دسته: بارداری و زایمان

بسیاری از مردم با تصور اینکه همه‌ی چربی‌ها مضرند زندگی می‌کنند. شما نیز ممکن است به هنگام مصرف چربی در بارداری فکر کنید برای کنترل افزایش وزن‌تان باید تمام چربی‌ها را از رژیم غذایی‌تان حذف نمایید؛ در صورتی که این روش مناسبی نیست. زیرا چربی یک ماده‌ی مغذی ضروری است که شما و فرزندتان به آن نیاز دارید. چربی‌ها به بدن انرژی می‌رسانند و انتقال ویتامین‌های A,D,E و K را در جریان خون بر عهده دارند.

چربی‌های مفید (خوب): چربی‌های غیر اشباع عنوان چربی‌های خوب (مفید) را کسب کرده‌اند زیرا این مواد سطح کلسترول مفید (HDL) در خون را بالا می‌برند. این چربی‌ها در روغن‌های نبات، آووکادو، آجیل، زیتون و غذاهای گیاهی دیگر موجود هستند.

چربی‌های مضر (بد): چربی‌های مضر شامل کلسترول، چربی‌های اشباع و چربی‌‌های هیدروژن هستند که به آنها چربی‌های ترانس نیز گفته می‌شود. کلسترول و چربی‌های اشباع در غذاهای مشتق شده از حیوانات مثل گوشت پرچربی، بیکن، کره، زرده‌ی تخم مرغ، و لبنیات پرچرب وجود دارد. بله درست فهمیده‌اید در همه‌ی خوراکی‌های خوشمزه! این چربی‌ها می‌توانند با بالا بردن سطح کلسترول مضر (LDL) و کاهش سطح HDL به قلب شما آسیب وارد نمایند. شما می‌توانید به آسانی و با استفاده از لبنیات کم چرب، گوشت قرمز لخم و مرغ و ماهی، و محدود کردن مصرف تخم مرغ به یک عدد در روز و حذف یا کاهش مصرف کره، از تجمع این چربی‌های مضر در بدن‌تان جلوگیری نمایید.

نوع دیگری از چربی در بارداری که باید از آن اجتناب نمایید، چربی‌های هیدروژنه هستند، این مواد دارای چربی‌های ترانس می‌باشند. این دسته از چربی‌ها برای قلب حتی از چربی‌های اشباع یا کلسترول نیز مضرتر هستند. در حال حاضر دستورالعمل های رژیم غذایی توصیه می‌کنند که از دریافت چربی‌های هیدروژنه تا حد امکان دوری نمایید و این مصرف را به تنها چند گرم در روز محدود نمائید. اما این کار آسانی نیست: چربی‌های هیدروژنه معمولا جزء مواد تشکیل دهنده‌ی مواد غذایی صنعتی مثل کیک‌ها، سیب‌زمینی سرخ کرده‌ی فست فودها و مرغ سوخاری است.

اگر بسته بندی یک ماده‌ی غذایی نشان نمی‌دهد چند گرم چربی ترانس در آن وجود دارد، باید به دنبال کلمه‌ی ” روغن نباتی هیدروژنه” بگردید. بهترین روش برای کاهش دریافتی چربی‌های ترانس، کاهش مصرف خوراکی‌های صنعتی و فست فودها و مصرف بیشتر غذاهای فرآوری نشده است.

چند نکته در خصوص مصرف چربی در بارداری

• زنان باردار باید مصرف هر نوع روغن نباتی را قطع کنند؛ به‌ویژه روغن‌هایی که به اسم کلزا یا آفتابگردان در بازار وجود دارد. زیرا اغلب روغن‌هایی که تحت نام‌های روغن آفتابگردان و کنجد و… در بازار به فروش می‌رسند اغلب طبیعی نیستند. بنابر‌این خانم‌ها باید از یک جای مطمئن و استاندارد روغن آفتابگردان یا روغن کنجد تهیه کنند.
• زنان بهتر است در رژیم غذایی خود از روغن کنجد برای تفت دادن مواد غذایی و از روغن زیتون یا هسته انگور در طبخ غذای خود استفاده کنند.
• از مصرف غذاهایی همچون کوکو سبزی و کوکو سیب زمینی در دوران بارداری خودداری کنید. همچنین آش و قرمه‌سبزی غذا‌های مهلکی برای کبد هستند مخصوصا برای خانم‌هایی که مبتلا به کبد چرب هستند.

