ترس کودکمان را چگونه برطرف کنیم؟

ترس احساسی است که در همه انسان‌ها با اشکال مختلف ظاهر می‌شود، نحوه برخورد با ترس در کودکان به دلیل سن خاص آن‌ها بسیار مهم است.

فاطمه کوهپایه زاده، متخصص روانشناسی، و مدرس دانشگاه علوم پزشکی بیان کرد: خیلی از ما عقیده داریم با قرار دادن کودک در رابطه با چیزی که باعث ترسش میشود، باعث ریختن ترس کودک می‌شویم. اما انچه در حقیقت می‌ریزد، اعتماد کودک به ماست. کودک بی پناه، تنها ما را ناجی خود می شناسد. ما قرار است دنیای امنی برای فرزندمان مهیا کنیم.

این روانشناس درباره جملاتی که با بار منفی به کودک منتقل می‌شوند، گفت: اشتباه دیگر، نفی احساس کودک است. جملاتی نظیره: این که ترس نداره، نترس هیچی نیست، قول میدم هیشکی زیر تختت نیست، لوس بازی در نیار، باید شجاع باشی، بزرگ شدی نباید بترسی… تنها به کودک این پیام را میدهد هیچ کسی احساسات او رو نمیفهمد و یا او اشتباه احساس میکند، بنابراین اضطراب به ترس اضافه می‌شود.

وی در پاسخ به سوال این که چرا کودکان می‌ترسند، اظهار داشت:

کودکان با سه ترس طبیعی به دنیا می‌آیند؛

۱. ترس از هر پدیده جدید و تازه، که میتوان در برخی از نوزادان و کودکان ان را مشاهده کرد.

٢. ترس از صدای بلند که باعث وحشت در کودکان و نوزادان می شود.

٣. ترس از خالی شدن ناگهانی زیر پا و به دنبال ان احتمالا ترس از بلندی

انسان بین ٢ تا ٥ سالگی ترس از حیوانات کوچک و تاریکی را تجربه میکند.

٦ تا ٩ سالگی ترس از حوادث طبیعی مثل طوفان رعد و برق و حتی باران و برف

٩ تا ١٢ سالگی ترس از بیماری و مرگ

١٣ تا ١٦ سالگی قضاوت و نظر مردم برای نوجوان اهمیت ویژگی را پیدا میکند.

کوهپایه زاده به تبیین ترس‌های کودکان و نوجوانان پرداخت و اضافه کرد: به طور کلی کودکان و نوجوانان انسانی در مسیر تکامل خود این ترس‌ها را تجربه میکنند که شدت و ضعف ان در کودکان متفاوت است.
کودکان تا هفت سال بسیار تخیلاتی هستند و فرق بین تخیل و واقعیت را نمیدانند. بنابراین دیدن کارتون یا شنیدن داستان میتواند باعث ترس در کودکان شود.
بازی‌های کامپیوتری دلیل دیگر ترس و کابوس در کودکان است. ترساندن یا تهدید کودک از خدا، جهنم، پلیس، لولو و … تاثیر بدی در کودک دارد. کودکانی که بیشتر از بقیه کودکان می‌ترسند میتوانند زمینه ارثی وسواس یا اضطراب را داشته باشند.

با ترس کودکان چه کنیم؟

کوهپایه زاده در پاسخ به سوال بالا گفت: اولین قدم تایید ترس کودک است. “می دونم می‌ترسی” این جمله مهر تایید بر احساس کودک است. هرگز احساس کودک را نفی نکنید.
قدم بعدی صحبت با کودک است. بگذارید در مورد ترسش با شما صحبت کند. بپرسید چه کمکی می‌توانید انجام دهید؟
به کودک اطمینان دهید شما مراقبش هستید. با هم در را قفل کنید. با هم زیر تخت را چک کنید. چراغ اتاق خواب و راهرو را روشن بگذارید. اگر از تنها خوابیدن میترسد، مدتی را کنار تختش بخوابید بدون انکه دستش را بگیرید.
کودک را به بهانه ترس هرگز به رختخوابتان نیاورید. در صورت ادامه پیدا کردن ترس، با روانشناس مشورت کنید.

پسازورگیری برای کودکان

فرزند 7 ساله یکی از شاکیانِ «زن قمه‌کش و شوهر کیف‌قاپ» که در زمان زورگیری کنار مادرش بوده، هر شب کابوس می‌بیند، والدین در این مواقع چه کنند؟
    تمام افرادی که هدف زورگیری قرار می‌گیرند، تا مدت‌ها به عنوان یک خاطره تلخ و البته استرس‌زا از آن لحظه یاد می‌کنند. چنین اتفاقی به یکی از اساسی‌ترین نیازهای ما یعنی نیاز به امنیت‌، حمله می‌کند. احساس ناامنی‌، چه جسمی و چه روانی‌، می‌تواند احساسات قوی مانند ترس و وحشت را در ما برانگیزد. به‌تازگی، زنی قمه‌کش که با همراهی شوهرش طی ماه‌های گذشته کیف قاپی و زورگیری خشن با موتورسیکلت می‌کردند، شناسایی و دستگیر شده است. ویدئویی از اظهارات مال باختگان در شبکه‌های اجتماعی پربازدید شده که یکی از آن‌ها با چشمانی گریان می‌گوید: «بعد از این که کیفم را کشیدند، نزدیک بود سرم به جدول وسط خیابان بخورد. بعد از آن روز، پسر هفت ساله من، 10 روز است که خواب ندارد و هر شب کابوس می‌بیند.»(منبع: خبرگزاری صداوسیما). آثار روحی‌و‌روانی چنین اتفاقاتی علاوه بر افراد مال باخته، برای کسانی که آن صحنه را می‌بینند به خصوص اگر کودک باشند، مخرب است. در ادامه چند توصیه به چنین والدینی خواهیم داشت.

