دسته: شیرخوار و نوپا

خواباندن کودکان  و خواب نگاه داشتن آنها یکی از ترسناک‌ترین وظایف والدین است. حتی والدینی که کودکان‌شان خوب می‌خوابند نیز گهگاه با مشکلاتی در زمینه زمان چرت بعد از ظهر و خواب شبانه مواجه می شوند. در واقع،  حدود 40 درصد از کودکان از نوعی مشکل خواب رنج می‌برند.
متخصصان 6 اشتباه رایج را شناسایی کرده‌اند که والدین در مورد خواباندن کودکان خود مرتکب می‌شوند. ولی خوشبختانه این اشتباهات را می‌توان بدون زحمت زیاد بر طرف کرد. متخصصان خواب کودکان و نیز والدین با تجربه معتقدند که تغییرات کوچک در محیط و نحوه‌ی خواب می‌تواندبه میزان زیادی مشکلات رایج خواب را از بین ببرد.

1. دیر خواباندن کودک
کودکان امروز کمتر از والدین‌شان در زمان کودکی می‌خوابند. به گفته‌ی مارک ویزبلوث متخصص اطفال و نویسنده‌ی کتاب عادات سالم خواب، کودکی شاد ” در زمان کودکی و سالهای ابتدای زندگی، کودکان امروز در مقایسه با 20 و30 سال قبل کمتر می‌خوابند.” نتایج یک مطالعه نشان می دهد که 2 ساله‌های امروز 40 دقیقه کمتر از 2 ساله‌های یک نسل یا دو نسل پیش می‌خوابند. به عقیده‌ی ویزبلوث نتیجه‌ی دیرتر خوابیدن، دشواری و جدل بیشتر در زمان خواب، مشکلات زمان چرت بعدازظهر و خواب روی است.
شاید نوزاد یا کودکِ خود را به برنامه‌ی خواب مرتب عادت نداده اید یا ممکن است بعد از اتمام کار خود زمان زیادی برای گذراندن با او ندارید و ناچار بیشتر بیدار نگهش می ‌دارید تا با او بازی کنید. به گفته‌ی مددکار اجتماعی جیل اسپیواک، یکی از نویسندگان راه‌حل خواب راحت: راهنمای والدین مستاصل برای خواباندن کودکان‌شان از زمان تولد تا 5 سالگی، ” اجازه دادن به کودکان و نوپاها که دیرتر به خواب بروند خستگی بیش از حد ایجاد می کند و وقتی که بیش از حد خسته شدند، مشکل بیشتری برای خوابیدن خواهند داشت .”
در پیش دبستانی و ابتدایی، یک برنامه‌ی فشرده که شامل فعالیت‌های متعدد ورزشی و فوق برنامه باشد می‌تواند زمان خواب را کاهش دهد. جودی میندل، یکی از مدیران مرکز خواب بیمارستان اطفال فیلادلفیا و همراه جودیت اوونزدر نگارش کتاب مسئولیت خواب کودکتان را به عهده گیرید می‌گوید “بسیاری از کودکان تکالیف بسیاری برای انجام دادن دارند.”
در مورد خودتان فکر کنید: وقتی که تمام خانواده ‌تان به خانه می‌رسند، شام می‌خورند، تکالیف خود را انجام می‌دهند و الی آخر. خواب فراموش می‌شود یا ممکن است خواب را برای دوری از جنگ و جدل‌های آن فراموش کنید یا امیدوار باشید که کودکتان از فرط خستگی و بدون دخالت شما خوابش ببرد ولی به گفته‌ی میندل، این کاملا اشتباه است زیرا وقتی کودکان بیش از حد خسته هستند،خلق و خوی بدتری پیدا می‌کنند.
عادت خوب: زمان‌های معینی برای خواب (و در صورت امکان زمان‌هائی برای چرت بعدازظهر) تعیین کنید و به آن پایبند باشید.  صبر نکنید که کودکتان به خاراندن چشم، خمیازه یا ناله بیافتد  چون آن هنگام احتمالاً دیگر خیلی دیر شده است. وی را زودتر به تخت‌خواب بفرستید. حتی 15 تا 20 دقیقه خواب اضافی می‌تواند تفاوت زیادی ایجاد کند.
گرچه هر کودک منحصر به فرد است، اسپیواک می‌گوید کودکان و نوپایان معمولاً به 11 ساعت خواب شبانه نیاز دارد پیش‌دبستانی‌ها بعد از اینکه چرت روزانه را کنار می گذارند، 12 ساعت خواب نیاز دارند، و کودکان بزرگتر باید بین 10 تا 11 ساعت بخوابند. ببینید که صبح‌ها چه زمانی باید از خواب بیدار شوند و برنامه‌ی مناسب با آن برایشان طرح کنید.

