تربیت کودک از نظر مشاهیر دنیا
همه والدین دوست دارند فرزندانشان خوشحال، خوش رفتار و قابل احترام از سوی دیگران باشند.فرزندانی که بتوانند به راحتی با دیگران تعامل ایجاد کنند. هیچ کس دوست ندارد به داشتن فرزند بی تربیت متهم شود.
کودکان زیباترین و شیرین ترین آفریدگان خداوندند. آنها به حکم اصول و قوانین آفرینش به طور طبیعی دارای قوا، استعدادها و قابلیت هایی هستند که از طریق توارث در وجودشان به امانت گذاشته شده است.
اصول مهم تربیت کودک
والدین، مربیان، اطرافیان، محیط اجتماعی کودک و به طور کلی همه عوامل مادی و معنوی سبب می شوند که استعدادها و قابلیت های کودک پرورش یابد و به نحوی مطلوب و مناسب به کار گرفته شود. کودک ذاتاً شایستگی و آمادگی تغییر دارد، از این رو باید استعدادهای ذاتی او به طور مداوم مورد مراقبت و نظارت قرار گیرد و در مسیر مناسبی که با خواسته ها و ارزش های انسانی، اخلاقی، اجتماعی، علمی و فرهنگی جامعه موافق و هماهنگ باشد، هدایت شود. تلاش دانشمندان، فیلسوفان، والدین و مربیان و همه دست اندرکاران مسائل تربیتی جهان بر این است که با روش های مناسب این سرمایه های خدادادی در راه شایسته ای به کار افتد و برای تعالی و ترقی فرد، خانواده، کشور و حتی بشریت به کار گرفته شود.
تمام اعمال و رفتاری که توسط والدین و مربیان صورت می گیرد تربیت نام دارد.
ابن سینا: منظور از تربیت کودک را پنج اصل می داند:ایمان، اخلاق نیکو، تندرستی، هنر و پیشه. برای رسیدن به این مقاصد پدر باید نام نیکو برای فرزندش انتخاب کند.
غزالی: کودک را همچون امانتی در دست والدینش می داند و چون کودک نقش پذیر است، بنابراین والدین و مصلحین درخوشبختی و بدبختی او سهیم هستند. او به تربیت توجه خاصی دارد.
افلاطون: تربیت و آموختن فضایل اخلاقی در نخستین سال های عمر شروع می شود و از زمانی که کودک زبان مادر را بفهمد، الگوهای اولیه نیز توسط والدین ایجاد می شود. از قول سقراط می گویند کودک شبیه شاخه تر و نازک درخت است که راست کردن آن به سهولت انجام می پذیرد..
کومینوس، فیلسوف، هدف تعلیم و تربیت را دانش اخلاق و دین می داند و براساس رشد، دوره های تعلیم و تربیت را به چهار دوره تقسیم می کند که بهترین دوره تربیت دوره کودکی و آغاز زندگی و بهار عمر است که این دوره از آغاز تولد تا 6 سالگی، یعنی دوره تربیت در خانه را در بر می گیرد.
ژان ژاک روسو: مهم ترین برنامه تربیتی برای سال های اولیه کودک را آزادی عمل و فراهم کردن وسایل برای رشد طبیعی او می داند؛ از جمله تماشا و دقت در احوال پرندگان، حشرات، درختان، خورشید و ستارگان. از نظر او کودک را باید از هرگونه قید و شرط تربیتی آزاد ساخت و فقط انضباط طبیعیی کافی است. او تنها در صورتی دخالت بزرگ تر ها را جایز می شمارد که احتمال صدمه شدید یا مرگ برای کودک وجود داشته باشد.
تربیت کودک از نظر مشاهیر
1- مغز جنین و نوزادان به میزان قابل توجهی به آواها، به ویژه نسبت به ریتم های پیوسته واکنش نشان می دهد و برای رشد افزایش شناختی مؤثر است. موسیقی و کلمات ملایم و منظم، مانند لالایی با تحریک امواج دلتای مغز ذهن را آرام کرده و موجب از بین رفتن بی قراری و بی خوابی کودک می شود.