بیا نی نی | دسته مادر و کودک – در انتهای بارداری ممکن است با دردی در ناحیه‌ی زیر شکم‌ و بالای ناحیه‌ی تناسلی‌تان مواجه گردید. شما احتمالا به “جدایی سمفیز لگنی” مبتلا شده‌اید؛ این مشکل اگرچه برای فرزندتان خطری در پی ندارد ولی می‌تواند برای شما بسیار دردناک باشد. استخوان لگن شما تقریبا دور قسمت پایینی شکم‌تان قرار گرفته است. فاصله بین دو لبه جلوی لگن توسط یک غضروف انعطاف پذیر به نام سمفیز ناحیه تناسلی (PS) پر شده ‌است. این غضروف مانند یک لاستیک کش می‌آید تا بتواند فضای کافی را برای رشد جنین در درون رحم شما فراهم کند. در موارد نادر، غضروف PS آنقدر کش می‌آید که منجر به باز شدن آن از هم می‌گردد. خانم‌هایی که با کشیدگی غضروف PS مواجه می‌شوند معمولا در راه رفتن و بخصوص بالا رفتن از پله‌ها با مشکل مواجه می‌شوند.

علت درد لگن در بارداری چیست؟

هورمون‌های آزاد شده در بارداری به بافت‌های همبند مادر اجازه می‌دهد تا شل و نرم شوند. لزوم شل شدن این عضلات و بافت‌ها کمک به انجام فرایند زایمان می‌باشد؛ به گونه‌ای که نوزاد به هنگام زایمان به راحتی می‌تواند در درون بدن مادر جابجا شود. بخشی از درد و ناراحتی احساس شده توسط مادر ناشی از درد پایین کمر، تغییرات در وضعیت قرارگیری بدن و سنگین‌تر شدن رحم است.

یکی دیگر از دلایل درد در استخوان لگن در بارداری، افزایش فشار بر عصب سیاتیک می‌باشد. دو عصب سیاتیک موجود در بدن از پایین کمر تا مچ پاها کشیده شده‌اند. فشار رحم در اثر بزرگ شدن بر روی این اعصاب باعث ایجاد درد و ناراحتی در کفل‌ها، لگن و ران‌ها می‌شود. به این عارضه درد سیاتیک در بارداری گفته می‌شود. با نزدیک شدن به موعد زایمان، با تغییر وضعیت نوزاد در رحم این فشارها بر روی اعصاب کاسته شده و احساس درد در عضلات کاهش می‌یابد. با وجود شایع بودن درد سیاتیک در بارداری بهتر است پزشک شما از وجود این درد مطلع گردد؛ زیرا این درد می‌تواند به علت عارضه‌های جدی دیگری نیز بوجود آید.

درمان درد لگن در بارداری

استراحت، گرما و استفاده از کمربندهای مخصوص بارداری می‌تواند منجر به آسودگی از درد گردد. اگر درد شما بسیار زیاد باشد احتمالا پزشک‌تان شما را به یک متخصص فیزیوتراپی معرفی می‌نماید. استفاده از فیزیوتراپی و طب فیزیکی و توانبخشی راهی موثر و قابل اطمینان برای تسکین و کاهش درد لگن در بارداری می‌باشد.

تنظیم مهره‌ها: تنظیم مهره‌ای (ردیف کردن مهره‌ها)، خصوصاً برای مفصل ساکروایلیاک (باسن) باعث تسکین درد لگن در بارداری می‌شود. در طول بارداری روش انجام توان‌بخشی و طب فیزیکی به شکلی مطابق شرایط مادر اصلاح می‌شود که تعادل لگن بهبود یافته و فشار وارده بر ستون مهره‌ها و خصوصاً مفاصل و رباط‌هایی که در آخر دوره بارداری بیشترین بار روی آن‌ها قرار می‌گیرد کاهش یابد.

