ترفندهای مهم برای رشد مغز کودک
حتما می دانید که هیچ کودکی نابغه به دنیا نمی آید ولی نقش کسی که او را پرورش می دهد و در مورد اهمیت آموزش قبل از دبستان و رشد مغزی کودکان اطلاع دارد، بسیار مهم است.
در زمان تولد، مغز نوزاد 100 میلیارد نرون دارد. طی چند سال اول زندگی کودک، مغز او دوره ای شگفت انگیز از رشد را طی کرده و در هر ثانیه، بیش از یک میلیون ارتباط عصبی تولید می کند. این فرایند رشد مغز، تحت تاثیر عوامل زیادی است، شامل روابط کودک، تجربیات و محیط.
نکات مهم برای رشد مغز کودک
در یک محیط مثبت، ارتباطات و کانال های عصبی مغز، فرصت بهتری برای اتصال به هم دارند که در نتیجه باعث می شود از همان کودکی، مهارت های یادگیری زبان، منطق و برنامه ریزی او تقویت شوند. شما به عنوان پدر و مادر می توانید گام هایی در جهت شروع هر چه بهتر زندگی کودک تان داشته و همراه با رشد جسمی، مغز او نیز خوب رشد کند.
1. سیگار کشیدن در دوران بارداری ممنوع
اگر می خواهید کودک تان قبل از تولدش، رشد جسمی و مغزی خوبی داشته باشد اصلا نباید سیگار بکشید و در معرض دود سیگار هم قرار نگیرید. سیگار، اولین دلیل پیامدهای ناخوشایند برای نوزدان است. مواد شیمیایی مضر موجود در دود سیگار می توانند اثرات مخربی بر مغز کودک متول نشده ی شما بگذارند. اگر در دوران بارداری سیگار بکشید، مواد سمی وارد جریان خون تان شده و تن ها منبع تغذیه و اکسیژن جنین تان مسموم خواهد شد. بچه هایی که والدین شان سیگار می کشند، تغییراتی در ساختار و عملکرد مغزشان ایجاد شده که منجر به اختلالات یادگیری، ناهنجاری های رفتاری و آی کیوی نسبتا پایین در این بچه ها خواهد شد.
2. از شیر خود کودک تان را تغذیه کنید
شیر مادر برای نوزاد یک ضرورت است که علاوه بر ساختن سیستم ایمنی او، برای رشد مغزش هم خوب است. چربی و کلسترول موجود در شیر مادر، رشد مغز کودک را تضمین می کند. در یک تحقیق معلوم شد نوزدان نارسی که در عرض 28 روز اول زندگی شان از شیر مادر تغذیه کرده بودند، برخی نواحی در مغزشان، حجم بیشتری داشته، آی کیوشان بالاتر بوده، دست آوردهای آکادمیک شان بهتر بوده و حافظه ی فعال و عملکردهای حرکتی شان نیز مطلوب تر بود.
3. هر چه زودتر کودک را با موسیقی آشنا کنید
هرچه زودتر کودک تان را با موسیقی آشنا کنید، بیشتر می توانید رشد مغز او را تقویت کنید. موسیقی سبب بهبود سلامت ادراک و شناحت او می شود. در واقع موسیقی موجب ترشح دوپامین در مغز شده که انگیزه ی یادگیری را در کودک برانگیخته می کند. موسیقی می تواند مطالعه کردن را لذت بخش کرده و به کودک کمک کند دنیای پیرامونش را بهتر بشناسد.
آموزش موسیقی در سنین اولیه ی کودکی می تواند تاثیر شگرفی بر رشد مغز او بگذارد. محققان دریافتند کودکان خردسالی که موسیقی را فرا می گیرند، در مقایسه با کودکانی که تحت تعلیم موسیقی نیستند، در عرض یک سال، رشد مغزی و حافظه ی بهتری خواهند داشت. مطالعات نشان داده آموزش موسیقی قبل از 7 سالگی به رشد مغز کمک می کند. بچه هایی که در سنین پایین، فراگیری موسیقی را شروع می کنند، در جسم پینه ای مغز (کورپوس کالوزوم)، ارتباط های بهتری دارند، یعنی قسمتی از مغز که نیمکره راست و چپ را به هم متصل می کند.
4. زمان تماشای تلویزیون و استفاده از تبلت و … را محدود کنید
فرقی نمی کند سرتان چقدر شلوغ است، مشغله های تان را بهانه نکنید تا فرزندتان را بیشتر پای انواع اسکرین ها بنشانید. صرف کردن زمان زیاد پای تلویزیون و … منجر به تضعیف عملکرد آکادمیک شده و کودک زمان کمتری را صرف بازی های خلاقانه می کند که چاقی، پرخاشگری، مشکلات خواب و ناهنجاری های رفتاری از پیامدهای آن است. ضمنا سپری کردن ساعات طولانی پای تلویزیون و …، یعنی تعامل کمتر بین شما و کودک تان. در صورتیکه این تعاملات برای رشد کودک بسیار اهمیت دارد.
