دسته: شیرخوار و نوپا

در شروع غذای کمکی برای کودک توجه به بعضی اصول می تواند کمک کننده باشد. یک قانون کلی در تغذیه تکمیلی آن است که حتما از موادی استفاده شود که بعدها هم در سفره خانواده وجود داشته باشد. بعلاوه توصیه می شود:

بعد از تغذیه شیرخوار با شیر مادر، غذای کمکی به او داده شود و غذا را هرگز قبل یا در فواصل تغذیه با شیر مادر به کودک ندهند.

مواد غذایی چه از نظر نوع و چه از نظر مقدار به تدریج به برنامه غذایی شیرخوار اضافه شود.

از یک نوع ماده غذایی ساده شروع کرده و کم کم به مخلوطی از چند نوع برسانند.

از یک قاشق مرباخوری شروع نموده و به تدریج بر مقدار آن اضافه نمایند. (به استثناء زرده تخم مرغ، که به اندازه یک نخود شروع می شود)

در شروع، غذاها نسبتا رقیق ولی کمی غلیظ تر از شیر مادر باشند و به تدریج بر غلظت آنها افزوده شود. این کار به یادگرفتن عمل جویدن کمک می کند.

بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف 7-5 روز فاصله بگذارند تا شیرخوار اول به یک غذا عادت کند بعد غذای جدیدی به او بدهند. این کار باعث می شود که اگر ناسازگاری به یک ماده غذایی وجود داشت باشد شناخته شود و از طرف دیگر دستگاه گوارش شیرخوار فرصت عادت به مواد غذایی را پیدا کند.

تنوع در غذای کمکی مورد توجه قرار گیرد.

چگونه باید غذای کمکی را شروع کرد و ادامه داد؟

غذای کمکی در پایان 6 ماهگی (180 روزگی) شروع می شود و همزمان با شروع غذای کمکی تغذیه با شیر مادر همچنان مکرر و برحسب میل و تقاضای شیرخوار، ادامه داشته و حتی دفعات تغذیه با شیر مادر افزایش می یابد.

هفته اول ماه هفتم

شروع غذای کمکی با فرنی آرد برنج است که روز اول از یک قاشق مرباخوری یک بار در روز (ظهر) شروع شده و کم کم به مقدار و دفعات آن اضافه می شود. به طوری که روز دوم به دو قاشق مربا خوری (یک قاشق ظهر و یک قاشق عصر)، روز سوم به سه قاشق مرباخوری (ظهر و عصر و شب هر بار یک قاشق)، روز چهارم به 4 قاشق مرباخوری (صبح، ظهر، عصر و شب هر بار یک قاشق) روز پنجم به 8 قاشق مرباخوری (صبح، ظهر، عصرو شب هر بار 2 قاشق) و روز ششم و هفتم به 12 قاشق مرباخوری (صبح، ظهر، عصر و شب هر بار 3 قاشق) می رسد.

توجه:

با شروع غذای کمکی، دادن آب جوشیده خنک شده به دفعات و حجم مورد علاقه شیرخوار، لازم است.

علاوه بر قطره مولتی ویتامین (15 تا 25 قطره در روز) استفاده از قطره آهن (15قطره در روز) یا شربت آهن به مقدار cc 5 /1 (معادل 5/12 میلی گرم) ضروری است.

اگر از قطره هایی استفاده می شود که هم مولتی ویتامین و هم آهن دارند 30 قطره در روز کافی بوده و نیازی به استفاده از قطره یا شربت آهن و یا ویتامین به طور جداگانه نیست.

توصیه می شود دادن قطره آهن و قطره مولتی ویتامین به کودک، تا 2 سالگی ادامه داشته باشد.

بعد از دادن قطره یا شربت آهن به شیرخوار علاوه بر خوراندن کمی آب جوشیده سالم به او، باید دندان های او را با پارچه تمیزی پاک کرد یا مسواک زد.

برنامه غذایی شیرخوار در ماه هشتم (دومین ماه شروع غذای کمکی)

دو هفته اول ماه هشتم

در این دو هفته ضمن ادامه برنامه قبل، زرده تخم مرغ به رژیم غذایی شیرخوار اضافه و دفعات تغذیه او 5 بار در روز می شود.