   آسیب‌های تجربه تروما در کودکان
تروما یک رویداد آسیب‌زا، ترسناک، خطرناک یا خشونت‌آمیز است که تهدیدی برای زندگی یا جسم و بدن خواهد بود. مشاهده یک رویداد آسیب‌زا که زندگی یا امنیت جسمی یک عزیز را تهدید می‌کند هم می‌تواند آسیب‌زا باشد. این امر به ویژه برای کودکان خردسال مهم است زیرا احساس ایمنی آن‌ها به ایمنی درک‌شده از چهره‌های اطرافیانی که دوست‌شان دارند، ارتباط دارد. در اثر تجربه تروما برای کودک، دیگر سخت است به جهان پیرامون اعتماد کند و این احساس در او تقویت می‌‌شود که جهان جای ترسناکی است و همه بزرگ ترها خطرناک هستند.
   6 توصیه برای آرامش‌بخشی به کودک آسیب‌دیده
در حوزه افزایش صمیمیت و تقویت رابطه دلبستگی با کودک آسیب‌دیده از اتفاقاتی مانند زورگیری یا تماشای آن، چند راهکار وجود دارد که در ادامه مطرح خواهد شد.
 آرامش‌بخشی و اطمینان‌دهی مکرر | به کودک خود محبت و سعی کنید با در آغوش گرفتن، تبادل کلام عاطفی و درک او را افزایش دهید چراکه به او کمک می‌کند تا احساس امنیت کند. به فرزند خود یادآوری کنید که در امنیت کامل است و همه چیز خوب خواهد بود.
تهیه شیء انتقالی| یک شیء انتقالی مانند خرس عروسکی یا پتوی مخصوص تهیه کنید. شیء انتقالی، شیئی است که می‌تواند نماد والدین یا هر فرد محبوب و مورد اعتماد کودک باشد. با داشتن این شیء در پندار کودک، گویی آن فرد همواره در کنار اوست و با لمس و تماس با شیء، گویی دارد با آن فرد صحبت می‌کند. این کار باعث افزایش احساس امنیت در کودک می‌شود.
 برقراری تماس چشمی| چنین کودکانی بعد از تجربه تروما، احتمالا با تماس چشمی مشکل خواهند داشت. با آرامش و اطمینان خاطر به چشمان فرزند خود نگاه کنید. مراقب باشید نگاه‌تان حالت خیره و تهدیدآمیز نداشته باشد بلکه نگاه اطمینان بخش و امیدوار کننده همراه با مهربانی باشد تا صمیمیت و اعتماد برای برون‌ریزی احساسات منفی فرزندتان مهیا شود.
همراهی بیشتر با فرزند| هنگامی که کودکان چنین آسیب‌دیدگی را تجربه می‌کنند، والدین باید برای مدتی همراهی و حضورشان را در کنار کودک بیشتر کنند. او را تنها به جایی نفرستید و بیشتر مراقبش باشید. در این شرایط به فرزندتان فضا می‌دهید تا برای پشتیبانی و دریافت حمایت به شما اعتماد کند.
 یاد دادن بروز احساسات| بیشتر بچه‌ها نمی‌دانند وقتی احساس ناراحتی می‌کنند باید چه کار کنند بنابراین پرخاشگر می‌شوند یا رفتارهایی برای جلب توجه از خود نشان می‌دهند. کودک‌تان را تشویق کنید درباره احساساتش صحبت کند و احساسات او را معتبر بشمارید. اگر ترسیده، خشمگین یا ناایمن است، به هیجانات او گوش دهید و سعی نداشته باشید به اجبار، احساس او را تغییر دهید یا انکار کنید. به کودک‌تان اطمینان دهید هرکاری از دست‌تان بر بیاید، برای ایجاد حس امنیت در او، انجام می‌دهید.
 الگوی خوب بودن| شما الگوهای فرزندانتان هستید پس در شرایط آسیب، ابتدا باید آرامش درون خودتان را حفظ کنید. در ضمن، بر اساس سن و نیازهای کودک‌تان، ممکن است نیاز باشد تا از روان درمانگر حرفه‌ای برای بهبود مسائل رفتاری و هیجانی کمک بگیرید.

نویسنده: صدیقه معدنی| کارشناس‌ارشد روان‌شناسی 

خطر سونامی بیماری‌های مقاربتی!

