیازتان را دریافت کنید. به عنوان یک مادر تولید شیر در بدن شما به صورت 24 ساعته انجام می‌شود و یک لحظه در روز هم نیست که بدن شما از تولید شیر بازبماند. بسیاری از مادران شیرده مدام احساس گرسنگی می‌کنند و این گرسنگی ناشی از میزان کالری است که بدن شما از مصرف هر اونس شیر از دست می‌دهد. به همین دلیل باید بهترین غذاها برای مادران شیرده را بشناسید و در رژیمتان قرار دهید.

مصرف غلات در دوران شیردهی

• نان
• برنج
• پاستا
• جودوسر

برنج قهوه‌ای، ماکارونی گندم و بلغور جودوسر همه جزو کربوهیدرات‌های پیچیده هستند به این معنی که شما را مدت طولانی‌تری سیر نگه می‌دارند و انرژی آن بیشتر از کربوهیدرات‌های تصفیه شده است. غلات منبع مهم ویتامین B، مواد معدنی و فیبر هستند. فیبر به شما کمک می‌کند احساس سیری بیشتری داشته باشید و سطح قند خونتان ثابت بماند. بنابراین بهتر است بخشی از رژیم غذایی روزانه را از این گروه انتخاب کنید. آنها غنی از فیبر هستند و به تولید شیر کمک می‌کند به علاوه مقدار آهن بالایی دارد.

سالمون و ساردین، مناسب برای شیردهی

سالمون منبع عالی پروتئین و غنی از ویتامین B12 و امگا 3 است. این ماهی همچنین حاوی ویتامین D است و بسیاری از خانمها کمبود این ویتامین را دارند. به نظر میرسد ویتامین B12 و امگا3 به کاهش افسردگی بعد از زایمان کمک می‌کند. ماهی آزاد برای مادرانی که با شیر مادر تغذیه می‌کنند عالی است زیرا حاوی مقدار زیادی DHA نوعی چربی است که برای توسعه سیستم عصبی کودک ضروری است. این ماهی‌ها میتواند شیر مادر را زیاد کند.

تاثیر تخم مرغ بر شیردهی

تخم مرغ غنی از پروتئین، کولین، لوتئین، ویتامین B12 و D، ریبوفلاوین و فولات است. این خوراکی یک وعده غذایی ساده و سریع است. تحقیقات نشان میدهد که تخم مرغ کلسترول شما را افزایش نمی‌دهد و بنابراین میتوانید با خیال راحت آن را در دوران شیردهی بخورید و انرژی بگیرید.

گوشت گاو برای مادران شیرده

مادران شیرده نیاز به ماده معدنی روی دارند. گوشت گاو یک پروتئین با کیفیت بالا و غنی از ویتامین B و روی و آهن است. این به شما کمک می‌کند انرژی خود را حفظ کنید. وقتی از گوشت گاو تغذیه می‌کنید اسید چرب امگا3 بیشتری به بدنتان میرسد.

سبزیجات برگ سبز و شیردهی

سبزیجات برگ سبز غنی از ویتامینهای E، C، A، K و نیز فیبر، آنتی اکسیدان و مواد معدنی مانند کلسیم هستند. این خوراکیها کالری کمی دارند و برای همین میتوانید در طول روز به مقدار دلخواه بخورید. اسفناج غنی از آهن است و میتوانید از آن در پخت و پز استفاده کنید. این سبزیها با ارزش تغذیه ای بالا بهترین غذا برای مادران شیرده به حساب می‌آیند.

سیب زمینی شیرین مفید در دوران شیردهی

فقط یک عدد سیب زمینی شیرین نیاز روزانه یک مادر شیرده به ویتامین A را برطرف می‌کند. ویتامین A برای بینایی، رشد استخوان، عملکرد ایمنی مهم است. نوزاد شما وابسته به رژیم غذایی شما است و به این ترتیب نیازش به ویتامین A با شیر مادر برطرف میشود. این یکی دیگر از مزایای شیردهی است. نوزادان تغذیه شده با شیر مادر به ندرت دچار کمبود ویتامین A می‌شوند. سیب زمینی شیرین نیز یک منبع عالی از پتاسیم است.

حبوبات شیر مادر را زیاد می‌کند

حبوبات منبع عالی پروتئین و آهن و فیبر هستند. حبوبات همچنین دارای مقدار بسیار زیادی مواد معدنی و فیتوکمیکالها هستند. براساس گزارش موسسه تحقیقات سرطان آمریکا مطالعات انجام شده روی گیاهان دارویی نشان می‌دهد که میتواند سیستم ایمنی را تحریک کند. حبوبات می‌توانند به تنظیم هورمونها کمک کنند. به همین دلیل لوبیا چیتی، نخودفرنگی و هر نوع لوبیای دیگر را در رژیم غذاییتان قرار دهید.