2. تاکید بر حرکت
کدام یک از والدین وقتی بچه‌ی خود را می‌بیند که در ننو یا پشت ماشین خوابیده است، نفسی  راحتی نمیکشد ؟ این لحظات  غالباً زمانی اتفاق می افتند که اصلاً انتظارشان را ندارید  و به یک استراحت نیاز دارید ولی بعضی والدین در استفاده‌ از حرکت برای خواباندن کودک خود در شب یا روز زیاده روی می کنند. به قول ویزبلوث “اگر کودک همیشه درحرکت خوابش ببرد – در گهواره یا ماشین – احتمالا ً به دلیل شبیه‌سازی حرکت، به خواب عمیق فرونخواهد رفت.” وی خواب در حرکت را به خوابی که بزرگسالان در هواپیما  تشبیه می‌کند.
عادت خوب: از حرکت برای آرام کردن استفاده کنید نه برای خواباندن
ویزبلوث توصیه می کند: استفاده از حرکت برای آرام کردن یک کودک پرتحرک مشکلی ندارد ولی وقتی کودک به خواب رفت، حرکت را متوقف کنید و ماشین را جایی پارک کنید. “کودک خواب باکیفیت تری خواهد داشت”. اگر مسافرت طولانی با ماشین دارید و کودک شما خوابیده است، تنها بنشینید و از این لحظات پر از سکوت لذت ببرید.

3. ایجاد آرامش در تخت خواب
 در زمان خواب اتاق را تاریک حرکت‌ها را متوقف کنید .برای بیشتر کردن خواب، نوزادان و کودکان – که کوچکتر از آن هستند که ترس شبانگاهی داشته باشند – را در اتاق‌های تاریک بخوابانید. به گفته‌ی اسپیواک ” برای خوب خوابیدن کودکان، در مقیاسی ده تایی، اگر 10 تاریک‌ترین حالت اتاق باشد، میزان تاریکی اتاق اتاق آنها باید 8 یا 9 باشد.” از یک پنکه یا دستگاهی با صدای آرام و سفید برای حذف صداهای آزاردهنده‌ی خیابان یا اتاق بغل استفاده کنید.
کودکان بزرگتر می‌توانند یک چراغ شب ملایم داشته باشند تا ترس را از آنها دور کند ولی هر گونه تفریح ممنوع است. پیش از اینکه اجازه دهید  فرزندتان تلوزیون یا کامپیوتری در اتاق داشته باشد، به مدت طولانی و مفصل در مورد آن فکر کنید. حتی کودکانی که با دیدن DVD مورد علاقه شان به خواب می‌روند هم در معرض از دست دادن نیم ساعت یا بیشتر از زمان باارزش خواب خود هستند که این می‌تواند حالات و رفتارشان را در زمان روز تحت‌تاثیر قرار دهد  راحت‌تر این است که وسایل الکترونیکی را خارج از اتاق بگذارید به جای اینکه هر شب در مورد آن جروبحث کنید.