انجام ماساژ: یکی دیگر از روش‌های کاهش و تسکین درد لگن انجام ماساژهای مخصوص دوران بارداری است. ماساژ باعث شل کردن تمام عضلات درگیر در فشار می‌شود و از استرس نیز می‌کاهد. یک متخصص آموزش دیده‌ در خصوص انجاما ماساژ در دوران بارداری، محل دقیق نقاط دردناک بدن مادر باردار را می‌شناسد و تکنیک‌های خود را مطابق با مدت بارداری او تعدیل می‌کند.

اغلب، انجام تنظیم کایروپراکتیک در طول بارداری و چند ماه بعد از آن آسان‌تر است، زیرا در این دوران هورمون‌های شل کننده‌ای ترشح می‌شود که با تأثیرگذاری بر رباط‌های لگن باعث می‌شوند که در موقع زایمان لگن از هم باز شود. البته، این هورمون‌ها بر تمامی رباط‌های موجود در بدن تأثیر می‌گذارند.

صبور باشید: این درد تنها چند هفته پس از تولد فرزندتان و همزمان با برگشتن غضروف PS به محل قبلی‌اش برطرف می‌گردد.

چند نکته برای کاهش و جلوگیری از بروز درد لگن در بارداری

• تا جایی که درد به شما اجازه می‌دهد فعال باشید و از انجام حرکات و فعالیت‌هایی که دردتان را شدید می‌کند پرهیز نمائید.
• به هنگام لزوم استراحت کنید.
• از کفش‌های بدون پاشنه استفاده کنید
• به هنگام خواب یک بالش بین پاهای خود قرار دهید.
• به هنگام درد شدید و به موقع بالا رفتن از پله‌ها، یکی یکی از پله‌ها بالا روید و یا اینکه به حالت نشسته و عقب عقب از آن‌ها بالا روید.

بیایید در مورد رشد فرزندتان در هفته سی و دوم بارداری از مجموعه مراحل بارداری هفته به هفته بیشتر بدانیم؛ علاوه بر این در این هفته به موضوعات دیگری از جمله انتخاب پرستار کودک مناسب، آماده شدن برای تولد نوزاد و مصرف بیشتر کلسیم در رژیم غذایی‌تان خواهیم پرداخت.

بدن درحال تغییر شما در هفته سی و دوم بارداری

اکنون رحم شما 13 سانتیمتر بالاتر از ناف‌تان رسیده است و به همین دلیل جنین فشار بیشتری بر روی اعضای داخلی‌‌تان وارد می‌نماید. آمادگی این را داشته باشید که عوارضی از جمله نشت ادرار، سوزش معده در بارداری و تنگی نفس در بارداری در هفته‌های آخر شدیدتر شود. این مساله ممکن است در هفته‌های بعد، بر روی اشتهای شما نیز تاثیر بگذارد و شما را به بی اشتهایی مبتلا نماید. بعضی مادران باردار ممکن است با بازگشت حالت تهوع در هفته‌های پایانی بارداری مواجه شوند.

فرزند درحال رشد شما در هفته سی و دوم بارداری

در حالی که بخشی از وجود شما می‌خواهد این فرزند هرچه سریع‌تر به دنیا بیاید، اما بخش دیگری از شما امیدوار است که جنین تا آخرین زمان ممکن و رشد کامل در درون رحم باقی بماند. در این مقطع دیگر می‌توانید نفس راحتی بکشید، زیرا تقریبا همه‌ی نوزادانی که در این مقطع متولد می‌گردند زنده می‌مانند و زندگی سالم و نرمالی خواهند داشت. در این زمان از بارداری همه‌ی اعضای حیاتی نوزاد به طور کامل درحال فعالیت است به جز شش‌ها که هنوز برای رسیدن به تکامل به مدتی زمان نیاز دارند.

نکات مربوط به هفته سی و دوم بارداری

اکنون که زمان زایمان شما نزدیک شده است، لازم است نشانه‌های شروع زودهنگام درد زایمان را بشناسید. این نشانه‌ها شامل پاره شدن کیسه‌ی آب شما (که می‌تواند منجر به خروج مقدار قابل توجه یا چند قطره آب از شما گردد)، فشرده شدن رحم که چندان دردناک نیز نیست، گرفتگی‌هایی شبیه پریود، خونریزی از واژن، افزایش فشار در ناحیه‌ی لگن و اسهال است. به جز پاره شدن کیسه‌ی آب‌تان، اگر یکی از این نشانه‌ها را تجربه کردید بیش از اندازه نگران نشوید، زیرا این نشانه‌ها همواره منجر به زایمان زودرس نمی‌شوند. اما برای رعایت ایمنی، با پزشک‌تان تماس گرفته او را از نشانه‌هایتان آگاه کنید.