تخم مرغ را در آب به مدت 20 دقیقه می جوشانند تا کاملا سفت شود، سپس زرده سفت شده را از سفیده آن جدا نموده و روز اول به اندازه یک نخود از زرده تخم مرغ را در کمی آب جوشیده یا شیر مادر نرم و حل کرده سپس به شیرخوار می دهند.

هرروز صبح همراه با فرنی زرده تخم مرغ را به تدریج اضافه می کنند تا ظرف 10 روز به یک زرده کامل برسد. از آن به بعد یا هر روز نصف زرده تخم مرغ را همراه با 3 قاشق مرباخوری فرنی (یا حریره) به کودک می دهند یا یک روز در میان یک زرده کامل تخم مرغ به او داده و روز بعد 5 تا6 قاشق مرباخوری فرنی یا حریره بادام داده می شود.

برنامه غذایی شیرخوار در اواسط ماه هشتم

در این زمان کم کم می توان از سبزی های نشاسته ای مثل سیب زمینی، کدوحلوایی و نخود فرنگی (نخود سبز) نیز به فاصله هر سه روز به سوپ اضافه کرد ضمنا غلظت سوپ باید به اندازه حلیم باشد.

توجه:

سیب زمینی را باید بعد از شستن کامل پخت، پوست آن را جدا کرد و سیب زمینی پخته شده را به محتویات سوپ اضافه نمود.

معمولا یک چهارم سیب زمینی برای هر وعده سوپ و یک سیب زمینی متوسط برای سوپ تمام روز کافی است.

یک تکه کوچک از کدو حلوایی (به اندازه یک قوطی کبریت) برای سوپ تمام روزکفایت می کند.

استفاده از گوجه فرنگی به سوپ به فاصله سه روز از اضافه کردن یک نوع سبزی اشکالی ندارد.

بعد از سوپ ظهر و شب می توان یک قاشق مربا خوری ماست هم به کودک داد و مقدار آن را به تدریج و برحسب تمایل او اضافه نمود.

بهتر است ماست با سوپ مخلوط نشود تا شیرخوار با طعم خود ماست آشنا شود. ولی اگر شیرخوار مخلوط ماست با سوپ را دوست داشت این کار بلامانع است.

بعد از پوست کندن سیب زمینی اگر بخشی از آن سبز رنگ بود باید آن را جدا کرد و دور انداخت و بقیه سیب زمینی را که سالم و زرد رنگ است به سوپ کودک اضافه نمود.

به عنوان مثال 3 نوع سوپ که تنوع مواد غذایی در محتویات آن رعایت شده است ذکر می گردد.

گوشت مرغ، هویج، برنج، جعفری و سیب زمینی

گوشت گوسفند، لوبیا سبز، برنج، گشنیز و گوجه فرنگی

گوشت گوساله، کدو حلوایی، جعفری، سیب زمینی و گوجه فرنگی

اضافه کردن کمی پیاز رنده شده و خرد شده به سوپ برای رفع بوی مرغ یا گوشت اشکالی ندارد. همچنین افزودن چند قطره آب لیمو ترش تازه یا آب نارنج تازه به سوپ و غذای کودک هم آن را خوش طعم می کند و هم جذب آهن را افزایش می دهد.

دو هفته دوم ماه هشتم

برای تنوع بخشیدن به غذای کودک باید هر چند روز یک بار مواد تشکیل دهنده سوپ را تغییر داد.

هر سه روز یک بار می توان جو، بلغور گندم و رشته فرنگی را که قبلا پخته و نرم شده است به اندازه یک قاشق مرباخوری به سوپ اضافه کرد.

بعد از اضافه کردن جو، گندم و … بهتر است به اندازه یک قاشق مرباخوری کره یا روغن مایع به سوپ اضافه نمود. افزودن کره یا روغن مایع به غذای شیرخوار به ویژه شیرخوارانی که رشد کافی ندارند به رشد آنان کمک می کند.

از سبزی های نشاسته ای و یا سایر سبزی ها می توان پوره تهیه کرد و به جای یک وعده فرنی صبح یا عصر از پوره استفاده نمود.

برنامه غذایی کودک در دو هفته آخر ماه هشتم زندگی

 دو هفته اول ماه نهم

در این زمان می توان حبوبات را نیز به سوپ شیرخوار اضافه کرد.

