برچسب: زایمان بدون درد

زایمان اپیدورال چیست؟

اپیدورال یک نوع بی‌حسی برای تسکین درد زایمان است که در آن دارو در قسمت پایین ستون فقرات تزریق می‌شود. این تزریق، بدن را در منطقه‌ زیر سوزن تزریق بی‌حس می‌کند و به زنان امکان می‌دهد بیدار و هشیار بمانند اما در حین حال زایمان راحتی داشته باشند و درد آنچنانی را حس نکنند. زنان با این روش می‌توانند فشار را حس کنند و می‌توانند هنگام زایمان و جاهایی که لازم است زور بزنند.

اپیدورال چطور کار می‌کند؟

هنگامی که شما در حال زایمان هستید، رحمتان منقبض شده و این انقباض باعث درد می‌شود. درد از رحم از طریق اعصاب نخاع که در ستون مهره‌هاست، به مغز می‌رسد. این درد در اوایل زایمان خفیف است اما هر چه به زایمان نزدیک می‌شود، شدیدتر می‌شود. با انتخاب اپیدورال شما می‌توانید این درد را متوقف کنید. داروی بی‌حس کننده به فضای اپیدورال که محفظه اطراف اعصاب نخاع است تزریق می‌شود. این دارو به اعصاب منتقل می‌شود و آن‌ها را بی‌حس می‌کنند و از این طریق، راه‌های انتقال درد را از بین می‌برد.

روش‌های مختلف دریافت داروی اپیدورال

• تزریق اسپاینال

این نوع از دارو یک تزریق واحد است که می‌تواند به تنهایی یا با ترکیب اپیدورال مورد استفاده قرار بگیرد. وقتی به تنهایی استفاده می‌شود، از طریق یک سوزن به ناحیه‌ پایینی ستون فقرات و در کانال اسپاینال تزریق می‌شود. این ترزیق سریع اثر می‌کند و درد به سرعت از بین می‌رود. اما اثر آن از یک ساعت و نیم تا سه ساعت برقرار می‌ماند و ممکن است قبل از به دنیا آمدن کودک از بین برود.

• تزریق اپیدورال

این شکل از تزریق اجازه می‌دهد تا در طول زمان داروی بیشتری به محل تزریق شود. در این روش بعد از برداشتن سوزن اپیدورال لوله‌ باریکی که به آن کاتتر می‌گویند در تمام طول زایمان به کانال اپیدورال وصل می‌ماند و از طریق آن موقع نیاز دارو وارد بدن می‌شود. در این روش دوزهای کوچک دارو می‌توانند در فواصلی که لازم است تزریق شوند. این روش تسکین درد می‌تواند در تمام طول زایمان و حتی بیشتر از 24 یا 36 ساعت و چندین ساعت بعد از آن در بدن باقی بماند. همچنین در موارد درد مزمن که درد ممکن است روزها باقی بماند می‌تواند مفید باشد.
محل تزریق در اپیدورال می‌تواند متغیر باشد و همین اتفاق آن را از اسپاینال متمایز می‌کند. حتی در بعضی بیمارستان‌ها شما می‌توانید درخواست اپیدورال که می‌توانید در آن قدم بزنید کنید که شما را به ماندن در تخت محدود نمی‌کند. البته ممکن است شما مجاز به راه رفتن نباشید چون پاهایتان تقریبا بی‌حس است و مسائل ایمنی بیمارستان‌ها به شما اجازه‌ این کار را نمی‌دهند.
اگر شما در ادامه‌ زایمان نیاز به سزارین یا توبکتومی (بستن لوله‌ها) پیدا کردید، اپیدورال می‌تواند ادامه پیدا کند.

عوارض جانبی بالقوه‌ اپیدورال چیست؟

محققان دریافته‌اند اپیدورال زود هنگام روی افزایش احتمال نیاز به سزارین یا طولانی شدن مدت زایمان تاثیر نمی‌گذارد. محققان می‌گویند اپیدورال همچنین روی سلامت نوزاد، وزن یا دیگر فاکتورهای او هم تاثیر نمی‌گذارد.
اما شما ممکن است عوارضی مانند کاهش فشار خون، خارش خفیف، کمردرد یا سردرد را تجربه کنید. عوارض بزرگی مثل آسیب به اعصاب، خونریزی، عفونت در کانال نخاعی و فلج، عوارضی است که بسیار نادر است.
برای کاهش خطر، قبل از تزریق با پزشکتان درباره‌ هرگونه‌ مساله‌ پزشکی مثل آلرژی به بی‌حسی موضعی، مشکلات تنفسی، مشکلات خونریزی، جراحی‌های ستون فقرات و غیره صحبت کنید. وقتی بعد از پایان گرفتن زایمان می‌خواهید حرکت کنید، به آرامی این کار را انجام بدهید. صبر کنید تا زمانی که به طور کامل حس در اندام‌های پایینی بدن شما برگردد. زیرا ممکن است اگر روی پاهایی که کامل حس خود را به دست نیاورده‌اند راه بروید، بیفتید و آسیب ببینید.
در نهایت درد زایمان برای هر زنی و حتی برای یک زن خاص در هر حاملگی متفاوت است. پزشکان توصیه می‌کنند زنان قبل از زایمان با مربیان زایمان، ماما یا پزشک خود صحبت کنند و با آگاهی کامل تصمیم بگیرند کدام روش برای آن‌ها بهتر است.
 

