برچسب: دانستنی نوزاد

عفونت ادراری در نوزادان یکی از هشدارهای مهم برای والدین است که سریعاً نوزاد خود را نزد پزشک متخصص ببرند تا از مشکلات بعدی کلیوی و مثانه جلوگیری شود. متخصصان اطفال همیشه به والدین هشدار می‌دهند که بروز تب در فرزندانشان را جدی بگیرند و دلیل آن را ریشه‌یابی کنند، چراکه تب‌های غیرقابل توجیه که علت مشخصی برای آن پیدا نمی‌شود، می‌تواند نشانه‌ای از ابتلای کودک به عفونت ادراری باشد.

اصولا عفونت ادراری در کودکان دختر به علت ساختار خاص سیستم ادراری و تناسلی شان بیشتر از پسران است، اما شیوع عفونت ادراری در نوزادان پسر مخصوصاً پسرهای ختنه نشده قبل از یک سالگی بیشتر است. به این دلیل متخصصان بهترین زمان ختنه را تا قبل از یک سالگی و حتی در ماه اول تولد می‌دانند که می‌تواند به جلوگیری از عفونت ادراری در نوزادان کمک کند. 

دلایل عفونت ادراری در نوزادان چیست؟

• نقص تکاملی دستگاه ادراری 

بیشتر عفونت‌های ادراری در کودکان به دلیل نقص دستگاه ادراری است که بی توجهی نسبت به آن به تکرار عفونت‌های ادراری و از دست رفتن کلیه‌ها منجر می‌شود. نقص تکاملی دستگاه ادراری شامل تنگی لگن یا انسداد راه خروج ادرار از مثانه است که می‌تواند باعث ابتلا به عفونت ادراری در نوزادان شود.

• تجمع میکروب‌ها در اطراف مجرای ادراری

تجمع میکروب‌ها در اطراف مجرای ادراری در پسرهای ختنه نشده بیشتر اتفاق می‌افتد. میکروب‌های به وجود آورنده عفونت ادراری اکثراً میکروب‌های دستگاه گوارش هستند که در اطراف مجرای ادرار تجمع می‌کنند. 

• برگشت ادرار یا ریفلاکس

برگشت ادرار به معنای آن است که ادرار از مثانه به سمت بالا برمی‌گردد. این بیماری بسیار مهم است زیرا ممکن است باعث تخریب و از کار افتادن کلیه‌ها شود.  

• عوامل ژنتیکی

عوامل ژنتیکی نیز می‌تواند از دلایل عفونت ادراری در نوزادان و کودکان باشد. 

• پوشش بیش از حد نوزاد

برخی مادران برای جلوگیری از سرماخوردگی، به نوزاد خود بیش از حد لباس می‌پوشانند و او را در کنار بخاری و یا فضای بسیار گرم قرار می‌دهند. این کار موجب تعریق زیاد نوزاد و کاهش آب بدن او و در نتیجه غلظت ادرار و ایجاد سنگ‌های ادراری می‌شود.

علائم عفونت ادراری در نوزادان چیست؟

عفونت ادراری همیشه با نشانه همراه نیست و تنها از طریق آزمایش ادرار قابل تشخیص است اما در کودکان زیر دو سال می‌تواند علائمی مانند زیر وجود داشته باشد:

• تب نوزاد
•  بوی بد ادرار
• رنگ تیره ادرار 
• بی اشتهایی 
• درد شکم
• بی حالی و خوب شیر نخوردن 
• وزن نگرفتن نوزاد 
• عدم رشد مناسب نوزاد 
• سرد شدن بدن

علائم عفونت ادراری در کودکان چیست؟

• سوزش ادرار
• تکرر ادرار
• درد پهلو
• تهوع و استفراغ 
• اسهال 
• تب‌های بدون علت 
• اختلال در ادرار کردن
• بی اختیاری در نگه داشتن ادرار 

  

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده کوچک‌ترین نشانه‌های ذکر شده در بالا، باید سریعاً به پزشک مراجعه نمود، زیرا این بیماری می‌تواند با درگیر کردن کلیه باعث نارسایی آن شود که بسیار خطرناک است. به همین دلیل دارای اهمیت بالایی بوده و به محض مشاهده این بیماری به سرعت کودکان را مورد معالجه قرار می‌دهند.