2- به شیرخواران خود نگاه کنید تا باهوش شوند! نگاه مستقیم پدر و مادر به چشمان کودک تأثیر قابل توجهی در شکل گیری هوش از دیدگاه دیوید وگسلر روانشناس آمریکایی دارد. با نگاه کردن مستقیم به چشمان کودک ارتباط مغزی بهتر شکل می گیرد و بیش از هر چیزی هوش منطقی را تحتت تأثیر قرار می دهد.
3- از هر فرصتی برای ارتباط باکودک استفاده نموده با او ارتباط کلامی و عاطفی برقرار کرده و صحبت کنید. با بیان و کلمات کودک آشنا شوید. کودکان کم سن را در آغوش بگیرید تا گرمای بدن شما را احساس کنند.
4- مساوات و عدالت را در برخورد با کودکان رعایت کنید. چنانچه کودکی زیبا آفریده شده یا امتیاز دیگری دارد، احساسات خود را کنترل و مهار نموده و به او توجه بیش از حد نکنید. بین فرزندان خود تبعیض قائل نشوید.
5- کودکان را با یکدیگر مقایسه نکنید، بلکه با خودشان مقایسه کنید و بدانید که آنها با توجه به اصل فردیت به طور مطلق از نظر رشد روحی حرکتی شبیه کودکان دیگر نیستند.
6- لازمه کار با کودکان داشتن صبر و حوصله فراوان و خسته نشدن است. اگر می خواهید خسته نشوید، باید عاشق کودکان باشید.
7- آگاهی از رشد و احوال کودکان ضروری است و با مطالعه کتاب های تعلیم و تربیت و روانشناسی کودک باید توانا و دانا بود.
8- صداقت و صمیمیت و هماهنگی با آنچه انجام می دهید و ثبات عاطفی لازمه با کودکان بودن است.
9- بازی زندگی کودک است. هرگاه او را از بازی منع می کنید، او را از زندگی کردن محروم می سازید. بازی بهترین موقعیت برای بروز عواطف و اجتماعی شدن اوست.
10- به صحبت های کودک به طور فعال گوش کنید و واکنش های مناسب نشان دهید. به او آزادی کامل بدهید تا از هر کجا که دلش می خواهد، صحبت کند.
11- به پرسش های کودکان در صورتی که پاسخ آنها را می دانید با صداقت و سادگی، کوتاه و زیبا جواب دهید. در صورتی که نمی دانید، با شهامت بگویید نمی دانم و بکوشید پاسخ درست را جویا شوید.
12- الگوبرداری و همانندسازی یکی از مهم ترین روش های یادگیری کودک است؛ پس سعی کنید سرمشق و الگوی خوبی برای کودک تان باشید و هر کاری را که می خواهید کودک انجام دهد یا ندهد، خودتان هم همان گونه باشید. برای مثال اگر می خواهید خواهش کردن، تشکر کردن و معذرتت خواستن را یاد بدهید، خودتان باید در عمل نشان دهید و پیشقدم شوید.
13- هیچ گاه به کودک نگویید حالا دیگر تو بچه نیستی؛ چون او بزرگ هم نیست و بدین ترتیب با گفتن این جمله در او ایجاد اضطراب می کنید. به جای این حرف ها بهتر است دلیل انجام دادن یا ندادن را برایش توضیح دهید.
14- اگر می خواهید چیزی از وسایل کودک را بردارید، باید از او اجازه بگیرید تا کودک احترام به مالکیت و استقلال دیگران را یاد بگیرد.
15- از لجبازی، سربه سر گذاشتن، یکی بدو کردن و مشاجره با کودکان خودداری کنید.
16- ادوارد کامپلد، روانشناس کودک می گوید هرکس در تربیت کودکان موفق نشود، گناه را به گردن کودک می اندازد. واقعیت این است که در برخورد نادرست کودک باید مربیان آنها را سرزنش کرد، نه کودکان را. شاید بتوان گفت کودکی که بی تربیت است، بد تربیت شده است.
17- کودکان را در امر آموزش و یادگیری شرکت دهید. پیاژه می گوید هر وقت به کودک چیزی را یاد دهید، بدون آنکه او را در این امر شرکت دهید، او را از اینکه خودش موضوع را کشف کند باز می دارید؛ در نتیجه کار آموزش با شکست روبه رو می شود.