آرامبخش‌ها و خواب آورها

آرامبخش‌ها و خواب آورها، موادی هستند که باعث بی‌حسی جزئی یا کلی می‌شوند و رایج‌ترین مسکن‌هایی هستند که برای زایمان به کار می‌روند. بی‌حسی کلی که این روزها به ندرت برای زایمان به کار می‌رود، فقط در مواردی که نیاز به جراحی اورژانسی و سزارین است و وقتی برای بی حسی موضعی (نخاعی)، استفاده می‌شوند. البته در زایمان طبیعی سختی که بچه در وضعیت بریچ است و برای بیرون کشیدن سر بچه از کانال زایمان هم کاربرد دارد. این داروها خیلی سریع کل بدن (و ذهن) را به خواب وامی‌دارد. این داروها همان موادی هستند که برای جراحی قلب یا کلیه استفاده می‌شود.
این آرامبخش‌ها معمولا به صورت استنشاقی و گاهی هم با تزریق وریدی (یا حتی ترکیبی از هردو) به کار می‌روند.

اپیدورال

این نوع بی‌حسی دقیقا داخل ستون فقرات تزریق می‌شود بنابراین وارد جریان خون نمی‌شود و خطری برای فرزندتان ندارد. حدودا دو سوم مادرانی که زایمان طبیعی یا سزارین را در بیمارستان تجربه می‌کنند، اپیدورال روش انتخابی‌شان است.
در این روش متخصص بیهوشی یک کاتتر نازک (سوند) وارد کمر شما کرده و ماده بی‌حسی را تزریق می‌کند. اگر از قبل تصمیم‌تان را گرفته‌اید، بی‌معطلی این روش انجام می‌شود اما متخصصان زنان و زایمان معمولا ۱۵ دقیقه یا بیشتر صبر می‌کنند و بعد سراغ این روش می‌روند. البته از آنجا که یک کاتتر حاوی ماده بی‌حسی هم وارد مجاری ادرارتان شده تا هیچ درد و احساسی در ناحیه پایین‌تنه نداشته باشید، متوجه نخواهید شد چه زمانی نیاز به استفاده از سرویس بهداشتی دارید!
در زایمان اپیدورال، به محض تزریق ماده بی‌حسی، تمام ناحیه پایین‌تنه‌تان از جمله اعصاب رحم، بی‌حس می‌شود. بنابراین درد ناشی از انقباضات رحمی را متوجه نمی‌شوید. البته بعضی‌ها فشاری در ناحیه رحم حس می‌کنند. بعضی‌ها هم برای زور زدن مشکل پیدا می‌کنند اما خیلی‌ها هم با این روش مشکلی ندارند. احساس سرما و بی حسی در یک طرف بدن از جمله دیگر احساساتی است که در روش اپیدورال ایجاد می‌شود.
اما یادتان باشد بر خلاف روش بیهوشی کلی، فرزندتان در روش زایمان با اپیدورال در معرض دارو قرار نمی‌گیرد.
روش «اپیدورال نخاعی ترکیبی» روش دیگری است که در بعضی بیمارستان‌ها انجام می‌شود. به خاطر مکان تزریق ماده بی‌حسی، شما همچنان می‌توانید عضلات پاهایتان را حس کرده و از آنها استفاده کنید. اگر احساس کنید به مسکن بیشتری احتیاج دارید، داروی بیشتری از طریق کاتتر به شما تزریق خواهد شد.

