افتادگی رحم در زنان یکی از شایع ترین مشکلاتی است که بانوان با آن روبرو هستند، در خصوص افتادگی رحم مهم ترین مسئله این است که خیلیها علت ایجاد شدن مشکل را نمی دانند، یا نمی شناسند و یا نمی توانند از بروز آن پیشگیری کنند، بنابراین در بیشتر مواقع زایمان طبیعی، یائسگی و گاهی موارد عفونت ها را علت رخ دادن این عارضه می دانند.
این در صورتی است که متخصصان و پزشکان زنان عوامل دیگری را تاثیرگذار در افتادگی رحم می دانند، بنابراین در این مقاله توصیه های متفاوتی در خصوص پیشگیری از بروز این عارضه بیان می کنیم.
دکتر لیلا خلیلی، جراح و متخصص زنان و زایمان، علت افتادگی رحم را شل شدن لیگامان های رحمی بیان می کنند. جابجا شدن رحم بر اثر شل شدن لیگامان های رحمی رخ می دهد و این علت موجب می شود که رحم پایین تر از جای معمولی خود قرار بگیرد.
افتادگی مثانه از دیگر مشکلاتی است که سبب می شود بانوان با آن روبرو شوند، این مسئله بسیار برای بانوان آزار دهنده می باشد.
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان و جراح زیبایی، علت اصلی افتادگی مثانه را شل شدن دیواره میان واژن و مثانه می دانند، این امر سبب میشود مثانه کمی جابجا شود که بر اثر این جابجایی مجرای ادرار هم جابجا می شود در نتیجه زاویه میان مجرای ادار و مثانه تغییر می کند.
بر اثر بروز این مشکلات، شخص دچار استرس شده که در نهایت بی اختیاری در ادرار رخ می دهد.
علت افتادگی رحم در زنان
این تصور اشتباه وجود دارد که تنها علت افتادگی رحم را زایمان طبیعی می دانند در صورتی که عوامل مختلفی در افتادگی رحم تاثیر گذار هستند، دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان وجراح زیبایی علاوه بر زایمان طبیعی، مهم ترین علت های افتادگی رحم را موارد زیر بیان می کند:
1- ژنتیک از موارد مهمی که در افتادگی رحم نقش دارد ژنتیک می باشد زیرا در برخی از اشخاص پس از چند مرتبه زایمان طبیعی هیچ مشکلی رخ نمی دهد، ولی در برخی از اشخاص پس از یک مرتبه زایمان به افتادگی رحم دچار می شوند که مهم ترین مسئله ای که در این مواقع دخیل است در رخ دادن این مشکل میتوان به ژنتیک اشاره کرد به همین جهت است زایمان طبیعی را به تنهایی نمی توان علت افتادگی رحم بیان کرد.
2- بالا رفتن سن
3- چاقی
4- یبوست های مکرر
5- تومورهای لگنی
6- سرفه های مزمن
پیشگیری از افتادگی رحم با ورزش
برخی از بانوان تصور اشتباه دارند و فکر می کنند که این مسئله در هر صورت پیش می آید در نتیجه به دنبال راهکارهایی جهت پیشگیری از بروز این مشکل نیستند.
دکتر لیلا خلیلی، متخصص زنان و جراح زیبایی، این موضوع را خاطر نشان می کند که افتادگی رحم و مثانه اتفاقی نیست و با انجام روش هایی می توان از بروز افتادگی رحم پیشگیری کرد. یکی از این روش ها انجام ورزش های مخصوص می باشد.
با انجام حرکات مخصوص ورزشی پیشگیری از افتادگی رحم، تا حد زیادی می توان از وقوع آن پیشگیری کرد.
باید این موضوع را خاطر نشان کرد پس از بارداری نیز ورزش های خاصی باید انجام شود تا به مادران کمک نماید تا از بروز این مشکل پیشگیری شود.
انجام ورزش های پیشگیری از افتادگی رحم، متداول و معمول نیست بلکه بانوان باید آموزش های لازم را فرا گیرند تا بدانند که کدام عضلات را باید منقبض نموده و یا کدام عضلات را منبسط نمایند.