لیست کارهایی که در هفته سی و دوم بارداری باید انجام دهید

1. در مورد نگهداری از فرزندان دیگر یا حیوان خانگی‌تان در زمانی که شما مشغول زایمان هستید، برنامه ریزی کنید.

2. موهایتان را کوتاه کنید.

3. لوازم اتاق کودک‌تان را بچینید.

4. تا زمان زایمان به طور هفتگی با پزشک‌تان ملاقات داشته باشید.

نگاهی از درون به جنین

هفته سی و دوم بارداری (30 هفته پس از لقاح)

سایز جنین: طول 29.2 سانتی‌متر، فاصله‌ی تاج تا کفل؛ طول کلی 48 سانتی‌متر. وزن 1815 گرم.

مرحله‌ی رشد جنین: ناخن‌های پاهای جنین اکنون شکل گرفته‌اند او در حال تمرین کردن تنفس است و به رشد و اضافه کردن وزن ادامه می‌دهد.

آنچه مشاهده می‌کنید: در این هفته چیز زیادی برای توضیح در مورد رشد فرزندتان وجود ندارد. بیشتر رشد او در این مرحله شامل اضافه شدن لایه‌های چربی برای محافظت و جدا کردن اعضای مختلفش است. اگرچه ممکن است در این عکس مشخص نباشد، اما فرزند شما در این هفته مشغول تمرین کردن تنفس است ولی ریه‌ها برای کامل شدن هنوز به کمی زمان نیاز دارند. رشد دیگری که در این تصویر قابل تشخیص است، اگر با دقت نگاه کنید می‌توانید لبه‌ی ناخن‌های پای جنین را ببینید که اکنون کاملا شکل گرفته‌اند.

آنچه در درون اتفاق می‌افتد: فرزند شما در هفته سی و دوم بارداری

اکنون فرزند شما چرخه‌ی مشخص خواب و بیداری دارد اما با این حال حدود 70 درصد مواقع در خواب است. عکسبرداری‌های اولتراسوند نشان داده است که جنین جایی بین هفته‌ی 32 تا 36 شروع به خواب دیدن می‌کند. جنین بازه‌های مشخص خواب REM و غیر REM دارد.

فرزند شما اکنون با وزنی در حدود 1800 گرم، قطعا توانایی زنده ماندن در فضای بیرون از رحم را دارد. ریه‌ها در حال تکامل هستند و ضربان قلب جنینی به تدریج درحال پایین آمدن است. با این حال تحقیقات نشان داده است که اگر مادر باردار دچار استرس باشد، ضربان قلب جنین بالا می‌رود، پس تا می‌توانید در آرامش و به دور از استرس باشید.

فرزند درحال رشد شما: هفته‌ سی و دوم بارداری

ممکن است به دلایل مختلف پزشک شما برای‌تان در سه ماهه آخر بارداری سونوگرافی تجویز نماید. برخی پزشکان به طور کلی در سه ماهه‌ی سوم بارداری یک سونوگرافی تجویز می‌نمایند در حالی که برخی دیگر فقط در صورت بروز نگرانی‌های خاص دستور به انجام آن می‌دهند.