اسپاینال

اسپاینال (Spinal) هم نوعی بی‌حسی نخاعی است که با یک تزریق به سرعت بی‌حسی ایجاد می‌کند و درد پایین‌تنه را برای مدت زمان مشخصی از بین می‌برد.
از این روش بی‌حسی برای از بین بردن درد زایمان، طبیعی یا سزارین، استفاده می‌شود. برای این کار متخصص بیهوشی سوزن را وارد محل دقیقی در خارجی‌ترین لایه محافظ نخاع یعنی دورا (Dura) می‌کند و تزریق داروی بی‌حسی را انجام می‌دهد؛ در نهایت هم سوزن از ستون فقرات خارج می‌شود.
البته میزان داروی تزریقی در اسپاینال برای زایمان طبیعی با سزارین متفاوت است. به این ترتیب که در هر دو حالت، بعد از این تزریق، غیر از یک سوزش اولیه شما دیگر دردی نخواهید داشت، مگر کمی احساس فشار که آن هم طبیعی است. اما در زایمان طبیعی با اسپاینال، ممکن است شما متوجه انقباضات رحمی خود باشید و حتی بتوانید جابجا شوید بدون اینکه دردی احساس کنید اما در اسپاینال مربوط به سزارین، شما نمی‌توانید حرکتی داشته باشید و تمام ناحیه زیر شکم‌تان بی‌حس می‌شود.
از جمله مزایای اسپاینال می‌توان به تسکین سریع و کامل درد و دریافت کم دارو توسط جنیناشاره کرد اما عوارضی مثل نیاز به بررسی مداوم وضعیت سلامت جنین، سخت‌تر شدن روند زایمان طبیعی، کاهش فشار خون، احساس خارش در ناحیه تزریق و حالت تهوع دارد.
به خاطر همین عوارض است که این روش برای مادرانی که فشارخون‌شان (به هر دلیلی) پایین است، مشکل اختلال انعقاد خون، عفونت خونی، سابقه حساسیت به داروهای بی‌حسی موضعی داشته یا از داروهای رقیق کننده خون استفاده می‌کنند، مناسب نیست.

تفاوت اپیدورال و اسپاینال

همانطور که گفته شد در روش اپیدورال، داروی بی‌حسی به فضای بیرونی اطراف نخاع و به صورت مداوم و تدریجی تزریق می‌شود اما ماده بی‌حسی در روش اسپاینال، به یکباره و مستقیم داخل مایع نخاعی تزریق می‌شود. به همین خاطر بی‌حسی سریع و کامل انجام می‌شود و فقط چند ساعت دوام دارد.
بنابراین در مواردی که نیاز اورژانسی به سزارین وجود دارد یا در مواردی که روند پیشرفت زایمان طبیعی سریع است و هر لحظه ممکن است موعد زایمان برسد، با توجه به اینکه کاتتر اپیدورال از قبل در ستون فقرات قرار نگرفته، فرصتی برای اپیدورال نخواهد بود و پزشک می‌تواند از روش اسپاینال استفاده کند.

درد زایمان طبیعی چند ساعت طول می‌کشد؟

درد زایمان مثل بارداری برای هر زنی منحصر به فرد است. یعنی نمی‌توان برای همه یک شدت و زمان خاص در نظر گرفت. درد زایمان طبیعی از شروع دردهای فعال حدود ۸ تا ۱۴ ساعت طول می‌کشد. دردهای فعال یعنی همان دردهایی که به زایمان ختم می‌شوند و کاذب نیستند یعنی دهانه رحم باز می‌شود. دردهای کاذب زایمان از هفته ۳۷ بارداری شروع می‌شوند اما دهانه رحم باز نمی‌شود. البته این زمان ممکن است در زایمان اول بیشتر طول بکشد. اما در زایمان دوم و سوم این زمان خیلی کمتر می‌شود. در زایمانهای بعدی مرحله درد فعال زایمان حدود پنج ساعت طول می‌کشد و بعید است بیش از ۱۲ ساعت طول بکشد. همچنین پس از یک ساعت فشار، نوزاد متولد می‌شود، اما گاهی نیز پنج تا ۱۰ دقیقه پس از فشار نوزاد متولد می‌شود. روشهای القای زایمان طبیعی کدامند؟

چرا زایمان طبیعی همراه با درد است؟

درد زایمان به دلیل انقباضات عضلات رحم و فشار روی دهانه رحم ایجاد می‌شود.این درد با شدت زیاد در شکم، کمر، کشاله ران و لگن و به صورت یک درد مبهم احساس می‌شود. البته مدل و شدت این درد در زنان متفاوت است. ممکن است بعضی از زنان در پهلوها و دستهایشان هم احساس درد کنند.دردهای زایمان بیشتر یک درد منتشر شونده است. یعنی از شکم و کمر به پهلوها و رانها منتشر می‌شود. اما مهمترین درد زایمان مربوط به خارج شدن جنین و فشار سر جنین در کانال زایمان و واژن است.