معمولا از عدس و ماش که هضم آسان تری دارند شروع می کنند.

در صورت امکان می توان جوانه عدس یا ماش را به محتویات سوپ اضافه نمود.

در مورد سایر حبوبات مثل لوبیا چیتی، لوبیا قرمز و… بهتر است قبلا آنها را خیس کرده پوستشان را جدا نموده و بعد از پختن به سوپ اضافه نمود.

هر سه روز یک بار می توان نوع حبوبات را تغییر داد.

اگر از آرد حبوبات استفاده می شود یک قاشق مرباخوری سر صاف کافی است.

اضافه کردن کره یا روغن مایع به سوپ به مقدار یک قاشق مرباخوری برای شیرخوارانی که خوب وزن نمی گیرند مجددا توصیه می شود.

دو هفته دوم ماه نهم

در این هفته، میوه به صورت آب میوه تازه و تهیه شده در منزل و از میوه های فصل و اول به مقدار یک قاشق مرباخوری در روز همراه با یک قاشق مرباخوری آب سالم و ساده شروع شده و کم کم به 6 قاشق مرباخوری آب میوه خالص می رسد. آب میوه را می توان بعد از فرنی یا حریره ساعت 10 صبح داد.

برنامه غذایی شیرخوار در اواخر ماه نهم

توجه:

تا یک سالگی استفاده از کیوی، انواع توت (توت سفید، توت فرنگی، تمشک)، خربزه، آلبالو، و گیلاس به علت ایجاد حساسیت در شیرخوار، توصیه نمی شود.

 دو هفته اول ماه دهم

در این دوره به جای آب میوه ساعت 10 صبح می توان از خود میوه های مجاز استفاده کرد. مثلا از یک قاشق مربا خوری هلو، سیب، موز و… شروع نمود و به سه قاشق مربا خوری رساند. میوه مورد نظر باید کاملا رسیده و شسته شده باشد و بعد از جدا کردن پوست و هسته آن، میوه را با پشت قاشق کاملا نرم کرده، سپس به شیرخوار می دهند.

مقدار میوه را به تدریج زیاد کرده و به جای فرنی ساعت 10 صبح 5 تا 6 قاشق مرباخوری میوه به کودک داده می شود.

در اواخر هفته دوم این ماه خرمای رسیده که پوست و هسته آن را جدا کرده باشند بعد از غذای ظهر به عنوان دسر برای کودک لذت بخش است.

کم کم مقدار سوپ برحسب اشتهای کودک، ظهر و شب هر بار حداکثر به 6 تا 10 قاشق مرباخوری می رسد.

اگر سوپ در حجم زیاد و بیش از 10 قاشق مربا خوری در هر وعده باشد اشتهای کودک را برای وعده بعد شیر مادر که هنوز غذای اصلی اوست کم می کند.

در این زمان شیرخوار را با غذاهایی که خود می تواند با دست بردارد و به دهان ببرد باید آشنا کرد مثل نان، بیسکویت ساده، ماکارونی پخته شده، تکه هایی از سیب زمینی یا هویج پخته شده، کوفته قلقلی و …

برنامه غذایی شیرخوار در دو هفته اول ماه دهم

دو هفته دوم ماه دهم

در این زمان ضمن تنوع بخشیدن به سوپی که برای شیرخوار تهیه می شود می توان از کته نرم که در آب گوشت یا آب مرغ پخته می شود همراه با خود گوشت استفاده کرد. برای تنوع غذا، بهتر است به کته نرم هر بار یک نوع از سبزی ها یا حبوبات را اضافه نمود. گوشت ماهی که تیغ های آن کاملا گرفته شده باشد همراه با کته نرم و سبزی می تواند بر تنوع غذایی کودک بیفزاید.

ماه یازدهم و دوازدهم

تنوع غذا در تهیه سوپ یا کته، پوره و … رعایت می شود، با توجه به اشتهای کودک می توان به مقدار غذای هر وعده او اضافه نمود. توصیه می شود که هنوز هم از دادن غذاهای سفره خانواده به علت داشتن داشتن نمک و چاشنی اجتناب شود.