4. پیروی نکردن از عادت خواب
در مورد نوزاد، شاید به نظرتان برنامه خوابی شامل  حمام، کتاب و یک آب‌نبات‌چوبی ضروری نیاید ولی به گفته‌ی جودیت اوونز، مدیر کلینیک مشکلات خواب کودکان در بیمارستان کودکان هاسبرو در پروویدنسِ رودآیلند “داشتن یک سری از فعالیت‌های آرامش‌دهنده و لذت‌بخش که به خاموش کردن چراغ‌ها بیانجامد بسیار مهم است.” این کار کودک شما را برای خواب آماده می سازد.
والدین کودکان بزرگتر که از برنامه‌ برای زمان خواب استفاده می کنند ممکن است به بهانه این که فکر می‌کنند کودک‌شان بزرگ شده است یا برای این کار خیلی خسته‌اند،این برنامه را حذف کنند ولی حتی بزرگسالان هم از داشتن یک برنامه‌ی منظم برای خواب سود می برند. به عقیده‌ی میندل ” نباید انتظار داشته باشیم که کودک مستقیماً از روزی پرکار و خسته‌کننده به اتاق تاریک برود.” به علاوه، می‌افزاید تحقیقات نشان داده است که “کودکان مدرسه‌ای که برنامه‌ی منظمی برای خواب ندارند آ خواب مورد نیاز خود را نخواهد داشت.”
عادت خوب: مراسم آرام‌ش بخش در زمان خواب
جدا از از سن کودک، کلید حل این مشکل داشتن یک سری اقدامات قابل پیش بینی است  یا آنچه اسپیواک ” نشانه‌های خواب” می‌خواند  که به کودک برای جدائی آرام از روز کمک می‌کند. برای یک نوزاد، این ممکن است تغییری کوچک در لباس پوشیدن و کمی نوازش باشد و درمورد کودکان بزرگتر ممکن است شامل حمام، کتاب‌خواندن، خواندن لالایی و یا دعا خواندن باشد.
شما می‌توانید مراسم خودتان را داشته باشید اسپیواک می‌گوید” آنچه ما می‌گوییم، داشتن فعالیت‌های ثابتی‌است که در فضایی ثابت اتفاق می‌افتند و در ترتیبی معین و ثابت و قاطعانه در زمانی مشخص در هر شب.”

5. ناهماهنگی
چند بار در هفته، وقتی که کودک پیش‌دبستانی شما زیاد آه و ناله می‌کند، با او در تخت‌خوابش دراز می‌کشید تا خوابش ببرد؟ یا شایداگر  کودکتان بزرگتر است او را در اتاقش می‌گذارید ولی اجازه می دهید که در نیمه‌های شب به تخت‌خواب شما بیاید؟
مشکل در  شیوه‌ی خواباندن نیست بلکه در ناهماهنگی‌است. بسیاری از والدین از این که کودک‌شان را در تخت‌خواب خود داشته باشند ناراحت نمی‌شوند ولی  اغلب اوقات این کار به تخت‌خواب خانواده که پیش‌بینی‌اش نکرده بودند می‌انجامد.
اوونزمی‌گوید “والدین کودک را به تخت‌خواب خود می‌آورند ولی نمی‌خواهند که او آنجا بماند دفعات اول  که کودک نیمه‌های شب از خواب برمی‌خیزد، والدین او را به تخت‌خوابش برمی‌گردانند و حدود 3 صبح اجازه می‌دهند که دوباره کنار آنها بیاید.”
اوونز توضیح می‌دهد که “این کار اساساً به کودک می‌آموزد که بیشتر بر خواسته‌ی خود پافشاری کند و بیدار بماندزیرا فهمیده که در نهایت به تخت‌خواب والدین راه خواهد یافت.”
عادت خوب: قواعد سفت و سختی در مورد جای خواب وضع کنید
گرچه بهترین کار این است که تصمیم بگیرید تخت‌خواب خانوادگی می‌خواهید یا نه، هیچ‌گاه برای وضع قواعد دیر نیست. کارن تینزلی کیم از اوویدوی فلوریدا، یک کودک 3 ساله دارد که به تازگی چند بار در هفته در ساعت 11 شب از خواب بیدار میشود و به تخت‌خواب والدینش می‌رود  تینزلی‌کیم قانونی وضع کردکه باعث شد  کودک در اتاق خود باقی بماند. ” من اجازه نمی‌دادم از تخت‌خواب خود ش بیرون بیاید تا حد امکان با مهربانی ولی قاطع به او می‌گفتم که زمان خواب است و زمان خواب در تخت‌خواب خودش.”
البته استثناهایی هم وجود دارد. اگر کودک شما بیمار شده است یا از طوفان می‌ترسد با او در تخت‌خواب بمانید تا آرام شود یا در تختی  کنار او بخوابید ولی به محض این کهآرامش بر قرار شد، به وضعیت همیشگی برگردید.
کودکی که از خوابیدن با پدر یا مادر احساس راحتی می‌کند ممکن است  ابتدا به جدا خوابیدن اعتراض کند. در این صورت، میندل توصیه می‌کند که چند روز برای عادت کردن به او فرصت دهید مثلا با ایستادن در چارچوب در تا زمانی که به خواب رود و ادامه دادن این کار به مدت چند شب تا زمانی که بتوانید کاملاً تنهایش بگذارید.