آجیل‌ها و دانه‌ها در شیردهی

آجیل و دانه با داشتن پروتئین، فیبر، ویتامین، مواد معدنی و آنتی اکسیدان میتوانند در دوران شیردهی خوراکی مناسبی به حساب آیند. آنها برای پوست شما مناسبند و از بیماری قلبی نیز پیشگیری می‌کنند. بادام زمینی برای مادران شیرده یک منبع خوب کلسیم است. شیر شما کلسیم بالایی دارند و اگر شما به اندازه کافی در رژیم روزانه‎تان آن را دریافت نکنید ممکن است بر استخوان‌ها و دندان‌هایتان اثر بگذارد. از بین دانه‌ها هم می‌توانید دانه کنجد را امتحان کنید. این دانه حاوی مواد مغذی فراوان است و می‌توان از آن در سالاد استفاده کرد.

در شیردهی خرما و زردآلو بخورید

خوردن خرما میتواند پرولاکتین را افزایش دهد که باعث تولید شیر می‌شود. زردآلود نیز در شیردهی میتواند به شما کمک کند چون حاوی مواد مغذی ضروری است. میتوانید از زردآلو به عنوان میان وعده استفاده کنید یا خشک شده آن را به صورت قیسی مصرف کنید.

ماست منبع کلسیم در شیردهی

همانطور که گفته شد کلسیم بسیار اهمیت دارد. دریافت 1000 میلی گرم در روز برای شیردهی بسیار مهم است. ماست منبع خوبی از پروتئین است.
غذاهایی که میتوانند در شیردهی موثر و مناسب باشند، زیادند که از جمله آنها میتوان به آووکادو، بذر کدو تنبل و سیر استفاده کنید. اما در نهایت 10 خوراکی پیشنهادی به عنوان منابع بسیار مهم در تامین میزان شیردهی شمرده می‌شوند.

بیشتر خانم‌ها می‌دانند که مصرف میوه در دوران بارداری و شیردهی برای نوزاد بسیار مهم است زیرا میوه‌ها بسیار مغذی هستند. مصرف آناناس در دوران بارداری و به ویژه در مرحله آخر بارداری توصیه می‌شود. اما آیا مصرف آناناس در دوران شیردهی هم مفید است؟ از آنجا که آنچه شما می‌خورید و می‌نوشید در نهایت برای تشکیل شیر در بدن استفاده می‌شود، بنابراین باید متوجه باشید که خوردن آناناس در دوران شیردهی مناسب است یا نه!

آیا مصرف آناناس در دوران شیردهی مجاز است؟

مادر شیرده می‌تواند آناناس را در بخشی از رژیم غذایی‌اش قرار دهد اما بعد از اینکه 5 تا 6 ماه به نوزادش شیر داد. مطالعات مختلفی وجود دارد که نشان می‌دهد برخی میوه‌های حاوی اسید سیتریک در رژیم غذایی می‌تواند برای نوزاد مضر باشد که این شامل آناناس هم هست چون طعم بسیار قوی و محتوای اسیدی دارد که می‌تواند برای نوزاد بسیار قوی باشد.

ارزش تغذیه ای آناناس

آناناس میوه مهمی برای مادران است زیرا حاوی ویتامین‌های متعدد و چند ماده مغذی است یک پیمانه آناناس خرد شده حاوی مواد غذایی زیر است:

بسیاری از مادرها بعد از سزارین متوجه می‌شوند که جای زخم سزارین‌شان آنطور که انتظار داشته‌اند، خوب نشده است یا شاید هم بخواهید به طور کامل آن را از بین ببرید. در این میان ممکن است این سوال برایتان پیش بیاید که آیا لیزر جای سزارین را از بین می‌برد یا خیر؟

با اینکه هیچ روشی وجود ندارد که جای زخم را به طور کامل از بین برد اما در ادامه با لیزر جای سزارین و چند روش درمانی دیگر آشنا خواهید شد که می‌توانند ظاهر اثر سزارین و احساس شما نسبت به جای بخیه‌ها را بهبود دهند.