توجه:

از پایان شش ماهگی و همزمان با شروع غذای کمکی تا پایان 12 ماهگی غذای اصلی شیرخوار هنوز شیر مادر است لذا تغذیه با شیر مادر به طور مکرر و بر حسب تقاض و تمایل شیرخوار در تمام مدت شب و روز به ویژه قبل از هر وعده غذای کمکی باید مورد توجه قرار گیرد.

 احتمالاً شما هم می دانید که شیر مادر بهترین غذا برای نوزاد است ولی آیا این را هم می دانید که شیر مادر مزایایی بیشتر از یک ماده غذایی صرف دارد؟ شیر مادر علاوه بر اینکه حاوی تمام ویتامین ها و مواد غذایی لازم برای نوزاد در 6 ماه اول زندگی است حاوی مواد ضد بیماری نیز بوده و کودک شما را از بیماری ها مصون می دارد. به همین دلیل است که انجمن کودکان آمریکا شیر مادر را تنها غذای لازم برای کودک در 6 ماه اول زندگی می داند. مطالعات علمی نشان می دهند که شیر دادن برای سلامت مادر نیز مفید است.

در این مقاله مهمترین فواید شیر دادن برای کودک و مادر آمده است:

محافظت در مقابل مشکلات گوارشی، تنفسی و عفونت های گوش

مطالعات زیادی از سرتاسر جهان نشان داده اند که اسهال، مشکلات دستگاه تنفسی تحتانی (ریه ها)، و عفونت های گوش در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند کمتر رخ داده و در صورتیکه رخ دهند شدت کمتری دارند.

محققین دریافته اند که فاکتور های ایمنی موجود در کلستروم یا آغوز (اولین شیری که در بدن مادر تولید می شود) از طریق ایجاد یک لایه دفاعی بر روی مخاط روده، بینی و گلو کودک را در مقابل ارگانیسم های بیماری زا محافظت می کنند. اصلی ترین فاکتور ایمنی در اینجا igA ترشحی (ایمونوگلوبولین A) است. این ماده به مقدار زیادی در کلستروم وجود دارد (به همین دلیل باید شیر دهی را بلافاصله پس از بدنیا آمدن کودک شروع کرد) ولی در شیر در روزهای بعد نیز با مقادیر کمتری وجود دارد.

شیر مادر کودک را در مقابل ایجاد بیماری های التهابی روده در سنین بالاتر نیز محافظت می کند. در چندین مطالعه نشان داده شده است که رابطه ای میان عدم مصرف شیر مادر در زمان نوزادی و ایجاد بیماری های التهابی روده نظیر بیماری کرون و کولیت اولسرو در بزرگسالی وجود دارد.

محافظت در مقابل ایجاد آلرژی

یافته های چندین مطالعه نشان می دهد که شیر دادن بمدت 6 ماه یا بیشتر احتمال بروز حساسیت تنفسی یا غذایی را کاهش می هد. حداقل یک مطالعه نشان داده است که این محافظت بخوبی تا سنین پیری باقی می ماند. مطالعه دیگری نشان داده است که نوزادان نارسی که در خانواده ای با سابقه آلرژی بدنیا می آیند در صورتیکه با شیر مادر تغذیه شوند کمتر به اگزما مبتلا می شوند. همچنین در مطالعه ای دیگر نشان داده شده است که تغذیه منحصراً با شیر مادر حداقل در 4 ماه اول زندگی احتمال ابتلا به آسم را در سنین حدود 6 سالگی کاهش می دهد.

دانشمندان بر این تصورند که  اسید های چرب و فاکتور های ایمنی نظیر igA در شیر مادر از طریق متوقف کردن ورود پروتئین های بزرگ خارجی به سیستم بدن کودک مانع بروز واکنش های آلرژیک می شوند. (پروتئین های موجود در شیر گاو از شایع ترین مواد حساسیت زا [آلرژن] هستند و به همین دلیل است که کودکانی از شیر خشک هایی که بر پایه شیر گاو ساخته می شوند تغذیه می کنند بیشتر از کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند دچار واکنش های حساسیتی می شوند.)