18- به نظر بسیاری از متخصصان، مهم ترین فعالیت پیش از دبستان که باعث فعال شدن مغز کودک می شود، گفت وگو و با کودک بودن است. رد و بدل کردن کلمات و احساسات والدین از میلیون ها فعالیت مختلف با ارزش تر است؛ بنابراین سعی کنید غذا خوردن، لباس پوشیدن و دستشویی رفتنن مستقل را به کودکان یاد دهید.
19- با ایجاد فضای اطمینان بخش و اعتمادآفرین رازدار و محرم اسرار کودک باشید.
20- نظریات خود را به کودک تحمیل نکنید، اجازه دهید حالا که او می خواهد بازی کند یا کتابی برای خواندن انتخاب کرده است، خود اسباب بازی و کتابش را انتخاب کن د.
21- برای شناخت بزرگسالی ناگزیر باید کودکی را شناخت. اندازه گیری و سنجش رشد و نمو روحی کودک مشکل است؛ چرا که رشد کودک تدریجی است.
22- با هر کودکی مطابق روحیه او باید رفتار کرد و بهترین روش تقویت رفتار مطلوب و مورد نظر، تشویق و مورد توجه قرار دادن رفتار اوست.
23- از تنبیه بدنی و سرزنش و خجالت دادن کودک جداً و اکیداً خودداری ورزید و در عوض صفات خوب و مثبت او را بیان و تشویق کنید.
24- بهتر است اسامی کوچک کودکان را در مهدکودک ها به خاطر بسپاریم و آنها را با اسم کوچک صدا بزنیم.
25- لازمه کار با کودک خودشناسی و خودآگاهی و شناختن احساسات و افکار و انتظارهای خود نسبت به کودک است و هماهنگی بین آنچه می گوییم، آنچه می کنیم و آنچه واقعاً هستیم.
26- هیچ دلیلی وجود ندارد کودکان را تنبیه بدنی کنید و از ناسزا گفتن به کودکان و سایرین نیز بپرهیزید. هیچ گاه به کودک نگویید دروغگو یا کلماتی از این قبیل، بلکه سعی کنید عشق و مهربانی و اعتماد به نفس آنها را بالا ببرید.
27- برای کاهش اضطراب و ثبات عاطفی در میان کودکان بین والدین و مربیان و کلیه کسانی که با کودک سر و کار دارند، باید هماهنگی وجود داشته باشد و در صورت لزوم با مدرسه، کتابخانه و دوستان کودک تماس بگیرید و ارتباط برقرار کنید.
28- کودک راحتی المقدور در انجام کارهای مربوط به خودش مشارکت دهید و تقاضای انجام کار از کودک را به صورت سوال مطرح کنید. برای مثال دوست داری در مرتب کردن اطاق خودت با هم کمک کنیم یا دلت می خواهد یک قصه شیرین برایت بگویم؟ می خواهی با کمک هم به توالت بروی؟
29- بعضی والدین به کودک نوپای خود بیش از حد کمک می کنند و نمی گذارند حتی یک قاشق غذا را خودش بخورد یا یک پازل را سرجایش بگذارد و یا یک نارنگی را پوست بکند.
این کمک های غیرضروری به او این پیام را می دهد که تو نمی توانی به تنهایی این کار انجام دهی و به این ترتیب او تنبل و وابسته بار می آید و نمی گذارند کودک به خودش متکی باشد. مثلاً چنانچه کودک پازل را اشتباه گذاشت، آن را از او نگیرید، بلکه به او بگویید من مطمئنم اگر بیشتر دقت کنی،، خودت می توانی درستش کنی.
30- والدین نقش مؤثری در زندگی کودک دارند. ایجاد محیطی بامحبت و تصویری خوب از خود، نظارت منظم بر رشد سالم جسمی و فکری، ابراز همدردی، هر اقدام بدون تعیین پیش شرط، باتشویق رفتارهای خوب و دادن استقلال رفتاری در چهارچوب مشخص بهترین راه های تربیتی هستند. تا حدد امکان مسائل را به شیوه های مثبت بیان کنید. جملات منفی ممکن است ایجاد ناراحتی کنند و در پردازش بهتر کودک برعکس درک شوند.