روش‌های غیر جراحی

• لیزر درمانی: بعضی لیزرها می‌توانند بی‌رنگی پوست (در ناحیه بخیه‌ها) را از بین ببرند و بعضی دیگر از آنها، بافت پوست را نرم‌تر می‌کنند. بعد از اینکه بخیه‌هایتان را کشیدید و پزشک به شما اجازه داد، بهتر است لیزردرمانی را هرچه زودتر آغاز کنید و نگذارید بین زمان کشیدن بخیه‌ها و شروع لیزردرمانی فاصله زیادی بیفتد. با متخصص زنان و زایمان تان یا متخصص پوست یا جراح پلاستیک مشورت کنید. ممکن است بین یک تا ۴ جلسه درمان نیاز داشته باشد تا جای بخیه‌های سزارین بهبود یابد.
• آمپول‌های استروئیدی: برای جای بخیه‌های تهاجمی‌تر (آنهایی که گوشت اضافه آورده یا بافتش زیادی بزرگ شده) تزریق آمپولی از استروئید طولانی اثر می‌تواند التهاب را کاهش داده و به صاف و تخت شدن اثر بخیه کمک کرده تا کمتر جلب توجه کند. پزشک می‌تواند این آمپول را در زمان سزارین، به محل برش تزریق کند تا احتمال بروز گوشت اضافه و حجیم شدن بافت بخیه کاهش یابد. اگر شما سزارین شده‌اید، به محض اینکه زخم بخیه‌هایتان خوب شد، می‌توانید این آمپول را تزریق کنید. این آمپول بر اساس شدت جای بخیه‌ها، باید ماهانه بین ۳ تا ۶ ماه متوالی تزریق شود.

روش‌های جراحی

از آنجا که ظاهر بخیه‌ها ممکن است بهبود یابد، معمول پزشکان بین ۶ ماه تا یکسال بعد از سزارین، هیچ درمانی برای از بین بردن جای سزارین انجام نمی‌دهند. اگر شما همچنان مشتاق روش‌های جراحی ترمیم جای بخیه سزارین هستید، با پزشک‌تان مشورت کنید تا ببینید کدام یک از روش‌های زیر برایتان مناسب است:

• جراحی ترمیمی: در این روش، جراح پوست اطراف اثر بخیه را به طور کامل برمی‌دارد و بعد، با ظرافت و دقت زیاد زخم جدید را بخیه می‌کند و به این ترتیب جای زخم باریک‌تری به جا می‌ماند که کمتر به چشم می‌آید. جراحی ترمیمی زمانی موثر است که جای سزارین پهن بوده یا ضخیم باشد، دچار گوشت اضافه یا حجیم شدن بافت بخیه شده یا صرفا شما از آن خوش‌تان نیاید!
• تامی تاک: اگر غیر از جای سزارین، پوست اضافه در ناحیه شکم‌تان دارید که اضافی و شل است، عمل ابدومینوپلاستی (جراحی لاغری شکم و پهلو) ارزشش را خواهد داشت! در طول این عمل، جراح با برداشتن پوست و چربی اضافه (شامل جای بخیه سزارین) بخیه‌های دقیق و ظریفی برای بستن شکاف ایجاد شده می‌زند. البته اگر جای بخیه سزارین‌تان کوچک است، این روش به دردتان نمی‌خورد؛ اثر بخیه تامی تاک به طور قابل توجهی بلندتر خواهد بود. اما اگر جای بخیه‌تان واقعا آزارتان می‌دهد (بزرگ است، رنگش رفته، کش آمده و …) عمل تامی تاک برای شما مناسب خواهد بود.

 

افسردگی پس از زایمان اصطلاحی است که اکثر مادران باردار یا تازه زایمان کرده درباره‌ آن شنیده‌اند. با این‌که فقط ۱۵ درصد زنان پس از زایمان دچار افسردگی می‌شوند، بیشتر مادران درباره‌ این موضوع نگرانی و سوال دارند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع نخست باید بدانیم افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان چیست؟

افسردگی پس از زایمان یا postpartum، که معمولاً ۳ تا ۶ ماه بعد از تولد فرزند رخ می‌دهد، نشانه‌هایی مشابه افسرگی در هر زمان دیگری دارد. این نشانه‌ها را می‌توان به سه دسته‌ جسمی، روانی و رفتاری تقسیم کرد:

• نشانه‌های جسمی:

تپش قلب، نفس‌تنگی، درد قفسه‌ سینه، سردرد، تعرق شدید، احساس گرما و سرما، سرگیجه، کاهش یا افزایش وزن، کاهش میل جنسی،‌ بدخوابی و بی‌خوابی، کرختی و بی‌حوصله‌گی می‌توانند تاثیرات افسردگی پس از زایمان بر جسم و بدن مادر باشند.
 

