دسته: بارداری و زایمان

این همه هورمون در حال ایجاد ویرانی در بدن شما هستند! یکی از عوارض این هورمون‌ها می تواند عود کردن عفونت‌های قارچی باشد. به علت تغییرات هورمونی گسترده‌ای که در حاملگی برایتان اتفاق می‌افتد، احتمال بروز عفونت‌ قارچی واژن در بارداری در شما بالاتر است. این عفونت‌ها عموما به دلیل حضور هاگ‌های قارچ موجود در غشاهای مخاطی بدن شما ایجاد می‌گردند و معمولا برای فرزند آینده‌تان بی ضرر هستند. در بدترین حالت هنگامی که شما در زمان وضع حمل به عفونت قارچی مبتلا باشید، ممکن است کودک‌تان یک هفته پس از تولد به یک عفونت قارچی مختصر در ناحیه‌ی دهان مبتلا شود که به آن برفک می‌گویند؛ این عفونت به راحتی قابل درمان است.

با این حال بروز عفونت قارچی در بارداری می‌تواند به شدت باعث ناراحتی شما گردد. در هنگام بروز عفونت، فرد معمولا متوجه تغییراتی در ترشحات واژنی می‌گردد که مثل تکه‌های سفید رنگ پنیر به نظر می‌رسند. همچنین یک احساس خارش همراه با سوزش در واژن (به خصوص هنگام رابطه‌ی جنسی در شب) احساس می‌گردد. همچنین احتمال ایجاد سرخی در ابتدای واژن هم زیاد است.

راه های کنترل و درمان عفونت قارچی در بارداری

برای از بین بردن آلودگی قارچی بهتر است استفاده از شکر تصفیه شده را کنار بگذارید، از لباس زیر جنس کتان و لباس‌های آزاد استفاده کنید و همچنین در نظافت اندام‌های جنسی دقت کنید. (این یعنی لباس شنای خیس خود را بلافاصله پس از اتمام شنا تعویض کنید.) هنگام خواب بدون پوشیدن لباس زیر از پیژامه استفاده کنید.

اگر در سه ماهه‌ی اول به آلودگی قارچی مبتلا شوید پزشک شما با بررسی ترشحات واژنی می‌تواند این مشکل را تشخیص دهد و احتمالا برای تعیین آلودگی‌های دیگر نمونه‌گیری انجام خواهد داد. احتمالا به شما توصیه می‌کند یکی از دارو‌های بدون نیاز به نسخه مثل mnistat استفاده کنید. استفاده از درمان‌های خانگی نیز می‌تواند به راحتی شما کمک شایانی نماید. (درمان عفونت قارچی واژن به روش خانگی) این درمان‌ها شامل اضافه کردن 1 لیوان نشاسته‌ی ذرت و نیم لیوان آب گاز دار به وان آب گرم‌تان، کمپرس آب سرد برای کاهش خارش و خوردن ماست‌های پروبیوتیک است. با این حال برای استفاده از این روش‌ها حتما با پزشک خود مشورت نمائید.

آزمایش بتا چیست؟

بیا نی نی | بخش مادر و کودک – آزمایش بتا یکی از آزمایشاتی است که برای تشخیص بارداری از آن استفاده می‌شود. اما بتا چیست؟ بتا در واقع بخشی از هورمون HCG است. حال ممکن است این سوال برای شما پیش آید که هورمون HCG چیست؟! ما در ادامه این مطلب به طور کامل در خصوص این دو مفهومی که شاید برای شما ناآشنا باشند توضیح کاملی خواهیم داد.

هورمون HCG هورمونی است که در دوران بارداری توسط جفت تولید می‌شود و پس از برقراری ارتباط خونی بین مادر و جنین در گردش خون مادر وارد می‌شود و قابل سنجش می‌گردد. وظیفه‌ی این هورمون (hcg) نگهداری از جسم زرد است که تولید استرادیول و پروژسترون می‌کند. (جسم زرد (Corpus luteum) توده‌ی سلولی موقتی در تخمدان خانم‌های بارور است که هورمون‌های پروژسترون، استرادیول و اینهیبین A را ترشح می‌کند.) فرایند تشکیل هورمون اچ سی جی بدین صورت است که پس از عمل لقاح و لانه‌گزینی تخمک بارور شده در رحم، بین 3 الی 10 روز بعد جفت تشکیل می‌شود. حال توسط سلول‌های جفت، هورمون HCG تولید شده و به مراقبت از جسم زرد می‌پردازد. نیمه عمر این هورمون 12 الی 36 ساعت می‌باشد.

