دسته: بارداری و زایمان

خانم‌ها در تفکر و ایده‌هایشان معمولا زایمان‌شان را شکوه‌مند مجسم می‌کنند. نفس کشیدن در حین درد، حتی شاید لبخندی در هنگام آخرین فشار برای خروج نوزاد و معجزه‌ی تولد برلب خواهند داشت. بسیاری از آنها با انتخاب پزشکان با نرخ سزارین پایین، مراجعه به کلاس‌های آموزش زایمان و تمرین و حفظ وزن مناسب در حین بارداری تلاش می‌کنند تا مطمئن شوند می‌توانند زایمان طبیعی انجام دهند. با این حال در ایران نرخ زایمان‌های سزارین از همیشه بیشتر شده است.

لزوم کنترل احساسات به هنگام مواجه با سزارین اضطراری

فارغ از اینکه چه اقدامات پیشگیرانه‌ای را انجام داده‌اید و بارداری‌تان چقدر بی‌خطر و سالم طی شده است، همچنان ممکن است شما نیز به یک سزارین اضطراری نیاز پیدا کنید. ممکن است احساس سرخوردگی نمایید. با این حال مهم است که دیدگاه‌تان را تغییر دهید. درست است که جراحی سزارین نیز مثل هر عمل جراحی اساسی دیگر خطراتی از قبیل خونریزی داخلی، لخته‌های خون، بروز عفونت و آسیب به اندام‌های داخلی را با خود دارد و در بعضی از نوزادان نیز ممکن است باعث بروز مشکلات جزئی تنفسی گردد. ولی امروزه با پیشرفت‌های علم پزشکی در زمینه‌ی تکنیک‌های جراحی و آنتی بیوتیک‌ها، ریسک سزارین از همیشه کمتر است و علاوه‌‌بر این در دراز مدت مهمترین چیزی که وجود دارد داشتن فرزند سالم است نه زایمان طبیعی.

علت سزارین اضطراری چیست؟

یکی از مهمترین عوامل بروز جراحی سزارین اضطراری قرارگیری جنین در حالت نامناسب (در حالتی که پاها یا باسن رو به پایین و در ابتدای مسیر تولد باشد) و بدون آنکه از قبل اطلاع داشته باشید است. دلیل دیگر می‌تواند خونریزی شدید در هنگام زایمان، جدا شدن زودرس جفت و یا خونریزی در لگن باشد. مهمترین دلیل انجام سزارین‌های اضطراری این است که جنین نمی‌تواند زایمان را تحمل کند؛ اگر الگوی ضربان قلب جنین از بروز مشکلی خبر دهد، جراحی سزارین سریع‌ترین و امن‌ترین راه به دنیا آوردن نوزاد است.

سزارین اضطراری چگونه انجام می‌شود؟

ممکن است صحنه‌ای درهم ریخته باشد که در آن همه چیز باهم درحال وقوع است. قسمت پایین شکم‌تان را برای جراحی آماده می‌کنند. این قسمت بدن‌تان شسته شده و احتمالا شیو می‌شود و به شما نیز از طریق مسیر سرم داروهای آنتی بیوتیک داده می‌شود. احتمال دارد دوز ماده‌ی بی حسی اپیدورال تان را تا میزان لازم برای سزارین افزایش دهند یا اینکه یک بی‌حسی اسپاینال یا بی‌هوشی کامل برای‌تان اعمال گردد. در صورت دریافت اسپاینال یا اپیدورال، شما از قفسه‌ی سینه به پایین بی‌حس خواهید بود اما هوشیاریتان را از دست نمی‌دهید. اما می‌توانید برش را احساس کنید؛ به احتمال زیاد قادر نخواهید بود آن را مشاهده نمایید زیرا معمولا ناحیه‌ی مورد جراحی به وسیله‌ی یک پرده از دید شما پنهان می‌شود.

فارغ از اینکه چه نوع زایمانی را تجربه خواهید کرد، تکنیک‌ های تنفس در زایمان می‌تواند انجام آن را سریع‌تر و آسان‌تر کند. تمرین مداوم این روش‌ها در هفته‌های پایانی بارداری می‌تواند شما را از مصرف داروهای مسکن در زمان زایمان بی نیاز نماید. در صورتی که به کلاس‌ های تمرین زایمان مراجعه نمایید بدون شک با روش لاماز و دیگر تکنیک‌های تنفس آشنا خواهید شد. با اینکه روش‌های مختلفی وجود دارد، اما هدف همگی این تمرین‌ها این است که به شما یاد بدهند تا در زمان زایمان بر روی بدن و انرژی‌تان کنترل داشته باشید.