 

• نشانه‌های روانی:

احساس نارضایتی و خشم، نوسان در احساسات، لذت نبردن از چیزهایی که قبلاً خوشایند بودند، ترس و اضطراب، احساس بی‌ارزش بودن، احساس تنهایی، بدبینی و ناامیدی از نشانه‌های عمومی افسردگی هستند که در مادران افسرده هم دیده می‌شوند. به این شکل خاص از افسردگی می‌توان علائمی مانند نگرانی وسواس‌گونه درباره‌ سلامتی فرزند، احساس ناتوانی در مراقبت از او یا فکر آسیب رساندن به خود یا فرزند را اضافه کرد.

• نشانه‌های رفتاری

زود رنجی و پرخاشگری، گریه‌ زیاد و بی‌دلیل، دوری کردن از خانواده و دوستان، مشارکت نکردن در فعالیت‌های اجتماعی، گیجی و نداشتن تمرکز، ناتوانی در تصمیم‌گیری، بی‌توجهی به ظاهر و بهداشت فردی و از بین رفتن یا کم شدن اعتماد به نفس در صورتی که پرتکرار و مداوم باشند، می‌توانند نشانه‌های افسردگی به حساب بیایند.

دلایل افسرگی پس از زایمان

اغلب مادرانی که دچار افسردگی پس از زایمان هستند از این‌که نمی‌توانند از به دنیا آمدن فرزندشان شاد باشند، احساس گناه می‌کنند و خود را مسبب این حال می‌دانند. اما عوامل گوناگونی می‌توانند زمینه‌‌ بروز افسرگی پس از زایمان را به وجود می‌آورند که فرد توانایی کنترل بسیاری از آن‌ها را ندارد؛ عوامل زیستی، ژنتیکی و محیطی. این عوامل گاهی مشخص و قابل شناسانی هستند و گاهی نه. هیچ عاملی به تنهایی نمی‌تواند باعث افسردگی باشد اما می‌تواند بر احتمال وقوع افسردگی و میزان آن اثر بگذارد.

• عوامل زیستی:

تغییرات هورمونی پس از زایمان ناگهانی و شدید هستند. تغییر در سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون باعث حساس شدن مادر می‌شود و همین موضوع می‌تواند بستری مناسب برای افسردگی شود. علاوه بر تغییرات هورمونی عواملی مثل کم‌خونی و پایین بودن قند خون، کم‌‌بود پتاسیم و ویتامینD می‌توانند احتمال بروز افسردگی را افزایش ‌دهند.

• عوامل محیطی:

بچه‌دار شدن اتفاق شیرینی است که تغییرات بزرگ به همراه دارد. این تغییرات زندگی مادرها را بیشتر متاثر می‌کند. زنان پس از بچه‌دار شدن با زندگی متفاوتی رو‌به‌رو هستند. محدود شدن زندگی اجتماعی و خانه‌نشینی و در مواردی از دست دادن شغل و موقعیت اجتماعی می‌تواند احساس بی‌ارزش بودن در زن‌هایی که تازه مادر شده‌اند را تقویت کند و آن‌ها را به سمت افسردگی سوق دهد.
 

نگهداری از نوزاد، شیردهی بیست و چهار ساعته، بی‌خوابی یا کم‌خوابی، بیماری و مشکلات نوزاد، مسئولیت زیاد و اضطراب‌آور، تغییر در عادت‌ها و سرگرمی‌ها، نداشتن رابطه‌ جنسی و … دیگر عوامل محیطی موثر در افسرگی پس از زایمان هستند. علاوه بر این‌ها مواردی مثل شرایط سخت زندگی، فقر و مشکل و درگیری با همسر که می‌توانند همه‌ افراد را در معرض افسردگی قرار دهد، احتمال افسردگی پس از زایمان مادرانی را که به دلیل تغییرات هورمونی حساس‌تر از حالت عادی هستند افزایش می‌دهد.

• ژنتیک:

افسردگی می‌تواند ریشه‌ ژنتیکی هم داشته باشد. به همین دلیل فردی که پیش از بارداری و زایمان زمینه‌های ارثی افسردگی را داشته است، بیشتر از سایرین احتمال ابتلا به افسردگی پس از زایمان دارد.