همه والدین باید مراقب باشند و مرتب کودک خود را بررسی کنند تا با مشکلات جبران ناپذیری مواجه نشوند. اگر برای درمان این بیماری به موقع اقدام شود با گذشت چند روز و دریافت آنتی بیوتیک مشکل برطرف خواهد شد.

روش‌های پیشگیری از عفونت ادراری چیست؟

• مصرف زیاد آب
• تخلیه مثانه هر دو تا حداکثر هر سه ساعت یک بار
• تغذیه سالم، مصرف مایعات، میوه‌ها و سبزی‌ها که منجر به کاهش بروز یبوست می‌شود.  
• شستشوی دستگاه تناسلی از جلو به عقب
• استفاده از لباس‌های زیر نخی و گشاد و شستشو و تعویض مکرر آن‌ها
• تعویض مرتب و به موقع پوشک کودکان زیر سه سال 
• آموزش دادن به بچه‌ها در مورد عادات صحیح دستشویی رفتن و رعایت بهداشت 
• آموزش به کودکان که ادرارشان را برای مدت طولانی نگه ندارند.  
• عدم نشستن در وان یا لگن
• ختنه
• مصرف تمشک کوهی از جمله میوه‌هایی است که برای پیشگیری از عفونت ادراری توصیه می‌شود.
• استفاده از پروبیوتیک‌ها که به صورت پودر یا قرص، یا ماست و دوغ حاوی پروبیوتیک و فرآورده‌های لبنی

تغذیه نامناسب و غذا‌های کم فیبر می‌تواند به ایجاد عفونت‌های ادراری کمک کند. در بزرگسالان دیده شده است چنانچه آب کم مصرف شود، ادرار غلیظ شده و احتمال ایجاد سنگ‌های ادراری بالا می‌رود.

چگونه عفونت ادراری درمان می‌شود؟

پس از انجام آزمایشات ادرار و خون، سونوگرافی و عکسبرداری از کلیه و مثانه، برگشت ادراری و اختلالات مثانه نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورتی که عفونت ادراری، مثانه یا کلیه را درگیر کرده باشد، پزشک درمان با آنتی بیوتیک خوراکی یا تزریقی به مدت ۷ تا ۱۴ روز را توصیه می‌کند.

 

سخن آخر بیا نی نی با پدر و مادرها…

از تب نوزاد و کودک خود غافل نشوید و علت آن را صرفا سرماخوردگی کودک ندانید. در مواردی که تب کودک بی دلیل است حتماً او را به پزشک متخصص ببرید زیرا ممکن است عفونت ادراری و یا سایر عفونت‌ها در کمین کودکتان باشد. 

عفونت ادراری در صورتی که به موقع تشخیص داده شود، با مصرف آنتی بیوتیک‌ها در دوره‌های خاص درمان می‌شود ولی اگر زمان را از دست بدهید ممکن است با مشکلات و بیماری‌های کلیه و مثانه در کودک خود مواجه شوید.