تکنیک های تنفس در زایمان

تنفس با سرعت یکنواخت

هنگامی که انقباضات زایمان در شما به قدری شدت پیدا ‌کنند که باعث شوند حرف‌تان را نیمه کاره رها کنید یا از انجام کاری دست برداشته درنگ نمایید، زمان آن رسیده است که از تکنیک تنفس سرعت یکنواخت تان استفاده نمایید. تکنیک تنفس با سرعت یکنواخت یکی از تکنیک‌ های تنفس در زایمان است که باید هر روز و حداقل از 2 ماه قبل از تاریخ زایمان‌تان به تمرین آن بپردازید. برای تمرین این تکنیک کارهای زیر را انجام دهید:

• یک نفس عمیق بکشید و ریه‌هایتان را کامل از هوا پر و خالی نمایید.
• با تمرکز بر روی نقطه‌ای روی دیوار یا سقف انرژی‌تان را هدایت نمایید.

هنگامی که مربی‌تان به شما می‌گوید “انقباض شروع شد”، 5 تا 10 دم و بازدم عمیق را در مدت یک دقیقه انجام دهید. در هنگام دم، دستان‌تان را بر روی قسمت پایینی شکم‌تان قرار داده به آرامی به روبه بالا و به سمت دنده‌ها فشار بیاورید و همزمان با بازدم دستان‌تان را رها نمایید. ماساژ دادن رحم در هنگام انقباض می‌تواند در کاهش درد بسیار موثر باشد. مربی‌تان گذر زمان در یک دقیقه‌ها را در بازه‌های 15 ثانیه‌ای به شما اعلام می‌کند تا بتوانید گذر زمان و زمان اوج هر انقباض را در نظر داشته باشید.

• هنگامی که مربی‌تان می‌گوید “انقباض تمام شد” تنفس‌تان را به حالت عادی برگردانید.
• تنفس با سرعت یکنواخت‌تان را در تمامی حالت‌های قرارگیری هنگام زایمان تمرین نمایید؛ نشستن بر روی صندلی، تکیه دادن به بالش، دراز کشیدن به پهلو، ایستاده.

تنفس با سرعت یکنواخت بهبود یافته: در درد زایمان مرحله‌ی 1 فعال (هنگامی که دهانه‌ی رحم در حدود 5 سانتی‌متر گشاد شده است) نفس‌های کند و عمیق روش تنفس با سرعت یکنواخت برای کمک به شما در طی کردن انقباضات کافی نیستند. زمان آن رسیده است که سرعت تنفس یکنواخت‌تان را متناسب با شرایط زایمان بهبود دهید. این روش تنفسی را حداقل از 6 هفته قبل از زایمان تمرین نمایید. تمرین روزانه‌ی این تکنیک می‌تواند به شما کمک کند تا واکنش‌های سریعی نسبت به دستورات مربی‌تان داشته باشید:

• یک نفس عمیق و آرامش‌بخش بکشید.
• هنگامی که مربی‌تان می‌گوید “انقباض شروع شد” با تنفس آرام شروع نمایید. همزمان با جلو رفتن و شدیدتر شدن انقباض، سرعت دم و بازدم‌تان را بالا ببرید. اگر احساس سرگیجه نمودید، به این معنی است که میزان اکسیژنی که توسط دم دریافت می‌کنید از میزانی که در بازدم خارج می‌نمایید بیشتر است؛ اگر حس نمودید نفس‌هایتان کم عمق است، احتمالا هوایی که خارج می‌کنید از دم‌تان بیشتر است.
• ماساژی که در بالا گفته شد در این مرحله نیز می‌تواند به شما کمک نماید تا علاوه بر کنترل زمان، انقباض را راحت‌تر پشت سر بگذارید. اگرچه برخی خانم‌ها در این مرحله این احساس را برنمی‌تابند و باید آن را متوقف نمایند. می‌توانید به جای آن از همسرتان بخواهید ران‌ها یا کمرتان را ماساژ دهد.

