زنان اغلب در مورد نحوه مراقبت از خود پس از جراحی زنان، از پزشک دستورالعملهایی میخواهند. در بیا نی نی، درباره این موضوع و همچنین علت سوزش جای بخیه پس از جراحی شکمی صحبت میکنیم.
دستورالعملهایی که پزشک ارائه میدهد به منظور جلوگیری یا تشخیص عوارض و همچنین سهولت روند بهبودی شماست.
مراقبت از زخم بعد از جراحی زنان و زایمان
در ادامه به به سئوالات متداول شما در مورد مراقبتهای بعد از جراحی زنان میپردازیم.
جراحی شکم باز
خانمهایی که جراحی شکمی باز دارند، ممکن است زخم آنها بخیه زده شود، یا اینکه برایشان از بخیه زیر پوست با نوار چسب (نوارهای استری) استفاده شود.
جراحی شکم باز را «لاپاروتومی» هم مینامند و معمولا برای جراحیهایی که نمیتوان با روش کمتهاجمی (لاپاراسکوپی) انجام داد، مورد استفاده قرار میگیرد. این شرایط ممکن است شامل هیسترکتومی (برای شرایط خوشخیم یا سرطان) یا میومکتومی (برداشتن فیبروم رحم) باشد.
انواع خاصی از بخیههای پوست معمولا ظرف 7 تا 14 روز، حتی شاید قبل از خروج شما از بیمارستان برداشته شوند.
بخیهها ممکن است قابل جذب باشند. که این نوع بخیه نیازی به بیرون کشیدن ندارد.
بخیههای زیر پوست یا داخل واژن، نیازی به برداشتن ندارند.
درباره مراقبت از محل جراحی
- در صورت وجود پانسمان بانداژ بر روی محل جراحی، میتوانید آن را 24 تا 48 ساعت پس از جراحی بردارید. جراح شما باید دستوراتی را در مورد زمان برداشتن پانسمان به شما بدهد.
- بانداژهای نواری میتوانند تقریبا یک هفته پس از جراحی در خانه به آرامی برداشته شوند. خیساندن نوارها با یک پارچه گرم و مرطوب، یا دوش گرفتن ممکن است برداشتن نوارها را آسانتر کند.
- محل جراحی شکمی باید با دوش گرفتن تمیز نگه داشته شود. لازم نیست روی محل زخم صابون بزنید. شستشو با آب شیر کافی است و از مالش دادن ناحیه خودداری کنید.
- ظاهر زخم شما با گذشت زمان تغییر میکند و ممکن است تا یک سال به ظاهر اصلی خود نرسد.
- این ناحیه ممکن است بیحس یا حساس به لمس باشد که این موضوع هم طبیعی است.
- از کرم، پماد یا سایر مواد بر روی محل برش استفاده نکنید، مگر اینکه توسط جراح دستور داده شود.
- اگر جای زخم، قرمز به نظر میرسد بیش از یک یا دو قطره خون، چرک یا مایع از آن تخلیه میشود، یا باز شده است، باید با جراح خود تماس بگیرید.
جراحی لاپاراسکوپی
خانمهایی که جراحی تهاجمی شکم لاپاراسکوپی دارند، روی شکمشان برشهایی کوچک دارند که معمولا بخیه زده میشوند و باید در مطب برداشته شوند.
مراقبت از این برشها همانند جراحی شکم باز است. جراحی لاپاراسکوپی برای بسیاری از انواع جراحیهای زنان مورد استفاده قرار میگیرد که ممکن است شامل برداشتن کیست تخمدان، درمان اندومتریوز، برداشتن فیبروم رحمی یا هیسترکتومی باشد.
جراحی واژن
خانمهایی که جراحی واژن انجام میدهند، اغلب بخیههایی در داخل واژن دارند که نیازی به برداشتن ندارد زیرا بخیهها معمولا ظرف شش هفته جذب میشوند. طبیعی است که با جذب شدن بخیهها مقداری خونریزی واژنی ملایم یا ترشحات واژن به رنگ صورتی تا قهوه ای یا زرد داشته باشید.
بلند کردن اجسام سنگین میتواند فشار بر بافتها را افزایش دهد. از بیشتر بیماران خواسته میشود اجسام سنگین را از روی زمین بلند نکنند. اگر نمیتوانید وسیلهای را با یک دستتان بردارید، باید کمک بخواهید.
با جذب شدن بخیهها، ممکن است تکههای نخ بخیه را روی لباس زیر یا دستمال توالت خود ببینید.
درد بعد از جراحی زنان و زایمان
حتما برای شما هم این سئوال پیش آمده: آیا درد خواهم داشت؟ بسیاری از جراحیهای زنان با کمی درد، یا ناراحتی همراه است.
درد یا ناراحتی باید با گذشت زمان بهبود یابد و در صورت نیاز با داروهای ضد درد قابل کنترل است.
محل و شدت درد، بستگی به نوع عمل دارد. مثلا خانمهایی که عملهایی را انجام میدهند که شامل برش پوست میشود (هیسترکتومی شکمی، لاپاراسکوپی) در ناحیه برش، درد دارند، در حالی که سایر جراحیهایی که در داخل رحم انجام میشود (هیستروسکوپی، برداشتن آندومتر) ممکن است با احساس گرفتگی (شبیه دردهای قاعدگی) همراه باشد.