درمان افسردگی پس از زایمان

بی‌توجهی به افسردگی پس از زایمان می‌تواند باعث طولانی شدن آن شود و زندگی مادر، نوزاد و اطرافیان را تحت تاثیر قرار دهد. افسردگی مادر برآورده شده نیازهای نوزاد را با مشکل روبه‌رو می‌کند و مانع شکل‌گیری رابطه‌ای نزدیک و محبت‌آمیز میان مادر و فرزند می‌شود. برای جلوگیری از مزمن شدن افسردگی ابتدا باید آن را به رسمیت شناخت و پس از آن به راه‌های مقابله‌ با آن فکر کرد. راه‌های درمان با توجه به سطح‌ افسردگی متفاوت هستند:

• تغییرهای کوچک در محیط و رفتارها:

کمک خواستن از دیگران برای نگهداری و مراقبت از نوزاد، فرصت استراحت و خواب مناسب را برای مادر فراهم می‌آورد تا توان جسمی و روحی خود را بازیابد. همراهی پدر می‌تواند بسیار موثر باشد و علاوه بر برداشتن باری از دوش همسر،‌ احساس تنهایی را کم و حال روحی او را درک کند.
توجه به فعالیت‌های اجتماعی، سرگرمی و تفریح، خارج شدن از خانه، دیدن بستگان و دوستان و تلاش برای برگشتن به روند عادی زندگی می‌تواند به خروج فرد از شرایط افسردگی کمک قابل توجهی کند.

 

• توجه به تغذیه و سلامت:

بدن سالم راحت‌تر با افسردگی مقابله می‌کند. بعضی مواد مغذی می‌توانند برای پیش‌گیری و درمان افسردگی مورد استفاده قرار گیرند مصرف مکمل‌های غذایی مانند آهن، ویتامین‌D و روغن ماهی حاوی اسیدهای چرب امگا ۳، استرس و در نتیجه افسردگی را کاهش می‌دهند.
ورزش و فعالیت بدنی منظم هم می‌تواند نقش زیادی در مقابله با افسردگی داشته باشد. هنگام ورزش بدن ‌اندورفین آزاد می‌کند. تاثیر اندورفین بر گیرنده‌های مغز، کم شدن احساس درد و ایجاد حس مثبت است.

• کمک گرفتن از مشاور:

در صورتی که افسردگی شدید باشد، باید از متخصص کمک گرفت. مشاور می‌تواند با گفت‌وگو با مادر یا زوج و ارايه‌ راه‌کار‌ها و تمرین‌هایی کمک کند فرد دوران افسردگی را زودتر و راحت‌تر پشت‌سر بگذارد.

• مصرف دارو:

اگر کمک مشاور کافی نبود، می‌توان با تجوز روان‌‌پزشک از قرص‌های ضد افسردگی استفاده کرد. مصرف بعضی داروهای ضدافسردگی در حین شیردهی بی‌خطر است و میزان دارویی که از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل می‌شود، اندک است و به نوزاد آسیبی نمی‌رساند.

میزان شیر مادری که بعد از تولد نوزاد تولید می‌شود به عوامل زیادی بستگی دارد. برخی از این عوامل در کنترل شما نیست اما برخی دیگر قابل مدیریت است. اگر احساس می‌کنید شیرتان کم شده یا فکر می‌کنید شیرتان خشک شده است و فرزندتان سیر نمی‌شود بهتر است عوامل خشک شدن شیرتان را پیدا کنید تا در نهایت درصدد درمان آن بربیایید.

استرس قاتل شماره یک خشک شدن شیر مادر

استرس یکی از دلایل اصلی خشک شدن شیر مادر به خصوص در چند هفته اول بعد از زایمان است. بین کمبود خواب و تنظیم برنامه کودک، افزایش سطح هورمون‌های خاص مانند کورتیزول می‌تواند باعث کاهش چشمگیر شیر مادر شود. حتی ممکن است خشک شدن شیر مادر ظرف 24 ساعت اتفاق بیفتد.
بنابراین در دوران شیردهی سلامت روانی برای مراقبت کامل از نوزاد اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر دچار علائم استرس، اضطراب یا افسردگی بعد از زایمان هستید بهتر است این موضوع را با پزشکتان مطرح کنید. بهتر است از شریک زندگیتان بخواهید کمکتان کند تا در آرامش بیشتری بتوانید به نوزادتان شیر بدهید.

استفاده از شیرخشک همراه با شیر مادر

پس از تولد نوزاد، سینه‌ها براساس عرضه و تقاضا عمل میکنند. تغذیه با شیر مادر به تنهایی باعث افزایش تقاضا میشود. بنابراین سینه شیر بیشتری تولید می‌کند. در حالی که استفاده از شیرخشک برای تغذیه در چند وعده در روز مانند زمانی که مادر سرکار است و … به بدن شما این پیغام را میدهد که نیازی به تولید شیر بیشتر نیست و به همین ترتیب شیر کم و حتی خشک میشود.
شما میتوانید با پمپاژ سینه در فواصل منظم در طول روز با خشک شدن شیر مادر مقابله کنید. پمپاژ به بدن این پیام را میدهد که به تولید شیر ادامه دهد. شیر مادر را میتوانید در فریزر به خوبی نگهدارید.