تنفس در هنگام گذار و فشار دادن (تکنیک‌ های تنفس در زایمان)

هدف از انجام تنفس کنترل شده در هنگام گذار و مرحله‌ی دوم زایمان این است که از فشار دادن تا زمانی که پزشک یا ماما به شما می‌گوید دهانه‌ی رحم به اندازه‌ی کافی گشوده شده است خودداری نمایید. شما در این مرحله فشار زیادی را در رحم‌تان متحمل می‌شوید و نیاز به تنفس خاصی دارید تا جلوی میل‌تان به فشار دادن و تلاش زودهنگام برای خروج فرزندتان را بگیرید. این مساله بسیار مهم است زیرا اگر زودتر از موعد اقدام به فشار دادن و زور زدن نمایید با تورم و خراشیدگی‌های بیشتری در ناحیه‌ی دهانه‌ی رحم مواجه خواهید شد. از تکنیک‌های زیر استفاده نمایید:

• هنگامی که مربی‌تان به شما می‌گوید “انقباض شروع شد” نفسی عمیق بکشید؛ سپس چندین بار نفس بریده و سریع هوای بیشتری به درون ریه‌تان وارد کنید.
• هنگامی که مربی‌تان می‌گوید “تمایل” به جای اینکه هوا را با یک بازدم خارج نمایید، شمعی را جلوی‌تان تصور کرده، لب‌هایتان را به شکل حرف O در بیارید و سعی کنید شمع را فوت نمایید.
• این الگو را چندین بار تکرار نمایید. بسیاری از پزشکان این روش را با نام “شش دم کوتاه و یک فوت” می‌شناسند. فوت کردن هوا به سمت بیرون، مانع فشار وارد کردن برای خروج جنین می‌شود.
• هنگامی که زمان فشار آوردن فرا برسد، باید از همه‌ی بدن‌تان برای وارد کردن فشار لازم هم راستا با انقباض برای خروج جنین استفاده کنید. پس نفس‌های عمیقی بکشید.
• با همه‌ی توان‌تان انرژی بگذارید. هنگامی که با فشار ماهیچه‌های پایین شکم‌تان را منقبض کرده فشار بر روی دیافراگم‌تان وارد می‌نمایید، هوا را به آرامی از ریه‌ها خارج کنید. فرزندتان را تجسم کنید که در مسیر خروج از رحم و تولد در حال حرکت کردن است و در حالتی قرار بگیرید که جاذبه به شما کمک نماید.
• بین انقباض‌ها فشار وارد نیاورید؛ از این فرصت برای استراحت و تجدید قوایتان استفاده کنید.
• این تنفس مخصوص خروج نوزاد را در حالت‌های مختلف زایمان تمرین نمایید تا حالت مطلوب‌تان را شناسایی کنید. اما به خاطر داشته باشید در هنگام تمرین برای خروج نوزاد فشار وارد نکنید زیرا که هنوز برای این کار خیلی زود است.

آزمایش های لازم در سه ماه سوم بارداری

شما در سه ماهه‌ی سوم احتمالا آزمایش‌های زیر را انجام خواهید داد:

تست قند: در هفته بیست و چهارم و بیست و هشتم بارداری، پزشک‌تان برای شما این آزمایش را تجویز می‌کند تا ببینید که آیا بدن شما از قند به درستی مصرف می‌کند یا خیر. به شما یک مایع بسیار شیرین داده می‌شود تا آن را بنوشید و پس از یک ساعت از شما یک آزمایش خون به عمل آورده می‌شود. نیازی نیست قبل از انجام این تست قند، چیزی نخورده باشید؛ اما نباید مواد با قنذ زیاد نیز درست قبل از آزمایش مصرف نمایید. در صورتی که قند اضافی در خون شما وجود داشته باشد، پزشک شما آزمایش خون بیشتری را برای تعیین اینکه آیا شما مبتلا به دیابت بارداری مبتلا هستید یا خیر تجویز می‌کند.

هماتوکریت: این آزمایش خون نشان می‌دهد که آیا شما به کم خونی (کمبود آهن در خون ) مبتلا هستید یا خیر.