6.انتقال پیش از موعد از گهواره به تخت‌خواب بزرگ
کودک شما به 2 سالگی می‌رسد – چه بچه‌ی بزرگی!- و شما می‌خواهید با خریدن آن تخت‌خواب بامزه‌ای که در حراج دیده‌اید جشن بگیرید ولی به محض این کار، او شروع به بیدار شدن بعد از خاموش شدن چراغ یا در زمان‌های کوتاه می‌کند. چرا ؟ قبل از 3 سالگی یا بیشتر، بسیاری از کودکان هنوز برای ترک گهواره آماده نیستند. میندل می‌گوید” آنها رشد کافی شناختی و کنترل‌نفس ندارند تا در مرزهای خیالی تخت‌خواب بمانند.”
عادت خوب: تا وقتی که کودک برای تخت‌خواب بزرگ آماده شود صبر کنید
وقتی کودک به نزدیک 3 سالگی رسید، ممکن است زمان آن باشد که او را به تخت‌خوابی بزرگ منتقل کنید. “ممکن است” در اینجا عبارتی مناسب و موثر است: اگر کودک پیش‌دبستانی شما مشکل می‌تواند در تخت‌خواب بماند  می‌تواننید  زمان بیشتری به او بدهید.
درست مانندِ کنار گذاشتن پوشک بعد از چند بار تلاش ، بازگشت به گهواره شکست نیست. میندل می‌گوید “اگر این کار جواب نمی‌دهد، بازگشت به حالت قبل اشکالی ندارد.” کودک شما در نهایت می تواند از پس تخت‌خوابی بزرگ برآید  و حتی احتمالا خودش  آن را از شما می خواهد. میندل می‌گوید “هیچ کودکی وجود ندارد که به مهد کودک برود و هنوز در گهواره بخوابد.”

وقتی که فرزندم یا پرستار او مریض می شود، چه گزینه هایی پیش رو دارم؟

بسیاری از والدین از مبتلا شدن کودکشان به تب، اسهال، یا شکم درد هراس دارند. بسیاری از مراکز مراقبت از کودک، سیاست¬های نسبتاً سخت گیرانه ای را در قبال کودکان بیمار اتخاذ می کنند تا از شیوع بیماری جلوگیری کنند. اگر از مراقب روزانه در خانه ، پرستار بچه یا یکی از خویشاوندان برای مراقبت از فرزند خود استفاده می‌کنید، مشکلتان حتی بیشتر هم می‌شود. وقتی پرستار کودکتان بیمار می‌شود، کسی نیست که مثل مرکز نگهداری جای او را بگیرد.
بیشتر گزینه‌های پشتیبان در دو دسته اصلی قرار می‌گیرند: یافتن شخص دیگری که از فرزندتان مراقبت کند یا این که خودتان در خانه بمانید. سعی کنید نوعی برنامه پشتیبان را قبل از نیاز به آن در اختیار داشته باشید. برخی از گزینه های پشتیبان عبارتند از:

شخص دیگری را بیابید

هنگامی که به دنبال پرستار بچه می گردید، پیشاپیش در مورد مراقبت پشتیبان نیز اطلاعات لازم را به دست آورید. در حالت ایده آل کسی که از فرزندتان مراقبت می کند، یک خویشاوند یا پرستار (یا موسسه او)، شخص دیگری را به عنوان پشتیبان برای مواقع اضطراری معرفی می‌کند، هر چند که این مسئولیت بر عهده آنها نیست. در این حالت، خواستار ملاقات با آن شخص شوید تا از بابت مراقب پشتیبان برای فرزندتان خیالتان راحت شود. اگر چنین حالتی پیش نیامد، سعی کنید خودتان مراقب پشتیبان جایگزینی را پیدا کنید. این پیشنهادات شاید مؤثر واقع شود:
• از یک خویشاوند بخواهید از کودکتان مراقبت کند. اگر خویشاوند قابل اطمینانی دارید که تقریباً در فاصله کمی از شما زندگی می کند و حاضر است هر از گاهی از یک کودک بیمار مراقبت کند، خود را خوش شانس بدانید. بعضی خانواده ها بدلیل نزدیکی به خانواده نقل مکان می کنند تا از حمایت خانواده خود استفاده کنند.. بسیار خوب، شاید فقط به این دلیل این کار را نکرده باشیم، اما عامل مهمی در این تصمیم ما بود».
• سعی کنید مراقبت از کودک را با شخص دیگری قسمت کنید. اگر خانواده دیگری در همسایگی¬تان از پرستار بچه یا یکی از خویشاوندان برای مراقبت از فرزندش استفاده می‌کند، ببینید آیا می توانید با او معامله بکنید. وقتی که پرستار بچه شما بیمار شود آنها از دخترت مراقبت می‌کنند، مشروط به این که به آنها قول دهی که متقابلاً همین کار را برایشان انجام خواهی داد. حتی اگر دوستانتان پرستار بچه داشته باشند و شما نداشته باشید، باز هم می‌توانید با آنها معامله بکنید؛ می‌توانید به پرستار بچه آنها پول بدهید تا از کودکتان مراقبت کند.
• به موسسه زنگ بزنید. اگر از طریق یک موسسه پرستار بچه خود را یافته اید، از آنها بپرسید که آیا فهرست اسامی پرستاران بچه برای مواقع اضطراری را دارند. احتمال بسیار کمی وجود دارد که بتوانید موسسه ای را در نزدیکی خود پیدا کنید که خدمات مراقبت از کودکان بیمار در داخل منزل را ارائه دهد. در این صورت احتمالاً متحمل هزینه بالایی می شوید، اما اگر نمی‌توانید کارتان را رها کنید ممکن است اررزشش را داشته باشد.
• خودتان در خانه پیش فرزندتان بمانید
هیچ کس نمی‌تواند برای تمامی موقعیت ها برنامه ریزی کند. بالاخره روزی می‌رسد که با یک کودک بیمار مواجه می شوید و کسی را نمی یابید که از او مراقبت کند، مگر خودتان یا همسرتان. البته، مثل موردِ پرستار پشتیبان، این گزینه نیز چندین راه حل دارد:
• مرخصی بگیرید. اگر به اندازه کافی از مرخصی روزهای بیماری/تعطیلاتتان باقی مانده است (یا مرخصی استحقاقی دارید و یا اینکه دو روز از آن را جایی ذخیره کرده‌اید) و می توانید از آنها استفاده کنید تا از فرزندتان مراقبت کنید، ممکن است تنها انتخابتان همین باشد. اگر از روزهای مرخصی¬تان چیزی باقی نمانده است، ببینید آیا می توانید با رئیس خود هماهنگی کرده و این مشکل را حل کنید. مادری می گوید « کارفرمای من بسیار آدم فهمیده و انعطاف پذیری است» اگر لازم باشد می توانم چند روزی سر کار نروم، اما در طول هفته یا در آخر هفته  کارهای عقب افتاده را جبران می کنم. بنابراین دیگر از مرخصی استفاده نمی کنم». ببینید آیا رئیس شما نیز اجازه این کار را خواهد داد.
•  کار خود را در منزل انجام دهید. در دنیای دیجیتال امروز بسیاری از کارفرمایان به کارمندان خود اجازه می دهند که هر از گاهی از طریق کامپیوتر که متصل به اینترنت است، کار خود را انجام دهند. مادامی که مطمئن هستید که می توانید از کودک بیمارتان مراقبت کنید و در همان حال کار خود را نیز انجام دهید، بهترین راه حل را انتخاب کرده اید.
• با همسر خود به نوبت از فرزندتان مراقبت کنید. اگر کودکتان برای چند روز مریض باشد، می توانید روزها را بین خود تقسیم کرده یا  هر روز را به دو نیم تبدیل کنید.