تغذیه نامناسب و خشک شدن شیر مادر

شاید وسوسه شوید که بعد از زایمان رژیم بگیرید تا اضافه وزن دوران بارداری را جبران کنید. در حالی که داشتن یک رژیم غذایی سالم بسیار مهم است. مطمئن شوید که به اندازه کافی میخورید تا 500 کالری سوزی در اثر تغذیه با شیر مادر جبران شود. خوردن یک میان وعده سالم مانند میوه‌ها بین وعده‌های غذایی بسیار مفید است.
هیدراتاسیون مناسب نیز باری تولید شیر مادر مهم است. میزان مایعاتی که به بدن وارد میکنید بر میزان تولید شیر اثر دارد. همیشه یک بطری آب همراه خود داشته باشید و کم کم آب بنوشید. بهتر است بعد از شیردهی حتما یک لیوان آب بنوشید.

بیماری و خشک شدن شیر مادر

ابتلا به یک ویروس مانند آنفلوآنزا، سرماخوردگی یا ویروس معده میزان شیر مادر را کم می‌کند. با این حال علائم مربوط به آن مانند خستگی، اسهال، استفراغ یا کاهش اشتها میتواند حتی باعث خشک شدن شیر مادر شود. بنابراین در زمان بیماری درباره میزان شیردهی به نوزاد حتما با پزشک مشورت کنید.

مصرف کافئین زیاد و خشک شدن شیر مادر

استفاده از مقدار زیادی کافئین میتواند شیر مادر را تاحدود زیادی کاهش دهد. حتی کافئین زیاد میتواند از طریق شیر مادر به بدن نوزاد منتقل شده و باعث تحریک پذیری و مشکلات خواب در او شود. اگر عادت به مصرف کافئین زیاد دارید بهتر است این عادت به یک یا دو فنجان در روز کاهش دهید و به جای قهوه بعدازظهر از چای سبز یا سودا استفاده کنید.

مصرف قرصهای جلوگیری از بارداری و خشک شدن شیر

اگر از قرصهای جلوگیری از بارداری استفاده میکنید، باید بدانید که این دارو بر میزان شیر مادر تاثیر میگذارد. برخی از اشکال داروهای جلوگیری از بارداری حاوی استروژن هستند که این هورمون تولید شیر را کاهش میدهد. گزینه‌های غیرهورمونی پیشگیری از بارداری مانند دیافراگم و کاندوم یا آی یو دی انتخابهای مناسبتری هستند و بر میزان شیر تولید شما تاثیری نمیگذارند.

راههای درمان خشک شدن شیر مادر

اگر متوجه کم شدن یا خشک شدن شیر مادر شدید حتما این نکات را رعایت کنید:

• سینه را پمپ کنید: افزایش دفعات پمپاژ میتوانند کمک کننده باشد. مطمئن شوید بعد از هر بار تغذیه با شیر مادر، سینه ها کاملا خالی هستند. حتی اگر نوزاد گرسنه نباشد هر 2 ساعت در روز سینه را پمپ کنید تا عرضه و تقاضا افزایش پیدا کند و شیر بیشتری تولید شود.
• پمپاژ را دوبرابر کنید: بعد از اینکه به نوزاد شیر دادید و باقی مانده شیر را پمپ کردید، نوزاد را بخوابانید. سپس یک لیوان آب بنوشید، 20 دقیقه صبر کنید و دوباره سینه را پمپ کنید. این کار را هر بار بعد از شیردهی به مدت 24 تا 48 ساعت انجام دهید.
• از محصولات تولید شیر استفاده کنید: خوردن بلغور جودوسر میتواند به افزایش شیر مادر کمک کند. همچنین محصولاتی مانند کودکی و چای میتوانند میزان شیر را افزایش دهند.

در حالی که تغذیه با شیر مادر همیشه اولین راه است اما این تنها راه برای سلامت نوزاد شما نیست. اگر مشکل تغذیه با شیر مادر یا نگهداری مناسب آن را دارید با پزشک مشورت کنید. بدون شک هدف نهایی صرف نظر از روش تغذیه، یک مادر و نوزاد سالم است.

هیسترکتومی یا عمل جراحی برداشتن رحم در بسیاری از زنان انجام می‎شود. این عمل بیشتر در زنان 40 تا 50 ساله معمول است. این جراحی به دلایل متعددی انجام می‌شود و جزو جراحی‌های سنگین به شمار می‌آید. اگر می‌خواهید همه چیز را درباره جراحی برداشتن رحم بدانید، مقاله را کامل بخوانید.