بر اثر ورزش هایی که انجام می شود عضله مورد نظر، تقویت شده در نتیجه از بروز مشکل افتادگی رحم پیشگیری می شود.
انجام ورزش های پیشگیری از افتادگی رحم از نیمه دوم بارداری شروع شده و تا پس از دوران پس از زایمان (زایمان طبیعی ویا زایمان سزارین ) باید انجام شود.
عوارض افتادگی رحم عبارتند از: بی اختیاری ادرار، احساس درد در زمان مقاربت جنسی، احساس ناراحتی در لگن، بی اختیاری ادرار در زمان خنده، بی اختیاری ادرار در زمان عطسه و بی اختیاری ادرار در زمان سرفه.
توجه به این نکته الزامی است که بانوان پس از انجام جراحی افتادگی رحم، جهت پیشگیری از عود مجدد می توانند به انجام این ورزش ها بپردازند.
دکتر لیلا خلیلی جراح و متخصص زنان و زایمان بیان می کنند که اضافه وزن یکی دیگر ازعوامل مهم افتادگی رحم می باشد در نتیجه با کاهش وزن و حفظ نمودن وزن مناسب می توان علاوه بر پیشگیری از بروز این مشکل در کنار تمرینات ورزشی کمک شایانی به درمان این مشکل کرد.
چه زمانی مناسب است به پزشک مراجعه کنیم؟
یکی از علت های بی اختیاری ادرار افتادگی مثانه می باشد، در مراحل اولیه افتادگی مثانه بی اختیاری ادرار به شکل بی اختیاری استرسی می باشد یعنی اینکه با سرفه کردن، عطسه کردن، خندیدن، برداشتن اجسام سنگین، دویدن و عواملی که استرس زا می باشند، شخص با این مشکل روبرو می شود.
در مواقعی که این موارد به شکل مکرر و دائم تکرار شود نیاز است بیمار به پزشک مراجعه نماید.
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان وجراح زیبایی بیان می کنند که افتادگی رحم سبب ایجاد شدن بیشتر مشکلات زناشویی می شود که شخص باید به پزشک متخصص مراجعه نماید.
دکتر لیلا خلیلی بیان می کنند با اینکه از روش های دارویی نمی توان به درمان این مشکل کمک کرد، می توان برای درمان افتادگی رحم از روش جراحی کمک گرفت، البته باید به این نکته توجه کرد که زمانی جراحی صورت می گیرد که بیماری به مرحله ای رسیده باشد که بتوان برایش جراحی را در نظر گرفت.
بنابراین بانوان در همان مراحل ابتدایی نباید به انجام جراحی فکر کنند. بانوان در مراحل اولیه با انجام دادن ورزش های مخصوصی که پزشک توصیه می کنند می توانند به درمان این مشکل بپردازند. در افتادگی مثانه بانوان می توانند از درمان دارویی استفاده کنند بنابراین درمان افتادگی مثانه کمی متفاوت تر با درمان افتاگی رحم می باشد، البته با مصرف دارو بلافاصله افتادگی مثانه برطرف نمی شود.
علائم افتادگی رحم زنان
- تکرار ادارار
- کمر درد
- وجود درد در لگن
- افزایش یافتن ترشحات واژن
- مبتلا شدن به یبوست
- بی اختیاری در ادرار و مدفوع
- تنسموس
- خونریزی بیش از اندازه قاعدگی
- احساس کردن خارج شدن چیزی از واژن و…
عوارض افتادگی رحم
- بی اختیاری ادرار
- احساس درد در زمان مقاربت جنسی
- احساس ناراحتی در لگن
- بی اختیاری ادرار در زمان خنده
- بی اختیاری ادرار در زمان عطسه
- بی اختیاری ادرار در زمان سرفه
اگر افتادگی رحم شدید سبب عوارض چه عوارضی ایجاد می شود؟
- بیرون زدن رحم
- زخم شدن گردن رحم
- پرولاپس رحم
- عفونت رحم
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان و زایمان بیان می کنند که افتادگی رحم موجب افتادگی سایر اعضای بدن نیز می شود از جمله افتادگی مثانه، افتادگی رکتوم.