بسیاری از اوقات، سرعت زندگی امروزه باعث شتابزدگی کودکان می شود، زیرا آنها را مجبور می کند زودتر از آنکه به راحتی توانایی آن را داشته باشند با جداییها و موقعیتهای پریشان کننده دست به گریبان شوند. کودکان خردسال این نوع شتابزدگی را به منزله طرد خود و دلیلی بر اینکه والدینشان واقعا اهمیتی به آنها نمی دهند تلقی می کنند. واقعا نیز اینکه به نحوی شتابزده هر روز مراقب کودک را تغییر دهیم، انتظار بیش از حد از او داشته باشیم، او را به موفقیتهای تحصیلی مجبور کنیم یا تصمیماتی بگیریم که خارج از توان اوست، نوعی طرد کردن است. این کار، طرد تصوری است که کودک از خود دارد و طرد آن چیزهایی است که قادر است با آنها سازگاری یابد و انجام دهد. شتابزدگی هم بر سلامت عاطفی کودک و هم بر سلامت جسمانی او اثر می گذارد. شتابزدگی مانع بزرگی بر سر راه رشد و تکامل فردی و تا حدی رشد جسمانی کودک نیز می باشد.

برای مثال کودک چهار ساله ای را در نظر بگیرید که پدر و مادرش کار می کنند؛ او را در یک مهد کودک خصوصی ثبت نام کرده اند و چون والدین او صبح زود از خانه خارج می شوند هر روز صبح او را نزد همسایه می گذارند، همسایه کودک را آماده می کند تا کسی که امروز قرار است او را به مهد ببرد بیاید و قبل از ساعت 9 او را ببرد. در پایان روز تمام این مراحل به صورت معکوس انجام می شود. وقتی کودک به منزل می رسد حدود ده ساعت خارج از خانه بوده و مجبور بوده است با افراد و اماکن مختلفی سازگاری یابد. برای یک کودک چهار ساله این فشاری شدید است و کودک برای تحمل آن باید از تمام ذخیره انرژی خود استفاده کند. پس تعجبی ندارد که در مهد کودک کمی غرغرو و بهانه گیر است و به نظر نمی رسد چندان علاقه ای به بازی با سایر بچه ها داشته باشد. گاهی اوقات یک جا می نشیند و به فضای خالی خیره می شود. واضح است که توان او به نهایت خود رسیده و از بار ناشی از تغییرات زیاد رنج می برد.

همه ما فکر می کنیم که فقط ما بزرگسالان هر روز باید با فشارهای روانی فراوانی دست و پنجه نرم کنیم، ولی در زندگی کودکان نیز فشار های روانی وجود دارد و آنها را می توان اندازه گرفت.

جدول زیر می تواند در اندازه گیری مقدار فشار روانی که کودکتان در یک سال تحمل کرده یا می کند، به شما کمک کند:

نمره فشار روانی

مرگ پدر یا مادر 100

طلاق والدین 73

جدایی والدین 65

مسافرتهای شغلی یکی از والدین 63

مرگ عضو نزدیکی از خانواده 63

بیماری یا جراحت کودک 53

ازدواج مجدد یکی از والدین 50

اخراج پدر یا مادر از کار 47

زندگی والدین بدون وجود عشق و علاقه واقعی 45

رفتن مادر به سر کار 45

بیماری یکی از اعضای خانواده 44

باردار شدن مادر 40

مشکلات مدرسه 39

تولد خواهر یا برادر جدید 39

تغییر معلم یا کلاس 39

تغییر وضعیت مالی خانواده 38

صدمه دیدن یا بیماری دوست نزدیک 37

فعالیت فوق برنامه جدید 36

تغییر تعداد دفعات دعوا با خواهر و برادر 35

ترس از خشونت در مدرسه 31

سرقت اموال شخصی 30

تغییر مسئولیتها در خانه 29

رفتن خواهر یا برادر بزرگتر از خانه 29

مشکل با پدربزرگ یا مادربزرگ 29

موفقیت بزرگ 28

نقل مکان به شهری جدید 26

نقل مکان به محل دیگری از شهر 26

دریافت یا از دست دادن حیوان خانگی 25

تغییر عادات شخصی 24

مشکل با معلم 24

تغییر ساعاتی که با پرستار می گذارند 20

نقل مکان به خانه جدید 20

تغییر مدرسه 20

تغییر عادات بازی 19

تعطیلات با خانواده 19

تغییر دوستان 18

رفتن به اردوی تابستانی 17

تغییر عادات خواب 16

بیشتر یا کمتر شدن گردهمای های خانوادگی 15

تغییر عادات غذایی 15

تغییر مقدار تماشای تلویزیون 13

جشن تولد 12

تنبیه به خاطر دروغ گفتن 11

نمره سالانه کمتر از 150 در حد میانگین قرار دارد، ولی کودکانی که نمره فشار روانی آنها بین 150 و 300 است تقریبا به طور قطع علائمی از فشار روانی مثل چسبیدن به پدر و مادر، مشکلات رفتاری، بی خوابی، عدم توانایی در تمرکز، شیطنت در مدرسه و غیره را نشان می دهند. اگر نمره فشار روانی کودک شما بالاتر از 300 باشد، به احتمال بسیار قوی با یک ناراحتی جسمانی یا عاطفی شدید دست به گریبان است و نیاز به مشاوره تخصصی دارد.

چگونه می توانید به کودک خود کمک کنید؟

به یاد داشته باشید که بازی کردن کودکان شیوه ای است که طبیعت برای مقابله با فشار روانی برای آنان در نظر گرفته است. به عنوان پدر یا مادر شما می توانید از طریق بازی کردن با کودکتان کیفیت زمانی را که با او می گذرانید، ارتقا دهید. بعلاوه در حین بازی کردن می توانید به آنچه او فکر می کند آگاهی یابید و نکات مهمی را از افکار کودکتان بدست آورید. همچنین می توانید با تهیه اسباب بازیها و بازیچه هایی که بیشترین میدان را برای قوه تخیل کودک فراهم می آورند، به او کمک کنید.

به یاد داشته باشید که کودک شما همواره در حال یادگیری از شماست، به ویژه اعمال و برخوردهای شما. بنابراین اگر توجه خود را روی زمان حال متمرکز کنید و با آن چیزی که در حال حاضر باعث نگرانی کودک شما شده است برخورد کنید، احتمالا کودک شما هم همین کار را درآینده خواهد کرد. اگر شاغل هستید از وقتی که با کودک خود صرف می کنید لذت ببرید و سعی کنید آن را با فکر کردن یا صحبت در باره ساعاتی که در منزل نیستید خراب نکنید و در مورد جدایی بعدی نیز صحبت نکنید. با نگرانی در مورد گذشته و آینده، زمان حال را از دست می دهید و کودکان شما حتی وقتی هم که واقعا با آنها هستید شما را در کنار خود احساس نمی کنند.

تحقیقات بسیار زیادی انجام شده است که نشان می دهد کودکی که امنیت دارد تقریبا از هر نظر بهتر از کودکی رشد می کند که احساس امنیت ندارد. محققین این کودکان را “کودک ایمن” نامیده اند. متاسفانه تعداد زیادی از کودکان در سالهای طفولیت فاقد امنیت عاطفی هستند. حتی در خانواده های با ثبات، خوشبخت و طبقه متوسط، یک سوم تمام کودکان فاقد امنیت می باشند.

کودک دارای امنیت عاطفی به شم نمی چسبد، ولی از طرف دیگر در برابر تماس، اگر شما شروع کننده آن باشید، مقاومت نمی کند. کودک دارای احساس امنیت، اگر پس از مدتی غیبت دوباره نزد او بیایید، با روی باز شما را می پذیرد و اگر ناراحت باشد، حضور و تماس با شما او را آرام می کند. چنین کودکی همیشه شما را به یک غریبه ترجیح می دهد. از طرف دیگر کودک فاقد امنیت عاطفی معمولا از تماس با مادر خود، بخصوص اگر پس از مدتی غیبت او را دیده باشد، اجتناب می کند. کودکی که از این هم احساس امنیت کمتری داشته باشد، هنگام جدایی از مادر بسیار آشفته می شود و برای مادر غیر ممکن است که وقتی باز می گردد بتواند کودک را آرام کند. چنین کودکی حتی ممکن است هنگام بازگشت مادرش عصبانی هم بشود و در مقابل تلاش برای آرام کردن، چه از سوی مادر و چه از سوی یک فرد بیگانه، مقاومت می کند. یک کودک شدیدا نا ایمن ممکن است وحشت زده و آشفته باشد و دوست ندارد به کسی نزدیک شود، هرگز تماس چشمی برقرار نمی کند و هرگز ابراز احساسات نمی کند.