در ادامه لیستی از دلایل معمولی که می‌تواند منجر به تجویز سونوگرافی به وسیله‌ی پزشک در این مرحله از بارداری گردد، آورده شده است:

• تخمین رشد جنین: متخصص سونوگرافی با اندازه گیری قسمت‌های مشخصی از بدن فرزندتان به بررسی این موضوع می‌پردازد که آیا جنین به طور مناسبی رشد کرده است یا خیر.
• خونریزی واژنی، درد شکمی یا لگنی: بررسی سونوگرافی می‌تواند به روشن شدن علت بروز خونریزی یا درد کمک نماید.
• نارسایی دهانه رحم: متخصص سونوگرافی به بررسی دقیق دهانه‌ی رحم می‌پردازد تا مطمئن شود که در اثر فشار وزن رو به پایین جنین دچار گشاد شدگی یا آسیب نشده است.
• بررسی و تعیین حالت قرارگیری جنین: ضمن عملیات سونوگرافی، متخصص می‌تواند مشخص نماید که آیا جنین در حالت مناسب تولد سر روبه پایین و به سمت لگن قرار گرفته است یا خیر.
• بررسی سلامت جنین: در هنگام سونوگرافی، متخصص این کار با توجه به جنین به بررسی این نکته می‌پردازد که آیا جنین حرکت و تکان دارد یا خیر.
• پارگی کیسه آب و زایمان زودرس: اگر در حال تجربه کردن دردهای زایمان باشید، یک تصویر سونوگرافی می‌تواند مشخص کند که دچار مشکل در ناحیه‌ی دهانه‌ی رحم شده‌اید یا اینکه بدن‌تان آماده‌ی وضع حمل شده است.
• جفت سر راهی: اگر سونوگرافی‌های قبلی مشکل جفت سر راهی را در شما نشان داده باشند یا پزشکتان احتمال بروز این مشکل را در شما بدهد، سونوگرافی می‌تواند مشخص نماید که آیا جفت همچنان در مسیر دهانه‌ی رحم قرار دارد یا اینکه جابجا شده است.

اصطلاحاتی که باید بدانید در ارتباط با هفته سی و دوم بارداری بدانید

دهانه رحم بی کفایت: به گزارش انجمن بارداری آمریکا، یک دهانه‌ی رحم بی کفایت یا ضعیف ممکن است در نتیجه‌ی رشد جنین و افزایش فشار بر روی دهانه‌ی رحم به وجود بیاید. این فشار ممکن است باعث شود دهانه‌ی رحم قبل از آنکه جنین آماده‌ی تولد شود شروع به باز شدن نماید. این شرایط می‌تواند منجر به سقط جنین یا زایمان زودرس گردد.

تسکین فشار لگنی

احتمالا تا این مرحله با احساس فشار و ناراحتی در ناحیه‌ی لگن‌تان مواجه شده‌اید. با این حال زمانی که فرزندتان برای قرارگیری در حالت تولد شروع به پایین رفتن می‌کند، احتمالا فشار در ناحیه‌ی لگن را همزمان با درد شدید در ناحیه‌ی لگن و کشاله‌ی ران‌ها تجربه خواهید کرد. این مساله زمانی که استخوان‌های لگنی شما برای هماهنگی و ایجاد آمادگی برای زایمان جابجا می‌شوند (و رباط‌هایی که برای هماهنگی با این تغییر کشیده می‌شوند) به وجود می‌آید. ممکن است این درد چاقو مانند را در وسط استخوان لگن، در قسمت پایینی پشت یا حتی در کشاله‌ی ران‌هایتان احساس نمایید. ممکن است این ناراحتی و درد در شما حالت مداوم داشته باشد و یا فقط در زمان سرفه، عطسه و یا خنده آن را احساس نمایید. بهترین راه برای مقابله با فشار در ناحیه‌ی لگن و این دردهای شدید، این است که در هنگام بروزشان حالت‌تان را عوض کنید و تا روز زایمان به ورزش کردن ادامه دهید. هر تمرینی که در انجام آن مداومت داشته باشید می‌تواند برای اینکار مفید باشد، حتی یک پیاده روی کوتاه یا شنایی مختصر. اگر به مرحله‌ای از ناراحتی رسیدید که درد و فشار در ناحیه‌ی لگن مانع انجام تمرینات ورزشی‌تان می‌گردد، با پزشک خود در باره‌ی استفاده از کمربند ویژه بارداری و یا مراجعه به مرکز فیزیوتراپی مشورت نمایید.