در نتیجه این امر افزایش خطر عفونت را سبب می شود زیرا اشکال در ادرار بروز می شود.
درمان افتادگی رحم
اگر افتادگی رحم شدید نباشد می تواند با انجام تمرینات ساده ورزشی درمان شود.
دکتر لیلا خلیلی، جراح متخصص زنان و زایمان، انجام ورزش ها و تمرین های روزانه که سبب سفت شدن رباط های لگن و عضلات را می شود به بانوان توصیه می کنند.
در صورتی که افتادگی رحم شدید باشد زندگی شخص را تحت شعاع قرار می دهد و شخص در انجام فعالیت های روزانه با اختلال روبرو می شود بنابراین باید نزد پزشک متخصص زنان و زایمان درمان شود.
درمان افتادگی رحم در بانوان بسته به سن و نوع و شدت افتادگی متغیر است.
تشخیص نوع افتادگی رحم توسط پزشک متخصص زنان و زایمان انجام می شود و با توجه به مواردی که در بالا ذکر شد پزشک درمان افتادگی رحم انتخاب می نماید.
درمان افتادگی رحم نیازمند انتظار و صبر است.
دکتر خلیلی، متخصص زنان و زایمان توصیه می کنند که در زمان درمان افتادگی رحم بانوان در رژیم غذایی خود فیبر بیشتری را قرار دهند و از میوه جات و سبزی های تازه بیشتری مصرف کنند تا کمتر به یبوست مبتلا شوند.
زمانی که بانوان تحت درمان افتادگی رحم هستند باید از سیگار کشیدن اجتناب نمایند و از بلند کردن اجسام سنگین و انجام تمرین های شدید ورزشی اجتناب نمایند.
کاهش وزن در زمان درمان افتادگی رحم تاثیر مثبتی بر درمان دارد، انجام تمرین های ورزشی مخصوص درمان افتادگی رحم خیلی تاثیر گذار در درمان این بیماری است.
عمل جراحی پرینورافی، افتادگی رحم و مثانه (تنگ کردن واژن، ترمیم پرینه) برای چه اشخاص مناسب است؟
- اشخاصی که افتادگی رحم و مثانه دارند.
- اشخاصی که در رابطه جنسی و مقاربت جنسی با مشکل روبرو هستند.
- اشخاصی که مشکلات روده و مثانه دارند.
- اشخاصی که به بی اختیاری ادرار مبتلا هستند.
- اشخاصی که گشادی واژن و گشادی دهانه رحم دارند.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان و زایمان بیان می کنند که بی اختیاری ادرار در مراحل اولیه به شکل بی اختیاری استرسی می باشد یعنی با سرفه کردن، خندیدن، عطسه، برداشتن اجسام سنگین و … شخص با مشکل روبرو می شود و ناخودگاه قطره ای ادرار از وی خارج می شود.
زمانی که بی اختیاری ادرار به شکل مکرر اتفاق بیافتد شخص باید به پزشک متخصص زنان مراجعه کرده و درمان را شروع نماید.
درمان سریع افتادگی رحم سبب پیشگیری از سایر مشکلاتی که بعدا برای شخص می افتد می شود.
افتادگی رحم در دختران
به دلیل قوی بودن بافت ساختمانی رحم در دختران افتادگی رحم صفر است، اما برخی از عوامل نظیر توده لگنی، تومور رحمی باعث فشار به رحم شده در نتیجه افتادگی رحم رخ می دهد.
در اکثر دختران تکرار در ادرار به دلیل افتادگی رحم نمی باشد بلکه به دلیل عفونت مثانه است.
درمان افتادگی رحم با تمرین های کگل
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان و زایمان، انجام تمرینات کگل پس از بارداری را به تمامی زنان توصیه می کند زیرا انجام ورزش های کگل نه تنها سبب درمان افتادگی رحم می شود بلکه سبب پیشگیری از افتادگی رحم می شود.
انجام تمرین های کگل سبب تقویت عضلات پرینه و عضلات لگن می گردد.