تقویت هوش نوزاد

چندین مطالعه نشان داده اند که ممکن است میان تغذیه با شیر مادر و ضریب هوشی (IQ) بالا رابطه ای وجود داشته باشد. به نظر می رسد که کودکانی که بمدت 6 ماه یا بیشتر از شیر مادر تغذیه می کنند بیشترین بهره را می برند. متخصصین موگویند تماس عاطفی که حین شیر دادن شکل می گیرد احتمالاً در افزایش ضریب هوشی نقش دارد ولی نقش اصلی احتمالاً بعهده اسید های چرب است که در تکامل مغزی نقش خود را ایفا می کنند.

جلوگیری از چاقی در سنین بالاتر

نقش شیر مادر در وزن کودک در سنین بالاتر مدتها مورد تردید بوده است. در ماه مه 2005، محققین پس از بررسی 61 مطالعه انجام شده در مورد رابطه میان شیر مادر و چاقی در سنین بالاتر به این نتیجه رسیدند که تغذیه با شیر مادر در ماه های بعد از تولد با کاهش خطر چاقی رابطه دارد. البته آنها همچنین بر این باور بودند که برای تعیین شدن این رابطه به مطالعات بیشتری نیاز است.

متخصصین بر این باورند که تغذیه با شیر مادر به چند دلیل بر افزایش وزن در سنین بالاتر اثر دارد: کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند نظم بهتری از نظر تغذیه دارند و این سبب می شود که در سنین بالاتر تغذیه سالم تری داشته باشند. شیر مادر نسبت به شیر خشک انسولین کمتری دارد (انسولین محرک تولد چربی هم هست). و میزان هورمون پروتئینی لپتین در بدن کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند بیشتر است؛ محققین معتقدند که این ماده در تنظیم اشتها و چربی نقش دارد. همچنین کودکانی که شیر خشک می خورند در مقایسه با آنهایی که از شیر مادر تغذیه می کنند در هفته های اول زندگی سریع تر وزن می گیرند و این وزن گیری سریع با چاقی در سنین بالاتر ارتباط دارد.

محافظت در مقابل لوسمی کودکان

مطالعات نشان داده اند که تغذیه با شیر مادر می تواند سبب کاهش خطر ابتلا به لوسمی های حاد لنفوبلاستیک و میلوئید شود. محققین دقیقاً نمی دانند که شیر مادر چگونه خطر ابتلا به این سرطان ها را کاهش می هد ولی معتقدند آنتی بادی های موجود در شیر مادر ممکن است سبب تقویت سیستم ایمنی کودک شوند. در این زمینه تحقیقاتی در حال انجام است.

جلوگیری از ابتلا به دیابت تیپ 1

به نظر می رسد که تغذیه از شیر مادر بمدت بیش از 6 ماه خطر ابتلا به دیابت غیر وابسته به انسولین (تیپ 1) را کاهش می هد. در یک مطالعه کودکانی که کمتر از 3 ماه با شیر مادر و قبل از ماه چهارم با شیر گاو تغذیه شده بودند 1.5 برابر بیشتر به این نوع دیابت مبتلا شدند. مکانیسم محافظت شیر مادر در مقابل این بیماری کاملاً مشخص نیست ولی محققین احتمال می دهند که فاکتور های ایمنی موجود در شیر مادر ممکن است در این زمینه نقش داشته باشند.

جلوگیری از ابتلا نوزادان نارس به عفونت و فشار خون بالا در سنین بالاتر

به نظر می رسد که شیر مادر محافظت ویژه ای برای نوزادان نارس ایجاد می کند. در یک مطالعه دیده شده است که در کودکانی که در هنگام تولد وزن بسیار کمی داشتند و از شیر مادر تغذیه شدند تعداد دفعات عفونت خونی جدی و مننژیت، کمتر از کودکانی بود که با شیر خشک تغذیه شده بودند. همچنین یافته های یک مطالعه دیگر نشان می دهد که احتمال بالا بودن فشار خون در سنین نوجوانی در نوزادان نارسی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر است.

کاهش احتمالی خطر “سندرم مرگ ناگهانی نوزاد”

شواهد محکمی دال بر کاهش خطر “سندرم مرگ ناگهانی نوزاد” در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می کنند وجود ندارد. در بعضی از مطالعات رابطه ای میان شیر مادر و بروز کمتر این سندرم دیده شده است در حالیکه در بعضی مطالعات دیگر چنین رابطه ای دیده نشده است. با این حال آنچه که مشخص است این است که شیر مادر خطر بروز عفونت های تنفسی و گوارشی را که خود ممکن است با این سندرم ارتباط داشته باشند کاهش می هد.