همه چیز در مورد بند ناف
علت مرده زایی چیست؟
محاسبه زمان زایمان
سزارین چیست  و چگونه انجام می شود؟

بیا نی نی | دسته مادر و کودک – مایع آمنیوتیک (Amniotic fluid) مایعی است که در فرایند بارداری (تا هفته شانزدهم بارداری) بوسیله‌ی جفت، بند ناف، پوست جنین و غشاهای آمنیوتیک تولید شده و جنین را در درون کیسه بارداری در رحم احاطه می‌کند. در واقع این مایع به هنگام بارداری در کیسه بارداری تشکیل شده و وظیفه‌ی آن نگهداری از جنین در طول دوران بارداری در مقابل ضربات و نگهداری از بند ناف است.

این مایع در ابتدا فقط حاوی آب و الکترولیت‌ها است ولی از حدود هفته دوازدهم بارداری تا هفته چهاردهم بارداری مواد دیگری همچون پروتئین، کربوهیدرات، چربی، فسفولیپید و اوره نیز بداخل آن ترشح و به آن اضافه می‌شود. حجم مایع آمنیوتیک در طول بارداری با رشد جنین افزایش می‌یابد و از هفته دهم تا هفته بیستم بارداری از ۲۵ میلی لیتر به ۴۰۰ میلی لیتر می‌رسد. در پروسه بارداری جنین این مایع را به‌طور طبیعی می‌بلعد و دوباره به صورت ادرار از بدن او خارج شده و این چرخه مجددا تکرار می‌شود؛ به گونه‌ای که این مایع هر چند ساعت یکبار از این چرخه عبور می‌کند.

جنین همچنین مقداری مایع از ریه‌هایش ترشح می‌کند. مقدار کمی از مایع جذب کیسه آمنیوتیک شده و وارد بدن مادر می‌شود و یا از طریق خون بند ناف به بدن مادر برمی‌گردد. بنابراین جنین نقش مهمی در حفظ مقدار مناسب مایع در کیسه آمنیوتیک دارد. با این حال گاهی اوقات این سیستم به هم می‌ریزد و موجب بیشتر یا کم‌تر از حد معمول شدن مایع در کیسه می‌شود که هر دو حالت می‌توانند مشکلاتی را ایجاد کنند.

وظایف مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

همانگونه که در بالا اشاره شد، حفاظت جنین در مقابل ضربه و محافظت از بند ناف در مقابل تحت فشار قرار گرفتن یکی از وظایف این مایع می‌باشد. بند ناف تحت فشار قرار گرفته می‌تواند در فرایند اکسیژن رسانی دچار اختلال شده و این باعث به خطر افتادن جنین می‌شود. سایر وظایف این مایع شامل موارد زیر می‌باشد:

• حفاظت از جنین و رحم در مقابل عفونت
• منبع موقت غذایی برای جنین
• کمک رسانی به جنین برای تنفس و تحرک
• حفظ دمای ثابت برای محیط رشد و نمو جنین
• کمک به رشد و بهبود عملکرد ریه، کلیه و دستگاه گوارش

افزایش مایع آمنیوتیک در دوران بارداری

ممکن است در طول معاینات در دوران بارداری، پزشک شما از زیاد بودن میزان مایع آمنیوتیک در کیسه بارداری شما به شما خبر دهد. (به بالا بودن میزان مایع آمنیوتیک هیدرآمنیوس یا پلی هیدرآمنیوس گفته می‌شود.) اما نگران نباشید؛ زیرا بیشتر زنانی که دچار این عارضه می‌باشند فرزندان سالمی به دنیا می‌آورند. دیابت بارداری یکی از علل شایع افزایش مایع آمنیوتیک در دوران بارداری است.

یکی از علائمی که نشان دهنده زیاد بودن این مایع در کیسه بارداری شما است، رشد سریع‌تر از حد طبیعی رحم است. همچنین زیاد بودن مایع آمنیوتیک باعث می‌شود که مادر حرکات جنین را در سه ماهه دوم یا سوم بارداری به درستی احساس نکند. اگر شما به پلی هیدرآمنیوس دچار هستید باید تحت نظر قرار بگیرید؛ زیرا این وضعیت خطر زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. سایر علائم بالا بودن میزان این مایع شامل موارد زیر می‌باشد:

• دردهای شکمی ناشی از فشار زیاد مایع
• نوسان شدید وزن
• کمر درد
• ورم شدید پاها و قوزک پا (در نظر داشته باشید که در دوران بارداری پاها به طور طبیعی متورم می‌شوند و تورم پا الزاما به معنی این عارضه نمی‌باشد.)