اندازه‌گیری هورمون hCG در خون اولین‌بار در حدود 11 روز پس از لقاح و بین 12 تا 14 روز پس از لقاح در ادرار قابل محاسبه است. اندازه‌گیری سطح این هورمون از طریق ادرار که در منزل انجام می‌گیرد بی بی چک نامیده می‌شود. مقدار HCG به طور طبیعی هر 72 ساعت دو برابر می‌شود به گونه‌ای که سطح آن در هفته‌های 8 تا 11 بارداری به حداکثر خود رسیده و سپس در ادامه بارداری کاهش می‌یابد.

آزمایش بتا چه زمانی انجام می‌شود؟

هورمون اچ سی جی در حاملگی طبیعی در حدود 4 الی 6 هفته پس از شروع بارداری افزایش قابل ملاحظه‌ای پیدا کرده و سپس کم کم افت پیدا می‌کند. اما در مواردی همچون بارداری خارج رحم، حاملگی مولار، برداشت کل رحم و کورتاژ پس از حاملگی سیر نزولی سریعتر آن قابل مشاهده است. این آزمایش را هر زمان که مشکوک به حاملگی طبیعی و یا حتی موارد خارج رحمی بودید می‌توانید انجام دهید و درخواست آن بوسیله خود فرد نیز قابل قبول است.

آمادگی های لازم برای انجام آزمایش بتا چیست؟

برای انجام این آزمایش نیازی به ناشتا بودن نیست. عدم مصرف آب ضرورتی ندارد و حتی قطع داروهایی که در حال مصرف آن هستید (با تشخیص پزشک) لازم نیست. مدت زمان لازم برای انجام این آزمایش حدود نیم ساعت می‌باشد و شما در هر ساعتی از شبانه روز می‌توانید این آزمایش را انجام دهید. هورمون hcg ابتدا در خون ظاهر می‌شود و بعد از آن شروع به متابولیزه شدن کرده و در ادرار دفع می‌شود. بنابراین سنجش این هورمون در آزمایش خون حساس‌تر است و زودتر مثبت می‌شود. در موارد حاملگی خارج رحمی هم که حتما باید خون تست شود. آزمایش سنجش بتا به دو نوع تقسیم بندی می‌شود؛ نوع کیفی که در آن فقط وجود هورمون اچ سی جی در خون بررسی می‌شود و نوع کمی که میزان آن نیز مورد سنجش قرار می‌گیرد.

در مورد سطح هورمون hCG این نکات را به یاد داشته باشید:

• اگر در آزمایش بتا سطح هورمون اچ سی جی کمتر از 5 mIU/ml باشد، یعنی اینکه بارداری وجود ندارد و اگر سطح این هورمون بالاتر از 25 mIU/ml باشد، بارداری قطعی است. اگر میزان HCG بین 10 تا 25 باشد نمی‌توان در مورد بارداری یا عدم بارداری اظهار نظر قطعی نمود.

نکته: واحد اندازه گیری این هورمون milli-international units per milliliter = mIU/ml می‌باشد.