  یکی از مهمترین مواردی که در «طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده» ذکر و بر آن تاکید شده است، جلوگیری از ارائه رایگان وسائل جلوگیری از بارداری در مراکز بهداشت و حذف یارانه این وسائل است. اما حلقه مفقوده در این طرح این است که این وسائل، اغلب کارکرد بهداشتی و درمانی هم دارند. آنگاه اگر یارانه این وسائل برداشته شود و مردم نتوانند به راحتی و تنها برای حفظ بهداشت و رابطه حفاظت شده از این وسائل، استفاده کنند یا این وسائل با حذف یارانه چنان گران شوند که بسیاری نتوانند آن‌ها را بخرند، سلامت جنسی مردم و صیانت از خانواده به خطر خواهد افتاد.

خطر سونامی بیماری‌های مقاربتی!

بیماری مقاربتی، سرطان رحم و بازماندن از فرزندآوری

یکی از مهمترین کارکرد‌های وسائل پیشگیری ازبارداری، داشتن یک رابطه حفاظت شده است. رابطه حفاظت شده، به معنی استفاده از وسیله‌ای است که امکان انتقال بیماری مقاربتی به طرف مقابل را کاسته یا از بین می‌برد. به گفته یک متخصص مجاری ادراری و تناسلی، بیش از ۵۰ درصد جمعیت فعال جنسی ایران به زگیل تناسلی (گاردسیل یا همان HPV) مبتلا هستند، بی‌آنکه خود بدانند.

خطر سونامی بیماری‌های مقاربتی!

این بیماری عامل ابتلای ۹۰درصد زنان به سرطان دهانه رحم است؛ سرطانی که دومین سرطان رایج و نخستین سرطان کشنده در میان زنان محسوب می‌شود. اگر سرطان رحم، به موقع شناسایی شود، برای جلوگیری از انتشار آن، در اغلب موارد، رحم زنان مبتلا، طی عمل خارج شده و این زنان دیگر نمی‌توانند فرزندآوری کنند؛ اتفاقی که با هدف این طرح که افزایش باروری زنان است، منافات دارد.

HPV و دو مشکل: واکسن و درمان

HPV، بیماری است که هم واکسن دارد و هم درمان. واکسنی که زمانی قرار شد وزارت بهداشت، فرمول تهیه آن را از شرکت‌های اروپایی بخرد، اما آنان رقمی ۱۲۰ میلیارد دلاری برای فروش فرمول پیشنهاد دادند! حال آیا اکثر قریب به اتفاق مردم و نیز حتی مسئولان می‌دانند که این بیماری واکسنی دارد که تنها در بازه زمانی ۹ تا ۲۶ سالگی، و در دو نوبت قابل تزریق است؟ و آیا اساس این واکسن در کشور ما وجود دارد؟

خطر سونامی بیماری‌های مقاربتی!

هزینه واکسن HPV در هرنوبت در حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است. یعنی هر فرد برای اینکه این واکسن را که اجباری هم نیست، دریافت کند، باید رقمی در حدود سه میلیون تومان هزینه کند. اما اگر به این بیماری مبتلا شود، برای درمان سخت این بیماری فقط در یک دوره، باید متحمل هزینه یک میلیون تومانی شود؛ حال پرسش این است که هزینه واکسیناسیون و درمان تحت بیمه یک جمعیت۵۰ درصدی مبتلا به این بیماری، ارزانتر است یا ادامه اختصاص یارانه به وسائل پیشگیری از بارداری؟!

محاسبه هزینه و فایده در این طرح مغفول مانده

یکی از مهمترین خلاء‌های طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده، نادیده گرفتن جوانب و عوارض برخی بند‌های این طرح است. اگر وسائل پیشگیری از بارداری، نه رایگان توزیع شود و نه قیمت آن‌ها شامل یارانه گردد؛ آنگاه همین ۵۰ درصد مردمی که از بیماری خود اطلاع ندارند، باید متحمل چه هزینه‌هایی شوند؟ آیا طراحان این طرح می‌دانند که تعداد طلاق به دلیل HPV به طرز فاجعه‌باری در حال افزایش است؟ و ممکن است به زودی تبدیل به یک سونامی شود؟

خطر سونامی بیماری‌های مقاربتی!

بیماری که هم ترس از ابتلا را به جان همسران می‌اندازد و هم آنان را نسبت به داشتن رابطه پرخطر خارج از زناشویی مشکوک میکند. اگر هدف طرح، صیانت از خانواده است، حذف یارانه و محدود کردن استفاده از وسائل پیشگیری، موجب می‌شود به دلیل همان ابتلای ۵۰ درصدی، علاوه بر سرطان رحم، خانواده‌ها از هم بپاشند؛ بنابراین بدون در نظرگرفتن حفاظتی و درمانی بودن ابزار پیشگیری از بارداری؛ مسلما در سال‌های آینده هزینه‌های سنگین درمانی و بهداشتی و اجتماعی- عدم باروری وافزایش میزان طلاق- روی دست مردم و دولت خواهد ماند. آنگاه شاید دولت ناچار شود برای درمان بیماری‌های مقاربتی، یارانه بپردازد!