درد نفخ
- شایع است که گاهی اوقات بعد از جراحی، احساس گرفتگی و نفخ در شکم ایجاد میشود که به دلیل تجمع گاز در رودهها است.
- این ناراحتی معمولا موقتی است و پس از عبور گاز یا دفع مدفوع برطرف میشود. اگر درد و نفخ شدید است یا برطرف نمیشود، باید با جراح خود تماس بگیرید.
- خانمهایی که جراحی لاپاراسکوپی انجام میدهند ممکن است به خاطر گاز بیهوشی مورد استفاده حین عمل جراحی، دچار درد شانه شوند.
- درد شانه میتواند چند روز طول بکشد.
با درد چه کار کنم؟
برخی از خانمها برای اجتناب از موقعیتهایی که باعث درد میشود، از یک پتو یا بالش تاشو استفاده میکنند.
یک بطری آب گرم یا پد گرمکننده هم میتواند در بالای شکم استفاده شود.
مراقب باشید پوستتان نسوزد. برای پیشگیری از سوختن پوست، از یک حوله یا پارچه بین بطری و شکمتان استفاده کنید.
شما میتوانید برای برطرف شدن درد در صورت نیاز داروهای مسکن مصرف کنید.
خونریزی واژن بعد از جراحی زنان و زایمان
ممکن است چند هفته پس از جراحی زنان (مانند هیستروسکوپی، جراحی دهانه رحم یا واژن، هیسترکتومی) لکهبینی یا خونریزی ملایم واژن داشته باشید.
گاهی اوقات (بهویژه در هفته اول پس از جراحی)، ممکن است هنگام ایستادن یا بعد از ادرار کردن، خونریزی شدید یا لخته خون ایجاد شود.
در صورت شدید بودن خونریزی (یعنی خیس شدن کامل یک پد بزرگ ظرف یک ساعت) با پزشک خود تماس بگیرید.
میتوانید از پد استفاده کنید، اما تا زمانی که پزشک به شما نگوید نباید از تامپون استفاده کنید.
فعالیت بعد از جراحی زنان و زایمان
- احساس خستگی برای یک یا دو روز پس از جراحی طبیعی است، بهویژه اگر از بیهوشی عمومی استفاده شده باشد.
- اگر عمل جراحی بزرگی داشتهاید، ممکن است مدت طولانیتری احساس خستگی کنید. چند چرت کوتاه در طول روز یا استراحت هنگام خستگی، میتواند مفید باشد.
- در حالی که استراحت مهم است، چند بار پیادهروی در طول روز هم اهمیت دارد. پیادهروی به جلوگیری از عوارضی مانند لخته شدن خون، ذاتالریه و نفخ کمک میکند.
- به محض اینکه انجام پیادهروی برایتان راحت شد، میتوانید فعالیتهای عادی روزانه خود را از سر بگیرید.
- راه رفتن و بالا رفتن از پلهها هم خوب است. تا جایی که میتوانید سطح فعالیت خود را به تدریج افزایش دهید.
- سایر فعالیتها مثل ورزش را میتوان به تدریج و در صورت تمایل از سر گرفت که به نوع عمل جراحی و محدودیتهای شما بستگی دارد.
آیا میتوانم دوش بگیرم یا حمام کنم؟
دوش گرفتن مجاز است، اما تا زمانی که پزشک نگوید از خوابیدن در وان و شنا پرهیز کنید.
آیا محدودیتی درباره چیزهایی که میتوانم بلند کنم، وجود دارد؟
- بلند کردن اجسام سنگین میتواند فشار بر بافتها را افزایش دهد. از بیشتر بیماران خواسته میشود اجسام سنگین را از روی زمین بلند نکنند.
- اگر نمیتوانید وسیلهای را با یک دستتان بردارید، باید کمک بخواهید.
- به طور کلی برای بلند کردن اجسام سنگین به مدت شش هفته پس از جراحی شکم یا واژن (هیسترکتومی) و به مدت یک یا دو هفته پس از جراحی با برشهای کوچکتر (لاپاراسکوپی) محدودیت دارید.
آیا میتوانم رانندگی کنم یا به مسافرت بروم؟
- تا زمانی که نمیتوانید به راحتی حرکت کنید و به داروهای ضد درد نیاز دارید، نباید با ماشین رانندگی کنید.
میتوانید سوار ماشین شوید، اما از کمربند ایمنی استفاده کنید. - برخی از جراحان توصیه میکنند از سفرهای طولانیمدت با ماشین، قطار یا هواپیما در دو هفته اول پس از جراحیهایی مانند هیسترکتومی خودداری کنید.
چه زمانی میتوانم به محل کارم برگردم؟
زمانی که حداقل درد را دارید و میتوانید کارهای خود را انجام دهید، میتوانید به محل کار خود بازگردید.
علت سوزش جای بخیه چیست؟ آیا خطر دارد؟
پرسش مخاطب بیا نی نی: من 24سال دارم. 4سال پیش یک جراحی شکمی داشتم که مربوط به بارداری خارج رحم بود و الان 15 هفته باردارم. در محل بخیه های جراحی سوزش دارم. علت آن چیست و آیا برای جنین ضرر دارد؟
پاسخ دکتر مرجان قاجار، جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی:
دوست عزیز به هر حال مربوط به تغییرات دوران بارداری است، در این دوران رحم بزرگ و پوست بدن کشیده میشود. طبیعی است و جای نگرانی وجود ندارد.