دلیل وابستگی کودک به مادر چیست؟

راه کار‌های مواجهه با وابستگی کودک

• در وهله اول از سلامت کامل کودک خود مطمئن شوید. وجود هرگونه بیماری (کولیک نوزاد، دندان درآوردن نوزاد و…) باعث بی قراری کودک شده و فشار‌های عصبی و روانی به او وارد می‌کند که موجب تشدید این رفتار می‌شود.
• بدانید که اضطراب جدایی دوره‌ای گذرا بین شش تا هیجده ماهگی است و پس از طی این دوره خود به خود این مشکل از بین می‌رود.
• مکان مشخصی را برای کودک تعیین کنید که بداند مال اوست. گهواره، تختخواب و اتاق کودک را بصورت مکان ویژه‌ای که کودک در آن احساس راحتی و آرامش می‌کند دربیاورید.
• هنگامی که می‌خواهید اتاقی که کودک در آن است را ترک کنید و مثلا به آشپزخانه بروید، با صدای بلند با او صحبت کنید و برای او آواز بخوانید تا او مطمئن شود که شما در نزدیکی او هستید.
• در این دوره کودکان توجه ویژه‌ای به مادر کرده و تنها در آغوش او آرام می‌گیرند. به همسر خود توضیح دهید که اینگونه رفتار کودک موقتی و گذراست و نشانه‌ای از بی توجهی یا دوست نداشتن پدر از سوی کودک نیست.

• با بازی “دالی موشه” به کودکتان یاد دهید که اگر چیزی را نمی‌بیند دلیل بر نبودن آن شی نیست. با دستانتان یا ملحفه‌ای صورت خود را بپوشانید، سپس آن را به سرعت بردارید. کودکتان از اینکه می‌بیند شما دوباره ظاهر شده‌اید به وجد می‌آید.
  اگر کودکتان بزرگتر است، می‌توانید یک توپ کوچک را زیر یک لیوان رنگی پنهان کنید و با برداشتن لیوان، توپ را به کودک نشان دهید و این بازی را بار‌ها با کودک انجام دهید.
  همچنین می‌توانید با کودکان بزرگتر “قایم باشک” بازی کنید. بدین ترتیب کودک احساس می‌کند که مادر بازخواهد گشت و بنابراین جدا شدن از شما برایش راحت‌تر خواهد بود چون می‌داند باز می‌گردید.
• محیط خانه را برای کودک امن کنید تا کودک به راحتی بتواند در محیط خانه به کشف و بازی بپردازد. اینگونه کودک با شجاعت بیشتری در خانه می‌گردد، بازی می‌کند و دوباره به سوی شما باز می‌گردد. به گونه‌ای که کودک متوجه نشود، به او نظارت داشته باشید تا خطری متوجه وی نشود و در هر بازگشت کودک، او را در آغوش بگیرید و ببوسید.
• کودک شما نیاز دارد تا همراهی با انسان‌ها و کودکان دیگر را بیاموزد. به همین دلیل شما بایستی زمان‌هایی از کودک خود جدا شوید تا او با ارتباط گرفتن با دیگر افراد، مهارت‌های اجتماعی را بیاموزد. از دیدگاه برخی روانشناسان، کودکانی که از بدو تولد در محیط‌های شلوغ بزرگ شده‌اند، استقلال بیشتری داشته و هنگام ترک والدین احساس ترس و ناراحتی کمتری دارند.  

• هنگامی که می‌خواهید کودک را ترک کنید با او خداحافظی کنید و دلیل رفتن خود را با زبان ساده برایش بیان کنید. کودک شما شاید قادر به حرف زدن نباشد اما لحن و معنای کلمات را تا حدودی در می‌یابد. اگر هنگامی که کودک سرگرم بازی است، او را ترک کنید به این امید که باعث ناراحتی و گریه او نشوید، بالعکس اضطراب جدایی را در وی افزایش می‌دهید.  
• اگر از پرستار یا یکی از نزدیکان برای مواقعی که در کنار نوزاد نیستید، کمک می‌گیرید، به کودک فرصت دهید تا در حضور شما با شخص دیگر آشنا شده و انس بگیرد تا در نبود شما با اضطراب کمتری مواجه شود.
• اگر می‌خواهید کودک را به محیط جدیدی (مثل مهد کودک) بسپارید. یک روز قبل او را به آن محیط برده و آنجا را به او نشان دهید. او را با مربی مهد آشنا کنید و درباره فعالیت‌های کودکان در مهد با او صحبت کنید، به گونه‌ای که اشتیاق در او ایجاد شود.
• مربی یا پرستاری که قرار است مراقب کودک باشد را از همه چیز کودک اعم از رفتارها، علایق، ساعات خواب و تغذیه و وضعیت جسمانی کودک، آگاه کنید.