5. برای کودک تان کتاب بخوانید
شما به عنوان پدر و مادر باید کتاب خواندن را از سنین بسیار پایین برای کودک خود شروع کنید. برایش هر روز کتاب بخوانید، حتی وقتی خیلی کوچک است! کتاب خواندن را تبدیل به یک آیین پیش از خواب کنید و هر چیزی که برای فرزندتان لذت بخش است، برایش بخوانید. کودک خردسال شما حتی شاید معنی کلمات را درک نکند، اما این را خوب می فهمد که شما از کتاب و مجلات، اطلاعات و دانش کسب می کنید، در نتیجه او هم به کتاب و مطالعه علاقه مند خواهد شد.
کتاب خواندن برای بچه ها باعث ایجاد تفاوت هایی در فعالیت مغز آن ها می شود و به یادگیری زبان و مهارت های سوادآموزی او کمک خواهد کرد.
6. به ورزش کودک تان اهمیت دهید
ورزش برای همه در هر سنی مفید است، حتی برای بچه ها. در واقع ورزش و فعالیت های بدنی منظم، یک راه ساده، اما بسیار مهم برای رشد مغز کودک در سنین اولیه ی اوست. ورزش کردن باعث تقویت حافظه و بهبود قابلیت های یادگیری شده و از ریسک ضعف های شناختی و زوال عقل در مراحل بعدی زندگی می کاهد.
همچنین ورزش به جریان خون و اکسیژن رسانی به مغز کمک می کند، در نتیجه اعصاب، عملکرد بهتری داشته و کودک شما از سلامت جسمی و روحی و ادراکی بهتری برخوردار خواهد شد. مطالعه ای که در سال 2008 انجام شد نشان داد برنامه ی ورزشی سیستماتیک می تواند رشد برخی از انواع پردازش های ذهنی را که گفته می شود در مواجهه با چالش های زندگی مهم هستند، تقویت کند. تحقیقی دیگر هم نشان داده کودکانی که از لحاظ جسمی فعال و متناسب هستند، هیپوکامپوس بزرگ تری داشته و از نظر حافظه نیز عملکرد بهتری دارند
7. غذاهای سالم به کودک تان بدهید
عادت تغذیه ی درست را باید از همان دوران کودکی در وجود کودک نهادینه کرد. بدن رو به رشد کودک نیاز به تغذیه ی مناسب دارد که نه فقط برای جسمش بلکه برای رشد ذهنی او نیز ضروریست. برای اینکه مواد مغذی لازم را به بدن کودک خود برسانید به او اسفناج، انواع بِری، سیب، جو دوسر، بروکلی، شکلات تلخ، پرتقال، کلم برگ، هندوانه، شیر، بادام و تمام انواع مغزعا را بخورانید.
از دادن فس فود، هله هوله، غذاهای فرآوری شده و نوشابه هایی که شیرین کننده های مصنوعی دارند به کودک تان خودداری کنید. این جور مواد غذایی، هیچ ارزش غذایی ندارند و نمی توانند مواد مورد نیاز فرزند تان را تامین کنند و حتی به سلامت او آسیب های جدی نیز می زنند. همچنین اجازه دهید کودک تان با دست های خودش غذا بخورد تا مهارت های حرکتی او تقویت شود. اجازه دهید بافت و طعم غذا ها را کشف کند و هماهنگی دست و چشم او تقویت شده و از خوردن، لذت ببرد. هرگز هنگام تغذیه کودک تان، پای تلویزیون ننشینید.
8. به کودک تان کافئین ندهید
کافئین در نوشابه های انرژی زا، نوشابه های غیرالکلی و آدامس ها وجود دارد. کافئین زیاد می تواند رشد مغز کودک تان را تحت تاثیر منفی قرار دهد و شکل گیری ارتباطات کلیدی در مغز را مختل کند. ضمنا کافئین روی نشانگرهای ساختاری و رفتاری بلوغ مغز اثر می گذارد.
9. برای کودک تان اسباب بازی های خلاقانه تهیه کنید
اسباب بازی های جالب زیادی در بازار وجود دارد، اما برای تقویت رشد مغز کودک تان، بهتر است انتخابگر باشید و اسباب بازی هایی را انتخاب کنید که خلاقیت و ابتکار کودک تان را به کار بگیرد. اهمیت دادن به نوع اسباب بازی به رشد مهارت های کودک کمک می کند، مهارت هایی، چون جوابگو بودن، زبان و ارتباط، کنترل هیجان، انعطاف پذیری فهم و شناخت و مهارت های اجتماعی.
اسباب بازی خوب لزوما نباید گران باشد، بلکه وسایل بازی باید ساده و بی خطر بوده و اجازه دهند تخیل و تصور کودک، برانگیخته شود، نقل و انتقال آن راحت باشد و چالش ایجاد کند.
10. برای کودک تان وقت بگذارید
شما باید بخشی از وقت گرانبهای خود را به کودک تان اختصاص دهید تا مهارت های کلامی و ارتباطی او را به خوبی تقویت کنید، بنابراین حین شیردادن به کودک، با او در مورد چیزی حرف بزنید یا آهنگی را برایش بخوانید و وقتی بیرون می روید، به چیزهای مختلف اشاره کنید و آن ها را نام ببرید.