چرا عمل جراحی برداشتن رحم انجام می‌شود؟

هیسترکتومی برای درمان مشکلات سلامت در سیستم دستگاه تناسلی انجام می‌شود که می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

• قاعدگی سنگین
• درد طولانی مدت لگنی
• تومورهای غیرسرطانی مانند فیبروم
• سرطان تخمدان، رحم، دهانه رحم یا لوله‌های فالوپی

عمل برداشتن رحم یک جراحی سنگین با دوره بهبود طولانی است

انواع هیسترکتومی

جراحی برداشتن رحم بسته به علت جراحی و اینکه چقدر رحم و سیستم تولید مثل درگیر باشد، انواع مختلفی دارد.

انواع عمل جراحی برداشتن رحم:

• هیسترکتومی کلی: رحم و گردن رحم در این جراحی خارج میشود. این جراحی رایج‌ترین عمل جراحی است.
• هیسترکتومی زیرجلدی: در این جراحی قسمت اصلی رحم برداشته می‌شود ولی دهانه رحم باقی می‌ماند.
• هیسترکتومی کلی و سالپینگووفورکتومی: در این جراحی رحم، دهانه رحم، لوله‌های فالوپی و تخمدان‌ها برداشته می‌شود.
• هیسترکتومی رادیکال: رحم و بافت‌های اطراف آن از جمله لوله‌های فالوپ و بخشی از واژن و تخمدان‌ها و غدد لنفاوی و چربی در این جراحی برداشته می‌شود.

روش‌های انجام عمل برداشتن رحم

• هیسترکتومی لاپاراسکوپی: با انجام برش‌های بسیار کوچک در شکم عمل برداشتن رحم اتفاق می‌افتد. این هیسترکتومی با کمک ماشین رباتیک انجام می‌شود. در مقایسه با هیسترکتومی شکمی در عمل جراحی لاپاراسکوپی خطر ابتلا به عفونت کمتر بوده و نیاز به بستری کوتاه مدت‌تری در بیمارستان وجود دارد و شما زودتر به فعالیت‌های عادی بازخواهید گشت.
• هیسترکتومی واژن: از طریق این جراحی رحم از طریق برشی در بالای واژن خارج می‌شود. این جراحی عوارض کمی دارد و زمان بهبود آن نیز کوتاهتر است.
• هیسترکتومی شکمی: روی شکم برش داده شده و رحم خارج می‌شود. باز شدن شکم در این جراحی به پزشک یک دید کلی از اندام‌های لگنی می‌دهد. اما در این جراحی اگر رحم بزرگ باشد خطر چسبندگی وجود دارد و عوارضی مانند عفونت زخم، خونریزی، لخته شدن خون و آسیب عصبی وجود دارد. این جراحی نیاز به بستری و دوران بهبود طولانی مدت دارد.

آیا عمل جراحی برداشتن رحم ایمن است؟

هیسترکتومی یکی از امن‌ترین روش‌های جراحی است. با این حال مانند هر جراحی مشکلاتی ممکن است رخ دهد. برخی از مشکلات مربوط به جراحی ممکن است چند روز بعد از جراحی خود را نشان دهد که از جمله این مشکلات می‌توان به تشکیل لخته خون و انسداد روده اشاره کرد.

عوارض عمل برداشتن رحم

از جمله عوارضی که می‌توان برای این جراحی در نظر گرفت عبارت است از:

• خونریزی شدید
• عفونت
• آسیب به مثانه و روده
• واکنش جدی به بیهوشی عمومی
• تب و لرز
• درد شدید
• ترشحات قرمز
• یبوست
• درد قفسه سینه

باورهایی درباره عمل برداشتن رحم

پیش از عمل جراحی ممکن است اطرافیان هشدارهایی درباره چاقی بعد از عمل و افزایش موی صورت، افسردگی و سختی رابطه جنسی بعد از آن بدهند. این باورها درباره عمل جراحی برداشتن رحم درست نیست هرچند خانم‌ها زمانی که جراحی هیسترکتومی انجام می‌دهند احساس خلا ناشی از برداشتن رحم را می‌کنند اما درک این که این جراحی لازم است، تاحدود زیادی می‌تواند این خلا را از بین ببرد.