بیشتر بدانید: مهد کودک رفتن بچه ها چه فوایدی به دنبال دارد؟

• کودک را به محیط‌هایی که همسالانش در آن هستند ببرید تا دوست پیدا کند. آنگونه می‌بینید که چه راحت آغوش شما را رها می‌کند و به سمت کودکان دیگر می‌رود.
• قبل از ترک کردن کودک، او را در آغوش بگیرید و به او بسیار محبت کنید. نگران از لوس شدن او نباشید. با این کار شما احساس امنیت را به او هدیه می‌دهید.  
• انجام برخی کار‌ها را به خود کودک بسپارید. اینگونه کودک کم کم یاد می‌گیرد از خودش مراقبت کند و حس استقلال در او تقویت می‌شود. جایی که کودک واقعا نیاز دارد به او کمک کنید و در دیگر موارد کودک را تشویق به انجام کار کنید.
• برای گریه نکردن کودک قبل از ترک او، جایزه تعیین کنید. به او بگویید، چون دیگر بزرگ شده و یادگرفته با شما خداحافظی کند، استحقاق پاداش دارد.

با بکار بستن این راهکارها، اندک اندک، از وابستگی کودک کاسته شده و کودک تمرین استقلال می‌کند.

منابع: 

چگونه با کودکم رفتار کنم/ دکتر گاربر
مادر کافی/ جو فراست

نخوابیدن نوزاد در طی تولد تا سه ماهگی

در این سن، علت نخوابیدن نوزاد، می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

1. آیا پوشکش خیس است؟ باید عوض شود.
2. آیا کودک گرسنه است؟ از سیر بودن کودک مطمئن شوید.
3. آیا کودک کولیک یا نفخ دارد؟ بایستی کمکش کنید تا باد گلو یا باد معده‌اش خارج شود. در صورت نیاز از داروی ضد کولیک استفاده کنید.
4. آیا بدن بچه خیلی سرد یا خیلی گرم است؟ دمای اتاق را مطبوع کنید و لباس مناسب فصل به او بپوشانید. 
5. آیا محیط خواب او خیلی پرنور است؟ اتاق خواب کودک باید کاملا تاریک باشد.
6. آیا کودک نیاز به آغوش شما دارد؟ گاهی اوقات تنها با در آغوش گرفتن کودک می‌توانید او را آرام کنید تا به خواب رود.
7. حالش خوب نیست؟ اگر علایم بیماری در کودک می‌بینید، به پزشک مراجعه کنید.
8.  بعد از بررسی موارد بالا، کودک را ۵ دقیقه درون تختخوابش تنها بگذارید. شاید در این فاصله خود کودک بخواب رود.

پایه گذاری عادت‌های خوب

مهمترین مساله در این سن، برقرار کردن عادت‌های خوب در کودک است و تنها راه رسیدن به این هدف آن است که از همان ابتدا درست عمل کنید تا عادت‌های مثبت در کودک پایه گذاری و تثبیت شوند.

•  به کودک کمک کنید تا خودش تنهایی به خواب رود. روزی یک بار، کودک را بدون خوردن شیر مادر یا گرفتن شیشه شیر، یا بدون اینکه کسی او را تکان دهد، بخوابانید. وقتی متوجه می‌شوید که کودک خواب آلود شده است، او را درون تختخواب خود قرار دهید. برای شروع این تمرین، بد نیست که او را تکان دهید، برایش آواز بخوانید و کالسکه‌اش را راه ببرید. شاید کمی طول بکشد تا کودک به این شیوه به خواب رود. اما بدین ترتیب او یاد می‌گیرد که بدون تماس بدنی با شما هم می‌تواند احساس امنیت کند.