• در 85% بارداری‌ها مقدار این هورمون طی 48 الی 72 ساعت دو برابر می شود و هرچه سن بارداری شما بیشتر شود، زمان دو برابر شدن این هورمون طولانی‌تر شده و حداکثر به 96 ساعت می‌رسد.
• در مورد سطح این هورمون در بدن باید دقت نمود. زیرا در برخی حاملگی‌های طبیعی مقدار این هورمون می‌تواند کم باشد ولی نوزادی کاملا سالم به دنیا آید. سونوگرافی در هفته‌های 5 و 6 بارداری صحت بیشتری نسبت به اندازه‌گیری hCG دارد.
• به خاطر داشته باشید که هیچ عاملی نمی‌تواند سطح این هورمون را در بدن شما تحت تاثیر قرار دهد؛ به جز مصرف داروهایی که خود حاوی این هورمون باشند. داروهای حاوی هورمون اچ سی جی برای درمان نازایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و پزشک در مورد زمان انجام این آزمایش پس از دریافت این داروها، شما را راهنمایی خواهد کرد. سایر داروها مثل آنتی بیوتیک‌ها، ضد دردها، قرص‌های ضد بارداری خوراکی یا سایر داروهای هورمونی هیچ تاثیر بر مقدار این هورمون نخواهند داشت.
• زمانی که سطح هورمون hCG به 1000 الی 2000 برسد، سونوگرافی واژینال (ترانس واژینال) می‌تواند ساک حاملگی را تشخیص دهد. چون سطوح این هورمون می‌تواند مختلف باشد و زمان لقاح نیز به درستی مشخص نشده باشد، تشخیص با یافته‌های سونوگرافی تا زمانی که مقدار هورمون به mIU/ml 2000 نرسد قابل قبول نخواهد بود. بنابراین تا زمانی که سطح هورمون BHCG به حدود 2000 نرسیده اقدام به سونوگرافی واژینال نکنید؛ زیرا ساک حاملگی در سطحی پایین تر از عدد گفته شده قابل مشاهده نخواهد بود.
• در اغلب موارد انجام تنها یکبار آزمایش بتا برای اندازه‌گیری هورمون اچ سی جی کافی نیست. در مواردی که در سلامت بارداری شکی وجود دارد، باید این آزمایش چند بار و با فاصله از هم انجام گیرد.

تفسیر آزمایش بتا بر اساس سن حاملگی

همانگونه که در بالا اشاره شد سطح هورمون HCG در بدن با گذر هفته‌های بارداری تغییر می‌کند؛ به گونه‌ای که تا هفته هفتم الی هشتم سطح این هورمون رو افزایش می‌رود و در هفته‌های آتی بارداری یعنی هفته نهم به بعد سطح این هورمون در بدن رو به کاهش می‌گذارد. لازم به ذکر است که مقدار این هورمون به طور معمول توسط پزشکان دوباره اندزاه گیری نمی‌شود مگر این که مشکلاتی همچون خونریزی، درد شدید شکمی یا سابقه سقط جنین وجود داشته باشد.

در جدول زیر سطح این هورمون بر اساس LMP یعنی تعداد هفته‌هایی که از اولین روز آخرین قاعدگی (Last Menstrual Period) گذشته، نشان داده شده است.

زن غیر حامله: <5 mIU/ml

بعد از یائسگی: <5/9 mIU/ml

نکته: اعداد مذکور صرفا به عنوان راهنما آورده شده است و افزایش این هورمون در افراد مختلف متفاوت می‌باشد.

نکته: در هفته‌های چهارم تا ششم بارداری مقدار هورمون بتا اچ سی جی (BHCG) هر 48 ساعت در بدن دو برابر می‌شود. توجه داشته باشید که اگر این افزایش به بیش از سه روز طول کشید احتمال بارداری خارج از رحم وجود دارد و باید بررسی شود

نکته: میزان سطح هورمون BHCG در هفته دوازدهم بارداری به بالاترین مقدار خود می‌رسد و بعد از آن باید رو به کاهش بگذارد. اگر بعد از هفته دوازدهم بازهم سطح این هورمون در حال افزایش باشد احتمال بارداری مولار وجود دارد و باید بررسی‌های لازم صورت پذیرد. (حاملگی مولار عبارت است از تخمک بارور شده‌ای که ناهنجاری‌های خاصی در آن وجود داشته باشد. در این وضعیت تخمک بارور شده يا هرگز بطور کامل به جنين تبديل نمی‌‌شود و يا اين كه به شكل غير طبيعی رشد کرده و نمی‌تواند زنده بماند.)