کمک به کاهش وزن مادر

شیر دهی به کاهش سریع وزن مادر بویژه در سال اول کمک می کند. دلیل این امر این است که بدن مادر با ساختن شیر کالری می سوزاند.

کاهش استرس و خونریزی پس از زایمان

از آنجا که شیر دهی سبب آزاد شدن هورمون اکسی توسین از بدن مادر می شود مادر احساس راحتی و آرامش بیشتر هنگام شیر دادن دارد. مطالعات متعدد در حیوانات و انسان نشان داده اند که اکسی توسین به آرامش کمک می کند.

در یک مطالعه از این مطالعات نشان داده شد که زنانی که میزان اکسی توسین در بدنشان بالا بود هنگامیکه از آنها خواسته شد در مورد مشکلات شخصی شان صحبت کنند استرس و فشار خون کمتری داشتند. اکسی توسین همچنین کمک می کند تا رحم منقبض شده و به اندازه قبل از حاملگی برسد و این انقباض سبب کاهش خونریزی پس از زایمان می شود.

کاهش خطر ابتلا به بعضی از انواع سرطان

در مطالعات متعدد نشان داده شده است که هر چه مدت شیر دهی بیشتر باشد احتمال ابتلا به سرطان های پستان و تخمدان کمتر است. در مورد سرطان پستان، شیر دهی بمدت حداقل یک سال، بیشترین اثر محافظتی را دارد. هنوز کاملاً مشخص نیست که شیر دهی چگونه چنین تأثیری دارد ولی تغییرات ساختمانی در بافت پستان بر اثر شیر دهی و این حقیقت که ترشح شیر مقدار استروژن تولد شده در بدن را کاهش می هد احتمالاً در این مسئله نقش دارند. محققین بر این باروند که تأثیر شیر دهی بر کاهش ابتلا به سرطان تخمدان نیز ممکن است به سبب کاهش تولد استروژن باشد.

کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان (استئوپروز) در سنین بال

شواهد متناقضی مبنی بر ارتباط میان شیردهی و تراکم استخوانی وجود دارد. روشن است که تراکم استخوانی در زنان شیر ده با شروع شیردهی احتمالاً به دلیل کمبود کلسیم یا استروژن کمتر مقداری کم می شود ولی این کاهش در حین یا بعد از قطع شیر دهی جبران می شود. دو مطالعه نشان دادند که شیر دهی ممکن است در دراز مدت تراکم استخوانی را بهبود بخشیده و با کاهش خطر شکستگی استخوان لگن در سنین پیری همراه باشد.

 شیر خشک هایی که پایه آنها شیر گاو است برای اکثر کودکان مناسب ترین نوع شیر خشک هستند

شیر خشک  گرفته شده از شیر گاو برای اکثر کودکان بهترین انتخاب است زیرا از نظر ترکیبات نزدیک ترین به شیر مادر است. ترکیب اصلی در اکثر شیر خشک های امروزی شیر گاو است ولی شیر گاو قبل از استفاده در شیر خشک به میزان زیادی تغییر داده می شود. غلظت پروتئین ها در شیر معمولی گاو بالاست و هضم این پروتئین ها برای نوزاد بسیار سخت است. سازندگان شیر خشک برای حل این مشکل، کربوهیدرات (مواد قندی)، پروتئین و چربی شیر گاو را تغییر می دهند. همچنین انواع ویتامین و مواد معدنی از جمله اسید فولیک (ویتامین B12)، روی و آهن را که در شیر معمولی گاو میزان آنها کم است به آن می افزایند.

تمام شیرخوارانی که کل تغذیه آنها از شیر مادر تأمین نمی شود باید از شیر خشک دارای آهن اضافی تغذیه شوند

توصیه انجمن طب کودکان آمریکا این است که تمام کودکان سالمی که کل تغذیه آنها از شیر مادر تأمین نمی شود باید تا یک سالگی شیر خشک دارای آهن اضافی مصرف کنند. بعضی از مادران بدلیل عوارضی نظیر یبوست و دیگر عوارض گوارشی تمایل چندانی به استفاده از شیر خشک های آهن دار ندارند ولی مطالعات نشان داده اند که یبوست را نباید ناشی از آهن دانست.