بیشتر بدانید:‌ لزوم مصرف آهن در بارداری

آزمایش سیفلیس: یکی دیگر از آزمایش های سه ماهه سوم بارداری آزمایش سفلیس است. ممکن است یک خانم به بیماری سیفلیس مبتلا باشد اما خودش از آن اطلاع نداشت باشد و ممکن است ناخواسته باعث انتقال بیماری به فرزندش گردد. اگر تست‌ها وجود باکتری سیفلیس در بدن مادر را تایید نماید به او برای درمان آنتی بیوتیک داده می‌شود و لازم است فرزندش نیز پس از تولد آنتی بیوتیک مصرف نماید. در صورتی که درمان انجام نشود ممکن است باعث مرگ بعضی از نوزادای که در رحم مادر به سیفلیس مبتلا شده‌اند گردد و آنهایی که زنده می‌مانند با خطر بالایی از ابتلا به نابینایی، ناشنوایی، آسیب‌های مغزی و مشکل در استخوان‌ها، پوست و دندان‌ها مواجه گردند.

عامل Rh: وضعیت Rh خون شما در اولین ملاقات با پزشک مورد بررسی قرار گرفت. (عامل Rh یک پروتئین است که بر روی سلول‌های قرمز خون یافت می‌شود. بیشتر خانم‌ها این پروتئین را دارند اما در حدود 15 درصد زنان قفقازی و 7 درصد زنان افریقایی امریکایی آن را ندارند به این افراد Rh منفی گفته می‌شود.) بسیاری از پزشکان، آزمایش زنان قفقازی را در هفته‌ی 26 تا 18 مجددا مورد بررسی قرار می‌دهند تا از درستی نتیجه‌ی بدست آمده مطمئن گردند. به خصوص زمانی که شما Rh منفی و همسرتان مثبت باشد. زیرا در این حالت امکان دارد خون فرزندتان Rh مثبت بوده و بدن شما برای مقابله با آن به تولید آنتی بادی اقدام نماید. اگر بدن شمل این آنتی بادی‌ها را تولید نماید ممکن است بارداری‌های بعدی را با خطر جدی مواجه کند. اگر Rh خون شما منفی باشد، شما یک تزریق Rhogam در بازه‌ی هفته‌ی 26 تا 28 بارداری دریافت می‌کنید. این ماده درصورتیکه کمی از خون جنین وارد جریان خون شما شود، با آنتی بادی‌ها مقابله می‌کند. اگر Rh در خون شما منفی و در خون فرزندتان مثبت باشد، در فاصله‌ی 72 ساعت پس از زایمان نیز یک تزریق Rhogam دریافت خواهید کرد تا از بروز واکنش سیستم ایمنی بدن‌تان به Rh مثبت خون فرزندتان پیش گیری به عمل آید. اگر Rh خون فرزندتان نیز منفی باشد نیازی به انجام این تزریق نیست.

خوردن آب کافی در سه ماهه سوم بارداری مهم‌تر از همه‌ی زمان‌های بارداری‌تان است. دریافت آب کافی می‌تواند از تنگ شدن رحم، سردرد، یبوست در بارداری و گیجی جلوگیری نماید. بدن شما در صورت دریافت آب کافی توان بیشتری را در هنگام زایمان از خود ارائه می‌کند. متخصصان به نوشیدن روزانه حداقل دو لیتر آب در بارداری توصیه می‌کنند. نوشیدن آب باعث می‌شود بدن مواد معدنی مورد لازم را بدست آورد. به خاطر داشته باشید که فرزند شما برای بدن خود و مایع آمنیوتیک به آب نیاز دارد. اگر آب کافی بنوشید، فرزندتان نیز سال‌تر خواهد بود. هشت لیوان آب در طول روز نیاز بدن شما را تامین می‌کند. اگر ورزش می‌کنید یا به خاطر گرمی‌ هوا تعریق زیادی دارید چند لیوان دیگر به این میزان اضافه نمایید. اگر بدن شما آب کافی دریافت نماید رنگ ادرارتان تقریبا بی‌رنگ خواهد بود ولی در صورت دریافت آب ناکافی به رنگ زرد پر رنگ در می‌آید.