آثار مثبت امنیت عاطفی را به سادگی می توان در کودکان دو ساله مشاهده کرد. به عنوان نمونه کودکان ایمن در این سن وسعت توجه بیشتری در بازی دارند، در تلاش برای یافتن راه حل کارهایی که ابزار در آنها دخالت دارد اعتماد به نفس بیشتری دارند و غالبا به راحتی از مادر خود به عنوان منبع کمک و حلال مشکلات استفاده می کنند. در سن هجده تا سی ماهگی، کودکان ایمن حالت رشد یافته تر و پیچیده تری در بازی کردن دارند که نشان می دهد اجتماعی تر، از نظر عقلی جلوتر و از نظر درک جهان بهتر از دوستان نا ایمن خود هستند.

کودکان ایمن در سن پیش دبستانی، تعامل سریعتر و روانتری با یک بزرگسال بیگانه مثل معلم برقرار میکنند. کودکان نا ایمن اختلالات رفتاری خیلی بیشتری مثل کج خلقی و رفتار پرخاشگرانه از خود نشان می دهند. این گونه کودکان به دیگران می چسبند و طالب توجه اند، در مدرسه رفتار خوبی ندارند و با شیطنت و خرابکاری توجه دیگران را جلب می کنند. کودکان ایمن همدلی بیشتری با سایر بچه ها و بزرگترها نشان می دهند. آنها از ناراحتی سایر مردم لذت نمی برند در حالی که کودکان ناایمن به ناراحتی دیگران می خندند.

در حدود سن چهار و پنج سالگی، کودکان دارای امنیت عاطفی از نظر رویکرد انعطاف پذیر به زندگی و کاردانی، برتر از کودکان ناایمن هستند و عزت نفس آنها در همان سن نیز بسیار بیشتر است. در سن پنج و شش سالگی نیز کودکان ایمن رفتار دوستانه تری دارند و نزد همسالان خود از محبوبیت بیشتری برخوردارند.

چرا و چگونه برای کودک امنیت عاطفی ایجاد کنیم.

از هر نظر به نفع شماست که در کودک احساس امنیت و دلبستگی مطمئن نسبت به خود ایجاد کنید. الگوهای رفتاری معینی برای والدین وجود دارند که سبب ایجاد امنیت عاطفی می شوند و شما باید از این الگوها تبعیت کنید. والدینی کودکان دارای امنیت عاطفی دارند که رفتار خود را با رفتار کودک منطبق می کنند، یا به عبارت دیگر از آهنگ رفتار و اعمال کودک تبعیت می کنند. همچنین به نظر می رسد والدین اینگونه اطفال از نظر عاطفی با کودکان خود دوستانه تر رفتار می کنند؛ آنها بیشتر لبخند می زنند، بیشتر از آهنگ گفتار خود استفاده می کنند و صدای خود را به شکلی گویاتر به کار می برند. آنها بیشتر کودکان خود را لمس می کنند و در آغوش می گیرند.

مادران اطفال نا ایمن از نظر روانشناختی “غیر قابل دسترس” خوانده می شوند. این مادران ممکن است افسرده باشند، از تماس با اطفال خود در ماههای اول زندگی بیزارند و تمایلی به توجه کردن به اطفال خود ندارند و حتی شاید آنها را نپذیرند و از آنها دوری کنند.

بنابراین اگر پس از تولد کودک دچار نوعی از اندوه، افسردگی یا عدم تمایل و علاقه کافی به فرزندتان شده اید، بهتر است هر چه زودتر در صدد رفع آن برآئید. از همسر، دوستان و کارشناسان متخصص در این زمینه کمک بخواهید.