خطر ابتلا به آنمی فقر آهن (کم خونی ناشی از کمبود آهن) در شیر خوارانی که از شیر خشک های با آهن کم تغذیه می شوند بیشتر است. کم خونی سبب کمبود اکسیژن رسانی به بدن نوزاد می شود. مطالعات نشان داده اند که دریافت آهن کافی در سال اول زندگی تأثیر مهمی بر عملکرد آموزشی در سنین مدرسه دارد.

 از شیر خشک های با پایه سویا استفاده نکنید مگر به تجویز پزشک

سویا یک پروتئین گیاهی است که مانند شیر گاو برای هضم بهتر توسط شیر خواران تغییر داده شده و ویتامین ها و مواد معدنی به آن اضافه می شود. شیر خوارانی که به لاکتوز (نوعی قند که کربوهیدرات اصلی موجود در شیر مادر و شیر گاو است) حساسیت دارند ممکن است به شیر خشک های با پایه سویا بهتر جواب دهند ولی تنها در صورتی باید از این نوع شیر خشک ها استفاده کرد که پزشک استفاده از آنها را توصیه کند. تقریباً نیمی از کودکانی که به شیر خشک گاو حساسیت دارند به شیر خشک سویا نیز حساسند. همچنین، جذب کلسیم و مواد غذایی دیگر از شیر خشک سویا کمتر است، از این رو باید از انواعی استفاده کرد که مواد غذایی بیشتری به آنها اضافه شده است. بهترین کسی که می تواند شیر خشک مناسب را برای کودک تجویز کند پزشک است.

چگونه می تواند عدم تحمل لاکتوز را متوجه شد؟ عدم تحمل حقیقی لاکتوز در کودکان نادر است. علائم آن عبارتند از: درد و تورم شکم ، دفع گاز و اسهال. در صورتیکه کودک چنین مشکلاتی داشته باشد باید به پزشک مراجعه کرد. بعضی علائم عدم تحمل لاکتوز و حساسیت به شیر گاو مشترکند و برای اطمینان باید به پزشک مراجعه کرد. پزشک برای تشخیص، احتمالاً از آزمایش مدفوع برای کنترل وجود بعضی اسید ها و مواد دیگر در موفوع استفاده می کند.

کودکانی که مشکل دیگری ندارند معمولاً متعاقب یک اسهال بطور موقت تحت رژیم شیر سویا قرار می گیرند. اسهال سبب تغییر آنزیم ها در روده کودک شده و هضم لاکتوز را بسیار مشکل می کند. این شایعترین نوع عدم تحمل لاکتوز در شیرخواران است. تغذیه شیرخوار با شیر خشک سویا برای یک مدت، این فرصت را به آنزیم های روده می دهد که به حالت طبیعی برگردند.

هر چند ممکن است شنیده باشید که شیر خشک های سویا در تسکین کودکان کولیکی مؤثرند ولی محققین شواهدی دال بر اثبات این ادعا پیدا نکرده اند.

در مورد شیر خشک های حاوی اسید های چرب نظیر DHA و ARA هنوز اتفاق نظر وجود ندارد

در چند سال اخیر شیر خشک های حاوی دو اسید چرب به نام های DHA و ARA توجه زیادی را بخود جلب کرده اند. بعضی مطالعات چنین نتیجه گیری کرده اند که این افزودنی ها (که با غلظت بالایی در شیر مادر یافت می شوند) سبب تکامل بهتر مغز و سیستم بینایی می شوند ولی بعضی محققین معتبر معتقدند که این مطالعات مطالعاتی کوچک بوده اند و نمی توان بر اساس آنها چنین نتیجه گیری کلی کرد. هر چند شواهدی دال بر اینکه این افزودنی های جدید برای کودکان مضر باشند وجود ندارد ولی مطالعات دراز مدتی نیز در تأیید بی خطر بودن آنها انجام نشده است. به همین دلیل انجمن طب کودکان آمریکا هنوز موضعی در قبال اینکه متخصصین کودکان باید شیر خشک های حاوی این مواد را برای شیرخواران سالم توصیه کنند یا نه، نگرفته است. شیر خشک های حاوی این مواد از شیر خشک های دیگر گران ترند و به نظر بیشتر محققین مفید بودن آنها ثابت نشده است.