بعد از جراحی برداشتن رحم چه اتفاقی می‌افتد؟

بعد از جراحی برداشتن رحم ممکن است کمی ترشحات خونی داشته باشید. اگر جراحی هیسترکتومی از طریق برش شکم انجام شده باشد احتمالا بخیه روی شکم قرار می‌گیرد. در هیسترکتومی واژن بخیه جذبی بوده و خود به خود حل می‌شود. زخم بعد از یک هفته یا بیشتر بهبود پیدا می‌کند اما در جراحی کامل ممکن است طول بکشد و تا 12 هفته زمان ببرد.

مدت زمان بهبود عمل جراحی برداشتن رحم

هیسترکتومی یک عمل جراحی سنگین است و شما چند روز را باید در بیمارستان بستری باشید و بعد از آن 6 تا 8 هفته دوره بهبود طول می‌کشد. زمان بهبود کاملا بستگی به نوع هیسترکتومی دارد. در طول این مدت به هیچ عنوان نباید شی سنگین بلند کنید.

یائسگی همراه با جراحی برداشتن رحم

اگر تخمدان‌ها هم در طول هیسترکتومی برداشته بشود شما بلافاصله بعد از عمل صرفنظر از سن، یائسه خواهید شد. اگر یک یا هر دو تخمدان شما دست نخورده باقی بماند احتمال دارد 5 سال بعد از جراحی یائسگی را تجربه کنید. اگر پس از برداشتن رحم دچار یائسگی شده باشید باید هورمون درمانی انجام دهید.

پزشکان متخصص به مادران شیرده توصیه می کنند در دوران شیردهی میوه بخورند ، اما نه همه میوه ها را. بعضی از میوه ها با اینکه جزو میوه های مفید هستند، اما در دوران شیردهی بهتر است مصرف نشوند. بعضی میوه ها در دوران شیر دهی ممکن است با عوارض برای نوزاد شیرخوار همراه باشد. شما این میوه ها را می‌شناسید؟

رژیم غذایی مادر و سلامت نوزاد

رژیم مناسب مادر در دوران شیردهی ضامن سلامتی نوزاد است چون برنامه غذایی مادر تاثیر مستقیم روی شیرش دارد. ممکن است به دلیل رژیم نامناسب مادر، نوزاد دچار بیماری و یا آلرژی شود، یا عفونت و میکروب ها از شیر مادر وارد بدن نوزاد شود. پزشکان معمولا به مادران شیرده توصیه می کنند میوه را برنامه غذایی خود اضافه کنند، چون میوه سرشار از مواد معدنی و مغذی ضروری. است و از طریق شیر مادر به بدن نوزاد می رسد. با اینکه بعضی میوها برای دوران شیردهی مفید هستند، اما مصرف بعضی میوه ها در دوران شیردهی ممنوع است.

میوه‌های ممنوعه در دوران شیردهی

خانواده مرکبات سهم زیادی در لیست میوه های ممنوع دارند. میوه هایی سرشار از ویتامین ث، اما همراه با عوارض دردناک برای نوزاد.

• پرتقال

بااینکه پرتقال یکی از مهمترین اعضای خانواده مرکبات است اما در دوران شیر دهی بهتر است مصرف نشود. پرتقال حاوی ترکیبات اسیدی است که می تواند در نوزادان باعث سوزش دستگاه گوارشی شود. ترکیبات اسیدی باعث ترش شدن شیر مادر می شود نوزاد با خوردن شیر ترش دچار تهوع و دل درد و مشکلات گوارشی می‌شود.

• کیوی

کیوی منبع غنی از ویتامین های ضروری است. اما کیوی هم مثل پرتقال سرشار از ترکیبات اسیدی است و می‌تواند برای دستگاه گوارش نوزاد عوارض داشته باشد.

 

• گریپ فروت

با اینکه گریپ فروت یکی از غنی‌ترین میوه ‌ها از نظر سطح ویتامین است اما ترکیبات اسیدی آن باعث مشکلات هضم در نوزادان زیر ۱۸ ماه می‌شود. همچنین این ترکیبات می تواند باعث سوزش و ناراحتی مری و معده نوزاد شود.

• گیلاس و آلو قرمز

گیلاس و آلو هم میوه مفیدی برای استفاده در دوران شیردهی نیستند این دو میوه باعث نفخ شکم نوزادان تازه متولد شده می‌شوند. نوزادان تازه متولد شده هنوز سیستم گوارشی کاملی ندارند به همین دلیل بهتر است دور این دو میوه را هم تا پایان دوران شیردهی خط قرمز بکشید.

 

• لیمو ترش

لیمو با وجود اینکه سرشار از ویتامین C است و  خاصیت ضدعفونی کنندگی بالایی دارد، اما به دلیل میزان اسیدیته بالا حتی با وجود ترکیب با مقداری آب، برای دوران شیردهی توصیه نمی‌شود.