علت افزایش مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

۱. دیابت مادر

در صورتی که مادر، دیابت کنترل نشده داشته باشد ممکن است دچار افزایش بیش از حد مایع گردد. پلی هیدرآمنیوس در ۱۰ درصد مادران دیابتی و معمولا در سه ماهه سوم تشخیص داده می‌شود. به همین دلیل معمولا برای مشخص کردن اینکه ممکن است افزایش بیش از حد مایع ناشی از دیابت باشد، یک تست گلوکز انجام می‌شود. این موارد معمولا خفیف بوده و با کنترل دیابت به راحتی درمان می‌شوند.

۲. ماکروزومی یا حاملگی چند قلویی

بزرگ بودن بیش از حد جنین (ماکروزومی) یا حاملگی دوقلویی یا چند قلویی خطر افزایش بیش از حد مایع آمنیوتیک را افزایش می‌دهد. پلی هیدرآمنیوس بویژه در موارد سندرم انتقال خون دوقلوها محتمل است. در این سندرم، قل دهنده خون دارای مایع آمنیوتیک کم و قل گیرنده خون دچار افزایش بیش از حد مایع است.

۳. ناهنجاری‌های جنینی

در بعضی موارد نادر، جنین ممکن است دچار یک ناهنجاری باشد که سبب می‌شود مایع را نبلعد؛ در حالی که کلیه‌اش ادرار بیشتری از همان مایع کمی که بلعیده تولید می‌کند. این مسئله ممکن است ناشی از ناهنجاری‌هایی باشد که بلعیدن را برای جنین مشکل می‌کنند. از جمله این ناهنجاری‌ها می توان به تنگی پیلور، شکاف لب یا کام، یا انسداد دستگاه گوارش اشاره کرد. بعضی مشکلات دستگاه عصبی نظیر نواقص لوله عصبی یا هیدروسفالی نیز می‌توانند مانع بلع نوزاد شوند. در صورت تشخیص پلی هیدآمنیوس، پزشک یک سونوگرافی با وضوح بالا و شاید یک تست آمنیوسنتز انجام دهد تا جنین را از نظر ناهنجاری ها و اختلالات ژنتیکی کنترل کند.

کاهش مایع آمنیوتیک در بارداری

به کم شدن مایع آمنیوتیک در دوران بارداری اولیگوهیدرامنیوس گفته می‌شود. تقریبا ۴ درصد از زنان باردار در سه ماهه سوم مقدار مایع کمتری از مقدار طبیعی دارند. علائم این کاهش شامل موارد زیر می‌باشد:

• ترشح مایع از واژن
• کوچک بودن شکم مادر نسبت به سن بارداری
• کاهش حرکات جنین
• کم بودن میزان رشد جنین

برای تشخصی کم آبی جنین معمولاً سونوگراف، بزرگ‌ترین قسمت مایع آمنیوتیک در چهار قسمت متفاوت از رحم‌تان را اندازه‌گیری می‌کند و سپس با جمع کردن اعداد به دست آمده شاخص مایع آمنیوتیک (AFI) را به دست می‌آورد تا مشخص شود میزان آب کیسه جنین در چه سطحی رتبه‌بندی قرار دارد. مقدار طبیعی برای سه ماهه سوم بارداری چیزی بین 5 تا 25 سانتیمتر می‌باشد. چنانچه اندازه کل از 5 سانتی‌متر پایین‌تر قرار داشته باشد مایع آمنیوتیک کم به حساب می‌آید.

علت کاهش مایع آمنیوتیک در بارداری چیست؟

کاهش میزان آب دور جنین می‌تواند در اوایل یا اواخر بارداری رخ دهد. در زیر به علل شایع که باعث بروز این عارضه می‌گردد اشاره شده است:

۱. پارگی یا سوراخ بودن کیسه آب جنین و نشت آب از آن

پارگی و سوراخ شدن کیسه آب هم دلایلی دارد که ممکن است در طول بارداری اتفاق افتد. همین امر باعث نشت مایع دور جنین به بیرون می‌گردد و باعث کم شدن آب دور جنین می‌شود. این امر ممکن است در هر زمانی از بارداری شخص رخ دهد، اما در زمان‌های نزدیک به زایمان بیشتر مشاهده می‌شود. ممکن است شما با خیس شدن لباس زیر متوجه نشت مایع به بیرون گردید یا ممکن است پزشک در طول معاینه یا آزمایش متوجه این موضوع شود (اگر خودتان مشکوک به نشت مایع بودید، پزشک خود را در این خصوص مطلع سازید.) در نظر داشته باشید که ممکن است این سوراخ به دلیل انجام تست آمنیوسنتز ایجاد شده باشد.