کودکانی که حساسیت شدید دارند باید از شیر خشک های مخصوص استفاده کنند

کودکانی که در هضم شیر خشک گاو یا سویا مشکل جدی دارند گاهی به شیر خشک های دارای هیدرولاز بهتر جواب می دهند (این شیر خشک ها بعضی اوقات تحت عنوان شیر خشک های کاهنده حساسیت یا Hypoallergic خوانده می شوند هر چند ممکن است بعضی شیرخواران به این نوع شیر خشک ها نیز حساسیت داشته باشند). شیر خشک های دارای هیدرولاز حاوی پروتئین های هیدرولیزه هستند. به عبارت دیگر پروتئین های موجود در این شیر خشک ها برای هضم بهتر قبلاً شکسته شده اند. مشکلات گوارشی شدید بویژه خون در مدفوع، استفراغ، یا اسهال و یا دانه های قرمز رنگ روی پوست نوزاد ممکن است نشانه هایی از حساسیت به شیر باشند. در این صورت در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید.

هیچگاه خودتان شیر خشک درست نکنید و همچنین چیزی به شیر خشک آماده نیفزایید مگر به دستور پزشک

شیر خشکی که در خانه تولید شود ممکن است برای شیرخوار خطر آفرین باشد. این شیر خشک حتی اگر از روی دستور خاصی هم درست شده باشد تمامی مواد غذایی مورد نیاز کودک را به میزان کافی ندارد و ممکن است سبب وزن نگرفتن یا سوء تغذیه شود.

به همین ترتیب، هیچگاه نباید ویتامین، غلات، اسید های چرب، روغن زیتون، شیر گاو، شیر مادر، یا هر گونه ترکیبات دیگری به به شیر خشک اضافه کرد مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد. مواد فراوان موجود در شیر خشک با دقت زیاد و میزان بسیار دقیقی با هم ترکیب شده اند و اضافه کردن مواد دیگر به آن ممکن است سلامتی کودک را به خطر اندازد. بویژه روغن زیتون که ممکن است خیلی برای کودک خطرناک باشد زیرا زمانی که شیر خوار بر می گرداند روغن ممکن است وارد ریه ها شده و سبب آسیب جدی و دائمی به ریه ها و حتی مرگ شود. از آنجا که هضم شیر گاو برای شیرخواران مشکل است هیچگاه تا قبل از یک سالگی شیر گاو را با شیر خشک مخلوط نکنید و یا آن را به تنهایی به شیر خوار ندهید. شیر مادر را نیز با شیر خشک نباید مخلوط کرد زیرا اگر شیرخوار تا آخر شیشه اش را نخورد مقداری از شیر با ارزش مادر به هدر می رود.

با متخصصین کودکان مشورت کنید

اگر می خواهید کودک خود را با شیر خشک تغذیه کنید و دقیقاً نمی دانید چه شیر خشکی باید استفاه کنید و یا می خواهید شیر خشک کودکتان را تغییر دهید حتماً با متخصص کودکان مشورت کنید. متخصصین کودکان با در نظر گرفتن وضعیت سلامت کودک، سن، مواد غذایی لازم برای بدن می توانند بهترین توصیه را به شما بکنند. متخصص کودکان همچنین با تحت نظر گرفتن کودک از نظر واکنش به شیر خشک و علائم بوجود آمده به شما کمک می کند. سعی نکنید حساسیت به شیر خشک را خودتان تشخیص دهید زیرا ممکن است مشکلی جدی را متوجه نشوید و یا کودکتان را از مواد غذایی کافی محروم کنید.

 به گزارش سرویس پژوهش خبرگزاری دانشجویان ایران (بیا نی نی)، دانشمندان دریافته‌اند حضور مادر می‌تواند دارای اثری مثبت روی تولید عصب مغز نوزاد باشد. محققان امیدوارند با استفاده از نتایج حاصله ابزاری تشخیصی و درمان‌هایی را برای افرادی بیابند که مغزشان دارای نارسایی است یا در دوران طفولیت به خوبی رشد نکرده است.