بانوان با آموزش مناسب این تمرین ها می توانند در منزل به آنها پرداخته و از مبتلا شدن به افتادگی رحم پیشگیری کنند.
عکس رنگی رحم
در بانوانی که مشکل باروری دارند پزشک متخصص زنان و زایمان برای شناخت مشکل عکس رنگی رحم یا هیستروسالپنگوگرافی را تجویز می نماید.
پزشک متخصص زنان و زایمان برای ارزیابی لوله های فالوپ، ساختار تولید مثلی، ساختمان دهانه رحم، نوع بدشکلی رحم عکس رنگی رحم را تجویز می کند.
عکس رنگی را پزشک متخصص زنان در برخی از مواقع برای ارزیابی نتیجه ناهنجاری مادرزادی که سبب سقط جنین مکرر می شود نیز تجویز می نماید.
در این مواقع عکس رنگی رحم برای نشان دادن ناهنجاری مادرزادی رحم و شدت این ناهنجاری بسیار کمک کننده است.
ناهنجاری مادرزادی رحم شامل موارد زیر است
- چسبندگی ها
- فیبروئیدهای رحمی
- توده های توموری
لوله های فالوپ و دیدن آنها با عکس رنگی امکان پذیر است در نتیجه با این عکس می توان موارد زیر را مشاهده کرد:
- انسداد لوله های فالوپ
- انسداد لوله های فالوپ سبب زخم و عفونت می شود.
- بسته شدن لوله رحمی
- بسته شدن لوله های فالوپ یک روش برای برگشت دادن عقیمی و روش عقیم سازی است.
- پس از عقیم سازی باز کردن دوباره لوله های فالوپ
آمادگی های لازم برای عکس رنگی رحم
عکس رنگی رحم بهتر است قبل از شروع عادت ماهانه باشد.
دکتر لیلا خلیلی متخصص زنان و زایمان عکس رنگی رحم را قبل از روزهای تخمک گذاری یعنی یک هفته قبل از عادت ماهانه توصیه می کند.
ایشان توصیه می کنند بانوانی که قصد انجام عکس رنگی دارند بهتر است مقاربت های جنسی محافظت شده ای داشته باشند.
- در زمان تهیه عکس رنگی رحم بانوان نباید عفونت فعال داشته باشند.
- بانوانی که بیماری مسری جنسی، عفونت مزمن لگن دارند باید با اطلاع پزشک به انجام این کار بپردازند.
- قبل از عکس رنگی رحم شخص باید با صلاحدید پزشک از داروی مسهل کننده روده به منظور تخلیه استفاده نماید، این امر سبب بهتر دیده شدن ساختمانهای اطراف رحم می شود.
- در زمان عکس رنگی رحم ممکن است شخص با ناراحتی خفیف مواجه شود بنابراین با مصرف مسکن ملایم می توان از ناراحتی پیشگیری کرد.
- پزشک باید از هر گونه دارویی که شخص استفاده می کند مطلع باشد.
- بانوان باید هرگونه حساسیت خود را بیان کنند.
- شخص باید قبل از تهیه عکس رنگی رحم وسایل فلزی، عینک و جواهرات خود را در بیاورد، وجود این وسایل در کار تصویر برداری اشعه X اختلال ایجاد می کند.
روش کار عکس رنگی رحم و تجهیزات عکس رنگی
برای تهیه عکس رنگی رحم نیاز به یک تخت رادیوگرافیک، یک مونیتور و یک تیوب اشعه X است. پس از انجام عکس رنگی رحم نیازی به بستری شدن نیست.
بیمار به پشت می خوابد و پس از اینکه زانوهایش را خم کرد، پاهایش به وسیله رکاب به سمت بالا نگه داشته می شود، سپس پزشک متخصص اسپکولوم را داخل واژن تعبیه می کند.
تزریق ماده حاجب سبب پر کردن لوله های فالوپ و حفره رحمی و… می شود؛ سپس تصاویر برداشته می شود.
اگر در زمان عکس رنگی رحم پزشک با ناهنجاری برخورد کند از بیمار درخواست می نماید که به مدت سی دقیقه استراحت نماید تا بتوان عکس های بعدی را تهیه کرد.