نوشیدن آب بهترین راه تامین مایعات مورد نیاز بدن است اما مایعات دیگری مثل شیر، آبمیوه‌ها و چای و قهوه‌ی فاقد کافئین نیز جزء منابع دریافت آب شما به حساب می‌آیند. بیشتر میوه‌ها و سبزیجات در خود آب دارند. به عنوان مثال 94 درصد وزن گوجه را آب تشکیل می‌دهد. این درصد در سیب 85 درصد است.

جایگزین آب در دوران بارداری

توجه داشته باشید که بهترین نوشیدنی برای زنان باردار آب می‌باشد و باید از مصرف نوشیدنی‌های رژیمی پرهیز کرد. زیرا نوشیدنی‌های رژیمی ممکن است حاوی شیرین کننده‌های مصنوعی باشد که مصرف آن‌ها احتمال زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. بر اساس تحقیقاتی که بر روی 60 هزار زن باردار در دانمارک انجام گرفت مشخص شد زنانی که از نوشیدنی‌های رژیمی استفاده می‌کنند، بیشتر در معرض زایمان زودرس قرار دارند.

اگر قصد دارید از نوشیدنی‌هایی دیگر به جای آب استفاده کنید با توجه به توصیه‌های بالا می‌توانید از نوشیدنی‌های طبیعی گفته شده در زیر بهره ببرید:

• آب گازدار، با اندکی آب لیمو یا آب توت فرنگی
• آیس تی بدون کافئین با یک تکه لیمو و چند برگ تازه‌ی نعناع
• مخلوط آب پرتقال با تکه‌های یخ
• یخ‌های طعم‌دار (یخمک). آنهایی را انتخاب نمایید که 100% از آب‌میوه‌ی طبیعی تولید شده‌اند.
• آب یخ با یک قطره از طعم دهنده‌ی وانیل، گیلاس، و یا نعناع
• هات چاکلت: نسخه‌ی کم شکر و بدون چربی مخصوص خودتان را با استفاده از شیر کم‌چرب، یک قاشق شکر و یک قاشق پودر کاکائو تهیه نمایید
• چای میوه ای سرد: چای بدون کافئین سرد را که با تکه‌های یخ ساخته شده از آب پرتقال و توت فرنگی یا تمشک طعم‌دار شده است امتحان نمایید.

پرهیز از نوشیدن زیاد آب

زنانی که در طول بارداری بیش از 5/2 لیتر آب می‌نوشند احتمال این که به «hypernatremia» مبتلا شوند، 25 درصد افزایش می‌یابد. زمانی که در دوران بارداری آب زیاد می‌نوشند بیش از حد طبیعی در معرض ابتلا به عارضه خطرناک «هیپوناترمی» قرار خواهید گرفت. این حالت یک اختلال الکترولیتی در نمک‌های خون است که در آن غلظت سدیم در پلاسمای خون بیش از حد طبیعی کاهش پیدا می‌کند. این مشکل باعث بروز سردرد، حالت تهوع و استفراغ می‌شود و در صورتی که کنترل نشود ممکن است مشکلات جدی‌تر و خطرناک‌تری را به وجود آورد. توجه داشته باشید که در دوران بارداری پیام‌های طبیعی بدن را دریافت کنید و از ماندن در وضعیت تشنگی دور بمانید.

مزایای نوشیدن آب در بارداری

• زنانی که در دوران بارداری به هنگام صبح یک لیوان آب می‌نوشند عوارض ناشی از بارداری همانند تهوع بارداری، استفراغ، افسردگی و سردرد به میزان قابل توجهی در آن‌ها کاهش می‌یابد
• نوشیدن آب در بارداری از بروز دهیدراته شدن بدن جلوگیری می‌کند. دهیدراته شدن بدن در بارداری باعث بروز عوارضی همانند سردرد، حفظ آب در بدن، حالت تهوع، انقباض عضلات، سرگیجه و. .‌. می‌شود. این مشکل در سه ماهه سوم بارداری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند زیرا دهیدراته شدن در این زمان می‌تواند انقباضاتی را در پی داشته باشد که منجر به زایمان زودرس شود.
• مصرف آب همچنین از بروز عفونت‌های ادراری که در دوران بارداری بیشتر اتفاق می‌افتد جلوگیری می‌کند و یبوست و هموروئید را نیز کاهش می‌دهد.