نشانه های شروع زایمان

• انقباضات رحم

انقباض ماهیچه‌های رحم به صورت متناوب و نامنظم با نزدیک شدن به زمان زایمان رخ می‌دهد، ‌اما این انقباضات فاصله کوتاهی از هم دارد و منظم هستند.

• پایین آمدن برآمدگی شکم

یکی از نشانه‌های شروع زایمان پایین ‌آمدن سر جنین به سمت پایین شکم است. شکم پایین‌تر از قبل به نظر می‌رسد و تنفس راحت‌تر می‌شود، چون وزن جنین دیگر به ریه‌ها فشار نمی‌آورد. همچنین ممکن است به دلیل فشار آوردن جنین روی مثانه دچار تکرر ادرار شوید.

• ترشحات صورتی

ترشح صورتی رنگ آمیخته به خون از دهانه رحم هم یکی از نشانه‌های شروع درد زایمان است. این ترشحات همان مخاط مسدودکننده رحم یا پلاگ موکوس است و تا این زمان دهانه رحم را بسته و از عفونت در امان نگاه داشته بود، ممکن است روزها قبل از درد زایمان یا همزمان با شروع آن دیده شود.

• پارگی کیسه آب

یکی از مهمترین نشانه‌های شروع زایمان پاره شدن کیسه آب است که باعث ترشح یا جاری شدن مایع از واژن می‌شود. پارگی کیسۀ آب ممکن است ساعت‌ها پیش از شروع درد زایمان یا همزمان با آن اتفاق بیفتد.

• اسهال

اسهال مکرر هم ممکن است یکی از نشانه‌های نزدیک شدن به زمان زایمان باشد.

• درد لگنی و کمردرد

با شروع فاز‌های اولیه زایمان در ناحیه پایین کمر، لگن و مقعد احساس فشار و درد داشته حس می‌شود. شروع این درد و فشار می‌تواند نشان‌دهنده نزدیک شدن به زایمان یا شروع شدن فاز اول آن باشد.

شدت درد در مراحل زایمان طبیعی چگونه است؟

شدت درد در روند زایمان طبیعی به سه مرحله تقسیم می‌شود:

مرحله اول زایمان

مرحله اول زایمان طبیعی شامل سه فاز می شود: نهفته، فعال و انتقالی.

• فاز نهفته

طولانی‌ترین فاز زایمان با شدت کم است. تعداد انقباضات در این فاز زیاد می‌شود و به باز شدن دهانه رحم کمک می‌کند. در این فاز دهانه رحم باز و نازک می‌شود. شدت درد در این فاز کم است.

• فاز فعال

در این فاز باز و نازک شدن دهانۀ رحم با سرعت بیشتری ادامه پیدا می‌کند و با هر انقباض، در کمر و شکم احساس درد شدید یا فشارمی‌کنید.

• فاز انتقال

در این مرحله دهانه رحم به طور کامل و به اندازه ۱۰ سانتی‌متر باز می‌شود. درد در این فاز خیلی شدیدتر و بیشتر است چون انقباضات رحمی در تعداد بیشتری هر سه تا چهار دقیقه و به مدت ۶۰ تا ۹۰ ثانیه بروز می‌کند. این دردها به مرور زمان قوی‌تر می‌شوند و بیشتر اتفاق می‌افتند.

مرحله دوم زایمان

دهانه رحم در این مرحله به صورت کامل باز می‌شود و جنین از آن خارج می‌شود. در این مرحله درد خیلی بیشتر است. پزشک از زن باردار می‌خواهد که زور بزند تا فشار ناشی از زور زدن و انقباضات رحمی نوزاد را در کانال زایمان به سمت پایین هل بدهد. در این مرحله هنگامی که سر نوزاد قابل مشاهده می‌شود، احساس سوزش در اطراف دهانه واژن خواهید داشت.وقتی سر جنین از واژن بیرون می‌آید، پزشک با مکش یا ساکشن، مایع آمنیوتیک، خون و مخاط رحم را از بینی و دهان نوزاد خارج می‌کند. بعد از سر، شانه‌ها و سپس سایر قسمت‌های بدن نوزاد از واژن خارج می‌شود. در تمام این مراحل درد و فشار ادامه دارد.

مرحله سوم زایمان

در مرحله آخر زایمان، جفت که وظیفه تغذیه و اکسیژن‌رسانی به جنین را بر عهده دارد، از دیواره رحم جدا و از واژن خارج می‌شود. این مرحله ممکن است بین پنج تا ۳۰ دقیقه طول بکشد. این مرحله نسبتا آسان است، چون انقباضات خفیف، باعث خروج جفت می‌شود.