نخوابیدن نوزاد در سه تا شش ماهگی

برنامه خواب کودک در این دوره، با روال زندگی اجتماعی افراد خانواده، همخوانی بیشتری دارد. او در شبانه روز حدود ۱۵ ساعت می‌خوابد. ۹ تا ۱۰ ساعت در شب و ۴ تا ۵ ساعت در روز. روز کودک معمولا از ۶ تا ۸ صبح شروع می‌شود و طی روز دو یا سه بار در ساعت‌های نسبتا معین می‌خوابد. زمان خواب شب او معمولا از ساعت ۷ تا ۹ عصر شروع می‌شود. پیشرفت مهم دیگر در این مرحله این است که ۵۰ تا ۷۰ درصد کودکان شب‌ها هفت ساعت به طور پیوسته می‌خوابند.

در این سن، علت نخوابیدن نوزاد، می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

1. تمام موارد تولد تا سه ماهگی را بررسی کنید.
2. اگر کودک شیرخشک می‌خورد و هنوز گرسنه است، از دستورالعمل تهیه شیر برای بچه‌های کمی بزرگتر استفاده کنید. این کار را می‌توانید از حدود چهارماهگی شروع کنید.
3. اگر کودک برای خوردن غذای جامد آمادگی دارد، با دادن غذای جامد پیش از خواب، او را به مدت طولانی‌تری سیر نگه دارید.
4. اگر هیچ یک از موارد قبلی موثر واقع نشد و کودک همچنان بی قراری می‌کند و نمی‌خوابد، به پزشک مراجعه کنید تا مشخص شود که آیا علت نخوابیدن نوزاد مشکل جسمی است یا خیر. 

   

پایه گذاری عادت های خوب

• نیم ساعت قبل از خواب را در سکوت و آرامش بگذرانید.
• یک یا دوبار در روز، وقتی خواب آلود می‌شود، اما هنوز بیدار است، او را درون کالسکه یا تختخوابش قرار دهید. شاید ابتدا گریه کند. در این صورت، به آرامی برایش لالایی بخوانید و نوازشش کنید.
• اگر کودک نیمه شب بیدار شد، با او شوخی و بازی نکنید!

 خواب نوزاد سه ماهه چقدر است و چگونه تنظیم می‌شود؟

نخوابیدن نوزاد در شش تا دوازده ماهگی

دراین مرحله کودک روزی ۱۴ ساعت می‌خوابد، ۱۲ ساعت خواب شبانه و ۲ ساعت خواب روزانه. شروع روز معمولا از ساعت ۶:۳۰ یا ۷ صبح است و شامل خواب روزانه در ساعت ۱۰ صبح و ۱ بعد از ظهر می‌شود و با خوابیدن در ساعت ۷ شب به پایان می‌رسد.

در این سن، علت نخوابیدن نوزاد، می‌تواند یکی از موارد زیر باشد:

1. نیاز‌های اولیه کودک را بررسی کنید (کلیه موارد اشاره شده از تولد تا شش ماهگی).
2. یک جدول تهیه کنید و در آن ساعات خواب، بیداری و چرت‌های روزانه کودک خود را بنویسید تا الگوی خواب کودک را به مرور تنظیم کنید.
3. شاید کودک شما می‌خواهد دندان دربیاورد. این می‌تواند دلیل خوبی برای نخوابیدن نوزاد باشد. بعضی از بچه‌ها بدون هیچ مشکلی دندان درمی‌آورند. اما خیلی از آن‌ها در این دوره نحس و نق نقو می‌شوند.
   به تورم و سرخی لثه‌های کودک، در جایی که دندان‌ها بیرون می‌آیند، به سرخی لپ‌های کودک، تب و اسهال او توجه کنید! برای بهبود این عوارض، به کودک استامینوفن مخصوص کودکان (با دوز مشخص) دهید که درد را تسکین می‌دهد و تب را پایین می‌آورد. لثه‌های کودک را با انگشت خودتان، یا حلقه‌های لاستیکی دندانگیر ماساژ دهید تا درد او کمتر شود.
   