معمولا تهیه عکس رنگی 30 دقیقه طول می کشد.
انجام عکس رنگی، سبب درد خفیفی در شخص می شود، اما جای نگرانی نیست زیرا پس از مدتی برطرف می شود.
وجود لکه بینی پس از عکس رنگی رحم امری عادی است و پس از مدتی نیز برطرف می شود.
مزایای تهیه عکس رنگی رحم
عوارض این روش بسیار اندک است. عکس رنگی رحم اطلاعات با ارزشی را در اختیار پزشکان قرار می دهد که پزشک می تواند علت ناباروری و یا مشکلات که در این زمینه وجود دارد را به آسانی تشخیص دهد. انجام عکس رنگی در برخی از موارد سبب باز شدن لوله های فالوپ شده می شود در نتیجه امکان دارد مشکل حامله شدن رفع گردد. هیچ تشعشعی در بدن زنان پس از عکس رنگی رحم باقی نمی ماند.
محدودیتهای عکس رنگی رحم
با عکس رنگی رحم نمی توان دیواره های رحمی و یا ناهنجاری های تخمدان را مشاهده کرد. در این مواقع باید MRI یا سونوگرافی انجام شود، با عکس رنگی رحم می توان لوله های فالوپ و داخل رحم را مشاهده کرد. کم بودن و غیر طبیعی بودن اسپرم ها را به کمک عکس رنگی رحم نمی توان مشاهده کرد.
سوالات متداول افتادگی رحم
آیا با ورزش می توان از افتادگی رحم جلوگیری کرد ؟
بله با انجام برخی از ورزشهای خاصی که پزشکان و متخصصان زنان و زایمان بیان می کنند می توان تا حدی از افتادگی رحم جلوگیری کرد.
چه عواملی سبب افتادگی رحم می شوند ؟
زایمان طبیعی به تنهایی سبب افتادگی رحم نمی شود بلکه بالا رفتن سن، چاقی، یبوست های مکرر، تومورهای لگنی و سرفه های مزمن از عوامل تاثیرگذار بر افتادگی رحم می باشند.
افتادگی رحم چیست ؟
در برخی از موارد، در ناحیه رباط های پرینه و ماهیچه ها مشکلاتی به وجود می آید که سبب می شود رکتوم و مثانه با افتادگی روبرو شود. طبق آماری که منتشر شده است 15 درصد بانوان با این مشکل روبرو هستند.
افتادگی رحم معمولا چه زمانی رخ می دهد ؟
افتادگی رحم معمولا در سن یائسگی رخ می دهد، اما در سنین قبل از یائسگی نیز ممکن است رخ دهد، یکی از موارد بسیار تاثیرگذار در افتادگی رحم انجام زایمان های متعدد طبیعی می باشد.
آیا می توان افتادگی رحم را درمان نمود ؟
بله – افتادگی رحم را با انجام جراحی می توان درمان نمود.
مراقبت های پس از افتادگی رحم چیست ؟
پس از عمل جراحی و درمان افتادگی رحم نیاز است که بانوان از بلند کردن اجسام سنگین و انجام فعالیت های شدید ورزشی پرهیز نمایند.
علائم افتادگی رحم کدامند ؟
علائم افتادگی رحم متعدد می باشند اما بی اختیاری ادرار، تکرر ادرار، اسهال، یبوست، ناراحتی در بخش لگن، احساس پری در واژن و… از مهم ترین عوامل افتادگی رحم می باشند.
علت بیرون زدگی رحم چیست ؟
در برخی از موارد رباط های شکم و عضلات شکم در اثر عواملی نظیر بالا رفتن سن و زایمان کشیده می شوند و سبب بیرون زدگی رحم می شوند.
چگونه می توان از افتادگی رحم پیشگیری کرد ؟
حفظ کردن وزن مناسب و انجام تمرینات ورزشی که پزشک متخصص زنان و زایمان بیان می کند در زمان بارداری و پس از بارداری، پیشگیری از یبوست و انجام تمرینات مناسب ورزشی می تواند در پیشگیری از افتادگی رحم تاثیر گذار باشد.