سطح پایین هورمون HCG در آزمایش بتا نشانه چیست؟

مقادیر پایین hCG می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد و برای اطمینان از پیش فرض‌های موجود باید آزمایش طی 48 الی 72 ساعت بعد دوباره تکرار شود تا با توجه به تغییرات سطح هورمون بتوان قضاوت صحیحی داشت. سطوح پایین هورمون hCG می‌تواند نشان‌دهنده موارد زیر باشد:

• خطا در تعیین سن حاملگی
• احتمال حاملگی پوچ (Blighted Ovum) که منجر به سقط جنین می‌شود (حاملگی پوچ که به نام‌های تخمک سوخته یا Anembryonic نیز شناخته می‌شود یکی از علل رایج سقط جنین است. این اتفاق زمانی می‌افتد که یک تخمک در رحم بارور شده اما رشد آن به سرعت متوقف می‌شود و شکل صحیح را به خودش نمی‌گیرد.)
• حاملگی نابجا (Ectopic Pregnancy) یا همان بارداری خارج از رحم
  

سطح بالای هورمون اچ سی جی در آزمایش بتا نشانه چیست؟

همانند کم بودن سطح این هورمون، بالا بود بیش از حد آن نیز نشانه‌ی مواردی است که در زیر به آن اشاره می‌کنیم:

• خطا در تخمین سن بارداری
• حاملگی مولار
• چند قلو زایی

در چه مواردی تست بارداری آزمایش بتا (چه از طریق خون و چه از طریق اندازه‌گیری از طریق ادرار) مثبت می‌شود؟

• زمانی که بارداری قطعی باشد
• بیماری مول (حاملگی مولار) و یا بچه خوره وجود داشته باشد
• سرطان رحم وجود داشته باشد

در چه مواردی تست بارداری آزمایش بتا (چه از طریق خون و چه از طریق اندازه‌گیری از طریق ادرار) منفی نشان داده می‌شود؟

• زمانی که ادرار رقیق باشد (توجه داشته باشید که ادرار اول صبح به طور معمول بیشترین غلظت HCG را در بردارد و بهترین نمونه برای انجام تست ادرار (بی بی چک) است.)
• سقط جنین رخ داده باشد
• حاملگی خارج رحم اتفاق افتاده باشد.

علت نتایج مثبت کاذب در آزمایش بتا چیست؟

زمانی که هر یک از موارد زیر وجود داشته احتمال مثبت بودن جواب آزمایش به صورت کاذب وجود دارد. یعنی جواب آزمایش شما مثبت شده در حالی که این مثبت بودن صحت ندارد

1. آلودگی باکتریائی ادرار
2. وجود پروتئین و یا خون در ادرار
3. مصرف متادون توسط بیمار
4. مصرف بعضی داروها مثل پرومتازین یا کلردیازپوکساید
5. وجود بیماریهائی مثل پروتئینوری، هموگلوبینوری
6. روش انجام آزمایش اشتباه انجام شده باشد
7. در خواندن نتایج اشتباه صورت گرفته باشد

علت نتایج منفی کاذب در آزمایش بتا چیست؟

پاسخ منفی کاذب زمانی اتفاق می‌افتد که:

• هورمون HCG در حد اکثر غلظت خود باشد و این مورد در روزهای 60 تا 80 بارداری می‌تواند اتفاق بیفتد.
• وجود خطا در روش انجام آزمایش
• انجام گرفتن آزمایش در روزهای اول لقاح که هنوز هورمون اچ سی جی در ادرار وارد نشده باشد
• نگهداری ادرار در ظروف غیر استاندارد

آهن ماده‌ای ضروری است که برای ساخت گلبول‌های قرمز بدن مورد نیاز است و شما نسبت به حالت عادی دو برابر آهن در بارداری نیاز دارید و امکان تامین نشدن کافی این ماده از طریق رژیم غذایی بسیار محتمل است. در واقع زنان در دوران بلوغ نیاز بیشتری به آهن دارند و این نیاز پس از سیکل ماهیانه (پریود) بیتشر می‌شود. کمبود آهن در بدن منجر به اختلالات شدیدی در رشد و متابولیسم بدن می‌شود. بدون آهن کافی، شما به کم خونی فقر آهن دچار می‌شوید؛ علائم این عارضه شامل ضعف، سرگیجه، رنگ پریدگی و بی اشتهائی است. کودکانی که از مادران مبتلا به کم‌خونی حاد متولد می‌شوند احتمال بیشتری برای ابتلا به وزن کم و تولد زودرس دارند. کم خونی همچنین می‌تواند باعث احساس سستی و خستگی در شما گردد.