   ---

   بیشتر بدانید: تب دندان در آوردن نوزاد را چگونه تشخیص دهیم؟

   ---

4. اگر اندام تناسلی کودک به واسطه سوزش ادرار یا مدفوع زخم شده است، برای تسکین سوزش کورک، از پماد‌های سوختگی پای نوزاد استفاده کنید.
5. نمی توانید او را بخوابانید؟ بعضی از بچه‌ها اگر خواب باشند و در همین حالت آن‌ها را از اتومبیل، کالسکه یا آغوش مادر (بعد از شیر خوردن) به تختخوابشان ببرید، بیدار می‌شوند و دیگر نمی‌خوابند. به این بچه‌ها باید یاد بدهید که در تختخواب خودشان و بدون حضور دیگران نیز به خواب روند. برای این منظور روش گام به گام را امتحان کنید.

پایه گذاری عادت‌های خوب

• مقدمات خاصی برای خوابیدن کودک درنظر بگیرید، که می‌تواند شامل: 
  ۱. نوشیدن مایعات (شیر، آب، چای)
  ۲. حمام کردن
  ۳. وقت آرامش و سکوت
  ۴. کتاب خواندن
  ۵. رفتن به رختخواب

باشد. نکته مهم این است که این فرآیند در ساعت معینی (مثلا ۹:۳۰) هرشب تکرار شود. 

• با روش گام به گام به کودک یاد دهید که به تنهایی بخوابد.
  با این روش، کودک ضمن اینکه احساس می‌کند همچنان از امنیت و محبت شما برخوردار است، یاد می‌گیرد که خودش به تنهایی، نه با هدایت و فشار شما، برای خواب آماده شود و بدون کمک و حضور دیگران نیز به خواب رود. تمرین‌های اولیه مربوط به این شیوه را روز‌ها انجام دهید. آموزش شگرد‌های جدید به کودک، روز‌ها آسان تر از شب‌هاست.

گام نخست

جدول خواب کودک را مرور کنید تا دریابید که کودک در چه زمانی از روز به خواب می‌رود. ده دقیقه پیش از این ساعت کودک را درون تختخوابش بگذارید و کنارش بمانید، آرام آرام برایش لالایی بخوانید و نوازشش کنید تا به خواب رود.

گام دوم

وقتی کودک استقرار در تختخواب را پذیرفت و به آن عادت کرد، بجای نوازش و لالایی خواندن، روی یک صندلی و در جایی نزدیک تخت کودک بنشینید و فقط دستتان را روی سینه و شکمش بگذارید. در همین وضعیت بمانید تا کودک به خواب رود.

گام سوم

بعد از یک هفته، صندلی خود را هر سه روز یک قدم از تخت کودک دور کنید تا اینکه به در اتاق نزدیک شوید.

گام چهارم

وقتی کودک در تختخوابش قرار گرفت و شما نیز همراه صندلیتان نزدیک در اتاق رسیدید، باید از اتاق بیرون بروید و بعد از چند ثانیه به داخل اتاق سرک بکشید. ابتدا حدود پنج ثانیه بیرون بمانید و بعد آرام آرام، زمان بیرون ماندنتان را بیشتر کنید. این فرایند باید حدود دوسه هفته یا کمتر طول بکشد.
 
با اجرای روش گام به گام، مشکل نخوابیدن نوزاد، برطرف شده و پس از ماهها، خواب آرامی را خود و کودکتان تجربه خواهید کرد.

پیش از شروع به کار

 
، بیدار می‌شوند. این ساعات ممکن است برای هر کودک متفاوت باشد، زیرا هر فرد دارای نیاز‌های متفاوتی با فرد دیگر است.