۲. مشکلات مربوط به جفت

اگر جفت مشکلاتی مثل جداشدگی ناقص یا جزئی داشته باشد درحالی‌که جفت از دیواره داخلی رحم جدا گردد باعث کاهش سطح مایع آمنیوتیک می‌گردد. زیرا اگر جفت خون‌رسانی و اکسیژن‌رسانی به میزان لازم انجام ندهد جنین تولید ادرار را متوقف می‌کند.

۳. حاملگی دوقلو یا بیشتر

در بارداری‌های دو یا چند قلویی زن باردار در معرض ریسک سطح پایین مایع آمنیوتیک قرار می‌گیرد. اولیگوهیدرامنیوس در نوعی سندرم رایج است که در آن کیسه یک جنین آب کمتری دارد و دیگری مایع آمنیوتیک بیش از اندازه در اختیار دارد.

۴. وجود ناهنجاری‌های جنین

در سه ماه اول یا آخر بارداری ممکن است کم شدن مایع آمنیوتیک به دلیل نقص مادرزادی در جنین به وجود بیاید. ممکن است کلیه‌ها تشکیل نشده باشند یا به طرز صحیحی رشد نکرده باشد یا دستگاه ادراری مسدود شده باشد. در این حالت جنین به اندازه مناسب ادرار تولید نکرده و در نتیجه سطح مایع آمنیوتیک کم می‌شود.

۵. صرف دارو

مصرف برخی از داروها در دوران بارداری از قبیل برخی مسکن‌ها باعث کم شدن حجم مایع درون کیسه آب می‌شود.

۶. وجود عفونت رحمی

ابتلا به برخی عفونت‌ها می‌تواند سبب کم شدن میزان مایع آب کیسه اطراف جنین گردد.

۷. بارداری طولانی مدت

در انتهای بارداری به تدریج مایع اطراف جنین کم می‌شود و جای بیشتری برای رشد جنین باز می‌کند. در صورتی که موعد زایمان برسد و زایمان اتفاق نیفتد (زایمان دیررس)، آب بیشتری جذب ‌شده و اطراف جنین تقریباً خشک می‌شود.

۸. موارد متفرقه

در شرایط خاص پزشکی، فشارخون مزمن، پره اکلامپسی، دیابت بارداری و لوپوس هر یک می‌توانند باعث پایین آمدن سطح مایع آمنیوتیک گردند. گاهی بدون وجود هیچ مشکلی حجم مایع به طور خودبه‌خود کم می‌گردد.

اقدامات لازم به هنگام کم شدن آب کیسه جنین

اگر مقدار مایع آمنیوتیک‌ در رحم زن بارداری کم باشد، این فرد معمولاً به طور مداوم و دقیق تحت نظر پزشک قرار خواهد گرفت. در این بررسی‌ها میزان رشد و سلامت جنین به دقت مورد بررسی قرار می‌گیرد. پزشک با توجه به سن بارداری و وضعیت جنین و مادر تصمیم‌گیری می‌کند که چه تدابیری برای شخص اندیشیده شود. اگر شخص به زمان زایمان‌ نزدیک باشد ممکن است پزشک زایمان را پیشنهاد نماید. سطوح پایین مایع آمنیوتیک می‌تواند احتمال مشکلات هنگام زایمان را بیشتر کند. نگرانی اصلی این است که سطح مایع آمنیوتیک آن قدر کم شود که حرکات جنین یا انقباضات شما موجب فشردگی بند ناف شود. احتمالاً برای حفظ جان جنین زایمان سزارین بجای طبیعی به مادر پیشنهاد می‌گردد.