ویتامین‌های دوران بارداری حاوی آهن هستند، اما میزان آن ممکن است برای همه‌ی خانم‌ها کافی نباشد. اگر میزان نرمال آهن در بارداری پایین باشد، پزشک‌تان برای شما یک مکمل آهن علاوه بر ویتامین‌های بارداری تجویز می‌کند. اگر پزشک برایتان آهن اضافی تجویز کرد به خاطر داشته باشید که آهن مکمل می‌تواند باعث بروز یبوست گردد. نوشیدن آب زیاد و مصرف غذاهای سرشار از فیبر می‌تواند به رفع این مشکل کمک نماید.

تغییرات حجم خون بدن در دوران بارداری

افزایش حجم خون در دوران بارداری یکی از تغییرات فیزیولوژیکی بزرگی است که برای شما اتفاق می‌افتد. این مورد باعث کاهش غلظت خون می‌شود و کاهش غلظت خون به معنای کاهش غلظت هموگلوبین خون می‌باشد. در واقع با افزایش سریع‌تر حجم خون در سه ماهه دوم بارداری میزان آهن خون کاهش چشمگیری پیدا خواهد کرد که به صورت افت غلظت هموگلوبین ظاهر خواهد شد. غلظت هموگلوبین خون در زنان غیرباردار 13/7 گرم در دسی لیتر و در زنان باردار در اواسط بارداری به 11/5 گرم در دسی لیتر می‌رسد. با این تفاسیر کم خونی را در زنان غیرباردار را به صورت هموگلوبین کمتر از 12 گرم در دسی‌لیتر و در دوران بارداری را با هموگلوبین کمتر از 10 گرم در دسی لیتر تعریف می‌کنند.

پزشکان بر این باورند که نیاز بدن در چهار ماه ابتدایی بارداری به آهن کم می‌باشد و مصرف آن در این مدت لزومی ندارد. حتی عدم مصرف آهن از تهوع و استفراغ شدید که در این دوران شایع است جلوگیری می‌کند؛ زیرا یکی از عوارض مصرف آهن تهوع و استفراغ می‌باشد.

در خصوص مصرف مکمل‌های آهن باید حتما با پزشک خود مشورت نمائید. زیرا بدن به اندازه نیاز خود آهن را جذب کرده و مازاد آن را دفع می‌کند؛ اما ممکن است در برخی از موراد آهن بیشتر از حد مورد نیاز در بدن ذخیره شده و نوعی مسمومیت به نام هموکروماتوز را ایجاد کند که از عوارض آن می‌توان به اختلال در عملکرد قلب، لوزالمعده، کبد و دیگر اندام‌های بدن اشاره کرد.

عوارض مصرف بیش از حد آهن در بارداری

علاوه بر مواردی که در بالا به آن اشاره شد، مصرف زیاد آهن در بارداری دارای عوارض است که شامل موارد زیر می‌شود:

• افزایش غلظت خون مادر و صدمه به گردش خون رحمی-جفتی
• احتمال بروز دیابت
• احتمال آسیب دیدگی کبد (آهن در کبد متابولیزه می‌شود و افزایش میزان فرایند متابولیزه شدن در کبد، فشار زیادی را به آن وارد کرده و باعث آسیب دیدگی آن می‌شود.
• زایمان زودتر از موعد
• وزن کم نوزاد هنگام تولد
• کوچکی جنین برای سن بارداری
• مشکلات تنفسی
• مرده زایی و مرگ هنگام زایمان

لزوم مصرف آهن پس از زایمان

با توجه به اینکه خون از دست رفته پس از زایمان طبیعی 500 سی سی و پس از عمل سزارین 1 لیتر می‌باشد، میزان ذخیره‌های آهن پس از زایمان در زنان کاهش می‌یابد و به زنان توصیه می‌شود حتی با وجود میزان مطلوب هموگلوبین در بارداری تا سه ماه پس از زایمان از مکمل آهن استفاده نمایند.

برای دریافت آهن کافی، از غذاهای حاوی آهن مثل گوشت قرمز بدون چربی، ماهی، مرغ، میوه‌های خشک، اسفناج، لوبیا، و غلات در رژیم غذایی‌تان استفاده کنید.

ویتامین C به جذب حداکثر آهن از مواد غذایی کمک می‌کند پس مواد غذایی حاوی این ویتامین را همراه با منابع غذایی سرشار از آهن (غیر گوشتی) مصرف کنید.